Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).
Bu testin ölçtüğü öğrenme çıktıları
Her soru Maarif öğretim programındaki bir öğrenme çıktısının belirli bir süreç bileşenini ölçer ve bir gerçek yaşam bağlamında kurulur.
Süreç bileşeni: b) Çemberde kesen, kiriş, teğet, çap ve yay arasındaki ilişkileri belirler.
Bir bisiklet tekerleği, merkezi O olan bir çemberle modellenmiştir. Tekerlek düz yola T noktasında değer; yol, tekerleğe yalnızca T noktasında teğet olan bir doğrudur. Jant üzerinde alınan A ve B noktalarını birleştiren [AB] doğru parçası O merkezinden geçer. Jant üzerinde alınan C ve D noktalarını birleştiren [CD] doğru parçası ise O merkezinden geçmez. Bisiklet düz yolda ilerlerken tekerleğin bir tam turda aldığı yol, bu çemberin uzunluğuna eşittir.
Bu modelde kesen, kiriş, teğet, çap ve yay arasındaki ilişkilere göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 1
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
1. A ve B çember üzerinde olup [AB], O merkezinden geçtiği için [AB] bir çaptır. Çap, merkezden geçen kiriş olduğundan her çap bir kiriştir; dolayısıyla [AB] hem çaptır hem kiriştir. 2. C ve D çember üzerinde olduğu için [CD] bir kiriştir. Ancak [CD], O merkezinden geçmediğinden çap değildir. 3. Bu nedenle doğru ifade D seçeneğidir. A yanlıştır; merkezden geçmesi [AB] nin kiriş olmasını engellemez. B yanlıştır; uçları çember üzerinde olan her doğru parçası çap değildir. C yanlıştır; çembere yalnızca bir noktada değen doğru teğettir, iki noktada kesen bir kesen değildir ve kiriş içermez. E yanlıştır; bir tam turda alınan yol çemberin uzunluğuna eşittir. Çap olan [AB] nin belirlediği yay yarım çember yayıdır ve uzunluğu bu yolun yarısıdır.
Süreç bileşeni: b) Çemberde kesen, kiriş, teğet, çap ve yay arasındaki ilişkileri belirler.
Bir tarlada sudan tasarruf etmek için dairesel (pivot) sulama sistemi kullanılmaktadır. Sulama alanı, merkezi O ve yarıçapı 25 m olan bir çemberle sınırlandırılmıştır. Bu alandan geçen düz bir servis yolu çemberi A ve B noktalarında kesmektedir. Yolun O noktasına uzaklığı 7 m'dir.Buna göre AB kirişinin uzunluğu kaç metredir?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 2
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Servis yolunun O noktasına uzaklığı, merkezden yola indirilen dikmenin uzunluğudur. Bu dikmenin ayağı H olsun. Böylece ∣OH∣=7 m ve OH⊥AB olur.
Çemberde merkezden kirişe indirilen dikme kirişi ortalar. Yol çemberi iki noktada kestiği için bir kesendir ve AB bu kesenin çember içinde kalan kirişidir. H noktası AB nin orta noktası olduğundan ∣AH∣=∣HB∣ ve ∣AB∣=2∣AH∣ olur.
OHA dik üçgeninde Pisagor bağıntısı uygulanır:
∣AH∣2+72=252∣AH∣2=625−49=576∣AH∣=24 m
∣AB∣=2⋅24=48 m.
Bu kiriş, çaptan (50 m) kısadır; çünkü merkeze uzaklığı sıfır olmayan kiriş çaptan kısa olur. Doğru cevap 48 m'dir.
3.Kolay
MAT.12.2.2 · Çemberin açı, kiriş ve teğet özellikleri ile ilgili çıkarım yapabilme
Süreç bileşeni: a) Çemberde açı, kiriş ve teğetin özelliklerine ilişkin varsayımlarda bulunur.
