İçeriğe atla
YeniMaarif uyumlu matematik testleriHemen çöz

Maarif uyumlu · 11. sınıf matematik · 3. Tema: Nicelikler ve Değişimler (2)

Nicelikler ve Değişimler (2): yaprak test 1

11. sınıf matematiğin 3. teması Nicelikler ve Değişimler (2) için 12 soru: 4 kolay, 4 orta, 4 zor.

Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).

Bu testin ölçtüğü öğrenme çıktıları

Her soru Maarif öğretim programındaki bir öğrenme çıktısının belirli bir süreç bileşenini ölçer ve bir gerçek yaşam bağlamında kurulur.

  • MAT.11.3.3 · Gerçek sayılarda f(x) = aˣ (a > 0, a ≠ 1) şeklinde tanımlı üstel referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen [g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] üstel fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
  • MAT.11.3.4 · Üstel fonksiyonların ters fonksiyonlarını inceleyerek logaritmik fonksiyona dair çıkarım yapabilme
  • MAT.11.3.5 · f (x) = logₐ x (a > 0, a ≠ 1, x > 0 ) şeklinde tanımlı logaritmik referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen [ g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] logaritmik fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
  • MAT.11.3.6 · Gerçek yaşam durumlarında üstel ve logaritmik fonksiyonlarla ifade edilen denklem ve eşitsizlikleri içeren problemler çözebilme

12 çözümlü soru

1.Kolay

MAT.11.3.3 · Gerçek sayılarda f(x) = aˣ (a > 0, a ≠ 1) şeklinde tanımlı üstel referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen [g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] üstel fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: ğ) Elde ettiği önermelerin gerçek yaşam bağlamlarındaki kullanışlılığını değerlendirir.

Bir biyoloji laboratuvarında bir hücre kültürü gözlemlenmiş ve kültürdeki hücre sayısının zamana göre değerleri aşağıdaki tabloya yazılmıştır.
Zaman (saat)01234
Hücre sayısı124816
Öğrenciler, gerçek sayılarda a>1a>1 olmak üzere f(x)=axf(x)=a^{x} fonksiyonunun artan olduğuna ilişkin bir önerme elde etmiştir. Bu önermenin, tablodaki hücre bölünmesi verilerini yorumlamadaki kullanışlılığı aşağıdakilerden hangisinde doğru değerlendirilmiştir?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 1

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: B

Tablodaki hücre sayıları 11, 22, 44, 88, 1616 biçimindedir. Ardışık değerlerin oranı 21=2\dfrac{2}{1}=2, 42=2\dfrac{4}{2}=2 olarak doğrudan okunur; oran sabittir ve 22'dir. Bu veriler f(x)=2xf(x)=2^{x} ile modellenir. a=2>1a=2>1 olduğundan elde edilen önerme bu bağlama uygulanır: fonksiyon artandır, dolayısıyla saat arttıkça hücre sayısı artar. Önerme, tablodaki artışı açıklamada kullanışlıdır. Ardışık farklar 11, 22, 44, 88 olup sabit değildir; ancak önerme sabit fark değil, a>1a>1 iken artma ile ilgilidir. Tabloda azalma veya sıfır değeri yoktur; oran da 11'den küçük değildir.
2.Kolay

MAT.11.3.4 · Üstel fonksiyonların ters fonksiyonlarını inceleyerek logaritmik fonksiyona dair çıkarım yapabilme

Süreç bileşeni: d) Logaritmik fonksiyonu gerçek yaşam bağlamında kullanışlılık açısından değerlendirir.

Okul kütüphanesinin dijital arşivinde belge sayısı hızla artmaktadır. Kütüphaneci, belge sayısını doğrudan yazmak yerine bu sayının logaritmasına eşit olan arşiv düzeyini kaydetmektedir. Üç yıla ait kayıtlar aşağıdaki tablodadır.
YılBelge sayısıArşiv düzeyi
20221002
20231.0003
202410.0004
Bu tabloya göre logaritmik arşiv düzeyinin kullanışlılığına ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 2

