Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).
Bu testin ölçtüğü öğrenme çıktıları
Her soru Maarif öğretim programındaki bir öğrenme çıktısının belirli bir süreç bileşenini ölçer ve bir gerçek yaşam bağlamında kurulur.
MAT.11.3.3 · Gerçek sayılarda f(x) = aˣ (a > 0, a ≠ 1) şeklinde tanımlı üstel referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen [g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] üstel fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
MAT.11.3.4 · Üstel fonksiyonların ters fonksiyonlarını inceleyerek logaritmik fonksiyona dair çıkarım yapabilme
MAT.11.3.5 · f (x) = logₐ x (a > 0, a ≠ 1, x > 0 ) şeklinde tanımlı logaritmik referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen [ g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] logaritmik fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
MAT.11.3.6 · Gerçek yaşam durumlarında üstel ve logaritmik fonksiyonlarla ifade edilen denklem ve eşitsizlikleri içeren problemler çözebilme
12 çözümlü soru
1.Kolay
MAT.11.3.3 · Gerçek sayılarda f(x) = aˣ (a > 0, a ≠ 1) şeklinde tanımlı üstel referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen [g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] üstel fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
Süreç bileşeni: ğ) Elde ettiği önermelerin gerçek yaşam bağlamlarındaki kullanışlılığını değerlendirir.
Bir biyoloji laboratuvarında bir hücre kültürü gözlemlenmiş ve kültürdeki hücre sayısının zamana göre değerleri aşağıdaki tabloya yazılmıştır.
Zaman (saat)
0
1
2
3
4
Hücre sayısı
1
2
4
8
16
Öğrenciler, gerçek sayılarda a>1 olmak üzere f(x)=ax fonksiyonunun artan olduğuna ilişkin bir önerme elde etmiştir.
Bu önermenin, tablodaki hücre bölünmesi verilerini yorumlamadaki kullanışlılığı aşağıdakilerden hangisinde doğru değerlendirilmiştir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 1
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Tablodaki hücre sayıları 1, 2, 4, 8, 16 biçimindedir. Ardışık değerlerin oranı 12=2, 24=2 olarak doğrudan okunur; oran sabittir ve 2'dir. Bu veriler f(x)=2x ile modellenir. a=2>1 olduğundan elde edilen önerme bu bağlama uygulanır: fonksiyon artandır, dolayısıyla saat arttıkça hücre sayısı artar. Önerme, tablodaki artışı açıklamada kullanışlıdır. Ardışık farklar 1, 2, 4, 8 olup sabit değildir; ancak önerme sabit fark değil, a>1 iken artma ile ilgilidir. Tabloda azalma veya sıfır değeri yoktur; oran da 1'den küçük değildir.
2.Kolay
MAT.11.3.4 · Üstel fonksiyonların ters fonksiyonlarını inceleyerek logaritmik fonksiyona dair çıkarım yapabilme
Süreç bileşeni: d) Logaritmik fonksiyonu gerçek yaşam bağlamında kullanışlılık açısından değerlendirir.
Okul kütüphanesinin dijital arşivinde belge sayısı hızla artmaktadır. Kütüphaneci, belge sayısını doğrudan yazmak yerine bu sayının logaritmasına eşit olan arşiv düzeyini kaydetmektedir. Üç yıla ait kayıtlar aşağıdaki tablodadır.
Yıl
Belge sayısı
Arşiv düzeyi
2022
100
2
2023
1.000
3
2024
10.000
4
Bu tabloya göre logaritmik arşiv düzeyinin kullanışlılığına ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 2
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
2022'den 2023'e arşiv düzeyi 3−2=1 artarken belge sayısı 100'den1000'e çıkar: 1001000=10. 2023'ten 2024'e düzey yine 4−3=1 artar, belge sayısı 1000'den10000'e çıkar: 100010000=10. Demek ki düzeydeki her 1 birimlik artış, belge sayısının 10 katına çıkması demektir. Böylece 100, 1000 ve 10000 gibi hızla büyüyen sayılar 2, 3 ve 4 gibi küçük düzeylerle karşılaştırılıp izlenebilir. Bu değerlendirme yalnızca A seçeneğindedir.
