Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).
Bu testin ölçtüğü öğrenme çıktıları
Her soru Maarif öğretim programındaki bir öğrenme çıktısının belirli bir süreç bileşenini ölçer ve bir gerçek yaşam bağlamında kurulur.
MAT.11.3.1 · f (x) = sinx (x ∈ ℝ), f (x) = cosx (x ∈ ℝ), f (x) = tanx (x ∈ ℝ, x ≠ π/2 + kπ, k ∈ ℤ ) ve f (x) = cotx (x ∈ ℝ, x ≠ kπ, k ∈ ℤ) şeklinde tanımlı trigonometrik referans fonksiyonların nitel özellikleri ile bu fonksiyonlardan türetilen [g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] trigonometrik fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
MAT.11.3.2 · Trigonometrik fonksiyonlarla ifade edilebilen denklemleri içeren problemleri çözebilme
12 çözümlü soru
1.Kolay
MAT.11.3.1 · f (x) = sinx (x ∈ ℝ), f (x) = cosx (x ∈ ℝ), f (x) = tanx (x ∈ ℝ, x ≠ π/2 + kπ, k ∈ ℤ ) ve f (x) = cotx (x ∈ ℝ, x ≠ kπ, k ∈ ℤ) şeklinde tanımlı trigonometrik referans fonksiyonların nitel özellikleri ile bu fonksiyonlardan türetilen [g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] trigonometrik fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
Süreç bileşeni: c) Trigonometrik referans fonksiyonları grafik ve cebirsel temsili üzerinde yapılan işlemlerle diğer trigonometrik fonksiyonlara dönüştürür.
Bir okulun sağlıklı beslenme kulübünde görevli diyetisyen, öğrencilerin gün içindeki meyve tüketme isteğini incelemek için f(x)=sinx trigonometrik referans fonksiyonunun grafiğini kullanıyor. Diyetisyen, bu grafikteki her noktanın ordinatını 2 ile çarpıyor; ardından elde ettiği grafiği 5 birim yukarı ötelıyor.
Buna göre diyetisyenin elde ettiği fonksiyonun cebirsel gösterimi aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (1) · Yaprak test 2 · Soru 1
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Referans fonksiyon f(x)=sinx tir. Her noktanın ordinatının 2 ile çarpılması, fonksiyon değerlerinin 2 ile çarpılmasıdır; bu düşey genişletmedir ve k=2 olur: 2sinx. Ardından grafiğin 5 birim yukarı ötelenmesi, elde edilen fonksiyona 5 eklenmesidir; s=5 olur. Argümanda çarpma veya yatay öteleme yoktur. Bu nedenle g(x)=2sinx+5 tir. Doğru cevap C seçeneğidir.
2.Kolay
MAT.11.3.1 · f (x) = sinx (x ∈ ℝ), f (x) = cosx (x ∈ ℝ), f (x) = tanx (x ∈ ℝ, x ≠ π/2 + kπ, k ∈ ℤ ) ve f (x) = cotx (x ∈ ℝ, x ≠ kπ, k ∈ ℤ) şeklinde tanımlı trigonometrik referans fonksiyonların nitel özellikleri ile bu fonksiyonlardan türetilen [g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] trigonometrik fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
Süreç bileşeni: ı) Uyguladığı doğrulama veya ispat yöntemlerinin farklı durumlardaki kullanışlılığını değerlendirir.
Okulun müzik kulübü, hoparlör zarının titreşimini iki ses için modelliyor. İki modelin grafiği de yalnızca 0≤t≤2π aralığını gösteren aynı ekranda çiziliyor.
- Kalın ses: f(t)=sint
- İnce ses: g(t)=sin(60t)
Bir öğrenci periyotları doğrulamak için iki yöntem uyguluyor. Grafik yöntemi, bu ekranda görünen bir tam dalganın süresini ölçmektir. Cebirsel yöntem, h(t)=k⋅sin(mt) biçimindeki fonksiyonlarda periyodun ∣m∣2π olduğu genellemesini uygulamaktır.
