İçeriğe atla
YeniMaarif uyumlu matematik testleriHemen çöz

Maarif uyumlu · 12. sınıf matematik · 1. Tema: Nicelikler ve Değişimler (2)

Nicelikler ve Değişimler (2): yaprak test 1

12. sınıf matematiğin 1. teması Nicelikler ve Değişimler (2) için 12 soru: 4 kolay, 4 orta, 4 zor.

Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).

Bu testin ölçtüğü öğrenme çıktıları

Her soru Maarif öğretim programındaki bir öğrenme çıktısının belirli bir süreç bileşenini ölçer ve bir gerçek yaşam bağlamında kurulur.

  • MAT.12.1.3 · Gerçek sayılarda tanımlı doğrusal ve karesel fonksiyonlar ile polinom fonksiyonlar arasındaki ilişkiyi ifade etmede analojik akıl yürütebilme
  • MAT.12.1.4 · Gerçek katsayılı tek değişkenli polinom fonksiyonların nitel özelliklerine dair çıkarım yapabilme
  • MAT.12.1.5 · Polinom ve rasyonel fonksiyonlarla ifade edilebilen denklem ve eşitsizlikleri içeren problemleri çözebilme

12 çözümlü soru

1.Kolay

MAT.12.1.3 · Gerçek sayılarda tanımlı doğrusal ve karesel fonksiyonlar ile polinom fonksiyonlar arasındaki ilişkiyi ifade etmede analojik akıl yürütebilme

Süreç bileşeni: b) Gözlemlerinden yola çıkarak gerçek sayılarda tanımlı doğrusal ve karesel fonksiyonlarla gerçek katsayılı tek değişkenli p(x) = an xn + an-1 xn-1 + ... + a1 x + a0 formundaki polinom fonksiyonların tanım ve değer kümesi ile işlem özelliklerinin benzer yanlarını tespit eder.

Bir bilişim kulübünde öğrenciler, bir akıllı telefon uygulamasının hesaplama ekranındaki üç formülü incelemektedir.
İşlevFonksiyon
Günlük puanf(x)=2x+5f(x)=2x+5
Bellek kullanımı (MB)g(x)=−x2+6x+1g(x)=-x^{2}+6x+1
Veri tahmini (MB)p(x)=x3−2x+4p(x)=x^{3}-2x+4
Öğrenciler; bu fonksiyonların tanım kümelerini, değer kümelerini ve birbirleriyle toplandığında, çıkarıldığında ya da çarpıldığında elde edilen ifadeleri karşılaştırmaktadır. Bu fonksiyonların tanım kümesi, değer kümesi ve işlem özellikleri bakımından benzer yanını doğru tespit eden ifade aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 1

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: C

Tablodaki ifadelerde kuvvetler doğal sayı, katsayılar gerçel sayıdır: ff birinci dereceden, gg ikinci dereceden, pp üçüncü dereceden polinom fonksiyonudur. Bu nedenle üçünün de tanım kümesi R\mathbb{R}'dir. A: f(x)=2x+5f(x)=2x+5 için değer kümesi R\mathbb{R}'dir. gg ise başkatsayısı −1≠0-1\neq 0 olan ikinci dereceden bir fonksiyondur; grafiği aşağı açılan bir paraboldür. Tepe noktasının apsisi x=−62⋅(−1)=3x=-\dfrac{6}{2\cdot(-1)}=3 ve g(3)=10g(3)=10 olduğundan değer kümesi (−∞,10](-\infty,10] olur, R\mathbb{R} olmaz. A yanlıştır. B: Polinomların çarpımının derecesi, derecelerin toplamına eşittir: 1+2=31+2=3. Başterimlerin çarpımı (2x)(−x2)=−2x3(2x)(-x^{2})=-2x^{3} olduğundan f(x)⋅g(x)f(x)\cdot g(x) üçüncü derecedendir. B yanlıştır. C: Gerçel katsayılı polinomların çarpımı yine gerçel katsayılı bir polinomdur. Dolayısıyla ff ile gg'nin çarpımı da pp ile aynı aileden, gerçel katsayılı bir polinom fonksiyonudur. C doğrudur. D: p(x)−f(x)=(x3−2x+4)−(2x+5)=x3−4x−1p(x)-f(x)=(x^{3}-2x+4)-(2x+5)=x^{3}-4x-1. Üçüncü dereceden terim korunur; fark birinci dereceden değildir. D yanlıştır. E: gg ifadesinde karekök yoktur. x2x^{2} her gerçel sayı için tanımlı olduğundan gg'nin tanım kümesi R\mathbb{R}'dir, [0,∞)[0,\infty) değildir. E yanlıştır.
2.Kolay

