İçeriğe atla
YeniMaarif uyumlu matematik testleriHemen çöz

Maarif uyumlu · 11. sınıf matematik · 3. Tema: Nicelikler ve Değişimler (1)

Nicelikler ve Değişimler (1): yaprak test 2

11. sınıf matematiğin 3. teması Nicelikler ve Değişimler (1) için 12 soru: 4 kolay, 4 orta, 4 zor.

Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).

Bu testin ölçtüğü öğrenme çıktıları

Her soru Maarif öğretim programındaki bir öğrenme çıktısının belirli bir süreç bileşenini ölçer ve bir gerçek yaşam bağlamında kurulur.

  • MAT.11.3.1 · f (x) = sinx (x ∈ ℝ), f (x) = cosx (x ∈ ℝ), f (x) = tanx (x ∈ ℝ, x ≠ π/2 + kπ, k ∈ ℤ ) ve f (x) = cotx (x ∈ ℝ, x ≠ kπ, k ∈ ℤ) şeklinde tanımlı trigonometrik referans fonksiyonların nitel özellikleri ile bu fonksiyonlardan türetilen [g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] trigonometrik fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
  • MAT.11.3.2 · Trigonometrik fonksiyonlarla ifade edilebilen denklemleri içeren problemleri çözebilme

12 çözümlü soru

1.Kolay

MAT.11.3.1 · f (x) = sinx (x ∈ ℝ), f (x) = cosx (x ∈ ℝ), f (x) = tanx (x ∈ ℝ, x ≠ π/2 + kπ, k ∈ ℤ ) ve f (x) = cotx (x ∈ ℝ, x ≠ kπ, k ∈ ℤ) şeklinde tanımlı trigonometrik referans fonksiyonların nitel özellikleri ile bu fonksiyonlardan türetilen [g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] trigonometrik fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: c) Trigonometrik referans fonksiyonları grafik ve cebirsel temsili üzerinde yapılan işlemlerle diğer trigonometrik fonksiyonlara dönüştürür.

Bir okulun sağlıklı beslenme kulübünde görevli diyetisyen, öğrencilerin gün içindeki meyve tüketme isteğini incelemek için f(x)=sin⁡xf(x)=\sin x trigonometrik referans fonksiyonunun grafiğini kullanıyor. Diyetisyen, bu grafikteki her noktanın ordinatını 22 ile çarpıyor; ardından elde ettiği grafiği 55 birim yukarı ötelıyor. Buna göre diyetisyenin elde ettiği fonksiyonun cebirsel gösterimi aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (1) · Yaprak test 2 · Soru 1

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: C

Referans fonksiyon f(x)=sin⁡xf(x)=\sin x tir. Her noktanın ordinatının 22 ile çarpılması, fonksiyon değerlerinin 22 ile çarpılmasıdır; bu düşey genişletmedir ve k=2k=2 olur: 2sin⁡x2\sin x. Ardından grafiğin 55 birim yukarı ötelenmesi, elde edilen fonksiyona 55 eklenmesidir; s=5s=5 olur. Argümanda çarpma veya yatay öteleme yoktur. Bu nedenle g(x)=2sin⁡x+5g(x)=2\sin x+5 tir. Doğru cevap C seçeneğidir.
2.Kolay

MAT.11.3.1 · f (x) = sinx (x ∈ ℝ), f (x) = cosx (x ∈ ℝ), f (x) = tanx (x ∈ ℝ, x ≠ π/2 + kπ, k ∈ ℤ ) ve f (x) = cotx (x ∈ ℝ, x ≠ kπ, k ∈ ℤ) şeklinde tanımlı trigonometrik referans fonksiyonların nitel özellikleri ile bu fonksiyonlardan türetilen [g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] trigonometrik fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: ı) Uyguladığı doğrulama veya ispat yöntemlerinin farklı durumlardaki kullanışlılığını değerlendirir.

Okulun müzik kulübü, hoparlör zarının titreşimini iki ses için modelliyor. İki modelin grafiği de yalnızca 0≤t≤2π0 \le t \le 2\pi aralığını gösteren aynı ekranda çiziliyor. - Kalın ses: f(t)=sin⁡tf(t) = \sin t - İnce ses: g(t)=sin⁡(60t)g(t) = \sin (60t) Bir öğrenci periyotları doğrulamak için iki yöntem uyguluyor. Grafik yöntemi, bu ekranda görünen bir tam dalganın süresini ölçmektir. Cebirsel yöntem, h(t)=k⋅sin⁡(mt)h(t) = k \cdot \sin (mt) biçimindeki fonksiyonlarda periyodun 2π∣m∣\dfrac{2\pi}{|m|} olduğu genellemesini uygulamaktır. Kalın ses modeli ff ve ince ses modeli gg için bu doğrulama yöntemlerinin kullanışlılığına ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (1) · Yaprak test 2 · Soru 2

