Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).
Bu testin ölçtüğü öğrenme çıktıları
Her soru Maarif öğretim programındaki bir öğrenme çıktısının belirli bir süreç bileşenini ölçer ve bir gerçek yaşam bağlamında kurulur.
MAT.10.1.1 · Dik üçgende trigonometrik oranlara (sinüs, kosinüs, tanjant, kotanjant) ve trigonometrik özdeşliklere ilişkin çıkarım yapabilme
MAT.10.1.2 · Üçgenin yardımcı elemanlarının özellikleri ile ilgili çıkarım yapabilme
MAT.10.1.3 · Üçgenin bir kenarı ve o kenara ait yüksekliğinin değişimine bağlı olarak alanının değişimine ilişkin çıkarım yapabilme
MAT.10.1.4 · Sinüs ve kosinüs teoremlerini doğrulayabilme veya ispatlayabilme
12 çözümlü soru
1.Kolay
MAT.10.1.1 · Dik üçgende trigonometrik oranlara (sinüs, kosinüs, tanjant, kotanjant) ve trigonometrik özdeşliklere ilişkin çıkarım yapabilme
Süreç bileşeni: b) Trigonometrik oranlar ve trigonometrik özdeşliklerle ilgili örüntüleri geneller.
Bir okulun meteoroloji kulübü, rüzgârın yönünü incelemek için üç gün boyunca rüzgârın kuzey bileşenini, doğu bileşenini ve rüzgâr hızını kaydetmiştir. Kuzey ve doğu bileşenleri birbirine diktir. Rüzgâr hızı, bu bileşenlerle oluşan dik üçgenin hipotenüsüdür. α, rüzgârın doğu doğrultusu ile yaptığı dar açıdır; kuzey bileşeni α açısının karşı kenarı, doğu bileşeni ise komşu kenarıdır.
Gün
Kuzey bileşeni (km/sa)
Doğu bileşeni (km/sa)
Rüzgâr hızı (km/sa)
Pazartesi
6
8
10
Salı
9
12
15
Çarşamba
12
16
20
Bu ölçümlerde yinelenen örüntüye göre α açısının sinüsü için aşağıdaki genellemelerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 1
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Sinüs, karşı kenarın hipotenüse oranıdır. Her günde karşı kenar kuzey bileşeni, hipotenüs rüzgâr hızıdır.
Pazartesi: sinα=106=53
Salı: sinα=159=53
Çarşamba: sinα=2012=53
Üç günde de aynı değer bulunduğundan genelleme sinα=53 olur.
2.Kolay
MAT.10.1.2 · Üçgenin yardımcı elemanlarının özellikleri ile ilgili çıkarım yapabilme
Süreç bileşeni: a) Üçgende iç ve dış açıortayların, kenarortayların, kenar orta dikmelerin ve yüksekliklerin özelliklerine ilişkin varsayımda bulunur.
Okul kütüphanesindeki üçgen biçimli sergi panosunun köşeleri A, B ve C'dir. Öğrenciler, üç kenar uzunluğunun birbirinden farklı olduğunu not etmiştir. D noktası BC kenarı üzerinde, G noktası ise [AD] doğru parçası üzerindedir. Ölçümler aşağıdaki tablodadır.
Doğru parçası
Uzunluk
BD
12 cm
DC
12 cm
AG
16 cm
GD
8 cm
Bu ölçümlere göre G noktası için aşağıdaki varsayımlardan hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 2
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
1. Tabloda ∣BD∣=∣DC∣=12 cm olduğundan D, BC kenarının orta noktasıdır. Bu nedenle [AD] bir kenarortaydır.
2. ∣AG∣=16 cm ve ∣GD∣=8 cm olduğundan ∣AG∣=2∣GD∣ dir. Uzun parça köşe tarafındadır.
3. Bir üçgende kenarortaylar tek noktada kesişir ve bu nokta her kenarortayı, köşeye yakın parça iki kat olacak biçimde 2:1 oranında böler. [AD] kenarortayını bu oranda bölen G noktası, kenarortayların kesişim noktasıdır.
