İçeriğe atla
YeniMaarif uyumlu matematik testleriHemen çöz

Maarif uyumlu · 10. sınıf matematik · 2. Tema: İstatistiksel Araştırma Süreci

İstatistiksel Araştırma Süreci: yaprak test 1

10. sınıf matematiğin 2. teması İstatistiksel Araştırma Süreci için 12 soru: 4 kolay, 4 orta, 4 zor.

Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).

Bu testin ölçtüğü öğrenme çıktıları

Her soru Maarif öğretim programındaki bir öğrenme çıktısının belirli bir süreç bileşenini ölçer ve bir gerçek yaşam bağlamında kurulur.

  • MAT.10.2.1 · İki kategorik değişkenli veri ile çalışabilme ve iki kategorik değişken arasındaki ilişkililiğe dayalı karar verebilme
  • MAT.10.2.2 · Başkaları tarafından oluşturulan iki kategorik değişkenli verilerin ilişkililiğine dayalı istatistiksel sonuç veya yorumları tartışabilme

12 çözümlü soru

1.Kolay

MAT.10.2.1 · İki kategorik değişkenli veri ile çalışabilme ve iki kategorik değişken arasındaki ilişkililiğe dayalı karar verebilme

Süreç bileşeni: d) Araştırma sorusu bağlamında toplanan/elde edilen iki kategorik değişkenli verileri analiz etmek için görselleştirme ve/veya özetleme (toplam satır veya sütunlardaki göreli sıklıkları gösteren iki yönlü tablo, koşullu göreli sıklıkları gösteren sütun grafikleri, koşullu göreli sıklıklar gibi) araçlarından uygun olanı seçer.

Bir lisede öğrenciler istatistik proje ödevi için şu soruyu araştırmaktadır: “Okulumuzdaki 9 ve 12. sınıf öğrencilerinin sınıf düzeyi ile bağcıklı ya da bağcıksız ayakkabı tercihi arasında bir ilişki var mıdır?” 9. sınıftan 40, 12. sınıftan 20 öğrenci gözlenmiş ve aşağıdaki iki yönlü tablo elde edilmiştir.
Sınıf düzeyiBağcıklıBağcıksızToplam
9. sınıf301040
12. sınıf12820
Toplam421860
Bu araştırma sorusunu cevaplamak için aşağıdakilerden hangisi uygun bir analiz aracıdır?

dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · İstatistiksel Araştırma Süreci · Yaprak test 1 · Soru 1

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: C

Araştırma sorusu, sınıf düzeyi ile ayakkabı tercihi arasındaki ilişkililiği inceler. İki değişken de kategoriktir. Tabloda 9. sınıfın toplamı 40, 12. sınıfın toplamı 20 olduğu için grup büyüklükleri eşit değildir. Bu nedenle ilişki, ham hücre sayılarıyla değil sınıf düzeyine göre koşullu göreli sıklıklarla incelenmelidir. 9. sınıfta bağcıklı tercihin koşullu göreli sıklığı 3040=0,75\dfrac{30}{40}=0{,}75, 12. sınıfta ise 1220=0,60\dfrac{12}{20}=0{,}60 olur. Bu iki koşullu göreli sıklığı karşılaştırmak, verilen araştırma sorusu için uygun araçtır. Dolayısıyla doğru cevap C seçeneğidir.
2.Kolay

MAT.10.2.1 · İki kategorik değişkenli veri ile çalışabilme ve iki kategorik değişken arasındaki ilişkililiğe dayalı karar verebilme

Süreç bileşeni: g) İki kategorik değişkenli veri dağılımlarına dayalı istatistiksel araştırmadan hareketle elde edilen sonuçları araştırma sorusu bağlamında değerlendirir.

Okulun biyoloji proje ödevinde öğrenciler, bir belgeselden seçtikleri canlıları incelemiştir. Araştırma soruları şudur: “İncelenen canlılarda omurgalı olup olmama ile etçil beslenip beslenmeme arasında bir ilişki var mıdır?” Omurgalı ve omurgasız gruplarının her birinde 20 canlı vardır. Etçil olma durumuna ait koşullu göreli sıklıklar tablodaki gibidir.
EtçilEtçil değil
Omurgalı%60%40
Omurgasız%30%70
Bir öğrenci bu bulgulara dayanarak “Omurgalı olmak, canlıların etçil beslenmesine neden olmaktadır.” sonucuna ulaşmıştır. Bu sonucun araştırma sorusu bağlamında en uygun değerlendirmesi aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · İstatistiksel Araştırma Süreci · Yaprak test 1 · Soru 2