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: A

2022'den 2023'e arşiv düzeyi 3−2=13-2=1 artarken belge sayısı 100100'den 1 0001\,000'e çıkar: 1 000100=10\dfrac{1\,000}{100}=10. 2023'ten 2024'e düzey yine 4−3=14-3=1 artar, belge sayısı 1 0001\,000'den 10 00010\,000'e çıkar: 10 0001 000=10\dfrac{10\,000}{1\,000}=10. Demek ki düzeydeki her 11 birimlik artış, belge sayısının 1010 katına çıkması demektir. Böylece 100100, 1 0001\,000 ve 10 00010\,000 gibi hızla büyüyen sayılar 22, 33 ve 44 gibi küçük düzeylerle karşılaştırılıp izlenebilir. Bu değerlendirme yalnızca A seçeneğindedir.
3.Kolay

MAT.11.3.4 · Üstel fonksiyonların ters fonksiyonlarını inceleyerek logaritmik fonksiyona dair çıkarım yapabilme

Süreç bileşeni: ç) Logaritmik fonksiyonu üstel fonksiyonun ters fonksiyonu olarak ifade eden önermeler sunar.

11. sınıf öğrencileri, logaritmanın tarihî gelişimi konulu proje ödevinde John Napier ve Gelenbevi İsmail Efendi'nin çalışmalarını incelemektedir. Öğretmen, bu çalışmaların günümüzdeki fonksiyon gösterimiyle bağlantısını kurmak için kuralı verilmeyen ff fonksiyonuna ait aşağıdaki tabloyu sınıfa vermiştir.
xx00112233
f(x)f(x)11224488
Buna göre ff fonksiyonunun tersini logaritmik fonksiyon olarak ifade eden önerme aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 3

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: C

Tabloda xx birer birer artarken f(x)f(x) değerleri 1,2,4,81, 2, 4, 8 olmaktadır. Ardışık değerlerin oranı 21=42=84=2\dfrac{2}{1}=\dfrac{4}{2}=\dfrac{8}{4}=2 ve f(0)=1f(0)=1 olduğundan f(x)=2xf(x)=2^{x} tir. a>0a>0 ve a≠1a\neq 1 olmak üzere f(x)=axf(x)=a^{x} fonksiyonunun tersi f−1(x)=log⁡axf^{-1}(x)=\log_{a}x biçiminde ifade edilir. Burada a=2a=2 olduğundan f−1(x)=log⁡2xf^{-1}(x)=\log_{2}x tir. Doğrulama: 23=82^{3}=8 ise 3=log⁡283=\log_{2}8 olur. Tablodaki (3, 8)(3,\,8) ikilisinde koordinatlar yer değiştirince ters fonksiyona ait (8, 3)(8,\,3) noktası elde edilir.
4.Kolay

MAT.11.3.5 · f (x) = logₐ x (a > 0, a ≠ 1, x > 0 ) şeklinde tanımlı logaritmik referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen [ g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] logaritmik fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: ç) Logaritmik fonksiyonun nitel özelliklerine ve işlem özelliklerine ilişkin varsayımlarına dair örüntüleri geneller.

Okulun dijital fotoğraf kulübünde sıkıştırılmış fotoğraflar, aynı boyuttaki dosyalar hâlinde klasörlere kaydedilmektedir. Bir klasörün toplam dosya boyutu, klasördeki fotoğraf sayısı ile bir fotoğrafın boyutunun çarpımına eşittir. Bir öğrenci bazı klasörler için fotoğraf sayısını mm, bir fotoğrafın kilobayt cinsinden boyutunu nn almış; bu değerlerin 10 tabanındaki logaritmalarını aşağıdaki tabloya yazmıştır.
Klasörmmnnlog⁡m\log mlog⁡n\log nlog⁡(m⋅n)\log (m \cdot n)
110100123
210010213
3101000134
Tablodaki örüntüye göre m>0m>0 ve n>0n>0 olmak üzere aşağıdaki genellemelerden hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 4

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: D

Tablodaki üç satırda son sütun, log⁡m\log m ile log⁡n\log n sütunlarının toplamına eşittir: 1+2=31+2=3, 2+1=32+1=3 ve 1+3=41+3=4. Bu toplamlar, ilgili satırdaki log⁡(m⋅n)\log (m \cdot n) değerleriyle birebir örtüşür. Örneğin 1. klasörde m⋅n=10⋅100=1000m \cdot n=10 \cdot 100=1000 ve log⁡1000=3\log 1000=3 olur. Aynı eşitlik 2. ve 3. klasörlerde de sağlanır. Bu örüntü m>0m>0, n>0n>0 için log⁡(m⋅n)=log⁡m+log⁡n\log (m \cdot n)=\log m+\log n biçiminde genellenir. Diğer seçenekler satırlarla uyuşmaz: log⁡m⋅log⁡n\log m \cdot \log n çarpımı 1. satırda 22 verir, log⁡m−log⁡n\log m-\log n farkı 11 verir; log⁡(m+n)\log (m+n) ve log⁡(m/n)\log (m/n) ise tablodaki 33, 33 ve 44 değerlerini vermez.
5.Orta