Kalın ses modeli f ve ince ses modeli g için bu doğrulama yöntemlerinin kullanışlılığına ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (1) · Yaprak test 2 · Soru 2
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
f(t)=sint fonksiyonunda m=1 olduğundan periyot ∣m∣2π=2π dir. Ekran aralığının uzunluğu da 2π olduğundan görünen dalga sayısı 2π2π=1 dir. Tek dalga ekranın tamamına yayıldığı için süresi grafikten ölçülebilir; grafik yöntemi f için kullanışlıdır.
g(t)=sin(60t) fonksiyonunda m=60 olduğundan periyot 602π=30π dir. Aynı ekrandaki dalga sayısı π/302π=60 olur. Altmış dalga bu aralığa sıkıştığı için bir tam dalganın süresi verilen grafikten güvenilir biçimde ölçülemez; grafik yöntemi g için kullanışlı değildir. T=∣m∣2π genellemesi ise periyodu doğrudan verdiğinden g için daha kullanışlıdır.
Bu nedenle doğru değerlendirme B dir.
3.Kolay
MAT.11.3.1 · f (x) = sinx (x ∈ ℝ), f (x) = cosx (x ∈ ℝ), f (x) = tanx (x ∈ ℝ, x ≠ π/2 + kπ, k ∈ ℤ ) ve f (x) = cotx (x ∈ ℝ, x ≠ kπ, k ∈ ℤ) şeklinde tanımlı trigonometrik referans fonksiyonların nitel özellikleri ile bu fonksiyonlardan türetilen [g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] trigonometrik fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
Süreç bileşeni: ç) Trigonometrik referans fonksiyonlar ile bu fonksiyonlardan türetilen fonksiyonların grafik temsilleri ile cebirsel temsilleri arasındaki ilişkiyi ifade eder.
Okul kütüphanesinde proje ödevini hazırlayan Ece, matematik yazılımında f(x)=cosx referans fonksiyonu ile bu fonksiyondan türetilen g fonksiyonunun grafiklerini aşağıdaki gibi çizmiştir. Ece; iki grafiğin periyodunun eşit olduğunu, g grafiğinin en büyük değerinin 3, en küçük değerinin −3 olduğunu ve y eksenini (0,3) noktasında kestiğini görmüştür.Buna göre g fonksiyonunun cebirsel temsili aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (1) · Yaprak test 2 · Soru 3
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Ece'nin gözlemleri g(x)=k⋅cos(mx±r)±s biçimindeki parametrelerle eşleştirilir. En büyük değer 3 ve en küçük değer −3 olduğundan orta doğru y=0 dır; yani s=0 ve genlik ∣k∣=3 tür. Periyot f ile aynı olduğundan ∣m∣=1 dir. Grafik (0,3) noktasından geçtiği için g(0)=3 olur; bu da k=3 ve etkili bir faz kayması olmadığını gösterir. k=−3 olsaydı grafik y eksenini (0,−3) noktasında keserdi. Dolayısıyla g(x)=3cosx tir.
4.Kolay
MAT.11.3.2 · Trigonometrik fonksiyonlarla ifade edilebilen denklemleri içeren problemleri çözebilme
Süreç bileşeni: ç) Dönüştürdüğü temsillerin problem bağlamındaki anlamını ifade eder.
Kodlama ve robotik kulübündeki öğrenciler, bir robot kolunun masa düzleminden yüksekliğini modelliyor. Kolun t saniye sonraki yüksekliği santimetre cinsinden h(t)=25+10sin(πt) fonksiyonu ile veriliyor. Öğrenciler bu cebirsel temsilin 0≤t≤4 aralığındaki grafiğini çiziyor. Grafikte yatay eksen zamanı saniye, düşey eksen yüksekliği santimetre olarak gösteriyor ve h eğrisi ile y=25 doğrusunun kesişim noktalarını işaretliyor.Grafikte işaretlenen kesişim noktaları için bu noktaların problem bağlamındaki anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (1) · Yaprak test 2 · Soru 4
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
İşaretli noktalar h eğrisi ile y=25 doğrusunun kesişimleridir; bu noktalarda h(t)=25 olur. h(t) robot kolunun santimetre cinsinden yüksekliği olduğundan bu eşitlik, kolun yüksekliğinin 25 cm olduğu anları gösterir. 25+10sin(πt)=25 iken sin(πt)=0 olur; genlik yüksekliği değiştirmez. En büyük yükseklik 25+10=35 cm, en küçük yükseklik 25−10=15 cm'dir. Kesişimler bu uç değerlerde değil, 25 cm yüksekliktedir. Doğru cevap D'dir.
