Maarif uyumlu · 11. sınıf matematik
3. Tema: Nicelikler ve Değişimler (2)
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 11. sınıf matematik öğretim programında Nicelikler ve Değişimler (2) teması 42 ders saatidir. Bu sayfada temanın öğrenme çıktılarını, her çıktının süreç bileşenlerini ve kapsam sınırlarını bulursun; altta çözümlü yaprak testler var.
Yaprak testler
Öğrenme çıktıları (4)
MAT.11.3.3 Gerçek sayılarda f(x) = aˣ (a > 0, a ≠ 1) şeklinde tanımlı üstel referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen [g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] üstel fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
- a)Üstel referans fonksiyonun nitel özelliklerini (tanım kümesi, görüntü kümesi, işareti, artanlığı-azalanlığı, maksimum-minimum noktaları, sıfırları, bire birliği, tekliği-çiftliği, örtenliği) matematiksel temsilleri kullanarak belirler.
- b)Üstel referans fonksiyonun nitel özellikleri ile matematiksel temsilleri arasındaki ilişkileri belirler.
- c)Üstel referans fonksiyonu grafik ve cebirsel temsili üzerinde yapılan işlemlerle diğer üstel fonksiyonlara dönüştürür.
- ç)Üstel referans fonksiyon ve bu fonksiyondan türetilen fonksiyonların grafik temsili ile cebirsel temsili arasındaki ilişkiyi ifade eder.
- d)Üstel referans fonksiyonun nitel özelliklerinden hareketle diğer üstel fonksiyonların nitel özellikleri hakkında varsayımlarda bulunur.
- e)Varsayımlarından yararlanıp farklı durumlarla ilgili örüntüleri listeler ve türetilen fonksiyonların nitel özellikleri ile ilgili örüntüleri geneller.
- f)Genellemelerinin varsayımlarını karşılayıp karşılamadığını kontrol eder.
- g)Genellemelerinden elde ettiği önermeleri matematiksel olarak doğrulayabileceği şekilde sunar.
- ğ)Elde ettiği önermelerin gerçek yaşam bağlamlarındaki kullanışlılığını değerlendirir.
Kapsam sınırları
Kapsamda
- f(x)=aˣ (a>0, a≠1): nitel özellikler a>1 / 0<a<1'e göre; e sayısı ve eˣ
- g(x)=k·f(mx±r)±s dönüşümleri
- Sıfırın olup olmaması (dönüşüme bağlı)
MAT.11.3.4 Üstel fonksiyonların ters fonksiyonlarını inceleyerek logaritmik fonksiyona dair çıkarım yapabilme
- a)Üstel fonksiyonların ters fonksiyonları ile ilgili varsayımlarda bulunur.
- b)Varsayımlarından yararlanıp farklı durumlarla ilgili örüntüleri listeleyerek üstel fonksiyonların ters fonksiyonları ile ilgili örüntüleri geneller.
- c)Genellemelerinin varsayımlarını karşılayıp karşılamadığını kontrol eder.
- ç)Logaritmik fonksiyonu üstel fonksiyonun ters fonksiyonu olarak ifade eden önermeler sunar.
- d)Logaritmik fonksiyonu gerçek yaşam bağlamında kullanışlılık açısından değerlendirir.
Kapsam sınırları
Kapsamda
- Üstelin tersi olarak logaritma: f⁻¹(x)=log_a x; y=x simetrisi
- Artanlık ilişkisi (aˣ artansa log_a x artan)
- ln x doğal logaritma (eˣ'in tersi)
MAT.11.3.5 f (x) = logₐ x (a > 0, a ≠ 1, x > 0 ) şeklinde tanımlı logaritmik referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen [ g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] logaritmik fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
- a)Logaritmik referans fonksiyonu grafik ve cebirsel temsili üzerinde yapılan işlemlerle diğer logaritmik fonksiyonlara dönüştürür.
- b)Logaritmik referans fonksiyon ile elde ettiği logaritmik fonksiyonların grafik ve cebirsel temsilleri arasındaki ilişkiyi ifade eder.
- c)Logaritmik referans fonksiyonun nitel özelliklerinden hareketle diğer logaritmik fonksiyonların nitel özellikleri hakkında varsayımlarda bulunur.
- ç)Logaritmik fonksiyonun nitel özelliklerine ve işlem özelliklerine ilişkin varsayımlarına dair örüntüleri geneller.
