İçeriğe atla
YeniMaarif uyumlu matematik testleriHemen çöz

Maarif uyumlu · 11. sınıf matematik · 3. Tema: Nicelikler ve Değişimler (3)

Nicelikler ve Değişimler (3): yaprak test 1

11. sınıf matematiğin 3. teması Nicelikler ve Değişimler (3) için 12 soru: 4 kolay, 4 orta, 4 zor.

Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).

Bu testin ölçtüğü öğrenme çıktıları

Her soru Maarif öğretim programındaki bir öğrenme çıktısının belirli bir süreç bileşenini ölçer ve bir gerçek yaşam bağlamında kurulur.

  • MAT.11.3.7 · Fonksiyonların bileşkelerine ilişkin muhakeme yapabilme
  • MAT.11.3.8 · Fonksiyonlarda dört işlem özelliklerini yorumlayabilme

12 çözümlü soru

1.Kolay

MAT.11.3.7 · Fonksiyonların bileşkelerine ilişkin muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: a) İki veya daha fazla fonksiyonun bileşkesinden oluşan bir fonksiyonun bileşenlerini (bileşke fonksiyon ile bileşkeyi oluşturan fonksiyonların cebirsel ve grafik temsilleri) belirler.

Bir giyim mağazasında etiket fiyatı xx TL olan bir ürüne (x>100x > 100) önce 100100 TL indirim uygulanmakta, indirimli tutara ise %20\%20 KDV eklenmektedir. İndirim g(x)=x−100g(x) = x - 100 fonksiyonuyla, KDV ekleme ise f(x)=65xf(x) = \dfrac{6}{5}x fonksiyonuyla modellenmektedir. Bu üründe müşterinin ödeyeceği tutarı veren fonksiyonun bileşenleri ve cebirsel gösterimi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (3) · Yaprak test 1 · Soru 1

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: E

Bağlamda önce indirim, sonra KDV uygulanır. Bileşkede önce uygulanan fonksiyon içte yer alır; dolayısıyla iç fonksiyon indirimi veren gg, dış fonksiyon KDV ekleyen ff olur. Ödenecek tutar (f∘g)(x)=f(g(x))(f \circ g)(x) = f(g(x)) fonksiyonudur. g(x)=x−100g(x) = x - 100 olduğundan f(g(x))=f(x−100)=65(x−100)f(g(x)) = f(x - 100) = \dfrac{6}{5}(x - 100) bulunur. Bu gösterim E seçeneğidir.
2.Kolay

MAT.11.3.7 · Fonksiyonların bileşkelerine ilişkin muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: g) Genellemelerinden elde ettiği önermeleri matematiksel olarak doğrulayabileceği şekilde sunar.

Bir sürücü, şehirler arası bir yolculukta aracının yakıt tüketimini incelemektedir. Aracın tt saat sonunda aldığı yol s(t)=50ts(t) = 50t kilometre, xx kilometrelik yol için harcadığı yakıt miktarı ise y(x)=0,06x+2y(x) = 0{,}06x + 2 litre olarak modellenmektedir. Sürücü, yol süresi arttıkça harcanan yakıt miktarının da arttığı yönünde bir genellemeye ulaşmıştır. Buna göre bu genellemeyi matematiksel olarak doğrulanabilecek biçimde sunan önerme aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (3) · Yaprak test 1 · Soru 2

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: C

Yakıt miktarının zamana bağlı değişimi, önce yolun sonra yakıtın bulunmasıyla elde edilir: (y∘s)(t)=y(s(t))(y \circ s)(t) = y(s(t)). s(t)=50ts(t) = 50t yerine yazılırsa (y∘s)(t)=0,06⋅(50t)+2=3t+2(y \circ s)(t) = 0{,}06 \cdot (50t) + 2 = 3t + 2 olur. 3t+23t + 2 ifadesinde tt nin katsayısı pozitif olduğundan bu fonksiyon artandır. Dolayısıyla genellemeyi doğrulanabilecek biçimde sunan önerme C seçeneğidir.
3.Kolay

MAT.11.3.7 · Fonksiyonların bileşkelerine ilişkin muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: ğ) Bileşke fonksiyonu gerçek yaşam bağlamında kullanışlılık açısından değerlendirir.