MAT.12.1.3 · Gerçek sayılarda tanımlı doğrusal ve karesel fonksiyonlar ile polinom fonksiyonlar arasındaki ilişkiyi ifade etmede analojik akıl yürütebilme

Süreç bileşeni: c) Tespit ettiği özelliklerden hareketle gerçek sayılarda tanımlı doğrusal ve karesel fonksiyonlarla p(x) = an xn + an-1 xn-1 + ... + a1 x + a0 formundaki polinom fonksiyonların aynı aileden olduğuna ve benzer nitel özelliklere sahip olabileceklerine dair çıkarım yapar.

Bir sınıf, okul gezisinin bütçesini proje olarak inceler. Gezi süresini xx saat alır ve modelleri gerçek sayılarda tanımlı fonksiyonlar olarak ele alır. Harcamalar TL cinsinden aşağıdaki tablodadır.
HarcamaModel
Ulaşımu(x)=90x+600u(x)=90x+600
Yemeky(x)=2x2+15x+200y(x)=2x^{2}+15x+200
Etkinlike(x)=3x3+2x2+5xe(x)=3x^{3}+2x^{2}+5x
Bu modellere dayanarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 2

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: E

Tablodaki modeller p(x)=anxn+⋯+a0p(x)=a_n x^n+\cdots+a_0 biçimindedir; kuvvetler doğal sayı, katsayılar gerçek sayıdır ve üçü de her gerçek sayıda tanımlıdır. - u(x)=90x+600u(x)=90x+600: en büyük kuvvet 11, başkatsayı 90≠090 \neq 0. Bu, birinci dereceden (doğrusal) polinomdur. - y(x)=2x2+15x+200y(x)=2x^{2}+15x+200: en büyük kuvvet 22, başkatsayı 2≠02 \neq 0. Bu, ikinci dereceden (karesel) polinomdur. - e(x)=3x3+2x2+5xe(x)=3x^{3}+2x^{2}+5x: en büyük kuvvet 33'tür; derece 33'tür, 22 değildir. Toplam: u(x)+y(x)=2x2+(90+15)x+(600+200)=2x2+105x+800u(x)+y(x)=2x^{2}+(90+15)x+(600+200)=2x^{2}+105x+800. Bu da polinomdur; sabit terimi 800800'dür, 600600 değil. Çarpım: uu ve yy polinom olduğundan u⋅yu \cdot y de polinomdur (derecesi 1+2=31+2=3). Böylece doğrusal uu ile karesel yy, polinom ailesindendir ve toplam ile çarpım da bu ailede kalır. Doğru çıkarım E'dir. A yanlış: u⋅yu \cdot y polinomdur. B yanlış: ee üçüncü derecedendir. C yanlış: uu, yy ve ee için tanım kümesi R\mathbb{R}'dir. D yanlış: sabit terim 800800'dür.
3.Kolay

MAT.12.1.4 · Gerçek katsayılı tek değişkenli polinom fonksiyonların nitel özelliklerine dair çıkarım yapabilme

Süreç bileşeni: b) Gerçek katsayılı tek değişkenli polinom fonksiyonların nitel özelliklerine dair varsayımlardan ulaştığı örüntüleri geneller.

Bir lise sınıfı, matematik yazılımında dört polinom fonksiyonun grafiklerini incelemiştir. Öğrenciler her fonksiyonun derecesini, başkatsayısının işaretini ve sonsuzdaki davranışını tabloya kaydetmiştir.
FonksiyonDereceBaşkatsayının işaretix→+∞x \to +\infty ikenx→−∞x \to -\infty iken
pp2+++∞+\infty+∞+\infty
qq3+++∞+\infty−∞-\infty
rr4−-−∞-\infty−∞-\infty
ss1−-−∞-\infty+∞+\infty
Öğrenciler bu kayıtlardan polinomların sonsuzdaki davranışına dair bir örüntü genellemek istemektedir. Dört fonksiyonun tümüyle uyumlu olan genelleme aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 3

