Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).
Bu testin ölçtüğü öğrenme çıktıları
Her soru Maarif öğretim programındaki bir öğrenme çıktısının belirli bir süreç bileşenini ölçer ve bir gerçek yaşam bağlamında kurulur.
MAT.11.3.3 · Gerçek sayılarda f(x) = aˣ (a > 0, a ≠ 1) şeklinde tanımlı üstel referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen [g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] üstel fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
MAT.11.3.4 · Üstel fonksiyonların ters fonksiyonlarını inceleyerek logaritmik fonksiyona dair çıkarım yapabilme
MAT.11.3.5 · f (x) = logₐ x (a > 0, a ≠ 1, x > 0 ) şeklinde tanımlı logaritmik referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen [ g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] logaritmik fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
MAT.11.3.6 · Gerçek yaşam durumlarında üstel ve logaritmik fonksiyonlarla ifade edilen denklem ve eşitsizlikleri içeren problemler çözebilme
12 çözümlü soru
1.Kolay
MAT.11.3.3 · Gerçek sayılarda f(x) = aˣ (a > 0, a ≠ 1) şeklinde tanımlı üstel referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen [g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] üstel fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
Süreç bileşeni: g) Genellemelerinden elde ettiği önermeleri matematiksel olarak doğrulayabileceği şekilde sunar.
Ayşe, proje ödevi kapsamında yıllık bileşik faiz oranı %25 olan bir birikim hesabını inceliyor. Hesaba başlangıçta 1 600 TL yatırıldığında t yıl sonraki bakiye g(t)=1600⋅(45)t fonksiyonu ile veriliyor. Ayşe, f(x)=(45)x üstel referans fonksiyonunu gerçel sayılarda inceleyerek g fonksiyonunun işareti ve artanlığı hakkında bir genellemeye ulaşıyor.
Ayşe'nin bu genellemesini matematiksel olarak doğrulanabilecek biçimde sunan önerme aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 2 · Soru 1
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
Fonksiyon g(t)=1600⋅(45)t biçimindedir. Taban 45>1 olduğu için g artandır; yani t1<t2 iken g(t1)<g(t2) olur. Ayrıca 1600>0 ve her t∈R için (45)t>0 olduğundan g(t)>0 olur. Bu nedenle g(t)=0 denkleminin gerçel çözümü yoktur. İşareti ve artanlığı birlikte doğru veren önerme D seçeneğidir.
2.Kolay
MAT.11.3.3 · Gerçek sayılarda f(x) = aˣ (a > 0, a ≠ 1) şeklinde tanımlı üstel referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen [g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] üstel fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
Süreç bileşeni: e) Varsayımlarından yararlanıp farklı durumlarla ilgili örüntüleri listeler ve türetilen fonksiyonların nitel özellikleri ile ilgili örüntüleri geneller.
Bir biyoloji dersinde öğrenciler, mikroskopta gözledikleri bir hücre türünün üç ayrı örnekteki sayısını saat saat tabloya kaydetmiştir. Hücre sayısı; f(t)=at (a>0, a=1) üstel referans fonksiyonundan türetilen g(t)=k⋅f(t) (k>0) fonksiyonu ile modellenmektedir. Tabloda t saati, değerler ise o andaki hücre sayısını göstermektedir.
Kap
t=0
t=1
t=2
t=3
I
3
6
12
24
II
5
10
20
40
III
8
16
32
64
Tablodaki farklı başlangıç değerlerinden hareketle g fonksiyonlarının nitel özelliklerine ilişkin aşağıdaki genellemelerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 2 · Soru 2
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Üç kap için ardışık hücre sayıları oranı incelenir.
Kap I: 36=2, 612=2, 1224=2.
Kap II: 510=2, 1020=2, 2040=2.
Kap III: 816=2, 1632=2, 3264=2.
Oran her durumda 2 olduğundan a=2 ve g(t)=k⋅2t dir. k sırasıyla 3, 5 ve 8 dir.
2>1 olduğu için üç fonksiyonda da hücre sayısı artmaktadır; farklar sabit değildir (örneğin Kap I'de farklar 3, 6, 12).
k>0 ve 2t>0 olduğundan g(t)>0 dır. Dolayısıyla bu fonksiyonların hiçbirinin sıfırı yoktur. Tabloda da 0 değeri yoktur; t=0 için değerler 3, 5 ve 8 dir.