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: A

Araştırma sorusu, incelenen canlılarda omurgalı olup olmama ile etçil beslenip beslenmeme arasında bir ilişki olup olmadığını sormaktadır; bir neden-sonuç sorgulamaz. Tablodan omurgalıların %60’ının, omurgasızların ise %30’unun etçil olduğu doğrudan okunur. Koşullu göreli sıklıklar farklı olduğu için incelenen canlılarda omurgalı olma ile etçil beslenme ilişkilidir; omurgalılar arasında etçil oranı daha yüksektir. Bu oran farkı, omurgalı olmanın etçil beslenmeye neden olduğunu göstermez. İlişkililik, nedensellik değildir. Bu nedenle öğrencinin neden-sonuç bildiren sonucu uygun değildir. Doğru değerlendirme A seçeneğidir.
3.Kolay

MAT.10.2.1 · İki kategorik değişkenli veri ile çalışabilme ve iki kategorik değişken arasındaki ilişkililiğe dayalı karar verebilme

Süreç bileşeni: a) İki kategorik değişkenli veriye dayalı, istatistiksel araştırma gerektiren gerçek yaşam durumlarını belirler.

Bir okulun doğa yürüyüşü kulübü, hafta sonu gezisi için bir parkur haritasını inceler. Haritada yalnızca iki patika işaretlidir: orman patikası ve sırt patikası. Kulüp, yürüyüş sırasında her katılımcının kâğıt harita veya dijital harita kullanacağını da not etmeyi konuşur. Bu konuşmada beş öneri ortaya çıkar. Berk, katılımcıların yürüyüş sürelerinin dakika cinsinden ortalamasının hesaplanmasını önerir. Deniz, orman patikası ya da sırt patikası seçimi ile kâğıt harita ya da dijital harita kullanımı arasındaki ilişkinin araştırılmasını önerir. Ece, yürüyüşe katılacak öğrenci sayısının belirlenmesini önerir. Ayşe, seçilen patikanın haritadaki uzunluğunun kilometre cinsinden okunmasını önerir. Cem, patikanın metre cinsinden rakımı ile dakika cinsinden yürüyüş süresi arasındaki ilişkinin incelenmesini önerir. Buna göre iki kategorik değişkenli veriye dayalı, istatistiksel araştırma gerektiren gerçek yaşam durumu aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · İstatistiksel Araştırma Süreci · Yaprak test 1 · Soru 3

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: D

İki kategorik değişkenli istatistiksel araştırma; haritadan tek bir değer okumakla bitmez. Aynı bireylerden iki kategorik değişken için veri toplanmasını ve bu değişkenler arasındaki ilişkililiğin incelenmesini gerektirir. Deniz'in önerisinde birinci değişken patika seçimidir: orman patikası ya da sırt patikası. İkinci değişken harita kullanımıdır: kâğıt harita ya da dijital harita. İkisi de kategoriktir. Aralarında ilişki olup olmadığı, haritaya bakılarak bilinemez; her katılımcı için bu iki bilgi toplanmalıdır. Bu nedenle iki kategorik değişkenli veriye dayalı istatistiksel araştırma gerektiren durum Deniz'in önerisidir.
4.Kolay

MAT.10.2.2 · Başkaları tarafından oluşturulan iki kategorik değişkenli verilerin ilişkililiğine dayalı istatistiksel sonuç veya yorumları tartışabilme

Süreç bileşeni: a) Başkaları tarafından oluşturulan iki kategorik değişkenli verilerin ilişkililiğine dayalı istatistiksel sonuç veya yorumlara yönelik istatistiksel temellendirme yapar.