3.Kolay
MAT.11.3.4 · Üstel fonksiyonların ters fonksiyonlarını inceleyerek logaritmik fonksiyona dair çıkarım yapabilme
Süreç bileşeni: ç) Logaritmik fonksiyonu üstel fonksiyonun ters fonksiyonu olarak ifade eden önermeler sunar.
11. sınıf öğrencileri, logaritmanın tarihî gelişimi konulu proje ödevinde John Napier ve Gelenbevi İsmail Efendi'nin çalışmalarını incelemektedir. Öğretmen, bu çalışmaların günümüzdeki fonksiyon gösterimiyle bağlantısını kurmak için kuralı verilmeyen f fonksiyonuna ait aşağıdaki tabloyu sınıfa vermiştir.
x
0
1
2
3
f(x)
1
2
4
8
Buna göre f fonksiyonunun tersini logaritmik fonksiyon olarak ifade eden önerme aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 3
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Tabloda x birer birer artarken f(x) değerleri 1,2,4,8 olmaktadır. Ardışık değerlerin oranı 12=24=48=2 ve f(0)=1 olduğundan f(x)=2x tir.
a>0 ve a=1 olmak üzere f(x)=ax fonksiyonunun tersi f−1(x)=logax biçiminde ifade edilir. Burada a=2 olduğundan f−1(x)=log2x tir.
Doğrulama: 23=8 ise 3=log28 olur. Tablodaki (3,8) ikilisinde koordinatlar yer değiştirince ters fonksiyona ait (8,3) noktası elde edilir.
4.Kolay
MAT.11.3.5 · f (x) = logₐ x (a > 0, a ≠ 1, x > 0 ) şeklinde tanımlı logaritmik referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen [ g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] logaritmik fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
Süreç bileşeni: ç) Logaritmik fonksiyonun nitel özelliklerine ve işlem özelliklerine ilişkin varsayımlarına dair örüntüleri geneller.
Okulun dijital fotoğraf kulübünde sıkıştırılmış fotoğraflar, aynı boyuttaki dosyalar hâlinde klasörlere kaydedilmektedir. Bir klasörün toplam dosya boyutu, klasördeki fotoğraf sayısı ile bir fotoğrafın boyutunun çarpımına eşittir. Bir öğrenci bazı klasörler için fotoğraf sayısını m, bir fotoğrafın kilobayt cinsinden boyutunu n almış; bu değerlerin 10 tabanındaki logaritmalarını aşağıdaki tabloya yazmıştır.
Klasör
m
n
logm
logn
log(m⋅n)
1
10
100
1
2
3
2
100
10
2
1
3
3
10
1000
1
3
4
Tablodaki örüntüye göre m>0 ve n>0 olmak üzere aşağıdaki genellemelerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 4
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
Tablodaki üç satırda son sütun, logm ile logn sütunlarının toplamına eşittir: 1+2=3, 2+1=3 ve 1+3=4. Bu toplamlar, ilgili satırdaki log(m⋅n) değerleriyle birebir örtüşür. Örneğin 1. klasörde m⋅n=10⋅100=1000 ve log1000=3 olur. Aynı eşitlik 2. ve 3. klasörlerde de sağlanır. Bu örüntü m>0, n>0 için log(m⋅n)=logm+logn biçiminde genellenir. Diğer seçenekler satırlarla uyuşmaz: logm⋅logn çarpımı 1. satırda 2 verir, logm−logn farkı 1 verir; log(m+n) ve log(m/n) ise tablodaki 3, 3 ve 4 değerlerini vermez.