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: B

f(t)=sin⁡tf(t) = \sin t fonksiyonunda m=1m = 1 olduğundan periyot 2π∣m∣=2π\dfrac{2\pi}{|m|} = 2\pi dir. Ekran aralığının uzunluğu da 2π2\pi olduğundan görünen dalga sayısı 2π2π=1\dfrac{2\pi}{2\pi} = 1 dir. Tek dalga ekranın tamamına yayıldığı için süresi grafikten ölçülebilir; grafik yöntemi ff için kullanışlıdır. g(t)=sin⁡(60t)g(t) = \sin (60t) fonksiyonunda m=60m = 60 olduğundan periyot 2π60=π30\dfrac{2\pi}{60} = \dfrac{\pi}{30} dir. Aynı ekrandaki dalga sayısı 2ππ/30=60\dfrac{2\pi}{\pi/30} = 60 olur. Altmış dalga bu aralığa sıkıştığı için bir tam dalganın süresi verilen grafikten güvenilir biçimde ölçülemez; grafik yöntemi gg için kullanışlı değildir. T=2π∣m∣T = \dfrac{2\pi}{|m|} genellemesi ise periyodu doğrudan verdiğinden gg için daha kullanışlıdır. Bu nedenle doğru değerlendirme B dir.
3.Kolay

MAT.11.3.1 · f (x) = sinx (x ∈ ℝ), f (x) = cosx (x ∈ ℝ), f (x) = tanx (x ∈ ℝ, x ≠ π/2 + kπ, k ∈ ℤ ) ve f (x) = cotx (x ∈ ℝ, x ≠ kπ, k ∈ ℤ) şeklinde tanımlı trigonometrik referans fonksiyonların nitel özellikleri ile bu fonksiyonlardan türetilen [g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] trigonometrik fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: ç) Trigonometrik referans fonksiyonlar ile bu fonksiyonlardan türetilen fonksiyonların grafik temsilleri ile cebirsel temsilleri arasındaki ilişkiyi ifade eder.

Okul kütüphanesinde proje ödevini hazırlayan Ece, matematik yazılımında f(x)=cos⁡xf(x)=\cos x referans fonksiyonu ile bu fonksiyondan türetilen gg fonksiyonunun grafiklerini aşağıdaki gibi çizmiştir. Ece; iki grafiğin periyodunun eşit olduğunu, gg grafiğinin en büyük değerinin 33, en küçük değerinin −3-3 olduğunu ve yy eksenini (0,3)(0,3) noktasında kestiğini görmüştür.
Fonksiyon grafiği
Buna göre gg fonksiyonunun cebirsel temsili aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (1) · Yaprak test 2 · Soru 3

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: B

Ece'nin gözlemleri g(x)=k⋅cos⁡(mx±r)±sg(x)=k\cdot\cos(mx\pm r)\pm s biçimindeki parametrelerle eşleştirilir. En büyük değer 33 ve en küçük değer −3-3 olduğundan orta doğru y=0y=0 dır; yani s=0s=0 ve genlik ∣k∣=3|k|=3 tür. Periyot ff ile aynı olduğundan ∣m∣=1|m|=1 dir. Grafik (0,3)(0,3) noktasından geçtiği için g(0)=3g(0)=3 olur; bu da k=3k=3 ve etkili bir faz kayması olmadığını gösterir. k=−3k=-3 olsaydı grafik yy eksenini (0,−3)(0,-3) noktasında keserdi. Dolayısıyla g(x)=3cos⁡xg(x)=3\cos x tir.
4.Kolay

MAT.11.3.2 · Trigonometrik fonksiyonlarla ifade edilebilen denklemleri içeren problemleri çözebilme

Süreç bileşeni: ç) Dönüştürdüğü temsillerin problem bağlamındaki anlamını ifade eder.

Kodlama ve robotik kulübündeki öğrenciler, bir robot kolunun masa düzleminden yüksekliğini modelliyor. Kolun tt saniye sonraki yüksekliği santimetre cinsinden h(t)=25+10sin⁡(πt)h(t) = 25 + 10\sin(\pi t) fonksiyonu ile veriliyor. Öğrenciler bu cebirsel temsilin 0≤t≤40 \leq t \leq 4 aralığındaki grafiğini çiziyor. Grafikte yatay eksen zamanı saniye, düşey eksen yüksekliği santimetre olarak gösteriyor ve hh eğrisi ile y=25y = 25 doğrusunun kesişim noktalarını işaretliyor.
Fonksiyon grafiği
Grafikte işaretlenen kesişim noktaları için bu noktaların problem bağlamındaki anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (1) · Yaprak test 2 · Soru 4

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: D

İşaretli noktalar hh eğrisi ile y=25y = 25 doğrusunun kesişimleridir; bu noktalarda h(t)=25h(t) = 25 olur. h(t)h(t) robot kolunun santimetre cinsinden yüksekliği olduğundan bu eşitlik, kolun yüksekliğinin 2525 cm olduğu anları gösterir. 25+10sin⁡(πt)=2525 + 10\sin(\pi t) = 25 iken sin⁡(πt)=0\sin(\pi t) = 0 olur; genlik yüksekliği değiştirmez. En büyük yükseklik 25+10=3525 + 10 = 35 cm, en küçük yükseklik 25−10=1525 - 10 = 15 cm'dir. Kesişimler bu uç değerlerde değil, 2525 cm yüksekliktedir. Doğru cevap D'dir.
5.Orta