Bu ortak örüntü tüm pozitif k değerlerine genellenir: g(t)=k⋅2t artandır ve sıfırı yoktur. Doğru genelleme B'dir.
3.Kolay
MAT.11.3.4 · Üstel fonksiyonların ters fonksiyonlarını inceleyerek logaritmik fonksiyona dair çıkarım yapabilme
Süreç bileşeni: c) Genellemelerinin varsayımlarını karşılayıp karşılamadığını kontrol eder.
Bir fen projesinde bir öğrenci, hoparlörün ses şiddeti ile ölçülen ses düzeyi arasındaki ilişkiyi inceliyor. Ses düzeyinin, üstel bir fonksiyonun tersi olan logaritmik fonksiyonla elde edildiğini görüyor. Öğrenci, tabanı 1'den büyük olan üstel fonksiyon artan ise tersi olan logaritmik fonksiyonun da artan olduğu varsayımını kuruyor. Bu varsayımdan, ses şiddeti arttıkça ses düzeyinin de artacağı genellemesini yapıyor. Ölçümler aşağıdaki tablodadır.
Ses şiddeti (kat)
Ses düzeyi (dB)
10
10
100
20
1000
30
Buna göre bu genellemenin varsayımı karşılayıp karşılamadığı aşağıdakilerden hangisiyle doğrulanır?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 2 · Soru 3
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Tabloda ardışık satırlar karşılaştırılır. Ses şiddeti 10 iken düzey 10, şiddet 100 iken düzey 20, şiddet 1000 iken düzey 30'dur.10'dan100'e ve 100'den1000'e geçerken şiddet her seferinde 10 katına çıkar. Düzey ise 10'dan20'ye ve 20'den30'a geçerek her seferinde 10 artar. Böylece şiddet arttıkça düzey de artmaktadır. Bu örüntü, yapılan genellemenin logaritmik fonksiyonun artan olduğu varsayımıyla uyumlu olduğunu gösterir. Düzey azalmaz, şiddet ile düzeyin çarpımı sabit değildir, artış 1 değildir ve düzey şiddetin karesine eşit değildir. Doğru cevap B'dir.
4.Kolay
MAT.11.3.5 · f (x) = logₐ x (a > 0, a ≠ 1, x > 0 ) şeklinde tanımlı logaritmik referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen [ g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] logaritmik fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
Süreç bileşeni: b) Logaritmik referans fonksiyon ile elde ettiği logaritmik fonksiyonların grafik ve cebirsel temsilleri arasındaki ilişkiyi ifade eder.
Bilim fuarında bir grup öğrenci, ışık şiddeti ölçümlerini modellemek için tabanı 10 olan f(x)=logx logaritmik referans fonksiyonunun grafiğini çizmiştir. Panoda, bu grafiğin y ekseni boyunca 2 birim yukarı ötelenmesiyle elde edilen g grafiği gösterilmektedir.
Buna göre g fonksiyonunun cebirsel temsili aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 2 · Soru 4
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Referans fonksiyon f(x)=logx iken grafiğin y ekseni boyunca 2 birim yukarı ötelenmesi, her x için fonksiyon değerine 2 eklenmesi demektir. Dolayısıyla g(x)=f(x)+2=logx+2 olur. Sabitin argümanın içine yazılması yatay öteleme, başa katsayı yazılması gerilme, eksi işaret ise aşağı öteleme verir.
5.Orta
MAT.11.3.3 · Gerçek sayılarda f(x) = aˣ (a > 0, a ≠ 1) şeklinde tanımlı üstel referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen [g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] üstel fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
Süreç bileşeni: f) Genellemelerinin varsayımlarını karşılayıp karşılamadığını kontrol eder.
Bir ilçede okullar arası basketbol turnuvası eleme usulüyle yapılmaktadır. İstatistik ekibinden Deniz, turnuvada kalan takım sayılarını tablolaştırıp şu genellemeyi kurmuştur: "Değerler her adımda aynı oranda küçülüyorsa model, tabanı 0 ile 1 arasında olan bir üstel fonksiyondur. Bu fonksiyon azalandır ve yeterince büyük bir x için fonksiyon değeri 0 olur." Deniz, bu genellemeyi aşağıdaki tabloyla kontrol edecektir.
