İkinci ünite 1789-1908 arasını dört başlıkta işliyor: Fransız İhtilali'nin devlet ve toplum hayatında yarattığı değişim, Osmanlı'daki siyasi, askerî ve idari gelişmeler, bilim, sanat ve teknolojideki yenilikler ve sanayileşme çabaları. Kitap ihtilali boşlukta anlatmıyor; önce bilim devrimini (Copernicus, Kepler, Galilei, Newton, bilimsel yöntem), sonra aydınlanma düşünürlerini (Hobbes, Locke, Voltaire, Montesquieu, Rousseau, Beccaria) ve Amerikan bağımsızlık sürecini zemin olarak kuruyor. Fransa'da üç sınıflı toplum, ağır vergiler, tahıl kıtlığı ve borçlar 1789'da États-Généraux'nun toplanmasına, Bastille baskınına, İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi'ne götürüyor. İhtilalin kalıcı mirası özgürlük, eşitlik, kardeşlik ilkeleri, halk egemenliği ve modern milliyetçilik; 1815 Viyana Kongresi ve Kutsal İttifak bu fikirlerin yayılmasını durdurmaya çalışsa da 1830 ve 1848 ihtilalleri engellenemiyor.
Osmanlı tarafında anahtar kavram Şark Meselesi: büyük devletlerin Osmanlı topraklarını paylaşma rekabeti. Terim uluslararası bir toplantıda ilk kez 1815 Viyana Kongresi'nde Rus Çarı I. Aleksandr tarafından kullanılıyor. 1781'deki Grek ve Dakya projeleri bu paylaşım fikrinin örnekleri. III. Selim (1789-1807) dış politikada denge siyaseti izliyor, Nizam-ı Cedit ordusunu kuruyor, Londra, Paris, Berlin ve Viyana'da daimî elçilikler açıyor. 1798'de Napoléon Mısır'ı işgal edince Osmanlı önce Rusya, sonra İngiltere ile ittifak yapıyor; Akka'da Cezzar Ahmed Paşa Napoléon'u durduruyor. 1806-1812 Osmanlı-Rus Savaşı Bükreş Antlaşması'yla bitiyor.
II. Mahmud Dönemi'nde milliyetçilik Balkanlarda isyanlara dönüşüyor. İlk isyan 1804'te Kara Yorgi önderliğinde Sırplardan geliyor; Sırplar 1829 Edirne Antlaşması'yla özerklik, 1878 Berlin'le bağımsızlık kazanıyor. 1814'te Odessa'da kurulan Filiki Eterya'nın kışkırttığı Rum isyanı 1821'de Mora'ya yayılıyor, Mısır Valisi Mehmed Ali Paşa'nın desteğiyle bastırılıyor, ama 1827 Navarin baskını ve 1828-1829 Rus savaşının ardından Edirne Antlaşması'yla Yunanistan'ın bağımsızlığı tanınıyor. Bu arada 1826'da Vaka-i Hayriye ile Yeniçeri Ocağı kaldırılıp Asakir-i Mansure-i Muhammediyye kuruluyor; nezaretler, Meclis-i Vükelâ ve Meclis-i Vâlâ oluşturuluyor. Mehmed Ali Paşa isyanı Kütahya (1833), Hünkâr İskelesi (1833), Nizip yenilgisi (1839), Londra Antlaşması (1840) ve 1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi zinciriyle uluslararası bir krize dönüşüyor.
Abdülmecid Dönemi'nde 3 Kasım 1839'da Tanzimat Fermanı, Kırım Harbi sürerken 18 Şubat 1856'da Islahat Fermanı ilan ediliyor; savaş 30 Mart 1856 Paris Antlaşması'yla bitiyor ve Osmanlı Avrupa devleti sayılıyor. Genç Osmanlılar (Namık Kemal, Ziya Paşa, Ali Suavi) meşruti yönetimi savunuyor; 23 Aralık 1876'da Kanun-ı Esasi ilan edilip Meclis-i Umumi açılıyor. 93 Harbi'nde Plevne ve Kafkas cephesinden sonra Ayastefanos ve Berlin antlaşmaları geliyor, meclis 1878'de tatil ediliyor. II. Abdülhamid Dönemi'nde 1881'de Düyûn-ı Umûmiyye kuruluyor, siyonist yerleşim taleplerine karşı temkinli politika izleniyor. Bilim ve sanat başlığında mühendishaneler, Tersane Tıp Mektebi, Darülfünun, Encümen-i Daniş, Rasathane-i Âmire (1868), telgraf, demir yolları, Hicaz demir yolu, Müze-i Hümayun, Sanayi-i Nefîse Mektebi ve Muzıka-yı Hümayun yer alıyor. Son başlık sanayileşmeyi Baltalimanı (1838), kapitülasyonlar, Feshane, Zeytinburnu fabrikalar kompleksi, Islah-ı Sanayi Komisyonu (1864), Şirket-i Hayriye, kaime ve dış borç üzerinden anlatıyor.