Maarif programına göre yazılan 11. sınıf fizik kitabının üçüncü ve son teması Optik, sekiz kısa alt başlıktan oluşuyor: ışık şiddeti ve aydınlanma, düzlem aynalar, küresel aynalar, kırılma, görünür derinlik, fiber optik, prizmalar ve mercekler. İlk yarı ışığın yansımasına, ikinci yarı kırılmasına ayrılmış. Bu ayrımı akılda tutmak işini kolaylaştırır: aynalarda ışık geldiği ortama geri döner, prizma ve merceklerde ise başka bir saydam ortama geçerken yön değiştirir.
İlk alt başlık ışığın ölçülmesiyle ilgili. Işık, elektromanyetik spektrumun gözün algılayabildiği bölümüdür. Bir kaynağın birim zamanda yaydığı ışık enerjisinin ölçüsüne ışık şiddeti denir, sembolü I, birimi candela'dır (cd). Kaynaktan çıkan ışık enerjisinin akış miktarı ışık akısıdır, birimi lümen'dir (lm); şiddeti I olan noktasal kaynağın her yöne yaydığı toplam akı Φ = 4π·I'dır. Bir yüzeye dik düşen akının yüzey alanına oranı aydınlanmadır, birimi lüks'tür (lx). Noktasal kaynaktan r uzaklıktaki ve ışığı dik alan yüzeyde E = I/r² olur; ışık yüzeye eğik geliyorsa aydınlanma, ışınla yüzey normali arasındaki açının kosinüsü oranında azalır.
Düzlem aynalar bölümü yansıma yasalarıyla başlıyor: gelen ışın, yansıyan ışın ve yüzey normali aynı düzlemdedir; gelme açısı yansıma açısına eşittir. Pürüzsüz yüzeyde düzgün, pürüzlü yüzeyde dağınık yansıma olur. Düzlem aynada görüntü sanaldır, düzdür, cisimle aynı boydadır ve aynaya cisimle eşit uzaklıktadır. Kitap bu bölümde görüş alanı kavramına özellikle yer veriyor: gözün aynada görebildiği bölge, göz ile aynanın uçlarından geçen ışınlarla ya da gözün görüntüsünden aynanın uçlarına çizilen doğrularla bulunur ve aynanın boyuna ve göze uzaklığına bağlıdır.
Küresel aynalar bölümü çukur ve tümsek aynaları tanıtır. Asal eksen, tepe noktası, odak noktası (F) ve merkez (M) kavramları tanımlanır; eğrilik yarıçapı odak uzaklığının iki katıdır (r = 2f). Görüntü, özel ışınlar kullanılarak çizimle bulunur: asal eksene paralel gelen ışın odaktan geçerek (tümsek aynada odaktan geliyormuş gibi) yansır, odaktan gelen ışın asal eksene paralel yansır, merkezden gelen ışın kendi üzerinden döner. Çukur aynada görüntünün türü ve boyu cismin merkez, odak ve tepe noktasına göre konumuna bağlıdır; tümsek aynada ise görüntü her zaman sanal, düz ve cisimden küçüktür, bu yüzden dikiz aynalarında ve mağaza güvenlik aynalarında tümsek ayna kullanılır.
Kırılma bölümünde ışığın bir saydam ortamdan diğerine geçerken doğrultu değiştirmesi işleniyor. Işık boşlukta yaklaşık 3·10⁸ m/s hızla yayılır; ortamın kırılma indisi n, ışığın o ortamda ne kadar yavaşladığını gösterir. Snell yasası n1·sin(gelme açısı) = n2·sin(kırılma açısı) biçimindedir. Işık az kırıcı ortamdan çok kırıcı ortama geçerken normale yaklaşır, tersinde normalden uzaklaşır. Çok kırıcı ortamdan az kırıcı ortama geçişte kırılma açısını 90 derece yapan gelme açısına sınır açısı denir; gelme açısı sınır açısını aşarsa ışık hiç geçemez ve tam yansıma yapar. Kitap camdan havaya geçişte sınır açısını 42 derece olarak örnekliyor.
Kırılmanın uygulamaları ayrı başlıklarda geliyor. Görünür derinlikte, havadan suya bakan gözlemci cismi gerçek konumundan yüzeye daha yakın görür, sudan havaya bakan ise daha uzak görür. Fiber optik kablo çekirdek, kırılma indisi çekirdekten küçük cam örtü ve koruyucu kılıftan oluşur; ışık çekirdekte art arda tam yansıma yaparak uzak mesafelere taşınır. Prizmalar ışığı kırarak yönünü değiştirir ve beyaz ışığı renklerine ayırır; ikizkenar dik üçgen biçimindeki tam yansımalı prizmalar ışığın yönünü tam yansımayla değiştirmek için kullanılır ve birden fazla prizma birleşik sistemler kurar. Son bölümde ince kenarlı (yakınsak) ve kalın kenarlı (ıraksak) mercekler, özel ışınlar ve cismin F ile 2F noktalarına göre konumundan çıkan görüntü özellikleri işleniyor; mikroskop ve büyüteç örnekleriyle tema kapanıyor.