Tamamlanan tur sayısı (x)
0
1
2
3
4
Kalan takım sayısı
16
8
4
2
1
Deniz'in genellemesi, tablodaki verilere uyan modelle kontrol edildiğinde aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 2 · Soru 5
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Ardışık kalan takım sayılarının oranı 168=84=42=21 olarak sabittir. Farklar ise 8,4,2,1 biçiminde değişir; sabit fark yoktur. Bu nedenle model doğrusal değil, g(x)=16⋅(21)x üstel fonksiyonudur.
Taban 21∈(0,1) ve katsayı 16>0 olduğundan g gerçek sayılarda azalandır. Genellemenin azalanlık iddiası bu modelde doğrulanır.
16⋅(21)x=0 denklemi (21)x=0 sonucunu verir; bu eşitliği sağlayan gerçek sayı yoktur. Dikey öteleme olmadığından g(x)>0 dir. Tabloda da son değer g(4)=1 olup 0 değildir. Dolayısıyla "fonksiyon değeri 0 olur" iddiası doğrulanmaz.
Sonuç olarak azalanlık iddiası karşılanır, sıfır iddiası karşılanmaz.
6.Orta
MAT.11.3.4 · Üstel fonksiyonların ters fonksiyonlarını inceleyerek logaritmik fonksiyona dair çıkarım yapabilme
Süreç bileşeni: a) Üstel fonksiyonların ters fonksiyonları ile ilgili varsayımlarda bulunur.
Bir okulda matematik tarihi panosu hazırlayan proje grubu, John Napier ile Gelenbevi İsmail Efendi'nin logaritma cetveli çalışmalarını incelemektedir. Grup, gerçel sayılarda tanımlı bir üstel referans fonksiyonunun bazı değerlerini aşağıdaki tabloya yazmış ve ters fonksiyonu incelemek için tablodaki bağımsız değişken ile bağımlı değişkenin yerini değiştirmiştir.
x
−2
−1
0
1
2
y
41
21
1
2
4
Buna göre elde edilen yeni ilişkiye dair aşağıdaki varsayımlardan hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 2 · Soru 6
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Tablodaki eşleşmeler (−2,41), (−1,21), (0,1), (1,2) ve (2,4) noktalarıdır. Üstel referans fonksiyonun görüntü kümesi pozitif gerçel sayılar olduğundan, değişkenler yer değiştirdiğinde yeni ilişkinin tanım kümesi yalnızca pozitif gerçel sayılar olur. Yer değiştirme sonucu noktalar (41,−2), (21,−1), (1,0), (2,1) ve (4,2) olur. Bu noktalarda x değerleri büyüdükçe y değerleri de −2,−1,0,1,2 sırasında büyür; dolayısıyla yeni ilişki artandır ve (4,2) noktasından geçer. Bu varsayım C seçeneğindedir.
7.Orta
MAT.11.3.4 · Üstel fonksiyonların ters fonksiyonlarını inceleyerek logaritmik fonksiyona dair çıkarım yapabilme
Süreç bileşeni: ç) Logaritmik fonksiyonu üstel fonksiyonun ters fonksiyonu olarak ifade eden önermeler sunar.
Bir doğa yürüyüşü grubu, kullandığı patika haritasında yön levhalarının kodu ile başlangıç noktasına olan uzaklık arasındaki ilişkiyi inceliyor. Haritada işaretlenen noktalar aşağıdaki tabloda verilmiştir. Lejanta göre başlangıca uzaklık, kilometre cinsinden x≥0 koşulunu sağlayan her gerçek sayı olabilir ve levha kodu bu örüntüyü aynı kurala göre sürdürür.
Başlangıca uzaklık x (km)
0
1
2
3
Yön levhası kodu y
2
20
200
2000
Tablodaki örüntü ile lejant bilgisi birlikte kullanıldığında, y koduna karşılık gelen x uzaklığını bu üstel fonksiyonun ters fonksiyonu olarak doğru ifade eden önerme aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 2 · Soru 7
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Tabloda x her 1 km arttığında kod 10 katına çıkmaktadır: 220=20200=2002000=10. Ayrıca x=0 iken y=2 olduğundan ilişki y=2⋅10x dir.
Lejanta göre x≥0 dir. x=0 için y=2 ve fonksiyon artan olduğundan kodun alabileceği değerler y≥2 dir.
y=2⋅10x eşitliğinde her iki taraf 2'ye bölünürse 10x=2y elde edilir. On tabanında logaritma alınırsa ters fonksiyon x=log10(y/2), y≥2 olur.