MAT.11.3.1 · f (x) = sinx (x ∈ ℝ), f (x) = cosx (x ∈ ℝ), f (x) = tanx (x ∈ ℝ, x ≠ π/2 + kπ, k ∈ ℤ ) ve f (x) = cotx (x ∈ ℝ, x ≠ kπ, k ∈ ℤ) şeklinde tanımlı trigonometrik referans fonksiyonların nitel özellikleri ile bu fonksiyonlardan türetilen [g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] trigonometrik fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: d) Trigonometrik referans fonksiyonlardan türetilen fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin varsayımlarda bulunur.

Bir öğrenci, okul bahçesindeki dik bir direğin gölge boyunun gün içindeki değişimini inceliyor. Saat 06.00'dan itibaren geçen süre tt saat olmak üzere gölge boyu, metre cinsinden ve gerçek sayılarda tanımlı g(t)=k⋅cos⁡(mt)+sg(t)=k\cdot\cos(mt)+s fonksiyonu ile modelleniyor. Burada kk ve mm sıfırdan farklı gerçek sayılar, m>0m>0 ve ss bir gerçek sayıdır. Ölçümlere göre g(0)=8g(0)=8 oluyor ve gölge boyu bu andan hemen sonra azalıyor. Gölge boyu ilk kez t=6t=6 saatinde en küçük değerine ulaşıyor ve bu değer 22 metre oluyor. Öğrenci, kosinüs referans fonksiyonunun nitel özelliklerini kullanarak gg fonksiyonuna ilişkin bazı varsayımlar ileri sürüyor. Buna göre bu varsayımlardan hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (1) · Yaprak test 2 · Soru 5

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: E

Kosinüs referans fonksiyonu 00 noktasında en büyük değerini alır. m>0m>0 ve gg, t=0t=0 dan hemen sonra azaldığı için k>0k>0 dır. Böylece t=0t=0 bir maksimum noktasıdır: k+s=g(0)=8k+s=g(0)=8. Bu modelde ardışık bir maksimum ile bir minimum arasındaki süre yarım periyottur. En küçük değere ilk kez t=6t=6 saatinde ulaşıldığından yarım periyot 66 saat, periyot 1212 saattir. Dolayısıyla −k+s=2-k+s=2 dir. k+s=8k+s=8 ve −k+s=2-k+s=2 denklemlerinden k=3k=3, s=5s=5 bulunur. Görüntü kümesi [s−k, s+k]=[2,8][s-k,\, s+k]=[2, 8] dir. Ayrıca T=2πm=12T=\dfrac{2\pi}{m}=12 olduğundan m=π6m=\dfrac{\pi}{6} dır. Doğru varsayım, periyodun 1212 saat ve görüntü kümesinin [2,8][2, 8] olmasıdır.
6.Orta

MAT.11.3.2 · Trigonometrik fonksiyonlarla ifade edilebilen denklemleri içeren problemleri çözebilme

Süreç bileşeni: d) Elde ettiği ve yorumladığı farklı temsillere dayalı olarak problemin çözümü için strateji oluşturur.

Şehir parkındaki bir dönme dolabın bir koltuğunun yerden yüksekliği, harekete başladıktan sonra geçen süre tt dakika olmak üzere h(t)=15+10sin⁡(πt6)h(t)=15+10\sin\left(\dfrac{\pi t}{6}\right) metre ile modellenmektedir. Dolap ilk 1212 dakikada tam bir tur atmaktadır. Bir öğrenci, bu tur içinde koltuk yüksekliğinin 2020 m olduğu anları belirlemek için hh fonksiyonunun grafiğini ve y=20y=20 doğrusunu çizmiştir.
Fonksiyon grafiği
Bu tur içinde yüksekliğin 2020 m olduğu anları bulmak için cebirsel ve grafik temsillere dayalı olarak kurulması gereken strateji aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (1) · Yaprak test 2 · Soru 6