Kimya laboratuvarında bir balon şişirilirken içindeki gaz kütlesinin süreye bağlı değişimi mm fonksiyonuyla, gaz basıncının gaz kütlesine bağlı değişimi ise pp fonksiyonuyla modelleniyor. Modele göre 5. saniyede gaz kütlesi 4 gram, gaz kütlesi 4 gram iken basınç 102 kilopaskaldır. Deneyin amacı, seçilen bir andaki gaz basıncını süreye bağlı olarak izlemektir. Bu deneyde (p∘m)(p \circ m) bileşke fonksiyonunun gerçek yaşam bağlamındaki kullanışlılığı aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (3) · Yaprak test 1 · Soru 3

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: D

Bağımlılık sırası süre → gaz kütlesi → basınç olduğundan basıncı süreye bağlayan bileşke (p∘m)(t)=p(m(t))(p \circ m)(t)=p(m(t)) olur. Verilen değerler m(5)=4m(5)=4 ve p(4)=102p(4)=102 olduğundan (p∘m)(5)=p(m(5))=p(4)=102(p \circ m)(5)=p(m(5))=p(4)=102 kilopaskaldır. Böylece seçilen andaki basınç, süreye bağlı tek bir fonksiyonla izlenir. Bu, deneyin amacıyla örtüştüğü için kullanışlılık D seçeneğindeki gibi değerlendirilir.
4.Kolay

MAT.11.3.8 · Fonksiyonlarda dört işlem özelliklerini yorumlayabilme

Süreç bileşeni: a) Fonksiyonlarda dört işlemin yapılabilme koşullarını inceler.

Bir ilçedeki paylaşımlı bisiklet sistemi, okul–ev arası ulaşımı incelemek için iki fonksiyon kullanır. Sürüş süresini tt saat olmak üzere alınan yolu gösteren ff fonksiyonu yalnızca 0≤t≤60 \leq t \leq 6 için, ödenen ücreti gösteren gg fonksiyonu yalnızca 2≤t≤82 \leq t \leq 8 için tanımlıdır. Ayrıca g(t)=0g(t)=0 eşitliğini sağlayan tek değer t=4t=4'tür. Buna göre (f/g)(f/g) fonksiyonunun tanımlı olduğu en geniş küme aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (3) · Yaprak test 1 · Soru 4

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: B

(f/g)(f/g) fonksiyonunun bir tt değerinde tanımlı olması için tt, hem ff hem de gg fonksiyonunun tanım kümesinde olmalı ve g(t)≠0g(t)\neq 0 olmalıdır. ff nin tanım kümesi [0,6][0, 6], gg nin tanım kümesi [2,8][2, 8] olduğundan kesişim [2,6][2, 6] dir. g(t)=0g(t)=0 eşitliği yalnızca t=4t=4 için sağlandığından ve 44 bu kesişimin içinde olduğundan t=4t=4 çıkarılır. Böylece en geniş tanım kümesi [2,6]∖{4}[2, 6]\setminus\{4\} olur.
5.Orta

MAT.11.3.7 · Fonksiyonların bileşkelerine ilişkin muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: ç) Verilen fonksiyonları iki veya daha fazla fonksiyonun bileşkesi şeklinde ifade eder.

İlçe pazar yerindeki küçük bir balık tezgâhında soğutma için gereken buz miktarı, art arda gelen iki ilişkiyle belirlenmektedir. Tezgâh açıldıktan sonra geçen süre xx saat olmak üzere tezgâhtaki balık kasası sayısı g(x)g(x) değerine eşittir. Tezgâhtaki balık kasası sayısı xx olmak üzere gereken buz miktarı f(x)f(x) kilogramdır. Tablolardaki xx, ilgili fonksiyonun girdisini gösterir. Tablo 1
xx (saat)112233445566881010
g(x)g(x) (kasa)446688101033225511
Tablo 2
xx (kasa)112233445566881010
f(x)f(x) (kg)668899221010443377
Tezgâh açıldıktan 55 saat sonra gereken buz miktarını veren ifade ve bu miktar aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (3) · Yaprak test 1 · Soru 5