MAT.11.3.3 · Gerçek sayılarda f(x) = aˣ (a > 0, a ≠ 1) şeklinde tanımlı üstel referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen [g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] üstel fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: ç) Üstel referans fonksiyon ve bu fonksiyondan türetilen fonksiyonların grafik temsili ile cebirsel temsili arasındaki ilişkiyi ifade eder.

Deniz, 11. sınıf matematik araştırma ödevinde gerçek sayılarda tanımlı f(x)=2xf(x)=2^{x} üstel referans fonksiyonunun grafiğini bir matematik yazılımında çiziyor. Bu grafiğe dönüşümler uygulayarak elde ettiği gg fonksiyonuna ait inceleme panelinde aşağıdaki bilgiler yer alıyor.
ÖzellikGözlem
Yatay asimptoty=4y=4
Grafiğin geçtiği noktalar(0,2)(0, 2) ve (1,0)(1, 0)
Buna göre gg fonksiyonunun cebirsel temsili aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 5

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: E

gg, f(x)=2xf(x)=2^{x} grafiğine dönüşüm uygulanarak elde edildiğinden g(x)=k⋅2mx+r+sg(x)=k\cdot 2^{mx+r}+s biçimindedir. Yatay asimptot y=4y=4 olduğundan, üstel terim sıfıra yaklaşırken kalan sabit s=4s=4 tür. Böylece g(x)=k⋅2mx+r+4g(x)=k\cdot 2^{mx+r}+4 olur. (0,2)(0, 2) ve (1,0)(1, 0) noktaları asimptotun altındadır. 2mx+r>02^{mx+r}>0 olduğu için bu ancak k<0k<0 ile mümkündür. (0,2)(0, 2) koşulu: k⋅2r+4=2k\cdot 2^{r}+4=2 ise k⋅2r=−2k\cdot 2^{r}=-2. (1,0)(1, 0) koşulu: k⋅2m+r+4=0k\cdot 2^{m+r}+4=0 ise k⋅2m+r=−4k\cdot 2^{m+r}=-4. İkinci eşitlik birincisine bölünürse 2m=22^{m}=2 bulunur; dolayısıyla m=1m=1 dir. Bu durumda k⋅2x+r=2x⋅(k⋅2r)=2x⋅(−2)=−2x+1k\cdot 2^{x+r}=2^{x}\cdot(k\cdot 2^{r})=2^{x}\cdot(-2)=-2^{x+1} olur. Öyleyse g(x)=4−2x+1g(x)=4-2^{x+1} dir. Sağlama: g(0)=4−21=2g(0)=4-2^{1}=2, g(1)=4−22=0g(1)=4-2^{2}=0 ve yatay asimptot y=4y=4 tür. Bu temsil E seçeneğidir. Aynı fonksiyon g(x)=−1⋅f(x+1)+4=−2⋅f(x)+4g(x)=-1\cdot f(x+1)+4=-2\cdot f(x)+4 şeklinde de yazılır; grafikteki asimptot s=4s=4 ye, asimptotun altında kalma k<0k<0 ya, noktalar arasındaki iki katlık ise m=1m=1 e karşılık gelir.
6.Orta

MAT.11.3.5 · f (x) = logₐ x (a > 0, a ≠ 1, x > 0 ) şeklinde tanımlı logaritmik referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen [ g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] logaritmik fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: c) Logaritmik referans fonksiyonun nitel özelliklerinden hareketle diğer logaritmik fonksiyonların nitel özellikleri hakkında varsayımlarda bulunur.