Bir okulun mimarlık kulübü, çevrelerindeki binalarda bulunan pencerelerin genişliklerini ölçmüştür. Her pencerenin proje ölçüsüne uygun olup olmadığı ile çerçeve türü kaydedilmiştir. Elde edilen veriler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.
Çerçeve türüÖlçüye uygunÖlçüye uygun değilToplam
Ahşap401050
Plastik12820
Toplam521870
Kulüp danışmanı, tabloya dayanarak şu yorumu yapmıştır: “Plastik çerçeveli pencerelerde ölçüye uygun olmama oranı, ahşap çerçeveli pencerelere göre daha yüksektir.” Bu yorumun doğru istatistiksel dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · İstatistiksel Araştırma Süreci · Yaprak test 1 · Soru 4

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: B

Yorum, iki çerçeve türünde ölçüye uygun olmama oranlarını karşılaştırır. Bu oranlar satır toplamına bölünerek bulunur. Plastik çerçeve: 820=0,40\dfrac{8}{20}=0{,}40 Ahşap çerçeve: 1050=0,20\dfrac{10}{50}=0{,}20 0,40>0,200{,}40>0{,}20 olduğundan plastik çerçevede uygun olmama oranı daha yüksektir. Yorumun dayanağı bu koşullu oranların karşılaştırılmasıdır; bu karşılaştırma B seçeneğindedir. A seçeneği ham sayıları karşılaştırır. 10>810>8 olması, oranın ahşapta daha yüksek olduğu anlamına gelmez. C seçeneğindeki genel uygunluk oranı grupları karşılaştırmadığı için bu yorumu temellendirmez. D seçeneğindeki grup büyüklüğü farkı, oranların hangisinin büyük olduğunu göstermez. E seçeneği satır oranı yerine ölçüye uymayanlar sütunundaki payı kullanır; üstelik 818<0,50\dfrac{8}{18}<0{,}50 olduğundan bu ifade de yanlıştır.
5.Orta

MAT.10.2.1 · İki kategorik değişkenli veri ile çalışabilme ve iki kategorik değişken arasındaki ilişkililiğe dayalı karar verebilme

Süreç bileşeni: ç) İki kategorik değişkenli verileri toplayarak/elde ederek analize hazırlar.

Bir okulun kodlama ve robotik kulübü, üyelerin haftalık kodlama çalışma süresi ile deneme parkurunu tamamlama durumu arasındaki ilişkiyi incelemek üzere 16 üyeden veri toplamıştır. Süre tam sayı saat, parkur sonucu ise Başarılı ya da Başarısız olarak kaydedilmiştir.
ÜyeSüre (saat)Parkur sonucu
12Başarılı
25Başarısız
36Başarılı
40Başarısız
53Başarılı
68Başarılı
71Başarılı
84Başarısız
96Başarısız
102Başarısız
117Başarılı
125Başarılı
133Başarısız
149Başarısız
151Başarısız
164Başarılı
İlişkililik incelemesine geçmeden önce kodlama süresi şu sınıflara ayrılarak veriler analize hazırlanacaktır: 0-2 saat (0, 1 ve 2), 3-5 saat (3, 4 ve 5), 6 saat ve üzeri (6 ve daha büyük tam sayılar). Bu sınıflama kullanılarak oluşturulan iki yönlü sıklık tablosu aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · İstatistiksel Araştırma Süreci · Yaprak test 1 · Soru 5

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: C

Her kayıt önce süre sınıfına, sonra parkur sonucuna göre yerleştirilir. 0-2 saat (0, 1, 2): Üye 1 (2, Başarılı), 4 (0, Başarısız), 7 (1, Başarılı), 10 (2, Başarısız), 15 (1, Başarısız) → 2 başarılı, 3 başarısız. 3-5 saat (3, 4, 5): Üye 2 (5, Başarısız), 5 (3, Başarılı), 8 (4, Başarısız), 12 (5, Başarılı), 13 (3, Başarısız), 16 (4, Başarılı) → 3 başarılı, 3 başarısız. 6 saat ve üzeri: Üye 3 (6, Başarılı), 6 (8, Başarılı), 9 (6, Başarısız), 11 (7, Başarılı), 14 (9, Başarısız) → 3 başarılı, 2 başarısız. Satır toplamları 5, 6 ve 5; genel toplam 16 üyedir. Bu iki yönlü sıklık tablosu C seçeneğidir.
6.Orta

MAT.10.2.1 · İki kategorik değişkenli veri ile çalışabilme ve iki kategorik değişken arasındaki ilişkililiğe dayalı karar verebilme

Süreç bileşeni: f) İki kategorik değişkenli veri dağılımlarına dayalı istatistiksel araştırmadan hareketle elde edilen bulguları yorumlayarak sonuç çıkarır.