Kontrol: y=200 için x=log10(200/2)=log10100=2 olup tabloyla uyumludur. Bu önerme A seçeneğidir.
8.Orta
MAT.11.3.6 · Gerçek yaşam durumlarında üstel ve logaritmik fonksiyonlarla ifade edilen denklem ve eşitsizlikleri içeren problemler çözebilme
Okuldaki bir proje ödevi için öğrenciler, geleneksel kilim dokunan bir atölyede koçboynuzu motifinin boyanmasını incelemektedir. Motif için kullanılan kök boya çözeltisinin başlangıç derişimi 128 birimdir ve iplik her batırıldığında derişim yarıya inmektedir. İstenen renk tonunun oluşması için derişimin en az 2 birim kalması gerekmektedir. x batırma sayısını göstermek üzere derişim 128⋅(21)x birimdir; öğrencilerin incelediği eşitsizlik 128⋅(21)x≥2 biçimindedir.
Proje grubu, bu eşitsizliği sağlayan en büyük doğal sayı x değerini bulmak için üç strateji önermiştir:
- Üs karşılaştırma: Her iki yanı 2'nin kuvveti olarak yazıp üsleri karşılaştırmak
- Logaritma: Her iki yanın logaritmasını almak
- Değer deneme: Doğal sayı değerlerini sırayla eşitsizlikte denemek
Bu stratejiler verimlilik ve kullanışlılık açısından gözden geçirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 2 · Soru 8
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
128⋅(21)x≥2 eşitsizliği 27⋅2−x≥21, yani 27−x≥21 biçiminde yazılır. Taban 2>1 olduğu için eşitsizlik yönü korunur: 7−x≥1 ve x≤6. Doğal sayılar arasında en büyük değer 6'dır. Sağlama: x=6 için derişim 2≥2, x=7 için derişim 1<2. Logaritma ile ln128−xln2≥ln2 düzenlemesi de x≤6 verir. Değer deneme de x=6'yı sağlar, x=7'yi eleyerek aynı sonucu bulur. Üç strateji de doğru sonuca ulaştırabilir; ancak 128 ve 2, 2'nin kuvveti olduğundan üs karşılaştırma daha az işlem gerektirir ve daha kullanışlıdır.
9.Zor
MAT.11.3.5 · f (x) = logₐ x (a > 0, a ≠ 1, x > 0 ) şeklinde tanımlı logaritmik referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen [ g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] logaritmik fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
Süreç bileşeni: g) Önermelerini grafiksel olarak doğrular veya cebirsel olarak ispatlar.
Kent içi bisiklet ulaşımını inceleyen bir proje grubu, düz bir bisiklet yolunda başlangıç istasyonundan itibaren alınan x kilometrelik mesafedeki zorluk indeksini g(x)=log2(mx+n) (m=0) modeli ile açıklamaktadır. Yol üzerinde elde edilen değerler aşağıdaki tablodadır.
x (km)
g(x)
3
0
4
1
6
2
10
3
Tablodaki bütün değerleri sağlayan g fonksiyonu için aşağıdaki önermelerden hangisi cebirsel olarak ispatlanabilir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 2 · Soru 9
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Tablodan g(3)=0 ve g(4)=1 olduğu için 3m+n=20=1 ve 4m+n=21=2 elde edilir. Taraf tarafa çıkarma m=1 ve n=−2 verir. Böylece g(x)=log2(x−2) olur. Kontrol: g(6)=log24=2 ve g(10)=log28=3. Argümanın pozitif olması koşulu tanım kümesini x>2 yapar.
A) g(x)+g(4)=log2(x−2)+log22=log2(2x−4) iken g(x+4)=log2(x+2) dir. 2x−4=x+2 yalnız x=6 için sağlanır; her x>2 için eşitlik yoktur.
B) 2g(x)=log2(x−2)2 ve g(x2)=log2(x2−2) dir. x=4 için sol taraf 2, sağ taraf log214 olur; eşit değildir.
C) x=2 iken argüman 0 olduğundan x=2 tanım kümesinde yoktur; tanım kümesi (2,∞) dur. Ayrıca g(2,5)=log2(0,5)=−1<0 olduğundan görüntü kümesi [0,∞) değildir. Fonksiyon artan ve süreklidir; görüntü kümesi R dir.