5.Orta
MAT.11.3.1 · f (x) = sinx (x ∈ ℝ), f (x) = cosx (x ∈ ℝ), f (x) = tanx (x ∈ ℝ, x ≠ π/2 + kπ, k ∈ ℤ ) ve f (x) = cotx (x ∈ ℝ, x ≠ kπ, k ∈ ℤ) şeklinde tanımlı trigonometrik referans fonksiyonların nitel özellikleri ile bu fonksiyonlardan türetilen [g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] trigonometrik fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
Süreç bileşeni: d) Trigonometrik referans fonksiyonlardan türetilen fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin varsayımlarda bulunur.
Bir öğrenci, okul bahçesindeki dik bir direğin gölge boyunun gün içindeki değişimini inceliyor. Saat 06.00'dan itibaren geçen süre t saat olmak üzere gölge boyu, metre cinsinden ve gerçek sayılarda tanımlı g(t)=k⋅cos(mt)+s fonksiyonu ile modelleniyor. Burada k ve m sıfırdan farklı gerçek sayılar, m>0 ve s bir gerçek sayıdır. Ölçümlere göre g(0)=8 oluyor ve gölge boyu bu andan hemen sonra azalıyor. Gölge boyu ilk kez t=6 saatinde en küçük değerine ulaşıyor ve bu değer 2 metre oluyor.
Öğrenci, kosinüs referans fonksiyonunun nitel özelliklerini kullanarak g fonksiyonuna ilişkin bazı varsayımlar ileri sürüyor.
Buna göre bu varsayımlardan hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (1) · Yaprak test 2 · Soru 5
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Kosinüs referans fonksiyonu 0 noktasında en büyük değerini alır. m>0 ve g, t=0 dan hemen sonra azaldığı için k>0 dır. Böylece t=0 bir maksimum noktasıdır: k+s=g(0)=8.
Bu modelde ardışık bir maksimum ile bir minimum arasındaki süre yarım periyottur. En küçük değere ilk kez t=6 saatinde ulaşıldığından yarım periyot 6 saat, periyot 12 saattir. Dolayısıyla −k+s=2 dir.
k+s=8 ve −k+s=2 denklemlerinden k=3, s=5 bulunur. Görüntü kümesi [s−k,s+k]=[2,8] dir.
Ayrıca T=m2π=12 olduğundan m=6π dır. Doğru varsayım, periyodun 12 saat ve görüntü kümesinin [2,8] olmasıdır.
6.Orta
MAT.11.3.2 · Trigonometrik fonksiyonlarla ifade edilebilen denklemleri içeren problemleri çözebilme
Süreç bileşeni: d) Elde ettiği ve yorumladığı farklı temsillere dayalı olarak problemin çözümü için strateji oluşturur.
Şehir parkındaki bir dönme dolabın bir koltuğunun yerden yüksekliği, harekete başladıktan sonra geçen süre t dakika olmak üzere h(t)=15+10sin(6πt) metre ile modellenmektedir. Dolap ilk 12 dakikada tam bir tur atmaktadır. Bir öğrenci, bu tur içinde koltuk yüksekliğinin 20 m olduğu anları belirlemek için h fonksiyonunun grafiğini ve y=20 doğrusunu çizmiştir.Bu tur içinde yüksekliğin 20 m olduğu anları bulmak için cebirsel ve grafik temsillere dayalı olarak kurulması gereken strateji aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (1) · Yaprak test 2 · Soru 6
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
Yükseklik koşulu cebirsel temsile dönüştürülür: 15+10sin(6πt)=20⇒sin(6πt)=21. sin(6πt) fonksiyonunun periyodu T=π/62π=12 dakikadır. İlk tur 0≤t≤12 olduğundan α=6πt için 0≤α≤2π olur; bu aralık tam bir periyottur. Grafikte y=20 doğrusu eğriyi bu aralıkta iki kez keser; bu durum sinα=21 denkleminin bir periyotta iki kökü olmasıyla uyumludur. Strateji: α=6πt alınıp sinα=21 denklemi 0≤α≤2π aralığında çözülür. Kökler α=6π ve α=65π olup t=π6α ile t=1 ve t=5 bulunur. Doğrulama: h(1)=15+10⋅21=20 ve h(5)=15+10⋅sin65π=20. Bu strateji D seçeneğidir.