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: B

Tabloda her fonksiyonun iki ucu karşılaştırılır. - pp derece 2 (çift): iki uç da +∞+\infty olduğundan uçlar aynı yöndedir. - rr derece 4 (çift): iki uç da −∞-\infty olduğundan uçlar aynı yöndedir. - qq derece 3 (tek): uçlar +∞+\infty ve −∞-\infty olduğundan zıt yöndedir. - ss derece 1 (tek): uçlar −∞-\infty ve +∞+\infty olduğundan zıt yöndedir. Çift derecede uçlar aynı, tek derecede uçlar zıt yöndedir. Bu örüntü B seçeneğidir. A, çift ile tek durumu yer değiştirdiği için dört satırda da uymaz. C, qq ve ss satırlarında bozulur; bu fonksiyonlarda uçlar zıt yöndedir. D, qq satırında bozulur: başkatsayı pozitif olduğu hâlde uçlar zıttır. rr satırında da bozulur: başkatsayı negatif olduğu hâlde uçlar aynıdır. E, rr satırında bozulur: derece 4 olmasına rağmen iki uç da −∞-\infty olur.
4.Kolay

MAT.12.1.5 · Polinom ve rasyonel fonksiyonlarla ifade edilebilen denklem ve eşitsizlikleri içeren problemleri çözebilme

Süreç bileşeni: d) Problemin olası çözüm stratejilerinin farklı problem durumlarında kullanımı ile ilgili çıkarımlar yapar.

Mimar Deniz, bazı yapı elemanlarının kalınlığını santimetre cinsinden xx değişkeniyle modelliyor. Güvenlik koşulları tabloda verilmiştir. Deniz, kiriş koşulunda işaret tablosu kurmuş ve ifadenin her farklı gerçek kökünde işaret değiştirdiğini görerek çözüme ulaşmıştır. Aynı stratejiyi diğer elemanlara uyarlarken, ikinci dereceden çarpanın gerçek kökünün olup olmamasının işareti nasıl etkileyeceğine ilişkin çıkarım yapacaktır.
ElemanGüvenlik koşulu
Payanda(x+2)(x−5)<0(x+2)(x-5)<0
Kuşak(x2−4)(x−5)<0(x^{2}-4)(x-5)<0
Lento(x2+2)(x−5)<0(x^{2}+2)(x-5)<0
Dikme(x−3)2(x−5)<0(x-3)^{2}(x-5)<0
Kiriş(x−2)(x−6)<0(x-2)(x-6)<0
Aynı strateji uyarlandığında, ikinci dereceden çarpanının gerçek kökü olmadığı için işaretin yalnız bir gerçek kökte değiştiği eleman aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 4

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: C

Kirişte çarpanlar (x−2)(x-2) ve (x−6)(x-6) olduğundan iki farklı basit kök vardır ve işaret her birinde değişir. Strateji diğer elemanlara taşınırken ikinci dereceden çarpanın gerçek kökü olup olmadığına bakılır. Lento koşulu (x2+2)(x−5)<0(x^{2}+2)(x-5)<0 biçimindedir. x2+2x^{2}+2 için Δ=0−8=−8<0\Delta=0-8=-8<0 olduğundan gerçek kök yoktur. Ayrıca her gerçek xx için x2+2≥2>0x^{2}+2\ge 2>0 dir; bu çarpan sıfır olmaz ve işaret değiştirmez. Bu yüzden çarpımın işareti yalnız (x−5)(x-5) ile aynıdır. İşaret yalnızca x=5x=5 kökünde değişir. Aranan eleman lentodur. Dikmede işaret de yalnız x=5x=5 te değişir; ancak nedeni (x−3)2(x-3)^{2} çarpanının gerçek kökünün eşit (çift katlı) olmasıdır. Bu, gerçek kökün hiç olmaması değildir.
5.Orta

MAT.12.1.3 · Gerçek sayılarda tanımlı doğrusal ve karesel fonksiyonlar ile polinom fonksiyonlar arasındaki ilişkiyi ifade etmede analojik akıl yürütebilme

Süreç bileşeni: a) Gerçek sayılarda tanımlı doğrusal ve karesel fonksiyonlarla p(x) = an xn + an-1 xn-1+ ... + a1 x + a0 (n∈ℕ) formundaki gerçek katsayılı tek değişkenli polinom fonksiyonların sayısal, cebirsel ve grafiksel özelliklerini gözlemler.