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: D

Yükseklik koşulu cebirsel temsile dönüştürülür: 15+10sin⁡(πt6)=20⇒sin⁡(πt6)=1215+10\sin\left(\dfrac{\pi t}{6}\right)=20 \Rightarrow \sin\left(\dfrac{\pi t}{6}\right)=\dfrac{1}{2}. sin⁡(πt6)\sin\left(\dfrac{\pi t}{6}\right) fonksiyonunun periyodu T=2ππ/6=12T=\dfrac{2\pi}{\pi/6}=12 dakikadır. İlk tur 0≤t≤120\le t\le 12 olduğundan α=πt6\alpha=\dfrac{\pi t}{6} için 0≤α≤2π0\le\alpha\le 2\pi olur; bu aralık tam bir periyottur. Grafikte y=20y=20 doğrusu eğriyi bu aralıkta iki kez keser; bu durum sin⁡α=12\sin\alpha=\dfrac{1}{2} denkleminin bir periyotta iki kökü olmasıyla uyumludur. Strateji: α=πt6\alpha=\dfrac{\pi t}{6} alınıp sin⁡α=12\sin\alpha=\dfrac{1}{2} denklemi 0≤α≤2π0\le\alpha\le 2\pi aralığında çözülür. Kökler α=π6\alpha=\dfrac{\pi}{6} ve α=5π6\alpha=\dfrac{5\pi}{6} olup t=6απt=\dfrac{6\alpha}{\pi} ile t=1t=1 ve t=5t=5 bulunur. Doğrulama: h(1)=15+10⋅12=20h(1)=15+10\cdot\dfrac{1}{2}=20 ve h(5)=15+10⋅sin⁡5π6=20h(5)=15+10\cdot\sin\dfrac{5\pi}{6}=20. Bu strateji D seçeneğidir.
7.Orta

MAT.11.3.2 · Trigonometrik fonksiyonlarla ifade edilebilen denklemleri içeren problemleri çözebilme

Süreç bileşeni: e) Belirlediği stratejiyi kullanır.

Bir yapı denetim ekibi, bir binanın cephesindeki dalgalı korkuluğu ölçmektedir. Korkuluk boyunca başlangıç noktasından ölçülen yönlü açı xx radyan iken korkuluğun santimetre cinsinden yüksekliği h(x)=90+15sin⁡(2x−π6)h(x)=90+15\sin\left(2x-\dfrac{\pi}{6}\right) olarak modellenmektedir. Yönetmelik, yüksekliğin 97,597{,}5 cm olduğu noktalara ek destek konulmasını istemektedir. Ölçüm, 0<x<2π0<x<2\pi aralığına karşılık gelen parça üzerinde yapılacaktır. Buna göre bu parçada ek destek konulacak noktaların sayısı kaçtır?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (1) · Yaprak test 2 · Soru 7

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: C

Ek destek için h(x)=97,5h(x)=97{,}5 koşulu kullanılır: 90+15sin⁡(2x−π6)=97,590+15\sin\left(2x-\dfrac{\pi}{6}\right)=97{,}5 15sin⁡(2x−π6)=7,515\sin\left(2x-\dfrac{\pi}{6}\right)=7{,}5 sin⁡(2x−π6)=12\sin\left(2x-\dfrac{\pi}{6}\right)=\dfrac{1}{2}. t=2x−π6t=2x-\dfrac{\pi}{6} denirse 0<x<2π0<x<2\pi koşulu −π6<t<23π6-\dfrac{\pi}{6}<t<\dfrac{23\pi}{6} aralığını verir. sin⁡t=12\sin t=\dfrac{1}{2} denkleminin genel çözümü t=π6+2kπt=\dfrac{\pi}{6}+2k\pi veya t=5π6+2kπt=\dfrac{5\pi}{6}+2k\pi, k∈Zk\in\mathbb{Z} biçimindedir. Bu aralıkta kalan değerler t=π6t=\dfrac{\pi}{6}, t=13π6t=\dfrac{13\pi}{6}, t=5π6t=\dfrac{5\pi}{6} ve t=17π6t=\dfrac{17\pi}{6} olmak üzere dört tanedir. Bunlar xx'e çevrilirse x=π6x=\dfrac{\pi}{6}, x=7π6x=\dfrac{7\pi}{6}, x=π2x=\dfrac{\pi}{2} ve x=3π2x=\dfrac{3\pi}{2} bulunur. Dördü de 0<x<2π0<x<2\pi içindedir ve birbirinden farklıdır. Yerine koyunca her birinde sin⁡(2x−π6)=12\sin\left(2x-\dfrac{\pi}{6}\right)=\dfrac{1}{2} sağlanır. Böylece ek destek konulacak nokta sayısı 44'tür.
8.Orta

MAT.11.3.2 · Trigonometrik fonksiyonlarla ifade edilebilen denklemleri içeren problemleri çözebilme

Süreç bileşeni: b) Trigonometrik fonksiyonlarla ifade edilebilen denklemlere ilişkin matematiksel bileşenlerin aralarındaki ilişkileri belirler.