- d)Genellemelerinin varsayımlarını karşılayıp karşılamadığını kontrol eder.
- e)Genellemelerinden elde ettiği önermeleri matematiksel olarak doğrulayabileceği şekilde sunar.
- f)Elde ettiği önermelerin gerçek yaşam bağlamlarındaki kullanışlılığını değerlendirir.
- g)Önermelerini grafiksel olarak doğrular veya cebirsel olarak ispatlar.
- ğ)Uyguladığı doğrulama veya ispat yöntemlerinin farklı durumlardaki kullanışlılığını değerlendirir.
Kapsam sınırları
Kapsamda
- log_a x nitel özellikleri; logaritmanın rasyonelliği tartışması
- İşlem özellikleri: log m + log n = log(mn), fark, kuvvet, taban değiştirme — örneklerden genelleme ve üstel özelliklerle ispat
- log x (taban 10)
- Dönüşümler; log₂(mx+n) tanım kümesi (m>0: (−n/m,∞))
- log x² ile 2log x'in yalnız x>0'da eşitliği (grafikle)
MAT.11.3.6 Gerçek yaşam durumlarında üstel ve logaritmik fonksiyonlarla ifade edilen denklem ve eşitsizlikleri içeren problemler çözebilme
- a)Üstel ve logaritmik fonksiyonlarla ifade edilebilen denklemlere ilişkin matematiksel bileşenleri (denklemi oluşturan fonksiyonların nitel özellikleri ile cebirsel ve grafik temsilleri) belirler.
- b)Üstel ve logaritmik fonksiyonlarla ifade edilebilen denklemlere ilişkin matematiksel bileşenlerin aralarındaki ilişkileri belirler.
- c)Üstel ve logaritmik fonksiyonlarla ifade edilebilen denklem ve eşitsizliklerin problem bağlamındaki temsillerini farklı temsillere dönüştürür.
- ç)Dönüştürdüğü temsillerin problem bağlamındaki anlamını ifade eder.
- d)Elde ettiği ve yorumladığı farklı temsillere dayalı olarak problemin çözümü için strateji oluşturur.
- e)Belirlediği stratejiyi kullanır.
- f)Elde ettiği çözümü farklı yöntemleri kullanarak doğrular.
- g)Problemin olası çözüm stratejilerini gözden geçirir.
- ğ)Problemin olası çözüm stratejilerinin üstel veya logaritmik fonksiyon içeren farklı problem durumlarında kullanımı ile ilgili çıkarımlar yapar.
- h)Çıkarımlarının geçerliliğini sözel, cebirsel ve grafiksel argümanlarla değerlendirir.
Kapsam sınırları
Kapsamda
- Üstel/logaritmik denklem ve eşitsizlikler f(x)=0, f(x)=g(x), f(x)<g(x)
- Yöntemler: değer test etme, nitel ve işlem özellikleri, elektronik tablo, grafik
- Richter ölçeği, pH, SIR/SEIR salgın modelleri
İçerik çerçevesi
- Üstel Fonksiyonlar ve Nitel Özellikleri
- Üstel Fonksiyonların Ters Fonksiyonları
- Logaritmik Fonksiyonlar ve Nitel Özellikleri
- Üstel ve Logaritmik Fonksiyonlarla İfade Edilebilen Denklem ve Eşitsizlikler İçeren Problemler
Genellemeler
- Fonksiyonlar nitel özelliklerine göre sınıflandırılabilir
- Referans fonksiyonlar, bir fonksiyon grubunun üretecidir
- Fonksiyon grafikleri, cebirsel denklem ve eşitsizlikleri inceleme ve yorumlamanın temel araçlarından biridir
Anahtar kavramlar
artanlık-azalanlık, bire birlik, doğal logaritmik fonksiyon, e sayısı, fonksiyonun işareti, fonksiyonun sıfırı, logaritmik fonksiyon, örtenlik, teklik-çiftlik, üstel fonksiyon x x
Ön bilgi
Öğrencilerin cebirsel veya grafik temsili verilen fonksiyonların nitel özelliklerine dair çıkarımlar yapabildiği, öğrendiği referans fonksiyonlara dönüşümler uygulayarak farklı fonksiyonlar türetebildiği, referans fonksiyonlardan türetilen fonksiyonların cebirsel temsili ile grafik temsili arasında geçiş yapabildiği, üslü ve köklü ifadelerle işlemler yapabildiği, üslü ve köklü ifadeleri birbirine dönüştürebildiği kabul edilmektedir.