Bir lisede Deprem ve Afet Bilinci Haftası’nda yapılan tatbikatın puanına iki katkı modellenmiştir. Süre xx saat olmak üzere bilgilendirme katkısı tatbikatın başında 44 puan olup her saat 33 puan artmaktadır ve bu katkı ff fonksiyonu ile gösterilmiştir. Uygulama katkısı ise g(x)=−2x2+6x+5g(x) = -2x^{2} + 6x + 5 eşitliği ile gösterilmiştir. Hazırlık endeksi, bu iki katkının çarpımı olan p(x)=f(x)⋅g(x)p(x) = f(x) \cdot g(x) fonksiyonu ile incelenmektedir. Buna göre pp fonksiyonu için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 5

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: D

Bilgilendirme katkısı başlangıçta 44 puan olup her saat 33 puan arttığından f(x)=3x+4f(x) = 3x + 4 olur. Bu, derecesi 11, başkatsayısı 33 ve sabit terimi 44 olan bir polinomdur. Verilen g(x)=−2x2+6x+5g(x) = -2x^{2} + 6x + 5 ise derecesi 22, başkatsayısı −2-2 ve sabit terimi 55 olan bir polinomdur. Gerçek katsayılı polinomların çarpımı yine polinomdur. Çarpımın derecesi derecelerin toplamına eşit olduğundan pp fonksiyonunun derecesi 1+2=31 + 2 = 3 olur. Başkatsayı, başkatsayıların çarpımıdır: 3⋅(−2)=−63 \cdot (-2) = -6. Sabit terim, x=0x = 0 için elde edilen değerdir: p(0)=f(0)⋅g(0)=4⋅5=20p(0) = f(0) \cdot g(0) = 4 \cdot 5 = 20. Bu nedenle pp, derecesi 33, başkatsayısı −6-6 ve sabit terimi 2020 olan bir polinomdur.
6.Orta

MAT.12.1.4 · Gerçek katsayılı tek değişkenli polinom fonksiyonların nitel özelliklerine dair çıkarım yapabilme

Süreç bileşeni: d) Gerçek katsayılı tek değişkenli polinom fonksiyonların nitel özelliklerine dair önermelerin faydasını gerçek yaşam durumlarında değerlendirir.

Bir fen şenliğinde öğrenciler, okulun gözlem kulesinden serbest bırakılan bir deney küresini incelemektedir. Kürenin bırakıldıktan sonraki t saniyede hedef yüksekliğe göre konum farkı, metre cinsinden p(t)=(t−1)2(3−t)p(t)=(t-1)^{2}(3-t) sadeleştirilmiş modeliyle verilmiştir. Kayıtlar yalnızca 0<t<20<t<2 aralığında alınır. Konum farkının pozitif olması kürenin hedefin üzerinde, sıfır olması hedefte, negatif olması hedefin altında olduğunu gösterir. Öğrenciler şu önermeyi kullanacaktır: "Gerçek katsayılı bir polinom fonksiyonunun çift katlı bir gerçek sıfırında işareti değişmez, tek katlı bir gerçek sıfırında işareti değişir." Bu önerme gözlem koşullarıyla birlikte doğru kullanıldığında aşağıdaki ifadelerden hangisi elde edilir?

dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 6

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: A

(t−1)2(t-1)^{2} çarpanından t=1t=1 çift katlı, (3−t)(3-t) çarpanından t=3t=3 tek katlı sıfırdır. Önermeye göre işaret t=1t=1’de değişmez, t=3t=3’te değişir. (t−1)2(t-1)^{2} ifadesi t≠1t\neq 1 için daima pozitiftir; 3−t3-t ise t<3t<3 için pozitiftir. Bu yüzden p(t)>0p(t)>0 olan zamanlar t<3t<3 ve t≠1t\neq 1 koşulunu sağlayanlardır. Gözlem yalnızca 0<t<20<t<2 için yapıldığından t=3t=3 bu aralığa girmez. Kesişim (0,1)∪(1,2)(0,1)\cup(1,2) olur. t=1t=1 anında p(1)=0p(1)=0 olduğundan küre o anda hedefin üzerinde değil, hedeftedir.
7.Orta

MAT.12.1.4 · Gerçek katsayılı tek değişkenli polinom fonksiyonların nitel özelliklerine dair çıkarım yapabilme

Süreç bileşeni: ç) Gerçek katsayılı tek değişkenli polinom fonksiyonların nitel özelliklerine dair genellemelerinden önermeler sunar.