Bir lisenin afet bilinci atölyesinde deprem dalgasının yatay bileşeni, sismik sarkaç modeliyle incelenmektedir. Sarkacın denge konumuna göre yer değiştirmesi, tt simülasyonun başlangıcından itibaren geçen süre (saniye) olmak üzere s(t)=6sin⁡(πt4)s(t)=6\sin\left(\dfrac{\pi t}{4}\right) cm olarak modellenmiştir. Aynı düzeneğin erken uyarı referans sinyali r(t)=6cos⁡(πt2)r(t)=6\cos\left(\dfrac{\pi t}{2}\right) cm fonksiyonuyla verilmektedir. Düzenek, sarkaç yer değiştirmesi referans sinyale eşit olduğunda, yani s(t)=r(t)s(t)=r(t) sağlandığında uyarı üretmektedir. ss fonksiyonunun periyodu TsT_s, rr fonksiyonunun periyodu TrT_r olmak üzere s(t)=r(t)s(t)=r(t) denklemini oluşturan bu fonksiyonların periyotları arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (1) · Yaprak test 2 · Soru 8

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: A

s(t)=6sin⁡(πt4)s(t)=6\sin\left(\dfrac{\pi t}{4}\right) fonksiyonunda açısal katsayı π4\dfrac{\pi}{4} tür. Sinüs için periyot T=2π∣m∣T=\dfrac{2\pi}{|m|} olduğundan Ts=2ππ4=8T_s=\dfrac{2\pi}{\dfrac{\pi}{4}}=8 saniye bulunur. r(t)=6cos⁡(πt2)r(t)=6\cos\left(\dfrac{\pi t}{2}\right) fonksiyonunda açısal katsayı π2\dfrac{\pi}{2} dir. Tr=2ππ2=4T_r=\dfrac{2\pi}{\dfrac{\pi}{2}}=4 saniye bulunur. 4=824=\dfrac{8}{2} olduğundan Tr=Ts2T_r=\dfrac{T_s}{2} olur. Genlik olan 66 periyodu değiştirmez. Bu ilişki yalnızca A seçeneğindedir.
9.Zor

MAT.11.3.1 · f (x) = sinx (x ∈ ℝ), f (x) = cosx (x ∈ ℝ), f (x) = tanx (x ∈ ℝ, x ≠ π/2 + kπ, k ∈ ℤ ) ve f (x) = cotx (x ∈ ℝ, x ≠ kπ, k ∈ ℤ) şeklinde tanımlı trigonometrik referans fonksiyonların nitel özellikleri ile bu fonksiyonlardan türetilen [g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] trigonometrik fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: h) Önermelerini grafiksel olarak doğrular veya cebirsel olarak ispatlar.

Bir okul laboratuvarında basit sarkaç düzeneği kurulmuştur. Sarkacın askı noktası yerden 90 cm yüksekliğindedir ve ipin boyu 35 cm'dir. İpin aşağı yönlü düşey doğrultu ile yaptığı yönlü açı x radyan iken topun yerden yüksekliği, askı yüksekliğinden ipin düşey bileşeni çıkarılarak santimetre cinsinden elde edilir. Düzenek dengedeyken, yani x = 0 iken, topun yerden yüksekliği 55 cm ölçülmüştür. Matematik dersinde bu yükseklik, x değişkeni bütün gerçel sayıları alacak biçimde h fonksiyonu olarak incelenmektedir. Bir öğrenci h fonksiyonu için «periyodu 2π2\pi dir ve görüntü kümesi [55,125][55,125] tir» önermesini kurmuş, bu önermeyi cebirsel olarak ispatlamaya çalışmıştır. Bu önermeyi doğru biçimde ispatlayan seçenek aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (1) · Yaprak test 2 · Soru 9

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: A

Askı yüksekliği 90 cm, ip boyu 35 cm ve açı aşağı yönlü düşeyden ölçülmektedir. Düşey bileşen 35cos⁡x35\cos x olup yükseklik bu bileşen çıkarılarak bulunur: h(x)=90−35cos⁡xh(x)=90-35\cos x. Bu model x=0x=0 için h(0)=55h(0)=55 ölçümüyle de uyumludur. cos⁡(x+2π)=cos⁡x\cos(x+2\pi)=\cos x olduğundan h(x+2π)=90−35cos⁡x=h(x)h(x+2\pi)=90-35\cos x=h(x) tir; yani 2π2\pi bir periyottur. Tersine h(x+T)=h(x)h(x+T)=h(x) ise −35≠0-35\neq 0 olduğu için cos⁡(x+T)=cos⁡x\cos(x+T)=\cos x olur. cos⁡\cos un en küçük pozitif periyodu 2π2\pi olduğundan hh nin periyodu da 2π2\pi dir. cos⁡x\cos x değeri [−1,1][-1,1] aralığının tamamını alır; −35<0-35<0 ile çarpınca −35cos⁡x-35\cos x değeri [−35,35][-35,35] aralığının tamamını alır. 90 eklenince görüntü kümesi [55,125][55,125] olur. En küçük değer cos⁡x=1\cos x=1 iken 55, en büyük değer cos⁡x=−1\cos x=-1 iken 125 tir. Böylece önerme doğrudur ve geçerli ispat A seçeneğindedir. B, fonksiyonu 90+35cos⁡x90+35\cos x alıp h(0)=125h(0)=125 der; ölçülen yükseklik 55 cm olduğundan bu temsil yanlıştır. C, cos⁡(x+π)=cos⁡x\cos(x+\pi)=\cos x eşitliğine dayanır; doğrusu cos⁡(x+π)=−cos⁡x\cos(x+\pi)=-\cos x olduğundan π\pi periyot değildir. D, k=−35k=-35 katsayısını g(x)=k⋅f(mx)+sg(x)=k\cdot f(mx)+s modelindeki mm ile karıştırıp periyodu 2π/352\pi/35 alır ve 90 birimlik ötelemeyi görüntüye katmaz. E, bağlamda x in bütün gerçel sayılar üzerinde incelendiği belirtilmesine rağmen tanım kümesini dar bir aralıkla sınırlar.
10.Zor