7.Orta
MAT.11.3.2 · Trigonometrik fonksiyonlarla ifade edilebilen denklemleri içeren problemleri çözebilme
Süreç bileşeni: e) Belirlediği stratejiyi kullanır.
Bir yapı denetim ekibi, bir binanın cephesindeki dalgalı korkuluğu ölçmektedir. Korkuluk boyunca başlangıç noktasından ölçülen yönlü açı x radyan iken korkuluğun santimetre cinsinden yüksekliği h(x)=90+15sin(2x−6π) olarak modellenmektedir. Yönetmelik, yüksekliğin 97,5 cm olduğu noktalara ek destek konulmasını istemektedir. Ölçüm, 0<x<2π aralığına karşılık gelen parça üzerinde yapılacaktır.
Buna göre bu parçada ek destek konulacak noktaların sayısı kaçtır?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (1) · Yaprak test 2 · Soru 7
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Ek destek için h(x)=97,5 koşulu kullanılır:
90+15sin(2x−6π)=97,515sin(2x−6π)=7,5sin(2x−6π)=21.
t=2x−6π denirse 0<x<2π koşulu −6π<t<623π aralığını verir. sint=21 denkleminin genel çözümü
t=6π+2kπ veya t=65π+2kπ, k∈Z
biçimindedir. Bu aralıkta kalan değerler t=6π, t=613π, t=65π ve t=617π olmak üzere dört tanedir.
Bunlar x'e çevrilirse x=6π, x=67π, x=2π ve x=23π bulunur. Dördü de 0<x<2π içindedir ve birbirinden farklıdır. Yerine koyunca her birinde sin(2x−6π)=21 sağlanır. Böylece ek destek konulacak nokta sayısı 4'tür.
8.Orta
MAT.11.3.2 · Trigonometrik fonksiyonlarla ifade edilebilen denklemleri içeren problemleri çözebilme
Süreç bileşeni: b) Trigonometrik fonksiyonlarla ifade edilebilen denklemlere ilişkin matematiksel bileşenlerin aralarındaki ilişkileri belirler.
Bir lisenin afet bilinci atölyesinde deprem dalgasının yatay bileşeni, sismik sarkaç modeliyle incelenmektedir. Sarkacın denge konumuna göre yer değiştirmesi, t simülasyonun başlangıcından itibaren geçen süre (saniye) olmak üzere s(t)=6sin(4πt) cm olarak modellenmiştir. Aynı düzeneğin erken uyarı referans sinyali r(t)=6cos(2πt) cm fonksiyonuyla verilmektedir. Düzenek, sarkaç yer değiştirmesi referans sinyale eşit olduğunda, yani s(t)=r(t) sağlandığında uyarı üretmektedir.
s fonksiyonunun periyodu Ts, r fonksiyonunun periyodu Tr olmak üzere s(t)=r(t) denklemini oluşturan bu fonksiyonların periyotları arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (1) · Yaprak test 2 · Soru 8
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
s(t)=6sin(4πt) fonksiyonunda açısal katsayı 4π tür. Sinüs için periyot T=∣m∣2π olduğundan Ts=4π2π=8 saniye bulunur. r(t)=6cos(2πt) fonksiyonunda açısal katsayı 2π dir. Tr=2π2π=4 saniye bulunur. 4=28 olduğundan Tr=2Ts olur. Genlik olan 6 periyodu değiştirmez. Bu ilişki yalnızca A seçeneğindedir.
9.Zor
MAT.11.3.1 · f (x) = sinx (x ∈ ℝ), f (x) = cosx (x ∈ ℝ), f (x) = tanx (x ∈ ℝ, x ≠ π/2 + kπ, k ∈ ℤ ) ve f (x) = cotx (x ∈ ℝ, x ≠ kπ, k ∈ ℤ) şeklinde tanımlı trigonometrik referans fonksiyonların nitel özellikleri ile bu fonksiyonlardan türetilen [g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] trigonometrik fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
Süreç bileşeni: h) Önermelerini grafiksel olarak doğrular veya cebirsel olarak ispatlar.