Kimya dersi proje ödevinde periyodik tablodan seçilen 40 element incelenmiştir. Ele alınan iki kategorik değişken, elementin metal olup olmaması ve kristal yapısının kübik olup olmamasıdır. Araştırma sorusu, bu elementlerde metal olup olmama ile kristal yapının kübik olup olmaması arasında bir ilişkililik olup olmadığıdır. Elde edilen iki yönlü sıklık tablosu şöyledir.
KübikKübik değilToplam
Metal181230
Metal değil2810
Toplam202040
Bu bulgulara göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · İstatistiksel Araştırma Süreci · Yaprak test 1 · Soru 6

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: A

İlişkililik, metal olup olmama verildiğinde kübik yapıya ait koşullu göreli sıklıklar karşılaştırılarak yorumlanır. 1. Metal olanlarda kübik yapı oranı: 18/30=0,6018/30 = 0{,}60, yani %60. 2. Metal olmayanlarda kübik yapı oranı: 2/10=0,202/10 = 0{,}20, yani %20. 3. %60 ile %20 eşit değildir. Bu örneklemde metal olanlar arasında kübik kristal yapıya sahip olma oranı daha yüksektir; koşullu dağılımlar farklı olduğu için iki değişken ilişkilidir. Bu fark, metal olmanın kübik yapıya neden olduğunu göstermez. Sonuç yalnızca incelenen 40 elemente dayanır. Bu üç adımlı yorumu yalnızca A seçeneği karşılar.
7.Orta

MAT.10.2.2 · Başkaları tarafından oluşturulan iki kategorik değişkenli verilerin ilişkililiğine dayalı istatistiksel sonuç veya yorumları tartışabilme

Süreç bileşeni: a) Başkaları tarafından oluşturulan iki kategorik değişkenli verilerin ilişkililiğine dayalı istatistiksel sonuç veya yorumlara yönelik istatistiksel temellendirme yapar.

Bir lisenin proje grubu, öğrencilerin okula geliş biçimini incelemek için okuldan rastgele seçilen 150 öğrencinin evinin okula uzaklığını ve okula bisikletle gelip gelmediğini kaydetmiştir. İki kategorik değişkene ait veriler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.
Okula geliş2 km'den yakın2 km ve daha uzakToplam
Bisikletle304070
Bisikletle değil206080
Toplam50100150
Proje grubu tabloya dayalı olarak şu yorumu yapmıştır: “Okula 2 km’den yakın oturan öğrenciler, 2 km ve daha uzak oturanlara göre daha yüksek oranda bisikletle gelmektedir.” Bu yoruma yönelik doğru istatistiksel temellendirme aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · İstatistiksel Araştırma Süreci · Yaprak test 1 · Soru 7

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: C

Yorum, bisikletle gelme oranını uzaklık gruplarına göre karşılaştırmaktadır. Bu nedenle her gruptaki bisikletle gelen sayısı, o grubun toplamına bölünür. Yakın grup: 3050=0,60\dfrac{30}{50}=0{,}60. Uzak grup: 40100=0,40\dfrac{40}{100}=0{,}40. 0,60>0,400{,}60>0{,}40 olduğundan araştırılan öğrenciler arasında yakın oturanlarda bisikletle gelme oranı daha yüksektir. Yorum bu koşullu oran karşılaştırmasıyla desteklenir. Uzak gruptaki 40 kişinin, yakın gruptaki 30 kişiden fazla olması ham sayıdır; grup büyüklükleri farklı olduğu için kullanımın daha yaygın olduğunu göstermez. 4070\dfrac{40}{70} ve 3070\dfrac{30}{70} ise bisikletle gelenlerin uzaklık dağılımıdır, grupların bisikletle gelme oranı değildir.
8.Orta

MAT.10.2.2 · Başkaları tarafından oluşturulan iki kategorik değişkenli verilerin ilişkililiğine dayalı istatistiksel sonuç veya yorumları tartışabilme

Süreç bileşeni: c) Başkaları tarafından oluşturulan iki kategorik değişkenli verilerin ilişkililiğine dayalı istatistiksel sonuç veya yorumları çürütür ya da kabul eder.