12. sınıf matematik kulübü, bilim panosu için “Ömer Hayyam ve Üçüncü Dereceden Denklemler” proje ödevini hazırlamaktadır. Öğrenciler, inceledikleri p(x)=(x+2)(x−1)2p(x)=(x+2)(x-1)^{2} polinom fonksiyonunu yatay doğrultuda kaydırarak q(x)=p(x−3)q(x)=p(x-3) fonksiyonunu elde eder. Panoya, qq fonksiyonunun sıfırlarına ve grafiğinin xx eksenine göre durumuna ilişkin bir önerme yazacaklardır. Buna göre qq fonksiyonu için sunulabilecek doğru önerme aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 7

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: A

Çarpanlarına ayrılmış biçimden pp fonksiyonunun sıfırları okunur: x+2x+2 çarpanı x=−2x=-2 için bir katlı, (x−1)2(x-1)^{2} çarpanı x=1x=1 için iki katlı sıfır verir. a=3>0a=3>0 olmak üzere q(x)=p(x−3)q(x)=p(x-3) kaydırmasında sıfırlar 33 birim artar ve katlılıklar değişmez. Böylece bir katlı sıfır −2+3=1-2+3=1, iki katlı sıfır 1+3=41+3=4 olur. Doğrulama: q(x)=(x−3+2)(x−3−1)2=(x−1)(x−4)2q(x)=(x-3+2)(x-3-1)^{2}=(x-1)(x-4)^{2}. Çift katlı gerçek sıfırda grafik xx eksenini kesip karşı tarafa geçmez; x=4x=4 noktasında eksene değip döner. Bu önerme A seçeneğidir.
8.Orta

MAT.12.1.5 · Polinom ve rasyonel fonksiyonlarla ifade edilebilen denklem ve eşitsizlikleri içeren problemleri çözebilme

Süreç bileşeni: c) Problemin çözümünü kontrol eder.

Bir kırtasiyeci, proje ödevi için ayrıt uzunluğu xx dm olan kapalı küp karton kutular üretip satmayı planlamaktadır (x>0x>0). Kartonun birim fiyatı 22 TL/dm² ve kutunun yüzey alanı 6x26x^{2} dm² olduğundan bir kutunun karton maliyeti 12x212x^{2} TL'dir. Satış tarifesine göre birim hacim fiyatı x+4x\dfrac{x+4}{x} TL/dm³ olduğundan kutunun satış geliri x2(x+4)x^{2}(x+4) TL'dir. Satıcının kâr elde etmesi, satış gelirinin karton maliyetinden büyük olması demektir. Öğrenci, satıcının kâr elde edebilmesi için kutunun ayrıt uzunluğunun en az 88 dm olması gerektiği sonucuna varmıştır. Bu sonuç, uygun sayısal değerler denenerek kontrol edildiğinde aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 8

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: D

Kâr ifadesi, gelir ile maliyetin farkıdır: K(x)=x2(x+4)−12x2=x2[(x+4)−12]=x2(x−8),x>0.\displaystyle K(x)=x^{2}(x+4)-12x^{2}=x^{2}\bigl[(x+4)-12\bigr]=x^{2}(x-8),\quad x>0. Birim fiyatın paydası nedeniyle x=0x=0 tanımsızdır; ayrıt uzunluğu da olamaz. x>0x>0 iken x2>0x^{2}>0 olduğundan x2x^{2} çarpanı (çift katlı kök) işareti değiştirmez ve K(x)>0⇔x−8>0⇔x>8K(x)>0 \Leftrightarrow x-8>0 \Leftrightarrow x>8 olur. Sayısal kontrol: - x=8x=8: K(8)=0K(8)=0; gelir maliyete eşittir, kâr yoktur. Dolayısıyla "en az 88 dm" (x≥8x\ge 8) kâr koşulunu sağlamaz. - x=9x=9: K(9)=81>0K(9)=81>0; kâr vardır. - x=7x=7: K(7)=−49<0K(7)=-49<0; kâr yoktur. Bu denemeler x>8x>8 sonucunu doğrular. Bu yüzden doğru yargı D'dir. Diğer denemeler: K(4)=−64<0K(4)=-64<0 fakat K(10)=200>0K(10)=200>0 olduğundan E'deki iddia yanlıştır. x<0x<0 için de x−8<0x-8<0 olduğundan K(x)<0K(x)<0 olur; negatif uzunluk kâr sağlamaz.
9.Zor

MAT.12.1.3 · Gerçek sayılarda tanımlı doğrusal ve karesel fonksiyonlar ile polinom fonksiyonlar arasındaki ilişkiyi ifade etmede analojik akıl yürütebilme

Süreç bileşeni: c) Tespit ettiği özelliklerden hareketle gerçek sayılarda tanımlı doğrusal ve karesel fonksiyonlarla p(x) = an xn + an-1 xn-1 + ... + a1 x + a0 formundaki polinom fonksiyonların aynı aileden olduğuna ve benzer nitel özelliklere sahip olabileceklerine dair çıkarım yapar.