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: E

Buz miktarı kasa sayısına, kasa sayısı ise geçen süreye bağlıdır. Bu nedenle önce gg, sonra ff uygulanır; istenen miktar (f∘g)(5)=f(g(5))(f \circ g)(5) = f(g(5)) ile ifade edilir. Tablo 1'den g(5)=3g(5) = 3 okunur. 33 kasa Tablo 2'nin girdisidir ve f(3)=9f(3) = 9 bulunur. Böylece (f∘g)(5)=9(f \circ g)(5) = 9 kilogramdır.
6.Orta

MAT.11.3.8 · Fonksiyonlarda dört işlem özelliklerini yorumlayabilme

Süreç bileşeni: c) Fonksiyonlarda dört işlem özelliklerini dönüştürdüğü fonksiyonlar bağlamında sözel olarak açıklar.

Bir lise öğrencisi mahalle pazarında ev yapımı reçel satmaktadır. Satılan miktar xx kilogram olmak üzere gelir ve maliyet fonksiyonları, 0≤x≤240 \leq x \leq 24 koşulunu sağlayan gerçel sayılar için G(x)=40xG(x)=40x ve M(x)=16x+120M(x)=16x+120 biçiminde tanımlanmıştır. Öğrenci, 55 kg’ye göre sapmayı aynı aralıkta d(x)=x−5d(x)=x-5 ile modellemiş; kâr fonksiyonunu K=G−MK=G-M, kârın sapmaya oranını ise S=K/dS=K/d olarak incelemiştir. Buna göre KK ve SS fonksiyonlarına ilişkin aşağıdaki açıklamalardan hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (3) · Yaprak test 1 · Soru 6

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: A

1. GG ve MM aynı aralıkta tanımlı olduğundan (G−M)(G-M) nin tanım kümesi bu aralıkların kesişimidir: 0≤x≤240 \leq x \leq 24. 2. K(x)=40x−(16x+120)=24x−120=24(x−5)K(x)=40x-(16x+120)=24x-120=24(x-5) olur. Böylece kâr, 55 kg’den sapmanın 2424 katıdır. K(5)=0K(5)=0 olduğu için 55 kg, kârın sıfır olduğu satış miktarıdır; x<5x<5 için kâr negatif olsa da KK tanımlıdır. 3. (K/d)(x)(K/d)(x) için kesişimden d(x)=0d(x)=0 olan değerler çıkarılır. x=5x=5 bu aralıktadır, dolayısıyla SS yalnızca burada tanımsızdır. 4. x≠5x \neq 5 iken S(x)=24(x−5)x−5=24S(x)=\dfrac{24(x-5)}{x-5}=24 bulunur. Bu açıklama A seçeneğidir.
7.Orta

MAT.11.3.8 · Fonksiyonlarda dört işlem özelliklerini yorumlayabilme

Süreç bileşeni: b) Fonksiyonlarda dört işlemi uygun cebirsel veya grafik temsillerle ifade eder.

Okulun bahçesindeki istinat duvarı yenilenirken yapılan ölçümde, duvarın sol ucundan itibaren yatay uzaklık xx metre olmak üzere üst kot f(x)=−14x2+2x+1f(x)=-\dfrac{1}{4}x^{2}+2x+1 ve eğimli zemin kotu g(x)=12xg(x)=\dfrac{1}{2}x ile modellenmiştir. Kotlar metre cinsindendir ve her iki fonksiyon yalnızca 0≤x≤60 \le x \le 6 aralığında tanımlıdır. Duvarın bir noktadaki yüksekliği, üst kot ile zemin kotu arasındaki farktır; bu yükseklik (f−g)(f-g) fonksiyonu ile ifade edilmektedir. Buna göre duvar yüksekliğini veren (f−g)(f-g) fonksiyonunun kuralı ve tanım kümesi aşağıdakilerden hangisinde birlikte doğru verilmiştir?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (3) · Yaprak test 1 · Soru 7