Bir okulun bilim fuarında bir proje grubu, proje türü ile ödül durumu arasındaki ilişkiyi incelemiştir. Fuardaki projeler türlerine göre deney ve model, sonuçlarına göre ödül aldı ve ödül almadı olarak sınıflandırılmıştır. Veriler aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Proje türüÖdül aldıÖdül almadıToplam
Deney243660
Model151025
Proje grubu tabloya dayanarak şu sonuca ulaşmıştır: "Ödül alan deney projelerinin sayısı, ödül alan model projelerinin sayısından fazla olduğuna göre deney projelerinin ödül alma oranı daha yüksektir ve deney projesi hazırlamak ödül almayı sağlar." Bu istatistiksel sonuca yönelik aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · İstatistiksel Araştırma Süreci · Yaprak test 1 · Soru 8

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: B

İddia edilen ödül alma oranı, her proje türünde ödül alanların o türdeki toplam proje sayısına oranıdır. Deney projelerinde ödül alma oranı: 24/60=0,4024/60 = 0{,}40 Model projelerinde ödül alma oranı: 15/25=0,6015/25 = 0{,}60 0,60>0,400{,}60 > 0{,}40 olduğundan model projelerinin ödül alma oranı daha yüksektir. Ödül alan deney sayısının 24>1524 > 15 olması, grup toplamları farklı olduğu için oranı göstermez. Bu nedenle "deney projelerinin ödül alma oranı daha yüksektir" ifadesi verilere uymaz; sonucu bu veriye dayandırmak da doğru değildir. Sonuç çürütülür. A, ham sıklığı oran sanır. C, sayı farkını nedensellik kanıtı sayar. D, toplamları farklı grupların oranlarının karşılaştırılamayacağını varsayar; oranlar hesaplanıp karşılaştırılabilir. E, daha büyük grup toplamını daha yüksek oran sanır.
9.Zor

MAT.10.2.1 · İki kategorik değişkenli veri ile çalışabilme ve iki kategorik değişken arasındaki ilişkililiğe dayalı karar verebilme

Süreç bileşeni: e) Araştırma sorusu bağlamında toplanan/elde edilen verileri belirlediği araçlarla analiz eder.

Bir okulun çevre kulübü, mahallelerindeki 200 ev için şu araştırma sorusunu incelemektedir: «Evlerde güneş enerjisi sistemi kullanılıp kullanılmaması ile aylık elektrik faturasının 1500 TL'den az ya da 1500 TL ve üzerinde olması arasında bir ilişki var mıdır?» Toplanan veriler aşağıdaki iki yönlü sıklık tablosundadır.
Güneş enerjisi sistemi1500 TL'den az1500 TL ve üzeriToplam
Kullanıyor301040
Kullanmıyor40120160
Toplam70130200
Araştırma sorusunu yanıtlamak için güneş enerjisi kullanma durumuna göre fatura kategorisinin koşullu göreli sıklıkları hesaplanacaktır. «1500 TL'den az» sütununda ham sıklık, sistemi kullanmayan evlerde daha büyüktür. Bu kategorinin koşullu göreli sıklıkları karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · İstatistiksel Araştırma Süreci · Yaprak test 1 · Soru 9

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: A

Koşul, güneş enerjisi kullanma durumudur. Bu nedenle «1500 TL'den az» hücreleri kendi satır toplamlarına bölünür. Kullananlarda: 3040=34=0,75\dfrac{30}{40} = \dfrac{3}{4} = 0{,}75. Kullanmayanlarda: 40160=14=0,25\dfrac{40}{160} = \dfrac{1}{4} = 0{,}25. 0,75>0,250{,}75 > 0{,}25 olduğundan koşullu göreli sıklık kullananlarda daha büyüktür. Ham sıklıklar 40>3040 > 30 olsa da satır toplamları 4040 ve 160160 olduğundan karşılaştırma ham sıklıkla yapılamaz. B'de payda, düşük fatura sütununun toplamı olan 7070'tir. C'de payda genel toplam olan 200200'dür. D, «1500 TL ve üzeri» sütunundaki 1010 ve 120120 hücrelerini kullanır. E'de oranlar doğrudur; ancak 0,75>0,250{,}75 > 0{,}25 olduğu hâlde yön, ham sıklığa uyacak biçimde ters söylenmiştir.
10.Zor

MAT.10.2.2 · Başkaları tarafından oluşturulan iki kategorik değişkenli verilerin ilişkililiğine dayalı istatistiksel sonuç veya yorumları tartışabilme

Süreç bileşeni: b) Başkaları tarafından oluşturulan iki kategorik değişkenli verilerin ilişkililiğine dayalı istatistiksel sonuç veya yorumlara yönelik hataları ya da yanlılıkları tespit eder.