Bir semt pazarındaki bakliyat tezgâhı, talep puanını önce f(x)=log⁡2xf(x)=\log_{2} x logaritmik referans fonksiyonuyla inceler. Bu incelemede ff nin yalnızca pozitif gerçel sayılarda tanımlı olduğu ve taban 2>12>1 olduğu için ff nin artan olduğu belirlenir. Kayıtlara göre taban fiyatta modele giren ürün miktarı 66 birimdir. Taban fiyata göre yapılan xx TL'lik değişimde (indirimde xx negatif, zamda xx pozitif) bu miktar 6−2x6-2x birim olur. Talep puanı bu miktara göre g(x)=log⁡2(6−2x)g(x)=\log_{2}(6-2x) ile modellenir; xx bir gerçel sayı olarak ele alınır. ff logaritmik referans fonksiyonunun nitel özelliklerinden hareketle gg fonksiyonunun nitel özellikleri hakkında bir varsayımda bulunulacaktır. Buna göre aşağıdaki varsayımlardan hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 6

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: E

1. g(x)=log⁡2(6−2x)g(x)=\log_{2}(6-2x) olduğundan, ff nin yalnızca pozitif sayılarda tanımlı olması 6−2x>06-2x>0 olmasını gerektirir. 6>2x6>2x ve her iki taraf 22 ye bölününce x<3x<3 bulunur. Negatif katsayıya bölme yoktur; eşitsizlik yönü korunur. Böylece gg nin tanım kümesi (−∞,3)(-\infty,3) tür. Örneğin x=−1x=-1 için 6−2(−1)=8>06-2(-1)=8>0 olduğundan x=−1x=-1 tanım kümesindedir; tanım kümesi (0,3)(0,3) e indirgenemez. 2. f(t)=log⁡2tf(t)=\log_{2} t tabanı 11 den büyük olduğu için artandır. İç fonksiyon u(x)=6−2xu(x)=6-2x ise xx in katsayısı negatif olduğu için azalandır. Artan bir fonksiyonun azalan bir fonksiyonla bileşkesi azalandır. Dolayısıyla gg, tanım kümesinde azalandır. 3. Tanım kümesi (−∞,3)(-\infty,3) ve azalanlık birlikte yalnız E seçeneğindedir.
7.Orta

MAT.11.3.6 · Gerçek yaşam durumlarında üstel ve logaritmik fonksiyonlarla ifade edilen denklem ve eşitsizlikleri içeren problemler çözebilme

Süreç bileşeni: ç) Dönüştürdüğü temsillerin problem bağlamındaki anlamını ifade eder.

Bir kimya proje ödevinde öğrenciler, evde kullanılan temizlik ürünlerinin asitlik düzeyini incelemektedir. Çözeltideki hidrojen iyonu derişimini pH değerine bağlayan modeli [H+]=10−pH[\mathrm{H}^{+}] = 10^{-\mathrm{pH}} mol/L olarak kullanmışlardır. Yapılan ölçümde asitli banyo temizleyicisinin pH değeri 33, zemin temizleyicisinin pH değeri 55 bulunmuştur. Öğrencilerden biri, iki ürünün derişimlerini karşılaştırmak için 10−310−5=102\dfrac{10^{-3}}{10^{-5}} = 10^{2} eşitliğini yazmıştır. Bu eşitliğin problem bağlamındaki anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 7

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: A

Modelde [H+]=10−pH[\mathrm{H}^{+}] = 10^{-\mathrm{pH}} olduğundan pH değeri 33 olan asitli banyo temizleyicisinin derişimi 10−310^{-3} mol/L, pH değeri 55 olan zemin temizleyicisinin derişimi 10−510^{-5} mol/L'dir. Eşitliğin payı banyo temizleyicisine, paydası zemin temizleyicisine aittir: 10−310−5=10−3−(−5)=102=100\dfrac{10^{-3}}{10^{-5}} = 10^{-3-(-5)} = 10^{2} = 100. Bu, bir orandır; banyo temizleyicisindeki hidrojen iyonu derişimi, zemin temizleyicisindekinin 100100 katıdır. Doğrulama: 100⋅10−5=102⋅10−5=10−3100 \cdot 10^{-5} = 10^{2} \cdot 10^{-5} = 10^{-3}.
8.Orta

MAT.11.3.6 · Gerçek yaşam durumlarında üstel ve logaritmik fonksiyonlarla ifade edilen denklem ve eşitsizlikleri içeren problemler çözebilme

Süreç bileşeni: f) Elde ettiği çözümü farklı yöntemleri kullanarak doğrular.