4. Kenar uzunlukları birbirinden farklı olduğu için üçgen eşkenar değildir. Eşkenar olmayan üçgende iç açıortayların, yüksekliklerin ve kenar orta dikmelerin kesişim noktaları, kenarortayların kesişim noktasından farklıdır. G ayrıca [AD] üzerinde olduğundan üçgenin iç bölgesindedir; dış açıortayların kesişim noktası ise üçgenin dışındadır.
5. ∣AG∣=∣GD∣ ve ∣GD∣=2∣AG∣ olduğundan B ve E seçeneklerindeki eşitlikler de sağlanmaz. Doğru varsayım D'dir.
3.Kolay
MAT.10.1.3 · Üçgenin bir kenarı ve o kenara ait yüksekliğinin değişimine bağlı olarak alanının değişimine ilişkin çıkarım yapabilme
Süreç bileşeni: a) Üçgenin bir kenarı ve o kenara ait yüksekliğindeki değişimin üçgenin alanındaki değişime etkisine dair varsayımlarda bulunur.
Pazar yerinde ana yol düz bir çizgi boyuncadır. Belediye, yola bitişik üçgen biçimli parseller ayırmıştır. Parselin yola bitişik kenarı taban, bu kenara ait dik uzaklık ise yükseklik kabul edilir. Yola değmeyen köşe, yola paralel gerilmiş aynı sınır ipinin üzerindedir.
Bir pazarcının bu haftaki parselinde yola bitişik kenar 4 metredir. Gelecek hafta aynı pazarcıya, yola değmeyen köşesi yine bu ipin üzerinde kalan ve yola bitişik kenarı 8 metre olan bir parsel verilecektir.
Gelecek haftaki parselin alanının bu haftaki alana göre değişimi için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 3
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Sınır ipi ana yola paralel olduğu için ip üzerindeki her noktanın yola dik uzaklığı aynıdır. İki parselde de yola değmeyen köşe bu ipin üzerinde kaldığından yükseklikler eşittir. Taban 4 metreden 8 metreye çıktığı için 2 katına çıkar. Üçgenin alanı 21⋅a⋅h biçiminde olduğundan, yükseklik sabitken alan tabanla doğru orantılıdır. Bu nedenle alan da 2 katına çıkar. Doğru cevap A seçeneğidir.
4.Kolay
MAT.10.1.4 · Sinüs ve kosinüs teoremlerini doğrulayabilme veya ispatlayabilme
Süreç bileşeni: a) Üçgende sinüs ve kosinüs teoremlerine ilişkin farklı doğrulama veya ispatları kullanır.
Restore edilen bir okul binasının üçgen taş alınlığı ABC üçgeni olarak modelleniyor. ∣BC∣=a m, ∣AC∣=b m ve ∣AB∣=c m olmak üzere alınlığın tabanı [BC], duvar örgüsünün içinde kaldığı için şerit metreyle ölçülememektedir. Yerine konacak taşın boyunu belirlemek için erişilebilen büyüklükler ölçülmüştür: b=12 m, sinA=21 ve sinB=43.Şekil ölçekli değildir.Mimar, sinüs teoremini alan formülü yardımıyla doğrularken bu alınlığın alanını (I) 21⋅b⋅c⋅sinA ve (II) 21⋅a⋅c⋅sinB biçiminde yazıp bu iki ifadeyi eşitlemektedir. Buna göre doğrudan ölçülemeyen ∣BC∣=a uzunluğu kaç metredir?
dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 4
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Doğrulamada aynı alan iki biçimde yazıldığı için (I) ve (II) eşitlenir: 21⋅b⋅c⋅sinA=21⋅a⋅c⋅sinB. Her iki taraftaki 21 ve c sadeleşir (c=0): b⋅sinA=a⋅sinB. Buradan a=b⋅sinBsinA=12⋅3/41/2=12⋅21⋅34=8. Ölçülemeyen taban 8 m'dir. c için ayrı bir ölçüm verilmediğinden ve bu değer eşitlikte sadeleştiğinden sonuca etkisi yoktur.