Bir doğa yürüyüşünde bir grup, haritada gösterilen dairesel bir gölün krokisini inceliyor. Gölün merkezi O, kıyı noktaları A, B ve C olarak işaretlenmiştir. AO ve BO yarıçaptır; C ise küçük AB yayını gören açının tepe noktasıdır. Krokide m(AOB)=80∘ ve aynı küçük AB yayını gören m(ACB)=40∘ olarak verilmiştir.Buna göre, aynı yayı gören bu açılara ilişkin oluşturulabilecek varsayım aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 3
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Krokide aynı küçük AB yayını gören merkez açı m(AOB)=80∘, çevre açı m(ACB)=40∘ olarak okunur. Bu iki ölçü karşılaştırılır: 80=2×40. Dolayısıyla ölçüler, aynı yayı gören merkez açının çevre açının 2 katı olduğu varsayımını destekler. Diğer ifadeler bu değerlerle uyuşmaz: 40=2×80, 80+40=120=180, 80=40 ve 80=240.
4.Kolay
MAT.12.2.3 · Çemberin açı, kiriş, teğet özelliklerini ve dairenin alanını kullanarak problem çözme
Bir parkta, merkezi O ve yarıçapı 6 m olan dairesel bir çim alan düzenlenmiştir. Çim alanın dışındaki P noktasından alana teğet iki patika çizilmiş; patikalar çembere A ve B noktalarında değmiştir. Ölçümde ∣PA∣=8 m bulunmuştur. Peyzaj öğrencisi şu çıkarımı yapmıştır: «Bir noktadan çembere çizilen teğet parçalarının uzunlukları eşit olduğundan ∣PB∣=8 m'dir. Teğet, değme noktasındaki yarıçapa dik olduğundan ∠OAP=90° olur. Bu nedenle ∣OP∣=∣OA∣+∣PA∣=14 m'dir.»Bu çıkarıma ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 4
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Dış bir noktadan çembere çizilen teğet parçaları eşit uzunluktadır. ∣PA∣=8 m verildiğinden ∣PB∣=8 m doğrudur. Teğet, değme noktasındaki yarıçapa dik olduğundan ∠OAP=90° de doğrudur. Ancak O, A ve P doğrusal değildir; A noktası [OP] üzerinde olmadığından ∣OP∣=∣OA∣+∣PA∣ yazılamaz. Dik üçgen OAP içinde Pisagor bağıntısı uygulanır: ∣OP∣=∣OA∣2+∣PA∣2=62+82=36+64=100=10 m. Bu nedenle teğet eşitliği doğrudur, ∣OP∣=14 m ifadesi hatalıdır. Doğru değerlendirme C seçeneğidir.
Süreç bileşeni: a) Kesen, kiriş, teğet, çap ve yayı çemberin elemanları olarak belirler.
Okulun çevre kulübü, bahçede biriken geri dönüştürülebilir atıkları türlerine ayırmak için dairesel bir toplama alanı tasarlamıştır. Alanın sınırı, merkezi O olan bir çemberdir. Planda şu düzenlemeler vardır: Kâğıt atıkların taşınacağı düz yol çemberi A ve B noktalarında kesmektedir; yolun alanın içinde kalan kısmı olan AB doğru parçası O merkezinden geçmektedir. Plastik atıklar için çizilen başka bir düz yol çemberi C ve D noktalarında kesmektedir; bu yolun alanın içinde kalan kısmı olan CD doğru parçası O merkezinden geçmemektedir. Cam atık konteynerine giden düz hat çembere yalnızca T noktasında değmektedir. Çember üzerinde C ile D arasındaki kısa eğri parça, plastik bölgesinin sınırı olarak ayrılacaktır.Buna göre plandaki elemanları doğru adlandıran ifade aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 5
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Kâğıt yolu çemberi iki noktada, A ve B noktalarında kestiği için bu doğru bir kesendir. Aynı yolun çember içinde kalan AB doğru parçası, uçları çember üzerinde olan ve O merkezinden geçen bir parçadır; bu nedenle AB bir çaptır. Plastik yolunun çember içinde kalan CD doğru parçası da uçları çember üzerinde olduğu için bir kiriştir. Bu parça O merkezinden geçmediğinden çap değildir. Cam hattı çembere yalnızca T noktasında değdiği için bir teğettir. C ile D arasındaki kısa eğri parça ise bir yaydır. Çap, kiriş ve teğet adlandırmalarının üçü de doğru olan ifade B seçeneğidir.