MAT.11.3.1 · f (x) = sinx (x ∈ ℝ), f (x) = cosx (x ∈ ℝ), f (x) = tanx (x ∈ ℝ, x ≠ π/2 + kπ, k ∈ ℤ ) ve f (x) = cotx (x ∈ ℝ, x ≠ kπ, k ∈ ℤ) şeklinde tanımlı trigonometrik referans fonksiyonların nitel özellikleri ile bu fonksiyonlardan türetilen [g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] trigonometrik fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: b) Trigonometrik referans fonksiyonların nitel özellikleri ile matematiksel temsilleri arasındaki ilişkileri belirler.

Bir lise fizik projesinde öğrenciler, Newton'un ikinci yasasını ve vektörleri kullanarak sabit ivmeli hareket ile yönü değişen kuvvetin etkisini karşılaştırmaktadır. Sabit ivmeli harekette ivme vektörünün bileşenleri değişmez. Buna karşılık büyüklüğü sabit kalan ve pozitif yönlü xx radyan açıya göre yönü değişen bir kuvvetin etkisindeki cisimde, ivme vektörünün birbirine dik iki bileşeni A(x)A(x) ve B(x)B(x) ölçülmüştür. Bu bileşenlerin oranı C(x)=A(x)B(x)C(x)=\dfrac{A(x)}{B(x)} olarak tanımlanmış; B(x)=0B(x)=0 iken C(x)C(x) tanımsız kabul edilmiştir. Ölçülen bazı değerler aşağıdaki tablodadır.
xx (radyan)A(x)A(x)B(x)B(x)C(x)C(x)
00001100
π6\dfrac{\pi}{6}12\dfrac{1}{2}32\dfrac{\sqrt{3}}{2}33\dfrac{\sqrt{3}}{3}
π4\dfrac{\pi}{4}22\dfrac{\sqrt{2}}{2}22\dfrac{\sqrt{2}}{2}11
π3\dfrac{\pi}{3}32\dfrac{\sqrt{3}}{2}12\dfrac{1}{2}3\sqrt{3}
π2\dfrac{\pi}{2}1100tanımsız
π\pi00−1-100
3π2\dfrac{3\pi}{2}−1-100tanımsız
2π2\pi001100
Tablodaki AA, BB ve CC fonksiyonlarının her biri; sinüs, kosinüs, tanjant veya kotanjant referans fonksiyonlarından biriyle temsil edilmektedir. Buna göre bu fonksiyonların nitel özellikleri ile matematiksel temsilleri arasındaki ilişkilere dair aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (1) · Yaprak test 2 · Soru 10

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: B

Tablodaki değerler, dört referans fonksiyonun bilinen değerleriyle eşleştirilir. A(0)=0A(0)=0, A(π2)=1A\left(\dfrac{\pi}{2}\right)=1, A(π)=0A(\pi)=0, A(3π2)=−1A\left(\dfrac{3\pi}{2}\right)=-1 ve A(2π)=0A(2\pi)=0 olduğundan A(x)=sin⁡xA(x)=\sin x temsilindedir. B(0)=1B(0)=1, B(π2)=0B\left(\dfrac{\pi}{2}\right)=0, B(π)=−1B(\pi)=-1, B(3π2)=0B\left(\dfrac{3\pi}{2}\right)=0 ve B(2π)=1B(2\pi)=1 olduğundan B(x)=cos⁡xB(x)=\cos x temsilindedir. C(0)=0C(0)=0, C(π6)=33C\left(\dfrac{\pi}{6}\right)=\dfrac{\sqrt{3}}{3}, C(π4)=1C\left(\dfrac{\pi}{4}\right)=1, C(π3)=3C\left(\dfrac{\pi}{3}\right)=\sqrt{3} ve C(π2)C\left(\dfrac{\pi}{2}\right) tanımsız olduğundan C(x)=tan⁡xC(x)=\tan x temsilindedir. Kotanjant x=0x=0 için tanımsız olurdu; tabloda C(0)=0C(0)=0 olduğundan CC, kotanjant değildir. A seçeneği yanlıştır. A(0)=A(π)A(0)=A(\pi) olması periyodun π\pi olduğunu göstermez. Nitekim A(π2)=1A\left(\dfrac{\pi}{2}\right)=1 iken A(3π2)=−1A\left(\dfrac{3\pi}{2}\right)=-1 dir. Sinüsün periyodu 2π2\pi dir; tanjantın periyodu olan π\pi ile aynı değildir. Ardışık sıfırlar arasındaki fark, periyot olmak zorunda değildir. B seçeneği doğrudur. Kosinüs temsilinin nitel özellikleri şunlardır: tanım kümesi R\mathbb{R}, görüntü kümesi [−1,1][-1,1], periyot 2π2\pi ve çift fonksiyondur (cos⁡(−x)=cos⁡x\cos(-x)=\cos x). Bu nitelikler aynı matematiksel temsilden birlikte gelir. C seçeneği yanlıştır. x=π2+kπx=\dfrac{\pi}{2}+k\pi için tanımsızlık tanjant temsiline aittir. Kotanjant x=kπx=k\pi için tanımsızdır. Tanjantın görüntü kümesi [−1,1][-1,1] değil, R\mathbb{R} dir. D seçeneği yanlıştır. 11 ve −1-1 değerlerinin alınması görüntü kümesinin R\mathbb{R} olmasını gerektirmez. Sinüsün görüntü kümesi [−1,1][-1,1] dir; R\mathbb{R} üzerine örten değildir. E seçeneği yanlıştır. B(π)=−1B(\pi)=-1 olması fonksiyonu tek ya da daima azalan yapmaz. Kosinüs çifttir, daima azalan değildir ve tanjant ile temsil edilmez.
11.Zor

