Kimya · 11. sınıf
11. sınıf kimya Sıvı Çözeltiler ve Çözünürlük ünitesinde çözünme, derişim, koligatif özellikler ve sıcaklık-basınç etkilerini öğrenin.
Son güncelleme:
Sıvı çözeltiler ünitesi kimyasal türler arası etkileşimlerle sıvı ortamda çözünme olayını açıklar. Polar moleküller dipol-dipol ve hidrojen bağları kurarak iyonik veya polar maddeleri çözer. Apolar çözücüler London kuvvetleriyle apolar çözünenleri alır. Siz suyun yüksek dielektrik sabitini ve benzer benzeri çözer ilkesini bu bölümde somut örneklerle görürsünüz. Çözünme sırasında entalpi değişimi endotermik veya ekzotermik olabilir ve dengeyi etkiler.
Derişim birimleri çözünen madde miktarını nicel olarak ifade eder. Molarite litre çözeltideki mol sayısı, molalite kilogram çözücüdeki mol, yüzde derişim kütle veya hacim oranıdır. Siz bu birimleri birbirine dönüştürürken yoğunluk ve mol kütlesi kullanırsınız. Farklı derişimlerde çözelti hazırlama laboratuvar becerisi kazandırır. Stok çözeltiden seyreltme formülü C1V1=C2V2 ile pratik yapılır ve hassas tartım önemlidir.
Koligatif özellikler yalnızca çözünen parçacık sayısına bağlıdır. Buhar basıncı düşmesi, kaynama noktası yükselmesi, donma noktası alçalması ve osmotik basınç bu gruptadır. Siz van't Hoff faktörünü iyonik bileşikler için hesaplarsınız. Çözünürlük doymuş, doymamış ve aşırı doymuş çözeltileri ayırır. Sıcaklık katılar için genellikle artırır, gazlar için azaltır; basınç ise Henry yasasıyla gaz çözünürlüğünü yükseltir.
Çözünme etkileşimleri derişim hesaplarına doğrudan bağlanır çünkü çözünen miktarı etkileşim gücüne göre değişir. Polar-apolar uyumsuzluğu düşük çözünürlük verir ve doymuş çözelti oluşur. Siz sorularda hangi etkileşimin baskın olduğunu belirleyerek çözünürlük tahmin edersiniz. Koligatif özellikler derişimle orantılıdır; molalite kullanıldığı için çözücü kütlesi kritiktir. Tipik soru bir tuzun iyonlaşması sonrası ΔTb hesaplamasıdır.
Derişim birimleri arasında dönüşüm soruları sık görülür. Molariteden molaliteye geçişte çözeltinin yoğunluğu verilir. Siz yüzde derişimden mol kesrine giderken toplam mol ve kütle hesaplarsınız. Çözelti hazırlama soruları stok hacmi veya tartılacak kütle ister. Koligatif özelliklerde iyonik-kovalent ayrımı van't Hoff i faktörüyle yapılır ve çeldirici olarak i=1 kabul edilir.
Çözünürlük-sıcaklık grafikleri katı ve gaz davranışını karşılaştırır. Siz eğrinin eğiminden endotermik veya ekzotermik çözünmeyi çıkarırsınız. Basınç etkisi yalnızca gazlar için sorulur ve Henry sabiti kullanılır. Sınıflandırma soruları doygunluk durumunu verilen miktarlarla belirler. Tüm bu bağlar AYT hesap sorularında birleşir ve yorum gerektirir.
Bu ünite TYT kimyada kavram ve tanım sorularıyla, AYT kimyada hesap ve yorum sorularıyla ölçülür. Çözünme etkileşimleri 9-10. sınıf bağlar konusuna dayanır. Siz derişim hesaplarını stoikiometriyle birleştirerek net iyon denklemleri yazarsınız. Koligatif özellikler sonraki asit-baz ve denge konularında tampon ve osmoz uygulamalarına zemin hazırlar. Çözünürlük çökelme tepkimeleri ve Ksp hesabının temelidir.
AYT'de molalite ve i faktörü içeren kaynama-donma soruları yaygındır. Siz gaz çözünürlüğünü basınç-sıcaklık grafikleriyle yorumlarsınız. Ünite 12. sınıf elektrokimya ve organik çözücü seçimine bağlanır. Polarite bilgisi kromatografi ve ekstraksiyon tekniklerinde kullanılır. Böylece sıvı çözeltiler hem temel hem ileri kimya için köprü görevi görür.
Sonraki ünitelerde denge sabitleri çözünürlük ürünüyle birleşir. Siz Le Chatelier ilkesini sıcaklık etkisiyle hatırlarsınız. Koligatif özellikler biyolojik sistemlerde osmotik basınç olarak karşınıza çıkar. Çalışırken bu bağlantıları not alırsanız transfer sorularında avantaj sağlarsınız. Üniteyi izole değil bütünün parçası olarak görmek kalıcılığı artırır.