Bir okul laboratuvarında basit sarkaç düzeneği kurulmuştur. Sarkacın askı noktası yerden 90 cm yüksekliğindedir ve ipin boyu 35 cm'dir. İpin aşağı yönlü düşey doğrultu ile yaptığı yönlü açı x radyan iken topun yerden yüksekliği, askı yüksekliğinden ipin düşey bileşeni çıkarılarak santimetre cinsinden elde edilir. Düzenek dengedeyken, yani x = 0 iken, topun yerden yüksekliği 55 cm ölçülmüştür. Matematik dersinde bu yükseklik, x değişkeni bütün gerçel sayıları alacak biçimde h fonksiyonu olarak incelenmektedir.
Bir öğrenci h fonksiyonu için «periyodu 2π dir ve görüntü kümesi [55,125] tir» önermesini kurmuş, bu önermeyi cebirsel olarak ispatlamaya çalışmıştır. Bu önermeyi doğru biçimde ispatlayan seçenek aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (1) · Yaprak test 2 · Soru 9
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Askı yüksekliği 90 cm, ip boyu 35 cm ve açı aşağı yönlü düşeyden ölçülmektedir. Düşey bileşen 35cosx olup yükseklik bu bileşen çıkarılarak bulunur: h(x)=90−35cosx. Bu model x=0 için h(0)=55 ölçümüyle de uyumludur. cos(x+2π)=cosx olduğundan h(x+2π)=90−35cosx=h(x) tir; yani 2π bir periyottur. Tersine h(x+T)=h(x) ise −35=0 olduğu için cos(x+T)=cosx olur. cos un en küçük pozitif periyodu 2π olduğundan h nin periyodu da 2π dir. cosx değeri [−1,1] aralığının tamamını alır; −35<0 ile çarpınca −35cosx değeri [−35,35] aralığının tamamını alır. 90 eklenince görüntü kümesi [55,125] olur. En küçük değer cosx=1 iken 55, en büyük değer cosx=−1 iken 125 tir. Böylece önerme doğrudur ve geçerli ispat A seçeneğindedir. B, fonksiyonu 90+35cosx alıp h(0)=125 der; ölçülen yükseklik 55 cm olduğundan bu temsil yanlıştır. C, cos(x+π)=cosx eşitliğine dayanır; doğrusu cos(x+π)=−cosx olduğundan π periyot değildir. D, k=−35 katsayısını g(x)=k⋅f(mx)+s modelindeki m ile karıştırıp periyodu 2π/35 alır ve 90 birimlik ötelemeyi görüntüye katmaz. E, bağlamda x in bütün gerçel sayılar üzerinde incelendiği belirtilmesine rağmen tanım kümesini dar bir aralıkla sınırlar.
10.Zor
MAT.11.3.1 · f (x) = sinx (x ∈ ℝ), f (x) = cosx (x ∈ ℝ), f (x) = tanx (x ∈ ℝ, x ≠ π/2 + kπ, k ∈ ℤ ) ve f (x) = cotx (x ∈ ℝ, x ≠ kπ, k ∈ ℤ) şeklinde tanımlı trigonometrik referans fonksiyonların nitel özellikleri ile bu fonksiyonlardan türetilen [g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] trigonometrik fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
Süreç bileşeni: b) Trigonometrik referans fonksiyonların nitel özellikleri ile matematiksel temsilleri arasındaki ilişkileri belirler.
Bir lise fizik projesinde öğrenciler, Newton'un ikinci yasasını ve vektörleri kullanarak sabit ivmeli hareket ile yönü değişen kuvvetin etkisini karşılaştırmaktadır. Sabit ivmeli harekette ivme vektörünün bileşenleri değişmez. Buna karşılık büyüklüğü sabit kalan ve pozitif yönlü x radyan açıya göre yönü değişen bir kuvvetin etkisindeki cisimde, ivme vektörünün birbirine dik iki bileşeni A(x) ve B(x) ölçülmüştür. Bu bileşenlerin oranı C(x)=B(x)A(x) olarak tanımlanmış; B(x)=0 iken C(x) tanımsız kabul edilmiştir. Ölçülen bazı değerler aşağıdaki tablodadır.
x (radyan)
A(x)
B(x)
C(x)
0
0
1
0
6π
21
23
33
4π
22
22
1
3π
23
21
3
2π
1
0
tanımsız
π
0
−1
0
23π
−1
0
tanımsız
2π
0
1
0
Tablodaki A, B ve C fonksiyonlarının her biri; sinüs, kosinüs, tanjant veya kotanjant referans fonksiyonlarından biriyle temsil edilmektedir.