MAT.11.3.2 · Trigonometrik fonksiyonlarla ifade edilebilen denklemleri içeren problemleri çözebilme

Süreç bileşeni: d) Elde ettiği ve yorumladığı farklı temsillere dayalı olarak problemin çözümü için strateji oluşturur.

11. sınıf öğrencileri, basit sarkaç konulu sınıf araştırma ödevinde laboratuvar verilerini tek bir zaman ölçeğine taşımıştır. Genlik 1 birime ve temel periyot 2π2\pi birime ölçeklendiğinde sarkacın denge konumuna göre yatay konumu f(x)=sin⁡(x−π6)f(x)=\sin\left(x-\dfrac{\pi}{6}\right), aynı düzeneğe bağlı referans ibrenin düşey konumu g(x)=cos⁡xg(x)=\cos x ile modellenmiştir. Gözlem penceresi, ibrenin bir tam turuna karşılık gelen 0<x<2π0<x<2\pi aralığıdır; x=0x=0 ile x=2πx=2\pi aynı fiziksel an olduğu için bu uçlar pencereye alınmamıştır. Grup, matematik yazılımından seçtiği bazı değerleri aşağıdaki tabloya yazmıştır.
xxf(x)f(x)g(x)g(x)
π6\dfrac{\pi}{6}0032\dfrac{\sqrt{3}}{2}
π2\dfrac{\pi}{2}32\dfrac{\sqrt{3}}{2}00
π\pi12\dfrac{1}{2}−1-1
3π2\dfrac{3\pi}{2}−32-\dfrac{\sqrt{3}}{2}00
Bu tabloda f(x)=g(x)f(x)=g(x) eşitliği hiçbir satırda sağlanmamaktadır. Grup, her iki fonksiyonun temel periyodunun da 2π2\pi olduğunu not etmiştir. Buna göre grubun, gözlem penceresinde f(x)=g(x)f(x)=g(x) eşitliğinin kaç kez sağlandığını bulmak için izlemesi gereken strateji aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (1) · Yaprak test 2 · Soru 11

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: D

Eşitlik f(x)=g(x)f(x)=g(x) olduğundan sin⁡(x−π6)=cos⁡x\sin\left(x-\dfrac{\pi}{6}\right)=\cos x yazılır. cos⁡x=sin⁡(π2−x)\cos x=\sin\left(\dfrac{\pi}{2}-x\right) dönüşümüyle sin⁡A=sin⁡B\sin A=\sin B elde edilir; burada A=x−π6A=x-\dfrac{\pi}{6} ve B=π2−xB=\dfrac{\pi}{2}-x dir. 1. durum: A=B+2kπA=B+2k\pi verir. x−π6=π2−x+2kπx-\dfrac{\pi}{6}=\dfrac{\pi}{2}-x+2k\pi ise 2x=2π3+2kπ2x=\dfrac{2\pi}{3}+2k\pi, dolayısıyla x=π3+kπx=\dfrac{\pi}{3}+k\pi (k∈Zk\in\mathbb{Z}). 2. durum: A=π−B+2kπA=\pi-B+2k\pi verir. x−π6=π2+x+2kπx-\dfrac{\pi}{6}=\dfrac{\pi}{2}+x+2k\pi sadeleşince −2π3=2kπ-\dfrac{2\pi}{3}=2k\pi bulunur. Bunu sağlayan tam sayı kk yoktur; bu durum elenir. 0<x<2π0<x<2\pi için k=0k=0 iken x=π3x=\dfrac{\pi}{3}, k=1k=1 iken x=4π3x=\dfrac{4\pi}{3} pencerededir. k=2k=2 iken x=7π3>2πx=\dfrac{7\pi}{3}>2\pi pencerede değildir. Yerine koyma: sin⁡(π6)=cos⁡π3=12\sin\left(\dfrac{\pi}{6}\right)=\cos\dfrac{\pi}{3}=\dfrac{1}{2} ve sin⁡(7π6)=cos⁡4π3=−12\sin\left(\dfrac{7\pi}{6}\right)=\cos\dfrac{4\pi}{3}=-\dfrac{1}{2}. Fonksiyonların periyodu 2π2\pi olsa da ardışık çözümler π\pi aralıklıdır; açık pencerede tam iki kök vardır. Tablo yalnızca dört örnek noktadır, köklerin kendisini içermez. Bu yüzden izlenecek strateji D seçeneğidir.
12.Zor