Önce etkileşim türlerini ve benzer benzeri çözer kuralını tekrar edin. Polarite tablosu çizin ve örnek çözücü-çözünen çiftleri yazın. Siz ardından derişim tanımlarını formül kartlarına dökün. Molarite-molalite dönüşümlerini yoğunluk vererek çözün. Laboratuvar videosu izleyerek çözelti hazırlama adımlarını zihninizde canlandırın. Her gün beş dönüşüm sorusu çözerek hız kazanın.
Koligatif özelliklere geçmeden molaliteyi pekiştirin. van't Hoff faktörünü iyon sayısından hesaplayın ve zayıf elektrolitleri ayırın. Siz ΔTb ve ΔTf formüllerini birim kontrolüyle uygulayın. Osmotik basınç π=iMRT sorularını oda sıcaklığı varsayımıyla çözün. Çözünürlük eğrilerini çizin ve doygunluk noktalarını işaretleyin. Sıcaklık-basınç etkisini gaz ve katı için ayrı sütunlarda özetleyin.
Son aşamada karma sorular çözün. Bir soruda hem derişim hem koligatif özellik isteyen örnekler bulun. Siz hata defteri tutarak yanlış birimleri not edin. Konu tarama testinden sonra AYT tarzı yorum sorularına geçin. Her çalışmanın sonunda kendi cümlelerinizle özet yazın. Bu sıra ezberi azaltır ve kavramlar arası geçişi güçlendirir.
En sık hata molarite ile molaliteyi karıştırmaktır. Molarite hacme, molalite kütleye bağlıdır ve sıcaklıkla değişir. Siz her formülün yanına birim yazarak bu yanlışı önlersiniz. İyonik bileşiklerde i=1 almak koligatif hesapları düşürür. Elektrolit olup olmadığını formülden kontrol edin. Çözünürlükte katı ve gaz davranışını tersine çevirmek de yaygındır.
Seyreltme hesabında C1V1=C2V2 yerine mol korumayı unutmak hatadır. Siz stok ve hedef derişimi net yazın. Aşırı doymuş çözeltiyi doymuş sanmak sınıflandırma sorularını kaçırır. Çözünürlük değerini verilen sıcaklıkla karşılaştırmayı alışkanlık edin. Basıncı katı çözünürlüğüne uygulamak Henry yasasını yanlış yere taşır. Gazlar için ayrı kural ezberleyin.
Grafik yorumunda eğimi entalpi işaretiyle eşleştirmemek sık görülür. Siz endotermik çözünmede sıcaklık artışı çözünürlüğü yükseltir diye not alın. Yoğunluk verilmeden molarite-molalite dönüşümü yapmak da yanlıştır. Her zaman yoğunluk veya hacim-kütle ilişkisini arayın. Bu hataları önlemek için her sorunun ardından birim ve varsayım kontrolü yapın.
MEB öğretim programındaki kazanım başlıkları — çalışma listesi olarak kullanabilirsin:
Aşağıdaki sorular Dubba editör ekibi tarafından bu ünite için hazırlandı. Cevabı görmeden önce kendin çözmeyi dene.
1. 25 °C'de 200 mL çözeltide 0,4 mol NaCl çözünmüştür. Çözeltinin molaritesi kaçtır?
Doğru cevap: C Molarite mol/hacim(L) olduğundan 0,4 mol / 0,2 L = 2,0 M bulunur. En güçlü çeldirici 1,0 M olup hacmi 400 mL sanarak veya molü yarıya indirerek yapılan hesaptan kaynaklanır ve yanlıştır çünkü verilen hacim 200 mL'dir.
2. 1,0 molal şeker çözeltisinin donma noktası alçalması 1,86 °C ise aynı molalitede CaCl2 çözeltisinin beklenen alçalması yaklaşık kaç °C'dir? (i=3 varsayın)
Doğru cevap: D Şeker nonelektrolit i=1 iken CaCl2 üç iyon verir i=3, bu yüzden ΔTf üç katına 5,58 °C çıkar. En güçlü çeldirici 3,72 olup i=2 kabul edilmesinden doğar ve CaCl2'nin üç parçacık verdiği gerçeğini göz ardı eder.
3. Sabit sıcaklıkta bir gazın çözünürlüğü basınç 2 atm'den 6 atm'e çıkınca nasıl değişir?
Doğru cevap: E Henry yasasına göre gaz çözünürlüğü kısmi basınçla doğru orantılıdır, basınç üç katına çıktığı için çözünürlük de üç katına çıkar. En güçlü çeldirici değişmez seçeneği katılar için geçerli olan basınç etkisizliğini gazlara yanlışlıkla uygulamaktan kaynaklanır.
DubbAI'ye kendi özet notlarınızı yükleyip bu üniteden molarite-molalite dönüşümü ve i faktörlü kaynama noktası soruları ürettirin; ardından çözünürlük-sıcaklık yorum soruları ekletin.
Defterindeki özeti yapıştır ya da föyünü PDF olarak yükle; ünitene özel çoktan seçmeli sorular saniyeler içinde. Ücretsiz Google girişiyle.
İlgili rehberler