5.Orta
MAT.10.1.1 · Dik üçgende trigonometrik oranlara (sinüs, kosinüs, tanjant, kotanjant) ve trigonometrik özdeşliklere ilişkin çıkarım yapabilme
Süreç bileşeni: ç) Yaptığı karşılaştırmalardan dik üçgende trigonometrik oranlara ve trigonometrik özdeşliklere ilişkin önermeler sunar.
Okul kantini, masalara konacak dik üçgen biçimli menü standlarını okul kooperatifinden satın alacaktır. Her stand, dik açısı masaya dik kenar ile masaya yatan kenarın birleştiği köşede olan bir dik üçgendir. İncelenen dar açı, hipotenüsün masa düzlemiyle yaptığı açıdır; bu açının karşısındaki kenar masaya dik olan kenardır. Kooperatif etiketlerindeki ölçüler şöyledir:
Ürün
Masaya dik kenar (cm)
Masaya yatan kenar (cm)
Hipotenüs (cm)
İncelenen açı
K
8
15
17
θ
B
7
24
25
φ
Kantin ekibi, hangi standın masa ile daha büyük açı yaptığını belirlemek için θ ve φ açılarının trigonometrik oranlarını hesaplayıp karşılaştırmıştır.
Etiketlerdeki ölçüler kullanılarak yapılan bu karşılaştırmaya göre, dik üçgende trigonometrik oranlara ilişkin sunulabilecek doğru önerme aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 5
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Ürün K için sinθ=178 ve cosθ=1715 dir. Ürün B için sinφ=257 ve cosφ=2524 dir. Sinüsler karşılaştırılır: 8⋅25=200 ve 7⋅17=119 olduğundan 200>119 dir, yani sinθ>sinφ dir. Kosinüsler karşılaştırılır: 15⋅25=375 ve 24⋅17=408 olduğundan 375<408 dir, yani cosθ<cosφ dir. θ ve φ dik üçgenin dar açıları olduğu için 0°<θ,φ<90° aralığındadır. Bu aralıkta sinüs artan, kosinüs azalandır. Elde edilen iki eşitsizlik birlikte θ>φ önermesini verir. Doğru cevap E seçeneğidir. A yanlıştır çünkü 257<178 dir. B yanlıştır çünkü 2524>1715 dir. C yanlıştır çünkü tanθ=158 ve tanφ=247 olup 158>247 dir. D yanlıştır çünkü sin2α+cos2α=1 dir ve bu özdeşlik açıların eşitliğini göstermez.
6.Orta
MAT.10.1.2 · Üçgenin yardımcı elemanlarının özellikleri ile ilgili çıkarım yapabilme
Süreç bileşeni: ç) Elde ettiği genellemelerden hareketle yardımcı elemanların özelliklerine ilişkin önermeler sunar.
Okulun matematik kulübünde üyeler, farklı üçgen örneklerinde kenar orta dikme ve yüksekliği incelemiş ve tahtaya şu iki genellemeyi yazmıştır.
Genelleme 1: Bir kenara komşu iki kenar eşit olduğunda, bu kenarın orta dikmesi üçüncü köşeden geçmektedir. Komşu kenarlar eşit olmadığında ise orta dikme üçüncü köşeden geçmemektedir.
Genelleme 2: Bir kenara komşu iki kenar eşit olduğunda, bu kenara ait yüksekliğin ayağı kenarın orta noktası olmaktadır. Komşu kenarlar eşit olmadığında ise ayağın yeri orta noktadan farklı olmaktadır.
Kulüp üyeleri, elde ettikleri bu genellemelerden hareketle yardımcı elemanların özelliklerine ilişkin bir önerme sunmak istemektedir. Buna göre sunulabilecek önerme aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 6
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Genelleme 1'in ilk kısmına göre, bir kenara komşu iki kenar eşitse o kenarın orta dikmesi üçüncü köşeden geçer. Genelleme 2'nin ilk kısmına göre, aynı koşulda bu kenara ait yüksekliğin ayağı kenarın orta noktasıdır. Bu iki sonuç birlikte söylendiğinde, komşu kenarları eşit olan kenarda hem orta dikmenin üçüncü köşeden geçtiği hem de yüksekliğin ayağının orta nokta olduğu önermesi elde edilir. Bu önerme C seçeneğidir.