5.Orta
MAT.11.3.3 · Gerçek sayılarda f(x) = aˣ (a > 0, a ≠ 1) şeklinde tanımlı üstel referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen [g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] üstel fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
Süreç bileşeni: ç) Üstel referans fonksiyon ve bu fonksiyondan türetilen fonksiyonların grafik temsili ile cebirsel temsili arasındaki ilişkiyi ifade eder.
Deniz, 11. sınıf matematik araştırma ödevinde gerçek sayılarda tanımlı f(x)=2x üstel referans fonksiyonunun grafiğini bir matematik yazılımında çiziyor. Bu grafiğe dönüşümler uygulayarak elde ettiği g fonksiyonuna ait inceleme panelinde aşağıdaki bilgiler yer alıyor.
Özellik
Gözlem
Yatay asimptot
y=4
Grafiğin geçtiği noktalar
(0,2) ve (1,0)
Buna göre g fonksiyonunun cebirsel temsili aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 5
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
g, f(x)=2x grafiğine dönüşüm uygulanarak elde edildiğinden g(x)=k⋅2mx+r+s biçimindedir. Yatay asimptot y=4 olduğundan, üstel terim sıfıra yaklaşırken kalan sabit s=4 tür. Böylece g(x)=k⋅2mx+r+4 olur.
(0,2) ve (1,0) noktaları asimptotun altındadır. 2mx+r>0 olduğu için bu ancak k<0 ile mümkündür.
(0,2) koşulu: k⋅2r+4=2 ise k⋅2r=−2.
(1,0) koşulu: k⋅2m+r+4=0 ise k⋅2m+r=−4.
İkinci eşitlik birincisine bölünürse 2m=2 bulunur; dolayısıyla m=1 dir. Bu durumda k⋅2x+r=2x⋅(k⋅2r)=2x⋅(−2)=−2x+1 olur. Öyleyse g(x)=4−2x+1 dir.
Sağlama: g(0)=4−21=2, g(1)=4−22=0 ve yatay asimptot y=4 tür. Bu temsil E seçeneğidir. Aynı fonksiyon g(x)=−1⋅f(x+1)+4=−2⋅f(x)+4 şeklinde de yazılır; grafikteki asimptot s=4 ye, asimptotun altında kalma k<0 ya, noktalar arasındaki iki katlık ise m=1 e karşılık gelir.
6.Orta
MAT.11.3.5 · f (x) = logₐ x (a > 0, a ≠ 1, x > 0 ) şeklinde tanımlı logaritmik referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen [ g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] logaritmik fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
Süreç bileşeni: c) Logaritmik referans fonksiyonun nitel özelliklerinden hareketle diğer logaritmik fonksiyonların nitel özellikleri hakkında varsayımlarda bulunur.
Bir semt pazarındaki bakliyat tezgâhı, talep puanını önce f(x)=log2x logaritmik referans fonksiyonuyla inceler. Bu incelemede f nin yalnızca pozitif gerçel sayılarda tanımlı olduğu ve taban 2>1 olduğu için f nin artan olduğu belirlenir. Kayıtlara göre taban fiyatta modele giren ürün miktarı 6 birimdir. Taban fiyata göre yapılan x TL'lik değişimde (indirimde x negatif, zamda x pozitif) bu miktar 6−2x birim olur. Talep puanı bu miktara göre g(x)=log2(6−2x) ile modellenir; x bir gerçel sayı olarak ele alınır.
f logaritmik referans fonksiyonunun nitel özelliklerinden hareketle g fonksiyonunun nitel özellikleri hakkında bir varsayımda bulunulacaktır.
Buna göre aşağıdaki varsayımlardan hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 6
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
1. g(x)=log2(6−2x) olduğundan, f nin yalnızca pozitif sayılarda tanımlı olması 6−2x>0 olmasını gerektirir. 6>2x ve her iki taraf 2 ye bölününce x<3 bulunur. Negatif katsayıya bölme yoktur; eşitsizlik yönü korunur. Böylece g nin tanım kümesi (−∞,3) tür. Örneğin x=−1 için 6−2(−1)=8>0 olduğundan x=−1 tanım kümesindedir; tanım kümesi (0,3) e indirgenemez.