Okulun fotoğraf kulübünden bir öğrenci, dijital fotoğrafların dosya boyutu ile çekim zamanı arasında ilişki olup olmadığını incelemek istemiştir. Okuldan rastgele seçim yapmamış; yalnızca o günkü kulüp toplantısına katılan üyelerin telefonlarındaki birer fotoğrafı kaydetmiştir. Her fotoğraf, dosya boyutuna göre “küçük (2 MB'den az)” ya da “büyük (2 MB ve üzeri)”, çekim zamanına göre “gündüz” ya da “akşam” olarak sınıflandırılmıştır. 200 fotoğrafa ait sıklık tablosu aşağıdadır.
Dosya boyutuGündüzAkşamToplam
Küçük (2 MB'den az)9020110
Büyük (2 MB ve üzeri)603090
Toplam15050200
Öğrenci şu yorumu yapmıştır: “Gündüz çekilen büyük dosyalı fotoğraf sayısı (60), akşam çekilen büyük dosyalı fotoğraf sayısından (30) fazladır. Bu nedenle gündüz çekilen fotoğraflar daha büyük dosyalıdır; akşam çekmek dosya boyutunu küçültür. Kulüp üyelerinden elde edilen bu sonuç, okuldaki tüm öğrencilerin fotoğrafları için de geçerlidir.” Buna göre, öğrencinin yorumundaki hata veya yanlılığı doğru tespit eden ifade aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · İstatistiksel Araştırma Süreci · Yaprak test 1 · Soru 10

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: E

İlişkinin yönü, ham sıklıklarla değil grup içi oranlarla bakılarak değerlendirilir. Gündüz çekilen fotoğraflarda büyük dosyalı olma oranı 60150=0,40\dfrac{60}{150}=0{,}40 yani %40\%40, akşam çekilenlerde 3050=0,60\dfrac{30}{50}=0{,}60 yani %60\%60'tır. Gündüz grubunda büyük dosya sayısının daha fazla görünmesi, gündüz fotoğraf sayısının 150150, akşam fotoğraf sayısının ise 5050 olmasından kaynaklanır. Oranlar karşılaştırıldığında büyük dosyalı olma durumu akşam çekilen fotoğraflarda daha yüksektir. Bu nedenle “gündüz fotoğrafları daha büyük dosyalıdır” yargısı ilişkinin yönünü ters çıkarmıştır. Çekim zamanı ile dosya boyutu kategorisi arasında bir ilişkililik görülmesi, akşam çekmenin dosya boyutunu küçülttüğünü göstermez. İlişkililik nedensellik değildir; dosya boyutu çözünürlük, flaş kullanımı ve fotoğrafın içeriği gibi başka değişkenlere de bağlı olabilir. Veriler okulun tüm öğrencilerinden rastgele seçilmiş bir örneklem değil, yalnızca o günkü toplantıya gelen kulüp üyeleridir. Bu örneklem okuldaki tüm öğrencilerin fotoğraflarını temsil etmez; sonuç okul geneline genellenemez. A yorumu olduğu gibi kabul eder. B yön hatasını ve nedensellik iddiasını yok sayar. C her iki sıklığı genel toplama bölerek koşullu oran hesaplamış gibi yapar; %30\%30 ve %15\%15 grup büyüklüğünü dikkate almaz, yön yine ters kalır. D kulüp üyesi olmayı temsili örneklem sayar ve grup içi oranların yargıyı desteklediğini ileri sürer. Hataların tümünü doğru tespit eden ifade E'dir.
11.Zor

MAT.10.2.2 · Başkaları tarafından oluşturulan iki kategorik değişkenli verilerin ilişkililiğine dayalı istatistiksel sonuç veya yorumları tartışabilme

Süreç bileşeni: b) Başkaları tarafından oluşturulan iki kategorik değişkenli verilerin ilişkililiğine dayalı istatistiksel sonuç veya yorumlara yönelik hataları ya da yanlılıkları tespit eder.