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: E

Duvar yüksekliği üst kot ile zemin kotunun farkı olduğundan (f−g)(x)=f(x)−g(x)(f-g)(x)=f(x)-g(x) yazılır. f(x)−g(x)=(−14x2+2x+1)−12x=−14x2+(2−12)x+1f(x)-g(x)=\left(-\dfrac{1}{4}x^{2}+2x+1\right)-\dfrac{1}{2}x=-\dfrac{1}{4}x^{2}+\left(2-\dfrac{1}{2}\right)x+1. 2=422=\dfrac{4}{2} olduğundan 2−12=322-\dfrac{1}{2}=\dfrac{3}{2} bulunur. Böylece (f−g)(x)=−14x2+32x+1(f-g)(x)=-\dfrac{1}{4}x^{2}+\dfrac{3}{2}x+1 olur. Toplama ve çıkarmada tanım kümesi, fonksiyonların tanım kümelerinin kesişimidir. Her ikisi de yalnızca [0,6][0,6] aralığında tanımlı olduğundan kesişim [0,6][0,6] dir; bölme olmadığı için ek bir kısıtlama gerekmez. Dolayısıyla doğru temsil E seçeneğidir.
8.Orta

MAT.11.3.8 · Fonksiyonlarda dört işlem özelliklerini yorumlayabilme

Süreç bileşeni: a) Fonksiyonlarda dört işlemin yapılabilme koşullarını inceler.

Okul kantininde hafta içi yapılan tost alışverişi incelenmektedir. xx gün numarası olmak üzere (11 Pazartesi, 22 Salı, 33 Çarşamba, 44 Perşembe, 55 Cuma) bir tostun o günkü satış fiyatı f(x)f(x) TL, satılan tost sayısı ise g(x)g(x) adettir. Beş güne ait değerler aşağıdaki gibidir.
xx1122334455
f(x)f(x)20202525151530302020
g(x)g(x)1010002020881515
Kantinin bu beş günde tost satışından elde ettiği toplam gelir için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (3) · Yaprak test 1 · Soru 8

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: A

Günlük gelir, birim fiyat ile satılan adedin çarpımıdır; çünkü elde edilen tutar TL cinsinden fiyata, kaç adet satıldığının katılmasıyla oluşur. Bu yüzden xx gününün geliri (f⋅g)(x)=f(x)⋅g(x)(f\cdot g)(x)=f(x)\cdot g(x) TL'dir. Toplama ve çıkarma TL ile adedi aynı işlemde birleştiremez. Bölme ise fiyatı adede böler ve g(2)=0g(2)=0 olduğundan Salı günü tanımlı bile değildir. Günlük gelirler: (f⋅g)(1)=20⋅10=200(f\cdot g)(1)=20\cdot 10=200, (f⋅g)(2)=25⋅0=0(f\cdot g)(2)=25\cdot 0=0, (f⋅g)(3)=15⋅20=300(f\cdot g)(3)=15\cdot 20=300, (f⋅g)(4)=30⋅8=240(f\cdot g)(4)=30\cdot 8=240, (f⋅g)(5)=20⋅15=300(f\cdot g)(5)=20\cdot 15=300. Beş günün toplamı 200+0+300+240+300=1040200+0+300+240+300=1040 TL'dir. Çarpma g(x)=0g(x)=0 iken de tanımlıdır ve o günün gelirine 00 ekler. Fiyat toplamı ile adet toplamını çarpmak ise günlük çarpımların toplamını vermez: (20+25+15+30+20)⋅(10+0+20+8+15)=110⋅53=5830(20+25+15+30+20)\cdot(10+0+20+8+15)=110\cdot 53=5830.
9.Zor

MAT.11.3.7 · Fonksiyonların bileşkelerine ilişkin muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: c) İki veya daha fazla fonksiyonun bileşkesiyle elde ettiği fonksiyonları sembolik bir dile dönüştürür.

Okul kütüphanesinde proje hazırlayan bir öğrencinin kaynak puanı, art arda uygulanan iki kuralla hesaplanmaktadır. Öğrencinin kütüphanede çalıştığı süre xx saat ve x≥0x \geq 0 olmak üzere kurallar şöyledir: Tarama endeksi; xx değerinin 11 eksiğinin karesi 22 ile çarpılıp sonuca 22 eklenerek bulunur. Bu kural gg fonksiyonunu tanımlar. Kaynak puanı; tarama endeksinden 22 çıkarıldıktan sonra elde edilen sayının karekökü alınarak bulunur. Bu kural ff fonksiyonunu tanımlar. Puan hesaplanırken önce tarama endeksi belirlenmekte, sonra bu değer kaynak puanına dönüştürülmektedir. ff yalnızca 22 veya daha büyük girdiler için tanımlıdır ve gg, x≥0x \geq 0 iken bu koşulu sağlayan değerler üretir. Öğrencinin kaynak puanını x≥0x \geq 0 için veren fonksiyon aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (3) · Yaprak test 1 · Soru 9