A seçeneği kesişim yerini ve doğruların birbirine dikliğini öne sürer; genellemelerde buna ilişkin bir bilgi yoktur. B seçeneği, yüksekliğin kenarı her zaman iki eşit parçaya böldüğünü söyler; bu, Genelleme 2'nin ikinci kısmıyla çelişir. D seçeneğinde sözü edilen durumda orta dikme üçüncü köşeden ve orta noktadan geçer, yükseklik de üçüncü köşeden çıkar ve ayağı orta noktadır. İkisi de aynı kenara dik olduğundan çakışırlar; yükseklik, orta dikmeye dik ve ondan farklı bir doğru değildir. E seçeneği iç açıortayla ilgilidir; genellemeler bu elemana dair bir sonuç içermez.
7.Orta
MAT.10.1.3 · Üçgenin bir kenarı ve o kenara ait yüksekliğinin değişimine bağlı olarak alanının değişimine ilişkin çıkarım yapabilme
Süreç bileşeni: ç) Elde ettiği genellemelerden üçgenin alanının hangi elemanlara göre değiştiğine ilişkin önermeler sunar.
Bir okulun su tasarrufu kulübü, yağmur suyunu biriktirmek üzere üçgen biçimli bahçeler tasarlamıştır. İncelenen yağışta her 1 m2 bahçe alanına 3 litre su biriktiği ölçülmüştür. L bahçesi, K bahçesinin üçüncü köşesi seçilen kenara paralel bir doğru üzerinde kaydırılarak elde edilmiştir. Bu kaydırmayla diğer iki kenarın uzunluğu değişmiş; seçilen kenarın uzunluğu ve bu kenara ait yükseklik aynı kalmıştır. Ölçümler aşağıdaki tablodadır.
Bahçe
Seçilen kenar (m)
Bu kenara ait yükseklik (m)
Biriken su (L)
K
12
5
90
L
12
5
90
M
12
10
180
N
24
5
180
Bu ölçümlerden elde edilecek genellemelere göre, üçgenin alanının hangi elemanlara göre değiştiğine ilişkin aşağıdaki önermelerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 7
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Her 3 litre su 1 m2 alana karşılık geldiğinden alan =3biriken su alınır.
K ve L: 390=30 m2, M ve N: 3180=60 m2.
K ile L karşılaştırılır: Seçilen kenar 12 m ve yükseklik 5 m aynı kalmış, diğer kenarlar değişmiş; alan 30 m2 olarak kalmıştır. Dolayısıyla alan, kenarlardan biri değişince mutlaka değişmez.
K ile N: Yükseklik 5 m sabitken kenar 12 m'den 24 m'ye (2 kat) çıkmış, alan 30 m2'den60 m2'ye (2 kat) çıkmıştır. Artış, kenarın karesiyle orantılı değildir ve alan yalnızca yüksekliğe de bağlı değildir.
K ile M: Kenar 12 m sabitken yükseklik 5 m'den 10 m'ye (2 kat) çıkmış, alan da 2 katına çıkmıştır.
Çarpımlar: K ve L için 12⋅5=60, M için 12⋅10=120, N için 24⋅5=120. Çarpım 2 katına çıkınca alan da 2 katına çıkmış; çarpımı aynı olan M ve N bahçelerinin alanları eşit kalmıştır. Toplamlar ise M'de 22, N'de 29 olduğu hâlde alanlar eşittir; alan toplama göre değişmemektedir.
Bu genellemeler birlikte şu önermeyi verir: Üçgenin alanı, seçilen kenar ile o kenara ait yüksekliğin çarpımına göre değişir. Bu, Alan=21⋅a⋅h bağıntısıyla da uyumludur.
8.Orta
MAT.10.1.4 · Sinüs ve kosinüs teoremlerini doğrulayabilme veya ispatlayabilme
Süreç bileşeni: a) Üçgende sinüs ve kosinüs teoremlerine ilişkin farklı doğrulama veya ispatları kullanır.