Buna göre bu fonksiyonların nitel özellikleri ile matematiksel temsilleri arasındaki ilişkilere dair aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (1) · Yaprak test 2 · Soru 10
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Tablodaki değerler, dört referans fonksiyonun bilinen değerleriyle eşleştirilir.
A(0)=0, A(2π)=1, A(π)=0, A(23π)=−1 ve A(2π)=0 olduğundan A(x)=sinx temsilindedir.
B(0)=1, B(2π)=0, B(π)=−1, B(23π)=0 ve B(2π)=1 olduğundan B(x)=cosx temsilindedir.
C(0)=0, C(6π)=33, C(4π)=1, C(3π)=3 ve C(2π) tanımsız olduğundan C(x)=tanx temsilindedir. Kotanjant x=0 için tanımsız olurdu; tabloda C(0)=0 olduğundan C, kotanjant değildir.
A seçeneği yanlıştır. A(0)=A(π) olması periyodun π olduğunu göstermez. Nitekim A(2π)=1 iken A(23π)=−1 dir. Sinüsün periyodu 2π dir; tanjantın periyodu olan π ile aynı değildir. Ardışık sıfırlar arasındaki fark, periyot olmak zorunda değildir.
B seçeneği doğrudur. Kosinüs temsilinin nitel özellikleri şunlardır: tanım kümesi R, görüntü kümesi [−1,1], periyot 2π ve çift fonksiyondur (cos(−x)=cosx). Bu nitelikler aynı matematiksel temsilden birlikte gelir.
C seçeneği yanlıştır. x=2π+kπ için tanımsızlık tanjant temsiline aittir. Kotanjant x=kπ için tanımsızdır. Tanjantın görüntü kümesi [−1,1] değil, R dir.
D seçeneği yanlıştır. 1 ve −1 değerlerinin alınması görüntü kümesinin R olmasını gerektirmez. Sinüsün görüntü kümesi [−1,1] dir; R üzerine örten değildir.
E seçeneği yanlıştır. B(π)=−1 olması fonksiyonu tek ya da daima azalan yapmaz. Kosinüs çifttir, daima azalan değildir ve tanjant ile temsil edilmez.
11.Zor
MAT.11.3.2 · Trigonometrik fonksiyonlarla ifade edilebilen denklemleri içeren problemleri çözebilme
Süreç bileşeni: d) Elde ettiği ve yorumladığı farklı temsillere dayalı olarak problemin çözümü için strateji oluşturur.
11. sınıf öğrencileri, basit sarkaç konulu sınıf araştırma ödevinde laboratuvar verilerini tek bir zaman ölçeğine taşımıştır. Genlik 1 birime ve temel periyot 2π birime ölçeklendiğinde sarkacın denge konumuna göre yatay konumu f(x)=sin(x−6π), aynı düzeneğe bağlı referans ibrenin düşey konumu g(x)=cosx ile modellenmiştir. Gözlem penceresi, ibrenin bir tam turuna karşılık gelen 0<x<2π aralığıdır; x=0 ile x=2π aynı fiziksel an olduğu için bu uçlar pencereye alınmamıştır. Grup, matematik yazılımından seçtiği bazı değerleri aşağıdaki tabloya yazmıştır.
x
f(x)
g(x)
6π
0
23
2π
23
0
π
21
−1
23π
−23
0
Bu tabloda f(x)=g(x) eşitliği hiçbir satırda sağlanmamaktadır. Grup, her iki fonksiyonun temel periyodunun da 2π olduğunu not etmiştir.