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: C

Kurallar cebirsel olarak yazılır: g(x)=2(x−1)2+2g(x)=2(x-1)^{2}+2 ve f(t)=t−2f(t)=\sqrt{t-2}. Önce tarama endeksi, sonra kaynak puanı hesaplandığı için istenen fonksiyon (f∘g)(x)=f(g(x))(f \circ g)(x)=f(g(x)) dir. f(g(x))=2(x−1)2+2−2=2(x−1)2=2⋅(x−1)2=2 ∣x−1∣f(g(x))=\sqrt{2(x-1)^{2}+2-2}=\sqrt{2(x-1)^{2}}=\sqrt{2}\cdot\sqrt{(x-1)^{2}}=\sqrt{2}\,|x-1|. x≥0x \geq 0 iken x−1x-1 negatif olabildiğinden mutlak değer kaldırılamaz. Örneğin x=0x=0 için puan 2\sqrt{2} tür; 2 (0−1)=−2\sqrt{2}\,(0-1)=-\sqrt{2} bu değeri vermez. Böylece kaynak puanı (f∘g)(x)=2 ∣x−1∣(f \circ g)(x)=\sqrt{2}\,|x-1| olur. (g∘f)(g \circ f) sırayı tersine çevirir. (x−1)2(x-1)^{2} kuvveti ya da 22 katsayısı ise sadeleştirmeyi bozar; x=3x=3 için doğru değer 222\sqrt{2} iken bu ifadeler sırasıyla 424\sqrt{2} ve 44 verir.
10.Zor

MAT.11.3.7 · Fonksiyonların bileşkelerine ilişkin muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: ı) Uyguladığı doğrulama veya ispat yöntemlerinin farklı durumlardaki kullanışlılığını değerlendirir.

Bir okul beslenme kulübü, ara öğündeki şeker miktarının önerilenden sapmasını xx (çay kaşığı) ile gösteriyor. x>0x>0 fazla, x<0x<0 eksik tüketimdir. Kulüp yalnızca −6≤x≤6-6 \le x \le 6 aralığını inceliyor ve cebirsel kuralı verilmeyen iki fonksiyon kullanıyor: - d(x)d(x): sapmaya bağlı açlık-tokluk dengesizlik puanı. Gözlem, bu aralıktaki her xx için d(−x)=d(x)d(-x)=d(x) olduğunu göstermiştir; yani dd çift fonksiyondur. - s(t)s(t): dengesizlik puanı tt iken ertesi öğünde istenen ek şeker (çay kaşığı). ss, dd’nin görüntü kümesini içeren bir aralıkta tanımlıdır. Ölçümler aşağıdadır.
xxd(x)d(x)(s∘d)(x)(s \circ d)(x)
−2-25533
225533
−4-48844
448844
Kulüp iki önermeyi doğrulamaya çalışmaktadır. - Önerme I: dd çift olduğundan (s∘d)(s \circ d) fonksiyonu da −6≤x≤6-6 \le x \le 6 aralığında çifttir. - Önerme II: Gerçek sayılarda tanımlı her uygun ff ve gg için (f∘g)(x)=(g∘f)(x)(f \circ g)(x)=(g \circ f)(x) dir. Bu yüzden modelde ss ile dd’nin sırası değiştirilirse sonuç değişmez. Önerilen yöntemler şunlardır. - Yöntem T: Tablodaki değerlerde (s∘d)(−x)=(s∘d)(x)(s \circ d)(-x)=(s \circ d)(x) eşitliğini kontrol etmek. - Yöntem C: Aralıktaki her xx için (s∘d)(−x)=s(d(−x))=s(d(x))=(s∘d)(x)(s \circ d)(-x)=s(d(-x))=s(d(x))=(s \circ d)(x) yazmak. - Yöntem K: (f∘g)(f \circ g) ile (g∘f)(g \circ f) aynı olmayan uygun iki fonksiyon bularak karşı örnek vermek. - Yöntem İ: (f∘g)(x)=(g∘f)(x)(f \circ g)(x)=(g \circ f)(x) eşitliğini bütün fonksiyon çiftleri için ispatlamaya çalışmak. Buna göre, bu doğrulama veya ispat yöntemlerinin iki farklı önerme durumundaki kullanışlılığına ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (3) · Yaprak test 1 · Soru 10