Bir tarım kooperatifi, serada domates üretimini planlarken referans sulama değerinden sapmayı gösteren x∈Rx \in \mathbb{R} üretim indeksini kullanmaktadır. Ziraat biriminin incelediği modeller şunlardır:
ModelCebirsel gösterim
Doğrusal verimf(x)=5x−2f(x)=5x-2
Karesel verimg(x)=−x2+4x+3g(x)=-x^{2}+4x+3
Önerilen besin çözeltisiq(x)=4x−1+3q(x)=4x^{-1}+3
İki bant birlikte çalıştığında toplam verim (f+g)(x)(f+g)(x), birleşik planlama modeli ise (f⋅g)(x)(f \cdot g)(x) ile kurulmaktadır. Buna göre, gerçek sayılarda tanımlı doğrusal ve karesel fonksiyonlarla p(x)=anxn+an−1xn−1+⋯+a1x+a0p(x)=a_{n}x^{n}+a_{n-1}x^{n-1}+\cdots+a_{1}x+a_{0} (n∈N)(n \in \mathbb{N}) biçimindeki polinom fonksiyonların aynı aileden olduğuna ve benzer nitel özellikler taşıyabileceğine dair aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 9

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: E

1. f(x)=5x−2f(x)=5x-2 ifadesinde bağımsız değişkenin kuvveti 1∈N1 \in \mathbb{N}, katsayılar gerçek sayıdır. Derece 11, başkatsayı 55, sabit terim −2-2'dir. g(x)=−x2+4x+3g(x)=-x^{2}+4x+3 için kuvvetler 2,1,02,1,0 doğal sayıdır; derece 22, başkatsayı −1-1, sabit terim 33'tür. İkisi de p(x)=anxn+⋯+a0p(x)=a_{n}x^{n}+\cdots+a_{0} biçimindedir. Dolayısıyla doğrusal ve karesel fonksiyonlar, sırasıyla birinci ve ikinci dereceden polinomlar olarak aynı ailedendir. 2. Çarpım: (5x−2)(−x2+4x+3)=−5x3+20x2+15x+2x2−8x−6=−5x3+22x2+7x−6(5x-2)(-x^{2}+4x+3)=-5x^{3}+20x^{2}+15x+2x^{2}-8x-6=-5x^{3}+22x^{2}+7x-6. Başkatsayı 5⋅(−1)=−5≠05 \cdot (-1)=-5 \neq 0 olduğundan derece 3=1+23=1+2'dir. Sıfırdan farklı polinomlarda çarpım yine polinomdur ve dereceler toplanır; bu, ailenin ortak nitel özelliğidir. 3. q(x)=4x−1+3q(x)=4x^{-1}+3 ifadesinde kuvvet −1-1 doğal sayı değildir. Bu yüzden qq, pp ailesinden değildir. 4. A yanlıştır: Tanım kümesinin R\mathbb{R} olması değer kümesinin R\mathbb{R} olmasını gerektirmez. g(x)=−(x−2)2+7g(x)=-(x-2)^{2}+7 olduğundan değer kümesi (−∞,7](-\infty, 7] dir. Ayrıca qq aileye girmez. 5. B yanlıştır: Çarpımın derecesi derecelerin büyüğü olan 22 değil, toplam olan 33'tür. 6. C'nin açılımı doğrudur; fakat bölme işleminde aile kapalı değildir. Örneğin g(2±7)=0g(2 \pm \sqrt{7})=0 olduğundan f/gf/g bu noktalarda tanımsızdır, dolayısıyla gerçek sayılarda tanımlı bir polinom değildir. 7. D'de toplam doğrudur: (f+g)(x)=−x2+9x+1(f+g)(x)=-x^{2}+9x+1. Derece 33 değil 22'dir; toplamada dereceler çarpılmaz. Sonuç olarak doğru çıkarım E'dir.
10.Zor

MAT.12.1.4 · Gerçek katsayılı tek değişkenli polinom fonksiyonların nitel özelliklerine dair çıkarım yapabilme

Süreç bileşeni: c) Gerçek katsayılı tek değişkenli polinom fonksiyonların nitel özelliklerine dair genellemeleri ile varsayımlarını karşılaştırır.