6.Orta
MAT.12.2.2 · Çemberin açı, kiriş ve teğet özellikleri ile ilgili çıkarım yapabilme
Süreç bileşeni: b) Varsayımlarından yararlanarak çemberde açı, kiriş ve teğetin özelliklerine ilişkin örüntüleri geneller.
Okulun mimarlık ve tasarım kulübü, çok amaçlı salonun dairesel tavan planında çemberin içinde kesişen iki taşıyıcı kirişin oluşturduğu açıyı inceliyor. Öğrenciler dinamik geometri yazılımında üç çizim yaparak her çizimde kesişim açısının gördüğü yayı, bu açının ters açısının gördüğü yayı ve kesişim açısının ölçüsünü tabloya kaydetmiştir.
Çizim
Açının gördüğü yay
Ters açının gördüğü yay
Kesişim açısı
1
84∘
36∘
60∘
2
110∘
40∘
75∘
3
92∘
48∘
70∘
Salonun uygulama planında açının gördüğü yay 120∘, ters açının gördüğü yay ise 48∘ olarak ölçülmüştür.
Buna göre tablodaki ölçümlerle uyumlu genelleme ve salon planındaki kesişim açısının ölçüsü aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 6
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Tablodaki her çizimde kesişim açısı, iki yayın ölçüleri toplamının yarısına eşittir: (84+36)/2=60, (110+40)/2=75 ve (92+48)/2=70. Üç çizim de aynı örüntüyü verir. Toplam, fark, farkın yarısı ya da yalnızca büyük yayın yarısı bu üç ölçümün tümüyle uyumlu değildir. Salon planında da aynı genelleme uygulanır: (120+48)/2=168/2=84. Böylece kesişim açısı 84∘ bulunur.
7.Orta
MAT.12.2.2 · Çemberin açı, kiriş ve teğet özellikleri ile ilgili çıkarım yapabilme
Süreç bileşeni: d) Önermelerinin farklı problem durumlarındaki kullanışlılığını değerlendirir.
Okul kütüphanesinin okuma salonunda O merkezli dairesel bir vitray pencere vardır. Çember üzerinde sırasıyla A, B, C ve D noktaları bulunur. Restorasyon ölçümünde m(AB⌢)=80∘, m(BC⌢)=120∘, m(CD⌢)=40∘ ve m(DA⌢)=120∘ olarak kaydedilmiştir. [AC] ile [BD] kirişleri çemberin içinde P noktasında kesişmektedir. Matematik kulübü, daha önce elde ettiği önermelerden hangisinin m(∠APB) yi bulmak için bu yeni durumda kullanışlı olduğunu değerlendirmektedir.Buna göre m(∠APB) yi bulmak için kullanışlı olan önerme ve bu önermeyle elde edilen ölçü aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 7
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
1. [AC] ve [BD] çemberin içinde P’de kesiştiği için ∠APB bir iç açıdır. Kullanışlı önerme, kesişen kirişlerin oluşturduğu açının ölçüsünün, bu açının ve ters açısının gördüğü yayların ölçüleri toplamının yarısına eşit olmasıdır. Merkez açı–çevre açı önermesi, aynı yayı gören bir merkez açı ile bir çevre açıyı ilişkilendirmediği için bu durumda işe yaramaz. Kirişler dörtgeninde karşılıklı açılar toplamının 180∘ olması da kullanışlı değildir; çünkü ∠APB, ABCD dörtgeninin köşe açısı değil, köşegenlerin kesişim açısıdır.
2. ∠APB yayı AB⌢ yi, ters açı olan ∠CPD ise CD⌢ yi görür.
3. m(∠APB)=280∘+40∘=60∘.
Doğrulama: ∠BAP, BC⌢ yi gören çevre açıdır ve ölçüsü 2120∘=60∘ dir. ∠ABP, DA⌢ yi gören çevre açıdır ve ölçüsü 2120∘=60∘ dir. Üçgende m(∠APB)=180∘−60∘−60∘=60∘ bulunur.