D) g(x+2)=log2x ve g(x)+1=log2(2x−4) dir. Eşitlik yalnız x=4 için doğrudur. Karşı örnek: x=6 için g(8)=log26=3=g(6)+1.
E) x>2 iken 2x−2>2 olduğundan sol taraf tanımlıdır.
g(2x−2)=log2((2x−2)−2)=log2(2x−4)=log2(2(x−2))=log22+log2(x−2)=1+g(x).
Bu, her x>2 için cebirsel ispattır. Tablo da bu önermeyle uyumludur: x=3 için g(4)=1=g(3)+1, x=4 için g(6)=2=g(4)+1, x=6 için g(10)=3=g(6)+1.
10.Zor
MAT.11.3.5 · f (x) = logₐ x (a > 0, a ≠ 1, x > 0 ) şeklinde tanımlı logaritmik referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen [ g(x) = k ∙ f (mx ± r) ± s (k, m, r, s ∈ ℝ, k ≠ 0, m ≠ 0)] logaritmik fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
Süreç bileşeni: f) Elde ettiği önermelerin gerçek yaşam bağlamlarındaki kullanışlılığını değerlendirir.
Bir okul, "Gürültüsüz Koridor" projesi kapsamında kütüphane, koridor ve atölyenin ses şiddetini incelemektedir. Eşik şiddetine göre ses şiddeti oranı I olmak üzere düzey D(I)=10log10I modeli ile hesaplanmakta ve her ölçümde I>0 olmaktadır. Ölçümler aşağıdaki gibidir.
Ortam
Şiddet oranı I
Düzey D (dB)
Kütüphane
103
30
Koridor
106
60
Atölye
109
90
Öğrenciler, f(x)=log10x referans fonksiyonundan türetilen D için şu önermeleri elde etmiştir:
- Önerme P:I>0 iken D(I2)=2D(I) dir.
- Önerme Q:I1>0 ve I2>0 iken D(I1+I2)=D(I1)+D(I2) dir.
Proje raporunda, kütüphane şiddetinin karesinin koridor şiddetine eşit olduğu ve P ile düzeyin 60 dB bulunduğu; kütüphane ile koridor şiddetleri toplanırsa Q ile düzeyin 90 dB bulunup atölyeye eşit olacağı iddia edilmektedir.
Buna göre, P ve Q önermelerinin bu ses düzeyi bağlamındaki kullanışlılığına ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 2 · Soru 10
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
1. D, tabanı 10>1 olan logaritma ile kurulduğundan artandır ve yalnızca pozitif şiddette tanımlıdır.
2. P: I>0 iken D(I2)=10log10(I2)=20log10I=2D(I). Kütüphanede I=103>0 ve (103)2=106 koridor şiddetine eşittir; düzey 2⋅30=60 dB olur. Koşul bu bağlamda kendiliğinden sağlandığı ve tabloyu doğru yorumladığı için P kullanışlıdır.
3. Q genel olarak yanlıştır: D(I1)+D(I2)=10log10(I1⋅I2) olup bu, D(I1+I2) değerine eşit olmak zorunda değildir.
4. 106<103+106<107 ve D artan olduğundan toplam şiddetin düzeyi 60 ile 70 arasındadır; 90 olamaz. Çarpım ise 103⋅106=109 olup düzeyi 90 dB'dir. Rapordaki 90 dB, toplama değil çarpıma aittir; Q bu bağlamda kullanışlı değildir.
5. Doğru değerlendirme E seçeneğidir.
11.Zor
MAT.11.3.6 · Gerçek yaşam durumlarında üstel ve logaritmik fonksiyonlarla ifade edilen denklem ve eşitsizlikleri içeren problemler çözebilme
Okulun tarım kulübü, serada domates üretimini modellemektedir. Dikimden sonra geçen süre t hafta olmak üzere t≥0 bir gerçel sayıdır. Fide boyu santimetre cinsinden f(t)=6⋅2t, sulamadan sonra topraktaki kullanılabilir su miktarı ise birim cinsinden n(t)=80⋅(21)t fonksiyonu ile verilmektedir. İlk budama f(t)≥48 koşulunda, suyun yeterli sayılması n(t)≥10 koşulunda planlanmaktadır. Bir öğrenci f(t)≥48 eşitsizliğini çözerek t≥3 bulmuş ve şu çıkarımı yapmıştır: «n fonksiyonunun tabanı 0 ile 1 arasında olsa da aynı strateji, eşitsizliğin yönü değiştirilmeden uygulanır. Bu nedenle n(t)≥10 eşitsizliğinin çözüm kümesi de t≥3 olur; budamanın yapılabildiği haftalar ile suyun yeterli olduğu haftalar aynıdır.»