Kerem, doğa yürüyüşünde kullandığı haritada üç dinlenme noktasını işaretlemiştir: başlangıç çeşmesi (B), köprü (K) ve seyir tepesi (S). Bu noktalar BKS üçgenini oluşturmaktadır. Harita ölçeğiyle hesaplanan gerçek uzunluklar ∣BK∣=1400 m ve ∣BS∣=1300 m'dir. Kerem, kosinüs teoremini doğrulamak için S köşesinden BK kenarına bir dikme indirmiştir. Dikmenin ayağı H, B ile K arasında olup ∣BH∣=500 m'dir; ∣SH∣ ölçülmemiştir.Buna göre Kerem, bu dikmeye dayalı doğrulamayı doğru tamamladığında ∣SK∣2 aşağıdakilerden hangisine eşit olur?
dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 8
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
H noktası B ile K arasında olduğundan dikme, BK kenarını iki parçaya ayırır: ∣HK∣=∣BK∣−∣BH∣=1400−500=900 m.
BHS üçgeni H'de diktir ve hipotenüs BS'dir. Pisagor bağıntısından ∣SH∣2=∣BS∣2−∣BH∣2=13002−5002.
SHK üçgeni de H'de diktir ve hipotenüs SK'dir. Bu nedenle ∣SK∣2=∣SH∣2+∣HK∣2=13002−5002+9002=13002−5002+(1400−500)2.
Bu eşitlik E seçeneğidir.
Aynı sonuç kosinüs teoremiyle de doğrulanır. BHS dik üçgeninde cos∠SBK=1300500 olduğundan ∣SK∣2=13002+14002−2⋅1300⋅1400⋅1300500=13002+14002−2⋅1400⋅500. Bu ifade sadeleşince 13002−5002+9002=2250000 bulunur; E seçeneğinin değeri de 2250000 olduğundan iki doğrulama uyumludur.
9.Zor
MAT.10.1.1 · Dik üçgende trigonometrik oranlara (sinüs, kosinüs, tanjant, kotanjant) ve trigonometrik özdeşliklere ilişkin çıkarım yapabilme
Öğrenciler sınıfta, C köşesi dik olan bir ABC üçgen modeli kuruyor. Modelde A açısının komşu dik kenarı olan AC çubuğu 15 cm, hipotenüs olan AB çubuğu 17 cm uzunluğundadır. Karşı dik kenar BC ölçülmemiştir; öğrenciler bu kenarı hesap makinesiyle bulmayı deniyor.
Hesap makinesinde 15÷17 işleminin sonucu, virgülden sonra dört basamağa yuvarlanınca ekranda 0,8824 görünmektedir. α, A açısının ölçüsüdür.
Bu modelle aynı açılara sahip bir gölgelik kurulacaktır. Gölgeliğin eğik kirişi, modeldeki hipotenüse karşılık gelir ve uzunluğu 4,25 m olacaktır. Düşey direk ise modeldeki BC kenarına karşılık gelir.
Buna göre düşey direğin uzunluğunu metre cinsinden tam olarak veren ifade aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 9
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
α = A olduğundan AC komşu dik kenar, BC karşı dik kenar, AB hipotenüstür. Verilen çubuklardan cosα=ABAC=1715 olur. BC, α nın karşısı olduğu için önce sinüs gerekir. α dar açı olduğundan sinα>0 alınır ve sin2α+cos2α=1 özdeşliği kullanılır:
sinα=1−(1715)2=1−289225=28964=178.
Gölgelik modele benzer ve eğik kiriş 4,25 m olduğundan düşey direk, hipotenüsün sinüs katıdır:
4,25⋅178.4,25=417 olduğundan
417⋅178=2.
Bu değer yalnızca 4,251−(1715)2 ifadesine eşittir.
15/17=0,882352… sayısı dört basamağa 0,8824 diye yuvarlanır; bu yuvarlak değerle elde edilen kök tam 178 değildir. Dolayısıyla B tam 2 m vermez. C, kosinüsü kullanarak yatay kenarı (3,75 m) verir. D, 1−cosα ile 0,5 m verir. E, özdeşlikteki eksi yerine artı kullandığı için 2 m vermez.
10.Zor
MAT.10.1.2 · Üçgenin yardımcı elemanlarının özellikleri ile ilgili çıkarım yapabilme
Süreç bileşeni: d) Üçgenin yardımcı elemanlarıyla ilgili önermeleri problemler bağlamında değerlendirir.