Bir okul kooperatifinin matematik proje grubu, ürettikleri meyve suyunun günlük kârını (TL) incelemek için sadeleştirilmiş bir model kuruyor. Satılan şişe sayısı xx olmak üzere kâr p(x)=−(x−4)(x−10)(x−16)p(x)=-(x-4)(x-10)(x-16) fonksiyonu ile veriliyor. Yeni sayaç, satılan şişe sayısını gerçek sayımdan 33 fazla gösterdiği için ekranda xx göründüğünde kâr q(x)=p(x−3)q(x)=p(x-3) ile hesaplanıyor. Grup, pp için şu varsayımları yazıyor: pp üçüncü derecedendir ve birbirinden farklı üç gerçek sıfırı 44, 1010 ve 1616’dır. Bu varsayımlardan şu genellemeye ulaşıyorlar: “a>0a>0 olmak üzere p(x−a)p(x-a) fonksiyonunun sıfırları, pp’nin sıfırlarının her birinden aa çıkarılarak bulunur.” Bu genelleme, pp’ye ait varsayımlar ve qq fonksiyonunun sıfırları kullanılarak karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 10

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: B

Varsayıma göre pp’nin sıfırları 44, 1010 ve 1616’dır ve p(x)=−(x−4)(x−10)(x−16)p(x)=-(x-4)(x-10)(x-16) üçüncü derecedendir. Sayaç farkı a=3a=3 olduğundan q(x)=p(x−3)=−((x−3)−4)((x−3)−10)((x−3)−16)=−(x−7)(x−13)(x−19)q(x)=p(x-3)=-\big((x-3)-4\big)\big((x-3)-10\big)\big((x-3)-16\big)=-(x-7)(x-13)(x-19) olur. Çarpanlar sıfırlandığında qq’nun sıfırları 77, 1313 ve 1919 bulunur. Bunlar 4+34+3, 10+310+3 ve 16+316+3’tür; yani her sıfır aa kadar artmıştır, aa kadar azalmamıştır. xx yerine x−3x-3 yazmak dereveyi ve çarpan sayısını değiştirmediği için qq da üçüncü derecedendir ve başka gerçek sıfırı yoktur. Dolayısıyla “sıfırlardan aa çıkarılır” genellemesi bu varsayım ve qq’nun sıfırlarıyla uyuşmaz; karşılaştırma genellemeyi doğrulamaz.
11.Zor

MAT.12.1.5 · Polinom ve rasyonel fonksiyonlarla ifade edilebilen denklem ve eşitsizlikleri içeren problemleri çözebilme

Süreç bileşeni: b) Oluşturduğu stratejiyi kullanarak problemi çözer.

12. sınıf öğrencileri, laboratuvar dersindeki araştırma ödevinde dereceli bir kaptaki sıvı yüksekliğine bağlı olarak kabın sıcaklığının hedef sıcaklıktan farkını incelemektedir. Sıvı yüksekliği xx santimetre iken bu fark S(x)=(x+4)(x−3)2(9−x)(x−1)(x2−2x+5)S(x)=\dfrac{(x+4)(x-3)^{2}(9-x)}{(x-1)(x^{2}-2x+5)} fonksiyonu ile modellenmektedir. Deney yalnızca kapta sıvı varken yapılmakta; sıvı yüksekliği 00 cm'den büyük ve en fazla 88 cm olmaktadır. Paydanın sıfır olduğu yükseklikte model geçerli değildir. Kap, sıcaklığı hedefi aşmadığında hedef bandında kabul edilmekte; bu durum S(x)≤0S(x)\le 0 ile ifade edilmektedir. Buna göre kabın hedef bandında kabul edildiği sıvı yüksekliklerinin santimetre cinsinden kümesi aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 11

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: E

Paydadaki x2−2x+5x^{2}-2x+5 için Δ=4−20=−16<0\Delta=4-20=-16<0 ve başkatsayı pozitiftir. Bu çarpan her gerçek sayıda pozitiftir; işareti değiştirmez ve paydayı sıfırlamaz. Verilen çarpım-bölüm biçimindeki çarpanların kökleri: x+4=0⇒x=−4x+4=0 \Rightarrow x=-4 (tek kat, işaret değişir), (x−3)2=0⇒x=3(x-3)^{2}=0 \Rightarrow x=3 (çift kat, fonksiyonu sıfırlar fakat işaret değiştirmez), 9−x=0⇒x=99-x=0 \Rightarrow x=9 (tek kat, işaret değişir), payda kökü x=1x=1 (tanımsız). İşaret incelemesi: - x<−4x<-4 iken S(x)>0S(x)>0 - x=−4x=-4 iken S(x)=0S(x)=0 - −4<x<1-4<x<1 iken S(x)<0S(x)<0 - x=1x=1 tanımsız - 1<x<31<x<3 iken S(x)>0S(x)>0 - x=3x=3 iken payda 16≠016\neq 0 ve S(3)=0S(3)=0 - 3<x<93<x<9 iken S(x)>0S(x)>0 - x=9x=9 iken S(x)=0S(x)=0 - x>9x>9 iken S(x)<0S(x)<0 Dolayısıyla S(x)≤0S(x)\le 0 çözüm kümesi [−4,1)∪{3}∪[9,∞)[-4,1)\cup\{3\}\cup[9,\infty) olur. Çift katlı kök x=3x=3, iki yanında da pozitif olan bölgede yalnızca bir noktada sıfır ürettiği için çözüme tek başına girer. Bağlamdaki koşul 0<x≤80<x\le 8 ile kesişim: [−4,1)∩(0,8]=(0,1)[-4,1)\cap(0,8]=(0,1), {3}⊂(0,8]\{3\}\subset(0,8], [9,∞)∩(0,8]=∅[9,\infty)\cap(0,8]=\emptyset. Hedef bandındaki yüksekliklerin kümesi (0,1)∪{3}(0,1)\cup\{3\} olur.
12.Zor