2. f(t)=log2t tabanı 1 den büyük olduğu için artandır. İç fonksiyon u(x)=6−2x ise x in katsayısı negatif olduğu için azalandır. Artan bir fonksiyonun azalan bir fonksiyonla bileşkesi azalandır. Dolayısıyla g, tanım kümesinde azalandır.
3. Tanım kümesi (−∞,3) ve azalanlık birlikte yalnız E seçeneğindedir.
7.Orta
MAT.11.3.6 · Gerçek yaşam durumlarında üstel ve logaritmik fonksiyonlarla ifade edilen denklem ve eşitsizlikleri içeren problemler çözebilme
Süreç bileşeni: ç) Dönüştürdüğü temsillerin problem bağlamındaki anlamını ifade eder.
Bir kimya proje ödevinde öğrenciler, evde kullanılan temizlik ürünlerinin asitlik düzeyini incelemektedir. Çözeltideki hidrojen iyonu derişimini pH değerine bağlayan modeli [H+]=10−pH mol/L olarak kullanmışlardır. Yapılan ölçümde asitli banyo temizleyicisinin pH değeri 3, zemin temizleyicisinin pH değeri 5 bulunmuştur. Öğrencilerden biri, iki ürünün derişimlerini karşılaştırmak için 10−510−3=102 eşitliğini yazmıştır.
Bu eşitliğin problem bağlamındaki anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 7
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Modelde [H+]=10−pH olduğundan pH değeri 3 olan asitli banyo temizleyicisinin derişimi 10−3 mol/L, pH değeri 5 olan zemin temizleyicisinin derişimi 10−5 mol/L'dir. Eşitliğin payı banyo temizleyicisine, paydası zemin temizleyicisine aittir: 10−510−3=10−3−(−5)=102=100. Bu, bir orandır; banyo temizleyicisindeki hidrojen iyonu derişimi, zemin temizleyicisindekinin 100 katıdır. Doğrulama: 100⋅10−5=102⋅10−5=10−3.
8.Orta
MAT.11.3.6 · Gerçek yaşam durumlarında üstel ve logaritmik fonksiyonlarla ifade edilen denklem ve eşitsizlikleri içeren problemler çözebilme
Süreç bileşeni: f) Elde ettiği çözümü farklı yöntemleri kullanarak doğrular.
Zeynep, akıllı telefonundaki video uygulamasının çevrimdışı videolar için kullandığı depolama alanını inceliyor. İndirme başlangıcında bu alan 20 MB'tır ve her 4 günde bir iki katına çıkmaktadır. Başlangıçtan t gün sonra kullanılan alan P(t)=20⋅2t/4 MB olarak modellenmektedir. Alan 160 MB'ye ulaştığında uygulama uyarı vermektedir. Zeynep, 20⋅2t/4=160 denklemini 2t/4=23 biçimine getirip üsleri eşitleyerek uyarı gününü t=12 bulmuştur.
Buna göre, bulunan çözümün doğru olduğunu Zeynep'in kullandığından farklı bir yöntemle gösteren doğrulama aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 8
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Zeynep'in çözümü: 20⋅2t/4=160⇒2t/4=8=23. Üsler eşitlenirse t/4=3, yani t=12 olur. Bu, üsleri eşitleme yöntemidir; doğrulama bundan farklı bir yöntemle yapılmalıdır.
B seçeneği: log2(20160)=log28=3 ve 412=3 olduğundan eşitlik sağlanır. Logaritmanın tanımı gereği 212/4=8, dolayısıyla P(12)=20⋅8=160 olur. Çözüm doğrudur.
Aynı sonuç, bulunan değer yerine yazılarak da görülür: P(12)=20⋅212/4=20⋅23=160.
A: 23=8 iken tabanı üsle çarpmak 20⋅2⋅3=120 verir; 120 MB hatalı hesaptır.
C: Modelde üs t değil t/4'tür.20⋅212=160 olması çözümü çürütmez.