Ece, masa üstünde kullanmak üzere üçgen biçimli bir telefon şarj altlığı tasarlamaktadır. Altlığın köşeleri A, B ve C; kenar uzunlukları AB=12 cm, AC=18 cm ve BC=20 cm'dir. Adaptör A köşesindedir. Şarj kablosu A'dan çıkar, BC kenarı üzerindeki D noktasına gelir ve burada iki kola ayrılarak B ve C köşelerindeki özdeş telefonlara gider.
İki tasarım isteği vardır:
- Kablo kanalı kenarlara sürtünmesin diye [AD] üzerindeki her nokta, AB ve AC kenarlarına eşit uzaklıkta olacaktır. Bu istek, [AD]'ninA açısının açıortayı olmasıyla sağlanır.
- Özdeş telefonlara giden kablo kolları aynı boyda kesilecektir. Bu istek, BD=DC olmasıyla sağlanır.
Ece şu önermeyi kurmuştur: [AD] açıortay olursa D noktası BC kenarını da iki eşit parçaya ayırır; iki istek aynı D ile sağlanır.Şekil ölçekli değildir.Altlığın kenar uzunlukları kullanılarak bu önerme değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 10
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
İstekler [AD]'yiA açısının açıortayı yapar. İç açıortay teoremine göre açıortay, karşı kenarı komşu kenarlarla orantılı böler: DCBD=ACAB=1812=32. D, BC üzerindedir; BD+DC=20 cm'dir. BD=2k ve DC=3k denirse 5k=20, k=4 olur. Buradan BD=8 cm ve DC=12 cm bulunur. 8=12 olduğundan BD=DC sağlanmaz; özdeş kablo kolları bu D ile kesilemez. Açıortay üzerindeki her nokta, açıortayı oluşturan AB ve AC kenarlarına eşit uzaklıktadır; bunun için üçgenin ikizkenar olması gerekmez. Eşit uzaklık sağlanır, eşit kol uzunluğu sağlanmaz. Dolayısıyla iki isteği aynı D'nin karşıladığı önermesi yanlıştır ve doğru değerlendirme D seçeneğidir.
11.Zor
MAT.10.1.3 · Üçgenin bir kenarı ve o kenara ait yüksekliğinin değişimine bağlı olarak alanının değişimine ilişkin çıkarım yapabilme
Süreç bileşeni: d) Önermeleri gerçek yaşam problemleri bağlamında değerlendirir.
Bir parkta üçgen biçimindeki çiçek tarhının mevcut durumunda bir kenar düz yürüyüş yolunun üzerindedir. Bu kenar 16 m, bu kenara ait yükseklik 9 m ve tarhın alanı 72 m² dir. Karşı köşede bir çeşme vardır.
Peyzaj ekibi üç düzenleme için seçilen taban kenarının uzunluğunu, bu tabana ait yüksekliği ve çeşmenin yürüyüş yoluna uzaklığını ölçmüştür. Taban kenarı yol üzerinde değilse çeşmenin yola uzaklığı ile o tabana ait yükseklik aynı olmak zorunda değildir.
Düzenleme
Taban kenarının konumu
Taban uzunluğu (m)
Tabana ait yükseklik (m)
Çeşmenin yola uzaklığı (m)
Mevcut
Yol üzerinde
16
9
9
I
Yol üzerinde
24
9
9
II
Yol üzerinde
16
12
12
III
Yol üzerinde değil
24
6
9
Sınıfta kurulan önerme şöyledir: Bir üçgenin alanı, bir kenar ile o kenara ait yüksekliğin çarpımının yarısıdır. Bu iki ölçümden biri sabitken diğeri bir çarpan kadar değişirse alan da aynı çarpan kadar değişir; ikisi de değişirse alan, bu çarpanların çarpımı kadar değişir.