MAT.12.1.5 · Polinom ve rasyonel fonksiyonlarla ifade edilebilen denklem ve eşitsizlikleri içeren problemleri çözebilme

Süreç bileşeni: ç) Problemin olası çözüm stratejilerini gözden geçirir.

Bir belediye, uzunluğu 8 km olan bir otobüs hattında trafik yoğunluğunu azaltmak için hattın xx km'lik bir bölümünü otobüs öncelikli şerit yapmayı planlamaktadır. Şerit ancak 0<x≤80 < x \le 8 iken uygulanabilmektedir. Bir ulaşım projesinde bu uygulamanın trafik akışına etkisi A(x)=(x−4)2(x2+1)(x−1)(x−9)A(x)=\dfrac{(x-4)^{2}(x^{2}+1)}{(x-1)(x-9)} gösterge fonksiyonu ile modellenmiştir. Göstergenin sıfır veya negatif değer alması, ortalama bekleme süresinin artmadığı biçiminde yorumlanmaktadır. Proje grubu, A(x)≤0A(x) \le 0 koşulunu sağlayan uygulanabilir şerit uzunluklarını belirlemek için farklı çözüm stratejileri önermiştir. Seçeneklerde bu probleme yönelik beş çözüm stratejisi verilmiştir. İşaret belirlemeyi ve problemin kısıtlarını birlikte doğru kullanan strateji aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler (2) · Yaprak test 1 · Soru 12

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: C

Payda sıfır olamayacağından x=1x=1 ve x=9x=9 tanımsızdır. x2+1≥1>0x^{2}+1 \ge 1 > 0 olduğundan bu çarpanın gerçek kökü yoktur ve işareti her gerçek sayıda pozitiftir; işaret tablosuna kök eklemez. (x−4)2(x-4)^{2} ifadesi yalnızca x=4x=4 için sıfır, diğer her yerde pozitiftir. Kökün katı çift olduğundan x=4x=4 noktasında işaret değişmez. Ayrıca A(4)=0A(4)=0 olduğu için bu değer ≤0\le 0 koşulunu sağlar. Pay, x≠4x \ne 4 iken pozitiftir. Dolayısıyla tanımlı olduğu yerlerde A(x)<0A(x)<0 olması, paydanın negatif olmasına denktir: (x−1)(x−9)<0⇔1<x<9(x-1)(x-9)<0 \Leftrightarrow 1<x<9. Bu açık aralıkta A(x)<0A(x)<0, x=4x=4 noktasında ise A(x)=0A(x)=0 olur. Eşitsizliğin gerçel çözüm kümesi 1<x<91<x<9 aralığıdır. Uygulanabilir uzunluklar 0<x≤80<x\le 8 ile sınırlıdır: (1,9)∩(0,8]=(1,8](1,9)\cap(0,8]=(1,8]. x=8x=8 tanımlıdır ve A(8)=16⋅657⋅(−1)<0A(8)=\dfrac{16\cdot 65}{7\cdot(-1)}<0 olduğundan çözüme dahildir. x=1x=1 tanımsızdır; 8<x<98<x<9 eşitsizliği sağlar fakat hat uzunluğunu aştığı için uygulanamaz. Kontrol: x=2x=2 için payda negatiftir ve A(2)<0A(2)<0 olur. x=0,5x=0{,}5 için payda pozitiftir ve A(0,5)>0A(0{,}5)>0 olduğundan bu değer kümede yoktur. Bu işaret belirlemesini ve bağlam kısıtını birlikte kullanan strateji C seçeneğidir.

İlgili rehberler