Zeynep, akıllı telefonundaki video uygulamasının çevrimdışı videolar için kullandığı depolama alanını inceliyor. İndirme başlangıcında bu alan 20 MB'tır ve her 4 günde bir iki katına çıkmaktadır. Başlangıçtan t gün sonra kullanılan alan P(t)=20⋅2t/4P(t)=20\cdot 2^{t/4} MB olarak modellenmektedir. Alan 160 MB'ye ulaştığında uygulama uyarı vermektedir. Zeynep, 20⋅2t/4=16020\cdot 2^{t/4}=160 denklemini 2t/4=232^{t/4}=2^{3} biçimine getirip üsleri eşitleyerek uyarı gününü t=12t=12 bulmuştur. Buna göre, bulunan çözümün doğru olduğunu Zeynep'in kullandığından farklı bir yöntemle gösteren doğrulama aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 8

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: B

Zeynep'in çözümü: 20⋅2t/4=160⇒2t/4=8=2320\cdot 2^{t/4}=160 \Rightarrow 2^{t/4}=8=2^{3}. Üsler eşitlenirse t/4=3t/4=3, yani t=12t=12 olur. Bu, üsleri eşitleme yöntemidir; doğrulama bundan farklı bir yöntemle yapılmalıdır. B seçeneği: log⁡2 ⁣(16020)=log⁡28=3\log_{2}\!\left(\dfrac{160}{20}\right)=\log_{2}8=3 ve 124=3\dfrac{12}{4}=3 olduğundan eşitlik sağlanır. Logaritmanın tanımı gereği 212/4=82^{12/4}=8, dolayısıyla P(12)=20⋅8=160P(12)=20\cdot 8=160 olur. Çözüm doğrudur. Aynı sonuç, bulunan değer yerine yazılarak da görülür: P(12)=20⋅212/4=20⋅23=160P(12)=20\cdot 2^{12/4}=20\cdot 2^{3}=160. A: 23=82^{3}=8 iken tabanı üsle çarpmak 20⋅2⋅3=12020\cdot 2\cdot 3=120 verir; 120 MB hatalı hesaptır. C: Modelde üs tt değil t/4t/4'tür. 20⋅212≠16020\cdot 2^{12}\neq 160 olması çözümü çürütmez. D: 16020=8\dfrac{160}{20}=8 ve 124=3\dfrac{12}{4}=3 olduğundan 8=38=3 eşitliği sağlanmaz. Oran, logaritması alınmadan üsle özdeş değildir. E: log⁡2(20⋅160)=log⁡23200\log_{2}(20\cdot 160)=\log_{2}3200 değeri 12'ye eşit değildir; bölüm yerine çarpım alınmıştır.
9.Zor

MAT.11.3.3 · Gerçek sayılarda f(x) = aˣ (a > 0, a ≠ 1) şeklinde tanımlı üstel referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen [g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] üstel fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: a) Üstel referans fonksiyonun nitel özelliklerini (tanım kümesi, görüntü kümesi, işareti, artanlığı-azalanlığı, maksimum-minimum noktaları, sıfırları, bire birliği, tekliği-çiftliği, örtenliği) matematiksel temsilleri kullanarak belirler.

Elif, matematik proje ödevinde sabit oranlı bileşik getiriyle büyüyen bir birikim hesabını incelemektedir. Hesaba yeni para yatırılmamakta ve hesaptan para çekilmemektedir. Başlangıçtaki 1 TL'nin bazı yıl sonlarındaki değerleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. Elif, bu değişimi f(x)=axf(x)=a^{x} (a>0a>0, a≠1a\neq 1) biçimindeki üstel referans fonksiyonla modellemiştir. Burada xx yılı göstermektedir.
xx (yıl)00112233
f(x)f(x) (TL)1165\dfrac{6}{5}3625\dfrac{36}{25}216125\dfrac{216}{125}
Buna göre ff üstel referans fonksiyonunun nitel özellikleri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 9