Park sorumlusu III. düzenleme için şunu savunmaktadır: Taban 16 m'den 24 m'ye çıkmış, çeşmenin yola uzaklığı 9 m kalmıştır. Yükseklik değişmediğine göre alan 23 katına çıkar.Buna göre tablodaki ölçüler kullanılarak önermenin ve bu yargının değerlendirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 11
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Mevcut alan 21⋅16⋅9=72 m² olarak verilmiştir. Düzenleme I'te taban çarpanı 1624=23, bu tabana ait yükseklik ise 9 m olarak sabittir. Önermeye göre alan da 23 katına çıkar: 21⋅24⋅9=108=72⋅23. Düzenleme II'de taban 16 m sabit, yükseklik çarpanı 912=34 tür. Alan 21⋅16⋅12=96=72⋅34 olur. I ve II önermeyle uyumludur. Düzenleme III'te taban çarpanı yine 23 dir; ancak taban yol üzerinde olmadığı için çeşmenin yola uzaklığı olan 9 m, bu tabana ait yükseklik değildir. Tabana ait yükseklik 6 m'dir ve yükseklik çarpanı 96=32 tür. Alan çarpanı 23⋅32=1 olur; yeni alan 21⋅24⋅6=72 m² kalır. Önerme III'te de geçerlidir. Sorumlu yola uzaklığı tabana ait yükseklik yerine kullandığı için yanılır. Bu değerlendirme B seçeneğindedir.
12.Zor
MAT.10.1.4 · Sinüs ve kosinüs teoremlerini doğrulayabilme veya ispatlayabilme
Süreç bileşeni: b) Yapılan doğrulama veya ispatları yeni durumlara uyarlayarak değerlendirir.
Bir bisikletli, B okulundan C parkına henüz yapılmamış bir bağlantı yolu planlamaktadır. A durağından C parkına giden mevcut parkur düzdür. Okuldan bu parkurun doğrultusuna inen en kısa iniş, parkurun üzerinde değil, A durağının gerisindeki uzantıda H noktasında yolu dik kesmektedir. H, A ve C noktaları bu sırayla aynı doğru üzerindedir. Ölçülen uzunluklar şöyledir:
Parça
Uzunluk (km)
BH
1,2
HA
0,9
AC
1,5
ABC üçgeninde A durağındaki açı geniş açıdır. ∣AB∣=c km, ∣AC∣=b km, ∣BC∣=a km ve ∣HA∣=x km olarak adlandırılıyor. Dar açılı üçgende kosinüs teoremi doğrulanırken dikme ayağı kenarın üzerinde olduğu için ∣HC∣=∣b−x∣ yazılır; buradan a2−(b2+c2)=−2bx ve cosA=cx elde edilir. Bu parkurda dikme ayağı kenarın uzantısında kaldığından aynı doğrulama bu yeni duruma uyarlanacaktır.Buna göre uyarlanmış doğrulamada a2−(b2+c2) ifadesinin değeri aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 12
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
H–A–C sırası nedeniyle dikme ayağı kenarın dışındadır; dar açılı doğrulamadaki ∣HC∣=∣b−x∣ bu duruma taşınamaz. ∣HC∣=∣HA∣+∣AC∣=0,9+1,5=2,4 km yazılır.
ABH dik üçgeninde c2=1,22+0,92=1,44+0,81=2,25 olduğundan c=1,5 km ve b=∣AC∣=1,5 km dir. BHC dik üçgeninde a2=1,22+2,42=1,44+5,76=7,2 dir.
Böylece a2−(b2+c2)=7,2−(2,25+2,25)=7,2−4,5=2,7 bulunur.
Aynı sonuç, uyarlanmış eşitlikten de gelir: h2=c2−x2 ve h2=a2−(b+x)2 eşitlenirse a2=b2+c2+2bx elde edilir. Fark 2bx=2⋅1,5⋅0,9=2,7 dir.
AH ve AC ters yönlü ışınlar olduğundan A açısı, ABH üçgenindeki dar açının bütünleyenidir: cosA=−cx=−1,50,9=−0,6. Dolayısıyla 2bx=−2bccosA=−2⋅1,5⋅1,5⋅(−0,6)=2,7. Geniş açılı uyarlama, a2=b2+c2−2bccosA eşitliğini korur ve fark 2,7 olur. Bu değerlendirme C seçeneğindedir.