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: B

Tabloda (s∘d)(−2)=3=(s∘d)(2)(s \circ d)(-2)=3=(s \circ d)(2) ve (s∘d)(−4)=4=(s∘d)(4)(s \circ d)(-4)=4=(s \circ d)(4) olduğundan ölçümler Önerme I ile uyumludur. Ancak satırlar yalnızca x=±2x=\pm 2 ve x=±4x=\pm 4 değerlerini içerir. Yöntem T, −6≤x≤6-6 \le x \le 6 aralığının tamamını doğrulamaz; sonlu kontrol, genellemenin ispatı değildir. Önerme I doğrudur ve Yöntem C bunu cebirsel kural gerekmeden kanıtlar. dd çift olduğundan aralıktaki her xx için d(−x)=d(x)d(-x)=d(x) dir. ss, dd’nin görüntülerinde tanımlı olduğundan (s∘d)(−x)=s(d(−x))=s(d(x))=(s∘d)(x)(s \circ d)(-x)=s(d(-x))=s(d(x))=(s \circ d)(x) eşitliği her xx için sağlanır. ss’nin çift veya artan olması gerekmez. Bu ispat, tabloda olmayan sapmalara da aynı biçimde uygulanabildiği için I’nin doğrulanmasında kullanışlıdır. Önerme II yanlıştır. Karşı örnek: f(x)=x+1f(x)=x+1 ve g(x)=2xg(x)=2x olsun. (f∘g)(x)=2x+1(f \circ g)(x)=2x+1, (g∘f)(x)=2(x+1)=2x+2(g \circ f)(x)=2(x+1)=2x+2. 2x+1≠2x+22x+1 \neq 2x+2 olduğundan eşitlik her fonksiyon çifti için sağlanmaz. Yöntem K, “her ff ve gg için” iddiasını çürüttüğü için II’de kullanışlıdır; modelde sıranın değişmeyeceği de bu yanlış genellemeyle savunulamaz. Yöntem İ, doğru olmayan bir önermeyi ispatlamaya çalıştığı için kullanışlı değildir. Tabloda (d∘s)(d \circ s) yoktur; dolayısıyla Yöntem T, II hakkında da bilgi vermez. Bu nedenle I gibi doğru nitel önermede tanım temelli ispat, II gibi yanlış evrensel genellemede ise karşı örnek kullanışlıdır. Doğru değerlendirme B seçeneğidir.
11.Zor

MAT.11.3.8 · Fonksiyonlarda dört işlem özelliklerini yorumlayabilme

Süreç bileşeni: a) Fonksiyonlarda dört işlemin yapılabilme koşullarını inceler.

Okul orkestrasının konser kaydı için hazırlanan bir ses projesinde, kayıt yazılımının frekans ayarı xx gerçel sayısıyla gösteriliyor. Yazılım yalnızca S=[−1,9]S=[-1,9] aralığındaki xx değerleriyle çalışıyor. Projede temel sesin genliği f(x)=x−1f(x)=\sqrt{x-1} fonksiyonuyla, armonik düzeltme katsayısı ise g(x)=x−5x−7g(x)=\dfrac{x-5}{x-7} fonksiyonuyla modelleniyor. Bu modellere göre tanım kümelerinin SS ile kesişimi için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (3) · Yaprak test 1 · Soru 11