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: B

Ardışık değerlerin oranları hesaplanır: 6/51=65\dfrac{6/5}{1}=\dfrac{6}{5}, 36/256/5=65\dfrac{36/25}{6/5}=\dfrac{6}{5}, 216/12536/25=65\dfrac{216/125}{36/25}=\dfrac{6}{5}. Oran sabit, farklar ise sabit değildir. Dolayısıyla a=65>1a=\dfrac{6}{5}>1 olup ff artandır. Üstel referans fonksiyon tüm gerçek sayılarda tanımlıdır; tanım kümesi R\mathbb{R} dir. Her x∈Rx\in\mathbb{R} için (65)x>0\left(\dfrac{6}{5}\right)^{x}>0 olduğundan ff hiçbir değeri negatif almaz ve f(x)=0f(x)=0 denkleminin çözümü yoktur. x→−∞x\to -\infty iken f(x)→0f(x)\to 0 ama 00 değerine ulaşmaz; x→∞x\to\infty iken f(x)→∞f(x)\to\infty olur. Bu yüzden görüntü kümesi (0,∞)(0,\infty) dir, fonksiyonun maksimum ya da minimum noktası yoktur. ff kesin artan olduğundan bire birdir. Her y>0y>0 için x=log⁡6/5yx=\log_{6/5} y gerçek sayısı vardır; yani ff, pozitif reel sayılara örtendir. Teklik-çiftlik için karşı örnek yeterlidir: f(1)=65f(1)=\dfrac{6}{5} ve f(−1)=56f(-1)=\dfrac{5}{6}. f(−1)≠f(1)f(-1)\neq f(1) olduğundan ff çift değildir; f(−1)≠−65f(-1)\neq -\dfrac{6}{5} olduğundan tek de değildir. Bu özelliklerin tamamı yalnızca B seçeneğinde doğru olarak verilmiştir.
10.Zor

MAT.11.3.4 · Üstel fonksiyonların ters fonksiyonlarını inceleyerek logaritmik fonksiyona dair çıkarım yapabilme

Süreç bileşeni: b) Varsayımlarından yararlanıp farklı durumlarla ilgili örüntüleri listeleyerek üstel fonksiyonların ters fonksiyonları ile ilgili örüntüleri geneller.

Matematik kulübünde öğrenciler, üstel fonksiyonların tersini araştırırken bağımlı ve bağımsız değişkenin yer değiştirmesiyle oluşan noktaları incelemektedir. Kulüp; f(x)=2xf(x)=2^{x}, g(x)=(12)xg(x)=\left(\dfrac{1}{2}\right)^{x} ve h(x)=2x−1h(x)=2^{x-1} için elde ettiği noktaları birinci bileşen küçükten büyüğe sıralayarak tabloya yazmış, bu farklı durumlardaki örüntüleri karşılaştırıp ters ilişkiye dair ortak bir genellemeye varmak istemiştir.
FonksiyonTabanYer değiştirilmiş noktalar
f(x)=2xf(x)=2^{x}22(12,−1)\left(\dfrac{1}{2},-1\right), (1,0)(1,0), (2,1)(2,1), (4,2)(4,2)
g(x)=(12)xg(x)=\left(\dfrac{1}{2}\right)^{x}12\dfrac{1}{2}(14,2)\left(\dfrac{1}{4},2\right), (12,1)\left(\dfrac{1}{2},1\right), (1,0)(1,0), (2,−1)(2,-1)
h(x)=2x−1h(x)=2^{x-1}22(12,0)\left(\dfrac{1}{2},0\right), (1,1)(1,1), (2,2)(2,2), (4,3)(4,3)
Tablodaki üç durumun tamamındaki örüntüler karşılaştırıldığında, yer değiştirilmiş noktalara dair aşağıdaki genellemelerden hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 10