8.Orta
MAT.12.2.3 · Çemberin açı, kiriş, teğet özelliklerini ve dairenin alanını kullanarak problem çözme
Süreç bileşeni: a) Çemberde açı, kiriş, teğetin özelliklerini ve dairenin alanını içeren problemlerin bileşenlerini (nicelik, şekil gibi) belirler.
Fen laboratuvarında, sürtünmesi önemsiz kabul edilen yatay bir masada düzgün dairesel hareket deneyi yapılıyor. Masanın üzerindeki O noktasına tutturulan 40 cm uzunluğundaki ipin ucuna bir bilye bağlanıyor. Bilye, O merkezli çemberin üzerindeki P noktasından harekete başlayıp Q noktasına geldiğinde ip kopuyor. İp koptuktan sonra bilye, çembere yalnızca Q noktasında değen bir doğru boyunca 30 cm yol alarak R noktasına ulaşıyor. P ve Q noktaları O ile birleştirildiğinde O noktasında oluşan açının ölçüsü 120∘ olarak ölçülüyor. Deney raporunda, ipin P konumundan Q konumuna gelene kadar taradığı bölgenin alanı hesaplanacaktır.İpin uzunluğu, O noktasında oluşan bu açı, ip koptuktan sonraki QR yolu ve ipin taradığı bölge sırasıyla hangi çember bileşenlerine karşılık gelir?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 8
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
İp, çemberin merkezi O ile çember üzerindeki bilyeyi birleştirdiği için uzunluğu yarıçaptır; çap olmadığı için bu uzunluk 80 cm değildir. Ölçülen 120∘ lik açının tepesi merkez O olduğundan bu açı merkez açıdır; tepe çember üzerinde olmadığı için çevre açı değildir. İp koptuktan sonraki yol çembere yalnızca Q noktasında değer. Bu, Q teğet noktası olmak üzere QR teğet parçasıdır. R çemberin dışında olduğu için QR kiriş değildir. İp bir yarıçap gibi döner ve P konumundan Q konumuna kadar iki yarıçap ile yay arasında kalan bölgeyi tarar; bu bölge daire dilimidir, tüm daire ya da kiriş ile yay arasında kalan daire parçası değildir. Alan istendiği için bileşen yayın uzunluğu da değildir. Dolayısıyla doğru eşleştirme yarıçap, merkez açı, teğet parçası ve daire diliminin alanıdır.
Süreç bileşeni: b) Çemberde kesen, kiriş, teğet, çap ve yay arasındaki ilişkileri belirler.
Bir okulun bahçesinde öğrenciler arasında en az 1,5 m sosyal mesafe bırakmak için çember biçiminde bir bekleme alanı çizilmiştir. Çemberin merkezi O, yarıçapı 3 m'dir. Öğretmen bu alanda üç ip germiştir:
- d1 ipi çemberi A ve B noktalarında keser. ∣AB∣=6 m'dir ve O noktası AB doğrusunun üzerindedir.
- d2 ipi çemberi C ve D noktalarında keser. ∣CD∣=1,5 m'dir ve O noktası CD doğrusunun üzerinde değildir. C ve D, aralarındaki uzaklık tam sosyal mesafe olan iki öğrencinin durduğu noktalardır.
- O noktasının t ipine uzaklığı 3 m'dir.
d1 ipinin çemberi kestiği noktalar arasında kalan AB parçası, d2 ipinin çemberi kestiği noktalar arasında kalan CD parçası ve t ipi için aşağıdaki önermeler verilmiştir.
I. d1 bir kesendir; AB hem bir kiriş hem bir çaptır. d2 bir kesendir; CD bir kiriştir fakat bir çap değildir.
II. CD kirişi çemberi iki eş yaya ayırır ve bu yayların her biri bir yarım çemberdir.
III. t bir teğettir; çemberle tek ortak noktası olduğundan bir kiriş belirlemez.Buna göre bu önermelerden hangileri doğrudur?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 9
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Yarıçap 3 m olduğundan çapın uzunluğu 6 m'dir.