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: B

1. f(x)=x−1f(x)=\sqrt{x-1} ifadesi yalnızca x−1≥0x-1\ge 0 iken tanımlıdır; yani Df=[1,∞)D_f=[1,\infty). x=1x=1 bu kümeye dâhildir çünkü 0=0\sqrt{0}=0 dır. 2. g(x)=x−5x−7g(x)=\dfrac{x-5}{x-7} ifadesi payda sıfırken tanımsızdır: x≠7x\neq 7. Payın sıfır olduğu yerde ise gg tanımlıdır ve değeri sıfırdır: g(x)=0⇔x=5g(x)=0 \Leftrightarrow x=5. 3. Toplama, çıkarma ve çarpma ancak her iki fonksiyon da tanımlıyken yapılabilir. Yazılımın aralığı da hesaba katılırsa ortak küme Df∩Dg∩S=[1,9]∩([−1,9]∖{7})=[1,9]∖{7}D_f\cap D_g\cap S=[1,9]\cap\big([-1,9]\setminus\{7\}\big)=[1,9]\setminus\{7\} olur. Bu kümede x=5x=5 vardır. g(5)=0g(5)=0 olması toplamı, farkı ve çarpımı bozmaz; örneğin f(5)=4=2f(5)=\sqrt{4}=2 olduğundan (f⋅g)(5)=2⋅0=0(f\cdot g)(5)=2\cdot 0=0 tanımlıdır. 4. Bölmede bu koşullara ek olarak bölen sıfır olamaz. Bu yüzden x=5x=5 de çıkarılır: Df/g∩S=[1,9]∖{5,7}D_{f/g}\cap S=[1,9]\setminus\{5,7\}. x=1x=1 bu kümededir; (f/g)(1)=0/23=0(f/g)(1)=0\big/\dfrac{2}{3}=0 tanımlıdır. x=7x=7 de gg tanımsız olduğu için bölüm de tanımsızdır. 5. Seçeneklerin kontrolü: - A: x=7x=7 kümede kaldığı için (f+g)(f+g) orada tanımlı değildir. - C: Çarpım x=5x=5 te tanımlıdır; 55 çıkarılmamalıdır. - D: Bölüm x=5x=5 te 2/02/0 olduğundan tanımsızdır; yalnızca 77 yi çıkarmak yetmez. - E: x=−1x=-1 te karekök tanımlı değildir; kesişim −1-1 den değil 11 den başlar. Yalnızca B doğrudur.
12.Zor

MAT.11.3.8 · Fonksiyonlarda dört işlem özelliklerini yorumlayabilme

Süreç bileşeni: b) Fonksiyonlarda dört işlemi uygun cebirsel veya grafik temsillerle ifade eder.

Okul dijital fotoğraf kulübünde kullanılan bir düzenleme uygulaması, düzenleme parametresi xx gerçek sayı olmak üzere ana görüntünün dosya boyutunu f(x)=x+2f(x)=\sqrt{x+2} megabayt ve sıkıştırma katsayısını g(x)=x−1g(x)=\sqrt{x-1} (birimsiz) biçiminde modelliyor. Uygulama, sıkıştırılmış dosya boyutunu megabayt cinsinden ana görüntü boyutunun sıkıştırma katsayısına bölümü olarak hesaplıyor. Sıkıştırma katsayısı sıfır olduğunda bu hesaplama yapılamıyor. Sıkıştırılmış dosya boyutunu veren fonksiyonun cebirsel temsili ve tanım kümesi aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (3) · Yaprak test 1 · Soru 12

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: D

f(x)=x+2f(x)=\sqrt{x+2} ifadesi x+2≥0x+2\ge 0, yani x≥−2x\ge -2 için tanımlıdır. g(x)=x−1g(x)=\sqrt{x-1} ifadesi x−1≥0x-1\ge 0, yani x≥1x\ge 1 için tanımlıdır. Bağlamda sıkıştırılmış dosya boyutu, ana görüntü boyutunun sıkıştırma katsayısına bölümü olduğundan aranan fonksiyon (f/g)(x)=x+2x−1(f/g)(x)=\dfrac{\sqrt{x+2}}{\sqrt{x-1}} olur. Bu bölümün tanımlı olması için xx, tanım kümelerinin kesişiminde olmalı ve g(x)≠0g(x)\ne 0 olmalıdır. Kesişim [−2,∞)∩[1,∞)=[1,∞)[-2,\infty)\cap[1,\infty)=[1,\infty) kümesidir. x−1=0\sqrt{x-1}=0 denklemi yalnızca x=1x=1 için sağlanır ve bu değer kesişimin içindedir; dolayısıyla çıkarılır. Tanım kümesi [1,∞)∖{1}=(1,∞)[1,\infty)\setminus\{1\}=(1,\infty) olur. Bu temsil D seçeneğidir.

İlgili rehberler