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: C

Noktalar birinci bileşene göre küçükten büyüğe sıralıdır; her iddia üç satırda da aranır. 1. (1,0)(1,0) noktası: ff ve gg satırlarında vardır. hh satırında birinci bileşen 11 iken ikinci bileşen 11'dir; (1,0)(1,0) yoktur. A ve E'nin ilk cümlesi hh için yanlıştır. 2. Birinci bileşen tabana eşitken ikinci bileşen: ff için (2,1)(2,1), gg için (12,1)\left(\dfrac{1}{2},1\right) ikinci bileşeni 11'dir. hh için taban 22 olduğundan ilgili nokta (2,2)(2,2)'dir; ikinci bileşen 11 değildir. B'nin ilk cümlesi yanlıştır. 3. Artma-azalma: ff ve hh (taban 2>12>1) satırlarında ikinci bileşenler sırasıyla −1,0,1,2-1,0,1,2 ve 0,1,2,30,1,2,3 biçiminde artar. gg (taban 12\dfrac{1}{2}) satırında 2,1,0,−12,1,0,-1 biçiminde azalır. Dolayısıyla yön, tabana bağlıdır; üç ilişkide de artma yoktur. D'nin ikinci cümlesi yanlıştır. 4. Birinci bileşen tabanla çarpılınca ikinci bileşen: ff ve hh için çarpan 22'dir. 12→1\dfrac{1}{2}\to 1, 1→21\to 2, 2→42\to 4 geçişlerinde ikinci bileşen ff'de −1→0→1→2-1\to 0\to 1\to 2, hh'de 0→1→2→30\to 1\to 2\to 3 olur; her geçişte artış 11'dir. gg için çarpan taban olan 12\dfrac{1}{2}'dir: (2,−1)→(1,0)(2,-1)\to(1,0), (1,0)→(12,1)(1,0)\to\left(\dfrac{1}{2},1\right), (12,1)→(14,2)\left(\dfrac{1}{2},1\right)\to\left(\dfrac{1}{4},2\right). İkinci bileşen yine her seferinde 11 artar. Bu örüntü üç fonksiyonda da vardır. 5. İki katına çıkma, tabanla çarpmayla karıştırılmamalıdır. ff ve hh'de taban 22 olduğu için iki kat, ikinci bileşeni 11 artırır. gg'de ise 1→21\to 2 geçişinde ikinci bileşen 0→−10\to -1 olur, yani 11 azalır. D'nin ilk cümlesi de yanlıştır. Artma-azalma yönü ile tabanla çarpınca 11 artma birlikte yalnızca C'de vardır ve ikisi de üç satırla uyumludur. Bu örüntü, üstel fonksiyonun tersinde taban 11'den büyükken artma, 00 ile 11 arasındayken azalma ve tabanla çarpmanın karşı gelen değeri 11 artırma düzeninin tablodan genellenmesidir.
11.Zor

MAT.11.3.5 · f (x) = logₐ x (a > 0, a ≠ 1, x > 0 ) şeklinde tanımlı logaritmik referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen [ g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] logaritmik fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: ğ) Uyguladığı doğrulama veya ispat yöntemlerinin farklı durumlardaki kullanışlılığını değerlendirir.

Bir lisenin bisikletle ulaşım projesinde efor indeksi için iki model kurulmuştur. Sabah güzergâhında indeks f(x)=log⁡2(mx+n)f(x)=\log_2(mx+n) ile verilir. Burada xx yolu kilometre cinsinden gösterir; mm ve nn güzergâha göre seçilen gerçek sayılardır ve m≠0m\neq 0'dır. Öğrenciler m=4m=4, n=−8n=-8 için grafiği çizip tanım kümesini (2,∞)(2,\infty) görünce, m>0m>0 olan her güzergâh için tanım kümesinin (−nm,∞)\left(-\dfrac{n}{m},\infty\right) olduğunu ileri sürmüştür (Önerme I). Akşam güzergâhında vites çarpanı xx için p(x)=log⁡2(x2)p(x)=\log_2(x^2) ile q(x)=2log⁡2xq(x)=2\log_2 x karşılaştırılmış; yalnızca x=1x=1, x=2x=2 ve x=4x=4 değerlerinde aynı sonuçlar bulununca bu iki ifadenin x≠0x\neq 0 olan her gerçek sayıda eşit olduğu ileri sürülmüştür (Önerme II). Sunumda bu önermeler için matematik yazılımıyla grafik incelemesi ve cebirsel inceleme (eşitsizlik çözme, tanım kümesi karşılaştırma veya karşı örnek) ele alınmaktadır. Önerme I ve Önerme II doğrulanırken kullanılan yöntemlerin farklı durumlardaki kullanışlılığına ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 11