D: 20160=8 ve 412=3 olduğundan 8=3 eşitliği sağlanmaz. Oran, logaritması alınmadan üsle özdeş değildir.
E: log2(20⋅160)=log23200 değeri 12'ye eşit değildir; bölüm yerine çarpım alınmıştır.
9.Zor
MAT.11.3.3 · Gerçek sayılarda f(x) = aˣ (a > 0, a ≠ 1) şeklinde tanımlı üstel referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen [g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] üstel fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
Süreç bileşeni: a) Üstel referans fonksiyonun nitel özelliklerini (tanım kümesi, görüntü kümesi, işareti, artanlığı-azalanlığı, maksimum-minimum noktaları, sıfırları, bire birliği, tekliği-çiftliği, örtenliği) matematiksel temsilleri kullanarak belirler.
Elif, matematik proje ödevinde sabit oranlı bileşik getiriyle büyüyen bir birikim hesabını incelemektedir. Hesaba yeni para yatırılmamakta ve hesaptan para çekilmemektedir. Başlangıçtaki 1 TL'nin bazı yıl sonlarındaki değerleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. Elif, bu değişimi f(x)=ax (a>0, a=1) biçimindeki üstel referans fonksiyonla modellemiştir. Burada x yılı göstermektedir.
x (yıl)
0
1
2
3
f(x) (TL)
1
56
2536
125216
Buna göre f üstel referans fonksiyonunun nitel özellikleri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 9
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Ardışık değerlerin oranları hesaplanır: 16/5=56, 6/536/25=56, 36/25216/125=56. Oran sabit, farklar ise sabit değildir. Dolayısıyla a=56>1 olup f artandır.
Üstel referans fonksiyon tüm gerçek sayılarda tanımlıdır; tanım kümesi R dir. Her x∈R için (56)x>0 olduğundan f hiçbir değeri negatif almaz ve f(x)=0 denkleminin çözümü yoktur. x→−∞ iken f(x)→0 ama 0 değerine ulaşmaz; x→∞ iken f(x)→∞ olur. Bu yüzden görüntü kümesi (0,∞) dir, fonksiyonun maksimum ya da minimum noktası yoktur.
f kesin artan olduğundan bire birdir. Her y>0 için x=log6/5y gerçek sayısı vardır; yani f, pozitif reel sayılara örtendir.
Teklik-çiftlik için karşı örnek yeterlidir: f(1)=56 ve f(−1)=65. f(−1)=f(1) olduğundan f çift değildir; f(−1)=−56 olduğundan tek de değildir.
Bu özelliklerin tamamı yalnızca B seçeneğinde doğru olarak verilmiştir.
10.Zor
MAT.11.3.4 · Üstel fonksiyonların ters fonksiyonlarını inceleyerek logaritmik fonksiyona dair çıkarım yapabilme
Süreç bileşeni: b) Varsayımlarından yararlanıp farklı durumlarla ilgili örüntüleri listeleyerek üstel fonksiyonların ters fonksiyonları ile ilgili örüntüleri geneller.
Matematik kulübünde öğrenciler, üstel fonksiyonların tersini araştırırken bağımlı ve bağımsız değişkenin yer değiştirmesiyle oluşan noktaları incelemektedir. Kulüp; f(x)=2x, g(x)=(21)x ve h(x)=2x−1 için elde ettiği noktaları birinci bileşen küçükten büyüğe sıralayarak tabloya yazmış, bu farklı durumlardaki örüntüleri karşılaştırıp ters ilişkiye dair ortak bir genellemeye varmak istemiştir.
Fonksiyon
Taban
Yer değiştirilmiş noktalar
f(x)=2x
2
(21,−1), (1,0), (2,1), (4,2)
g(x)=(21)x
21
(41,2), (21,1), (1,0), (2,−1)
h(x)=2x−1
2
(21,0), (1,1), (2,2), (4,3)
Tablodaki üç durumun tamamındaki örüntüler karşılaştırıldığında, yer değiştirilmiş noktalara dair aşağıdaki genellemelerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 10
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Noktalar birinci bileşene göre küçükten büyüğe sıralıdır; her iddia üç satırda da aranır.