Buna göre grubun, gözlem penceresinde f(x)=g(x) eşitliğinin kaç kez sağlandığını bulmak için izlemesi gereken strateji aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (1) · Yaprak test 2 · Soru 11
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
Eşitlik f(x)=g(x) olduğundan sin(x−6π)=cosx yazılır. cosx=sin(2π−x) dönüşümüyle sinA=sinB elde edilir; burada A=x−6π ve B=2π−x dir.
1. durum: A=B+2kπ verir. x−6π=2π−x+2kπ ise 2x=32π+2kπ, dolayısıyla x=3π+kπ (k∈Z).
2. durum: A=π−B+2kπ verir. x−6π=2π+x+2kπ sadeleşince −32π=2kπ bulunur. Bunu sağlayan tam sayı k yoktur; bu durum elenir.
0<x<2π için k=0 iken x=3π, k=1 iken x=34π pencerededir. k=2 iken x=37π>2π pencerede değildir. Yerine koyma: sin(6π)=cos3π=21 ve sin(67π)=cos34π=−21. Fonksiyonların periyodu 2π olsa da ardışık çözümler π aralıklıdır; açık pencerede tam iki kök vardır. Tablo yalnızca dört örnek noktadır, köklerin kendisini içermez. Bu yüzden izlenecek strateji D seçeneğidir.
12.Zor
MAT.11.3.2 · Trigonometrik fonksiyonlarla ifade edilebilen denklemleri içeren problemleri çözebilme
Süreç bileşeni: f) Elde ettiği çözümü farklı yöntemleri kullanarak doğrular.
Bir metro istasyonunda peron ayırıcı kapının ray hizasından sapması, bir duruş çevrimine karşılık gelen normalize zaman x için santimetre cinsinden s(x)=6sin(2x−3π) ile modelleniyor. Katsayı 2, kapının bir sinyal çevriminde iki tam salınım yaptığını; 3π ise kapı kontrolünün referansa göre ölçülen faz gecikmesini gösteriyor. Kapı kilidi, sapmanın tam 6 cm olduğu anlarda ve yalnızca 0<x<2π açık aralığında devreye giriyor; x=0 ile x=2π anları bu aralığa alınmıyor.
Kilit anlarının sayısı önce s(x)=6 denkleminin genel çözümüyle bulunacaktır. Aynı sayı, s grafiği referans sinüs fonksiyonundan türetilerek periyot ve her periyottaki tepe sayısı üzerinden y=6 doğrusuna değme noktaları yorumlanıp doğrulanacaktır.
Bu iki yöntemin birlikte doğruladığı an sayısı kaçtır?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (1) · Yaprak test 2 · Soru 12
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Sapmanın 6 cm olması s(x)=6 demektir. Bağlamdaki model yerine yazılırsa 6sin(2x−3π)=6 olur. Genlik 6=0 olduğundan her iki taraf 6'ya bölünür: sin(2x−3π)=1.
Sinüs, değerini 1'e yalnızca 2π+2kπ (k∈Z) açılarında alır; π−2π=2π olduğu için ikinci bir aile oluşmaz. Dolayısıyla 2x−3π=2π+2kπ olup 2x=2π+3π+2kπ=65π+2kπ ve x=125π+kπ bulunur.
0<x<2π için k=0 iken x=125π, k=1 iken x=1217π aralıktadır. k=−1 negatif, k=2 ise 2π'den büyüktür. Cebirsel çözüm kümesinde 2 an vardır. Uçlar çözüm değildir: s(0)=s(2π)=6sin(−3π)=−33=6.
Grafikle doğrulama: s(x)=6sin(2(x−6π)) ifadesi, y=sinx referansının yatayda 2 kat sıkıştırılması (periyot T=22π=π), 6π kadar sağa ötelenmesi ve genliğin 6 yapılmasıyla elde edilir. Bir periyotta y=6 doğrusuna tam bir kez, tepede değilir; eğri bu doğruyu kesip geçmez. (0,2π) aralığının uzunluğu 2π=2T olduğundan aralıkta tam 2 periyot vardır ve uçlar tepe değildir. Değme noktaları da 2'dir.
İki yöntem aynı sonucu verdiğinden doğrulanan an sayısı 2'dir.
Nicelikler ve Değişimler (1): diğer yaprak testler