MAT.11.3.2 · Trigonometrik fonksiyonlarla ifade edilebilen denklemleri içeren problemleri çözebilme

Süreç bileşeni: f) Elde ettiği çözümü farklı yöntemleri kullanarak doğrular.

Bir metro istasyonunda peron ayırıcı kapının ray hizasından sapması, bir duruş çevrimine karşılık gelen normalize zaman xx için santimetre cinsinden s(x)=6sin⁡(2x−π3)s(x)=6\sin\left(2x-\dfrac{\pi}{3}\right) ile modelleniyor. Katsayı 22, kapının bir sinyal çevriminde iki tam salınım yaptığını; π3\dfrac{\pi}{3} ise kapı kontrolünün referansa göre ölçülen faz gecikmesini gösteriyor. Kapı kilidi, sapmanın tam 66 cm olduğu anlarda ve yalnızca 0<x<2π0<x<2\pi açık aralığında devreye giriyor; x=0x=0 ile x=2πx=2\pi anları bu aralığa alınmıyor. Kilit anlarının sayısı önce s(x)=6s(x)=6 denkleminin genel çözümüyle bulunacaktır. Aynı sayı, ss grafiği referans sinüs fonksiyonundan türetilerek periyot ve her periyottaki tepe sayısı üzerinden y=6y=6 doğrusuna değme noktaları yorumlanıp doğrulanacaktır. Bu iki yöntemin birlikte doğruladığı an sayısı kaçtır?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (1) · Yaprak test 2 · Soru 12

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: E

Sapmanın 66 cm olması s(x)=6s(x)=6 demektir. Bağlamdaki model yerine yazılırsa 6sin⁡(2x−π3)=66\sin\left(2x-\dfrac{\pi}{3}\right)=6 olur. Genlik 6≠06\neq 0 olduğundan her iki taraf 66'ya bölünür: sin⁡(2x−π3)=1\sin\left(2x-\dfrac{\pi}{3}\right)=1. Sinüs, değerini 11'e yalnızca π2+2kπ\dfrac{\pi}{2}+2k\pi (k∈Zk\in\mathbb{Z}) açılarında alır; π−π2=π2\pi-\dfrac{\pi}{2}=\dfrac{\pi}{2} olduğu için ikinci bir aile oluşmaz. Dolayısıyla 2x−π3=π2+2kπ2x-\dfrac{\pi}{3}=\dfrac{\pi}{2}+2k\pi olup 2x=π2+π3+2kπ=5π6+2kπ2x=\dfrac{\pi}{2}+\dfrac{\pi}{3}+2k\pi=\dfrac{5\pi}{6}+2k\pi ve x=5π12+kπx=\dfrac{5\pi}{12}+k\pi bulunur. 0<x<2π0<x<2\pi için k=0k=0 iken x=5π12x=\dfrac{5\pi}{12}, k=1k=1 iken x=17π12x=\dfrac{17\pi}{12} aralıktadır. k=−1k=-1 negatif, k=2k=2 ise 2π2\pi'den büyüktür. Cebirsel çözüm kümesinde 22 an vardır. Uçlar çözüm değildir: s(0)=s(2π)=6sin⁡(−π3)=−33≠6s(0)=s(2\pi)=6\sin\left(-\dfrac{\pi}{3}\right)=-3\sqrt{3}\neq 6. Grafikle doğrulama: s(x)=6sin⁡(2(x−π6))s(x)=6\sin\left(2\left(x-\dfrac{\pi}{6}\right)\right) ifadesi, y=sin⁡xy=\sin x referansının yatayda 22 kat sıkıştırılması (periyot T=2π2=πT=\dfrac{2\pi}{2}=\pi), π6\dfrac{\pi}{6} kadar sağa ötelenmesi ve genliğin 66 yapılmasıyla elde edilir. Bir periyotta y=6y=6 doğrusuna tam bir kez, tepede değilir; eğri bu doğruyu kesip geçmez. (0,2π)(0,2\pi) aralığının uzunluğu 2π=2T2\pi=2T olduğundan aralıkta tam 22 periyot vardır ve uçlar tepe değildir. Değme noktaları da 22'dir. İki yöntem aynı sonucu verdiğinden doğrulanan an sayısı 22'dir.

Nicelikler ve Değişimler (1): diğer yaprak testler

İlgili rehberler