1. (1,0) noktası: f ve g satırlarında vardır. h satırında birinci bileşen 1 iken ikinci bileşen 1'dir;(1,0) yoktur. A ve E'nin ilk cümlesi h için yanlıştır.
2. Birinci bileşen tabana eşitken ikinci bileşen: f için (2,1), g için (21,1) ikinci bileşeni 1'dir.h için taban 2 olduğundan ilgili nokta (2,2)'dir; ikinci bileşen 1 değildir. B'nin ilk cümlesi yanlıştır.
3. Artma-azalma: f ve h (taban 2>1) satırlarında ikinci bileşenler sırasıyla −1,0,1,2 ve 0,1,2,3 biçiminde artar. g (taban 21) satırında 2,1,0,−1 biçiminde azalır. Dolayısıyla yön, tabana bağlıdır; üç ilişkide de artma yoktur. D'nin ikinci cümlesi yanlıştır.
4. Birinci bileşen tabanla çarpılınca ikinci bileşen: f ve h için çarpan 2'dir.21→1, 1→2, 2→4 geçişlerinde ikinci bileşen f'de−1→0→1→2, h'de0→1→2→3 olur; her geçişte artış 1'dir.g için çarpan taban olan 21'dir:(2,−1)→(1,0), (1,0)→(21,1), (21,1)→(41,2). İkinci bileşen yine her seferinde 1 artar. Bu örüntü üç fonksiyonda da vardır.
5. İki katına çıkma, tabanla çarpmayla karıştırılmamalıdır. f ve h'de taban 2 olduğu için iki kat, ikinci bileşeni 1 artırır. g'de ise 1→2 geçişinde ikinci bileşen 0→−1 olur, yani 1 azalır. D'nin ilk cümlesi de yanlıştır.
Artma-azalma yönü ile tabanla çarpınca 1 artma birlikte yalnızca C'de vardır ve ikisi de üç satırla uyumludur. Bu örüntü, üstel fonksiyonun tersinde taban 1'den büyükken artma, 0 ile 1 arasındayken azalma ve tabanla çarpmanın karşı gelen değeri 1 artırma düzeninin tablodan genellenmesidir.
11.Zor
MAT.11.3.5 · f (x) = logₐ x (a > 0, a ≠ 1, x > 0 ) şeklinde tanımlı logaritmik referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen [ g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] logaritmik fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
Süreç bileşeni: ğ) Uyguladığı doğrulama veya ispat yöntemlerinin farklı durumlardaki kullanışlılığını değerlendirir.
Bir lisenin bisikletle ulaşım projesinde efor indeksi için iki model kurulmuştur. Sabah güzergâhında indeks f(x)=log2(mx+n) ile verilir. Burada x yolu kilometre cinsinden gösterir; m ve n güzergâha göre seçilen gerçek sayılardır ve m=0'dır. Öğrenciler m=4, n=−8 için grafiği çizip tanım kümesini (2,∞) görünce, m>0 olan her güzergâh için tanım kümesinin (−mn,∞) olduğunu ileri sürmüştür (Önerme I). Akşam güzergâhında vites çarpanı x için p(x)=log2(x2) ile q(x)=2log2x karşılaştırılmış; yalnızca x=1, x=2 ve x=4 değerlerinde aynı sonuçlar bulununca bu iki ifadenin x=0 olan her gerçek sayıda eşit olduğu ileri sürülmüştür (Önerme II). Sunumda bu önermeler için matematik yazılımıyla grafik incelemesi ve cebirsel inceleme (eşitsizlik çözme, tanım kümesi karşılaştırma veya karşı örnek) ele alınmaktadır.