Deniz, akıllı telefonlardaki bir odak (ders çalışma) uygulamasını düzenli kullanma ile ödevini zamanında tamamlama arasındaki ilişkililiği araştırmak için okulundaki 400 öğrenciden veri toplamıştır. Bu iki kategorik değişkene ait kişi sayıları tabloda verilmiştir.
Ödevini zamanında tamamlayanÖdevini tamamlamayanToplam
Uygulamayı düzenli kullanan90210300
Uygulamayı düzenli kullanmayan4060100
Toplam130270400
Deniz, tabloya dayanarak şöyle yorum yapmıştır: “Uygulamayı düzenli kullanan 90 öğrenci ödevini zamanında tamamlamış, kullanmayan yalnızca 40 öğrenci tamamlamıştır. Öyleyse uygulamayı kullananlar ödevlerini daha yüksek oranda tamamlamaktadır; bu da uygulamanın ödevi zamanında tamamlamayı sağladığını gösterir.” Deniz’in bu yorumundaki hata veya yanlılığa ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · İstatistiksel Araştırma Süreci · Yaprak test 1 · Soru 11

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: D

Karşılaştırılması gereken, tamamlayan kişi sayıları değil, her gruptaki koşullu göreli sıklıklardır. Uygulamayı düzenli kullananlarda tamamlama oranı 90300=0,30\dfrac{90}{300}=0{,}30, yani %30’dur. Düzenli kullanmayanlarda oran 40100=0,40\dfrac{40}{100}=0{,}40, yani %40’tır. Grup büyüklükleri 300 ve 100 olduğu için 90’ın 40’tan büyük olması, kullananların oranının daha yüksek olduğu anlamına gelmez. Koşullu oranlar, iddianın tersine, kullananlarda daha düşüktür. Ayrı olarak, tablodaki ilişkililik uygulamanın ödevi tamamlamayı sağladığını göstermez; bu, ilişkililiği nedensellik saymaktır. Ödevini zaten düzenli yapan öğrenciler uygulamayı daha az kuruyor olabilir ya da üçüncü bir değişken her iki durumu da etkiliyor olabilir. Dolayısıyla yorumda hem ham sıklık-oran karışıklığından gelen ters yönlü çıkarım hem de nedensellik hatası vardır.
12.Zor

MAT.10.2.2 · Başkaları tarafından oluşturulan iki kategorik değişkenli verilerin ilişkililiğine dayalı istatistiksel sonuç veya yorumları tartışabilme

Süreç bileşeni: a) Başkaları tarafından oluşturulan iki kategorik değişkenli verilerin ilişkililiğine dayalı istatistiksel sonuç veya yorumlara yönelik istatistiksel temellendirme yapar.

Bir sınıfta araştırma ödevi kapsamında, bu öğretim yılında okul gazetesinde yazısı yayımlanan öğrencilerin tamamı incelenmiştir. Araştırma sorusu şudur: «Yazısı yayımlanan öğrencilerde haber yazmayı tercih etme oranı, sınıf düzeyine göre farklılık göstermekte midir?» Yazı türü ile sınıf düzeyine ait veriler aşağıdaki sıklık tablosunda toplanmıştır.
Yazı türü9. sınıf10. sınıfToplam
Haber302050
Deneme45550
Toplam7525100
Ödev grubundan bir öğrenci şöyle bir yorum yapmıştır: «Haber yazan öğrencilerin 0,600{,}60'ı 9. sınıf, 0,400{,}40'ı 10. sınıftır. Bu yüzdeler, 9. sınıf öğrencilerinin haber yazmayı 10. sınıf öğrencilerine göre daha yüksek oranda tercih ettiğini gösterir.» Bu yoruma ilişkin doğru istatistiksel temellendirme aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · İstatistiksel Araştırma Süreci · Yaprak test 1 · Soru 12

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: E

Araştırma sorusu, haber yazma oranının sınıf düzeyine göre değişip değişmediğini sorduğu için yazı türü, sınıf düzeyine koşullu incelenmelidir. Her sınıftaki haber sayısı, o sınıfın toplamına bölünür. 9. sınıflarda haber oranı: 30/75=0,4030/75=0{,}40. 10. sınıflarda haber oranı: 20/25=0,8020/25=0{,}80. 0,80>0,400{,}80>0{,}40 olduğundan haber tercih oranı 10. sınıflarda daha yüksektir. Yorumdaki 0,600{,}60 ve 0,400{,}40, haber satırı toplamı 50'ye bölünerek elde edilmiştir: 30/50=0,6030/50=0{,}60 ve 20/50=0,4020/50=0{,}40. Bu değerler sınıf düzeyinin haber yazanlara koşullu dağılımıdır. 9. sınıf grubu daha kalabalık olduğu için haber yazanlar içinde 9. sınıfların payı büyük çıkar; bu pay, sınıf içindeki haber oranını göstermez. Dolayısıyla doğru temellendirme E seçeneğidir.

İlgili rehberler