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: D

Önerme I, m>0m>0 olan bütün gerçek mm ve nn değerleri için öne sürülmüş genel bir iddiadır. m=4m=4, n=−8n=-8 grafiği yalnızca 4x−8>0⇒x>24x-8>0 \Rightarrow x>2 durumunu gösterir; bu da −nm=2-\dfrac{n}{m}=2 özel hâlidir. mm veya nn değişince sınır değişir. Bu yüzden tek grafik genellemeyi doğrulamaya yetmez. m>0m>0 iken mx+n>0mx+n>0 eşitsizliği x>−nmx>-\dfrac{n}{m} verir. Böylece tanım kümesi (−nm,∞)\left(-\dfrac{n}{m},\infty\right) olur. Cebirsel çözüm bütün m>0m>0 durumlarını kapsadığı için kullanışlıdır. Eşitlik hâli alınamaz; çünkü logaritmanın girdisi 00 olamaz. Önerme II evrensel bir iddiadır ve yanlıştır. x>0x>0 iken log⁡2(x2)=2log⁡2x\log_2(x^2)=2\log_2 x olduğundan x=1x=1, x=2x=2, x=4x=4 denemeleri ve yalnızca pozitif taraftaki grafik eşitliği destekliyormuş gibi görünür; bu inceleme yanıltıcıdır. x=−1x=-1 için p(−1)=log⁡21=0p(-1)=\log_2 1=0 tanımlıdır, q(−1)=2log⁡2(−1)q(-1)=2\log_2(-1) ise tanımlı değildir. Tek karşı örnek, “x≠0x\neq 0 olan her sayıda eşitlik vardır” iddiasını çürütmeye yeter. Tanım kümeleri de bunu gösterir: pp için x≠0x\neq 0, qq için x>0x>0'dır; eşitlik yalnız x>0x>0 iken geçerlidir. Dolayısıyla karşı örnek ve tanım kümesi karşılaştırması kullanışlı, yalnızca pozitif xx incelemesi kullanışlı değildir.
12.Zor

MAT.11.3.6 · Gerçek yaşam durumlarında üstel ve logaritmik fonksiyonlarla ifade edilen denklem ve eşitsizlikleri içeren problemler çözebilme

Süreç bileşeni: a) Üstel ve logaritmik fonksiyonlarla ifade edilebilen denklemlere ilişkin matematiksel bileşenleri (denklemi oluşturan fonksiyonların nitel özellikleri ile cebirsel ve grafik temsilleri) belirler.

Kentsel dönüşüm önceliğini belirleyen bir belediye, aynı bölgede kaydedilen depremlerin genliklerini Richter ölçeğiyle karşılaştırmaktadır. Deprem büyüklüğü MM ile genlik AA arasındaki bağıntı M=log⁡10(A)M = \log_{10}(A) biçimindedir. Burada AA, referans genliğin katı olan pozitif bir gerçel sayıdır. Büyüklüğü 55 olan referans depreme göre büyüklük farkını göstermek için f(A)=log⁡10(A)−5f(A) = \log_{10}(A) - 5 fonksiyonu tanımlanmıştır. Belediye, genliği bu referans depremin genliğinin en az 100100 katı olan depremleri öncelikli dönüşüm kapsamına alacaktır. Bu ölçüte ait eşitsizliğin cebirsel temsili, ff fonksiyonunun nitel özelliği ve grafik temsili birlikte düşünüldüğünde aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 12

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: E

Referans depremin büyüklüğü 55 olduğundan genliği A0=105A_0 = 10^{5} tir. Ölçüt, genliğin bunun en az 100100 katı olmasıdır: A≥100⋅105=102⋅105=107A \geq 100 \cdot 10^{5} = 10^{2} \cdot 10^{5} = 10^{7}. f(A)=log⁡10(A)−5=log⁡10(A/105)f(A) = \log_{10}(A) - 5 = \log_{10}(A/10^{5}) olduğundan bu ölçüt f(A)≥log⁡10(100)=2f(A) \geq \log_{10}(100) = 2 eşitsizliğidir. Taban 10>110 > 1 olduğu için log⁡10\log_{10} artandır; 55 birim aşağı öteleme artanlığı değiştirmez. Artan ff eşitsizliğin yönünü korur: log⁡10(A)−5≥2⇒log⁡10(A)≥7⇒A≥107\log_{10}(A) - 5 \geq 2 \Rightarrow \log_{10}(A) \geq 7 \Rightarrow A \geq 10^{7}. f(107)=7−5=2f(10^{7}) = 7 - 5 = 2 olduğundan ff grafiği y=2y = 2 doğrusunu (107, 2)(10^{7},\, 2) noktasında keser. ff artan olduğu için çözüm bu nokta ve sağındaki genliklerdir. Doğrulama: A=107A = 10^{7} iken oran 100100 ve f(A)=2f(A) = 2; A=106A = 10^{6} iken oran 1010 ve f(A)=1<2f(A) = 1 < 2 olduğundan sınırın solu ölçütü sağlamaz. Bu üç bileşen yalnızca E seçeneğinde birlikte doğrudur.

Nicelikler ve Değişimler (2): diğer yaprak testler

İlgili rehberler