Önerme I ve Önerme II doğrulanırken kullanılan yöntemlerin farklı durumlardaki kullanışlılığına ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 11
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
Önerme I, m>0 olan bütün gerçek m ve n değerleri için öne sürülmüş genel bir iddiadır. m=4, n=−8 grafiği yalnızca 4x−8>0⇒x>2 durumunu gösterir; bu da −mn=2 özel hâlidir. m veya n değişince sınır değişir. Bu yüzden tek grafik genellemeyi doğrulamaya yetmez. m>0 iken mx+n>0 eşitsizliği x>−mn verir. Böylece tanım kümesi (−mn,∞) olur. Cebirsel çözüm bütün m>0 durumlarını kapsadığı için kullanışlıdır. Eşitlik hâli alınamaz; çünkü logaritmanın girdisi 0 olamaz.
Önerme II evrensel bir iddiadır ve yanlıştır. x>0 iken log2(x2)=2log2x olduğundan x=1, x=2, x=4 denemeleri ve yalnızca pozitif taraftaki grafik eşitliği destekliyormuş gibi görünür; bu inceleme yanıltıcıdır. x=−1 için p(−1)=log21=0 tanımlıdır, q(−1)=2log2(−1) ise tanımlı değildir. Tek karşı örnek, “x=0 olan her sayıda eşitlik vardır” iddiasını çürütmeye yeter. Tanım kümeleri de bunu gösterir: p için x=0, q için x>0'dır; eşitlik yalnız x>0 iken geçerlidir. Dolayısıyla karşı örnek ve tanım kümesi karşılaştırması kullanışlı, yalnızca pozitif x incelemesi kullanışlı değildir.
12.Zor
MAT.11.3.6 · Gerçek yaşam durumlarında üstel ve logaritmik fonksiyonlarla ifade edilen denklem ve eşitsizlikleri içeren problemler çözebilme
Süreç bileşeni: a) Üstel ve logaritmik fonksiyonlarla ifade edilebilen denklemlere ilişkin matematiksel bileşenleri (denklemi oluşturan fonksiyonların nitel özellikleri ile cebirsel ve grafik temsilleri) belirler.
Kentsel dönüşüm önceliğini belirleyen bir belediye, aynı bölgede kaydedilen depremlerin genliklerini Richter ölçeğiyle karşılaştırmaktadır. Deprem büyüklüğü M ile genlik A arasındaki bağıntı M=log10(A) biçimindedir. Burada A, referans genliğin katı olan pozitif bir gerçel sayıdır. Büyüklüğü 5 olan referans depreme göre büyüklük farkını göstermek için f(A)=log10(A)−5 fonksiyonu tanımlanmıştır. Belediye, genliği bu referans depremin genliğinin en az 100 katı olan depremleri öncelikli dönüşüm kapsamına alacaktır.
Bu ölçüte ait eşitsizliğin cebirsel temsili, f fonksiyonunun nitel özelliği ve grafik temsili birlikte düşünüldüğünde aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 12
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Referans depremin büyüklüğü 5 olduğundan genliği A0=105 tir. Ölçüt, genliğin bunun en az 100 katı olmasıdır: A≥100⋅105=102⋅105=107. f(A)=log10(A)−5=log10(A/105) olduğundan bu ölçüt f(A)≥log10(100)=2 eşitsizliğidir. Taban 10>1 olduğu için log10 artandır; 5 birim aşağı öteleme artanlığı değiştirmez. Artan f eşitsizliğin yönünü korur: log10(A)−5≥2⇒log10(A)≥7⇒A≥107. f(107)=7−5=2 olduğundan f grafiği y=2 doğrusunu (107,2) noktasında keser. f artan olduğu için çözüm bu nokta ve sağındaki genliklerdir. Doğrulama: A=107 iken oran 100 ve f(A)=2; A=106 iken oran 10 ve f(A)=1<2 olduğundan sınırın solu ölçütü sağlamaz. Bu üç bileşen yalnızca E seçeneğinde birlikte doğrudur.
Nicelikler ve Değişimler (2): diğer yaprak testler