Öğrencinin bu çıkarımı sözel, cebirsel ve grafiksel argümanlarla değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 2 · Soru 11
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Sözel olarak f(t)=6⋅2t tabanı 2>1 olduğu için artandır; fide uzadıkça budama koşulu bir andan sonra sürekli sağlanır. n(t)=80⋅(21)t tabanı 0<21<1 olduğu için azalandır; sulamadan hemen sonra su en fazladır ve zaman geçtikçe azalır. Bu nedenle suyun yeterli olduğu haftalar, budamanın yapılabildiği haftalarla aynı ışın olamaz.
Cebirsel olarak 6⋅2t≥48⇒2t≥8=23. Taban 1'den büyük olduğundan eşitsizlik yönü korunur: t≥3. Öte yandan 80⋅(21)t≥10⇒(21)t≥81=(21)3. Taban 1'den küçük olduğundan üsler karşılaştırılırken yön değişir: t≤3. Tanım t≥0 ile kesişince suyun yeterlilik çözümü 0≤t≤3 olur. Aynı sonuç 80⋅2−t≥10⇒2−t≥2−3⇒−t≥−3⇒t≤3 yolu ile de doğrulanır.
Grafiksel olarak f, (3,48) noktasından geçen artan bir eğridir ve y=48 doğrusunun üstünde t>3 tarafında kalır. n, (3,10) noktasından geçen azalan bir eğridir ve y=10 doğrusunun üstünde t<3 tarafında kalır. İki çözüm bölgesi t=3 doğrusunun karşıt yanlarındadır.
Karşı örnek: t=4 için f(4)=96≥48 iken n(4)=5<10 olduğundan t≥3, nem eşitsizliğinin çözümü değildir. Dolayısıyla çıkarım geçerli değildir ve doğru değerlendirme A seçeneğidir.
12.Zor
MAT.11.3.6 · Gerçek yaşam durumlarında üstel ve logaritmik fonksiyonlarla ifade edilen denklem ve eşitsizlikleri içeren problemler çözebilme
Süreç bileşeni: e) Belirlediği stratejiyi kullanır.
Bir büyükşehir belediyesi, kentsel dönüşüm kapsamındaki K ve L sitelerinde kaydedilen depremleri iki modelle incelemektedir. Yer hareketinin genliği A (mm) ile Richter büyüklüğü M arasındaki bağıntı M=log10(10−3A) biçimindedir. Açığa çıkan enerji E (joule) ile büyüklük arasındaki bağıntı log10E=1,5M+4,8 biçimindedir. K sitesinde ölçülen genlik 102 mm'dir. L sitesinde açığa çıkan enerji, K sitesinde açığa çıkan enerjinin 103 katıdır. Yönergeye göre bir site, açığa çıkan enerjisi 1012 joule değerini aşıyorsa öncelikli dönüşüme alınır.
Buna göre L sitesinde kaydedilen depremin Richter büyüklüğü ve bu sitenin öncelikli dönüşüme alınma durumu aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 2 · Soru 12
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
1. K sitesinin büyüklüğü genlik modelinden bulunur: MK=log10(10−3102)=log10(105)=5. 2. Bu büyüklük enerji modeline yazılır: log10EK=1,5⋅5+4,8=12,3. 3. L sitesinin enerjisi K'nin 103 katı olduğundan logaritmanın çarpım özelliğiyle log10EL=12,3+3=15,3 elde edilir. 4. Enerji denklemi ML için çözülür: 1,5ML+4,8=15,3⇒1,5ML=10,5⇒ML=7. 5. Eşik karşılaştırılır: log10(1012)=12 ve 15,3>12 olduğundan EL>1012'dir. L sitesi öncelikli dönüşüme alınır. Doğrulama: Büyüklük farkı 2 birimdir; enerji modeli bu farkı 101,5⋅2=103 kat olarak verir. Verilen oranla uyumludur ve EL=1015,3 eşiğin üzerindedir.
Nicelikler ve Değişimler (2): diğer yaprak testler