I. d1 çemberi A ve B olmak üzere iki noktada kestiği için bir kesendir. AB, bu iki noktayı birleştirdiği için bir kiriştir. ∣AB∣=6 m çap uzunluğuna eşittir ve O, AB doğrusunun üzerindedir; dolayısıyla AB merkezden geçen kiriş, yani çaptır. d2 de çemberi iki noktada kestiği için kesendir; CD bir kiriştir. Fakat O, CD üzerinde değildir ve ∣CD∣=1,5 m =6 m olduğundan CD çap değildir. I doğrudur.
II. Çemberi iki eş yaya, yani iki yarım çembere ayıran kiriş yalnızca çaptır. CD çap olmadığı için belirlediği yaylardan biri küçük, diğeri büyük yaydır; bu yaylar eş değildir. II yanlıştır. Merkezden geçmeyen 1,5 m'lik kiriş, her kirişin çemberi iki eş yaya ayırdığı düşüncesinin karşı örneğidir.
III. Merkezin bir doğruya uzaklığı yarıçapa eşitse doğru çembere teğettir ve çemberle tam bir noktada ortaklaşır. Bu uzaklık t için 3 m olduğundan t teğettir. Kiriş, çemberin iki noktasını birleştiren doğru parçasıdır; tek ortak noktası olan teğet bir kiriş belirlemez. III doğrudur.
Doğru önermeler I ve III olduğundan cevap C'dir.
10.Zor
MAT.12.2.2 · Çemberin açı, kiriş ve teğet özellikleri ile ilgili çıkarım yapabilme
Süreç bileşeni: ç) Elde ettiği genellemelerden önermeler sunar.
Bir grup 12. sınıf öğrencisi, çemberde açı ve kiriş özelliklerine yönelik sınıf araştırma ödevinde dinamik geometri yazılımıyla dört çizim incelemiştir. Köşeleri aynı çember üzerinde olan dörtgene kirişler dörtgeni denir. Her çizimde aynı yayı gören bir merkez açının ve bir çevre açının ölçüleri kaydedilmiştir. Dörtgenlerin iç açıları, adlarındaki köşe sırasına göre ardışık verilmiş; köşelerin aynı çember üzerinde olup olmadığı yazılımla kontrol edilmiştir.
Çizim
Dörtgen
Merkez açının ölçüsü
Çevre açının ölçüsü
Ardışık iç açılar
Köşeler aynı çember üzerinde mi?
1
ABCD
100∘
50∘
70∘, 110∘, 110∘, 70∘
Evet
2
EFGH
140∘
70∘
80∘, 110∘, 100∘, 70∘
Evet
3
KLMN
60∘
30∘
60∘, 120∘, 60∘, 120∘
Hayır
4
PQRS
90∘
45∘
100∘, 80∘, 70∘, 110∘
Hayır
Grup, tablodaki örüntüyü genelleyerek bir önerme sunacaktır.
Buna göre grubun, tablodaki bütün çizimlerle uyumlu olacak şekilde sunabileceği önerme aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 10
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Açılar, dörtgenin adındaki köşe sırasında ardışık verildiğinden karşılıklı açılar 1. ile 3. ve 2. ile 4. açılardır; komşu açılar ise yan yana duran açılardır.
1. Aynı yayı gören açılar bütün çizimlerde karşılaştırılır:
- 100∘=2⋅50∘
- 140∘=2⋅70∘
- 60∘=2⋅30∘
- 90∘=2⋅45∘
Örüntü şudur: Merkez açının ölçüsü, aynı yayı gören çevre açının ölçüsünün iki katıdır. Bu nedenle çevre açıyı merkez açının iki katı sayan A ve merkez açıyı çevre açının yarısı sayan B, tablodaki her satırla çelişir.
2. Dörtgenler, köşelerin çember üzerinde olup olmadığına göre yoklanır:
- ABCD: Karşılıklı açılar 70∘+110∘=180∘ ve 110∘+70∘=180∘ dir; sonuç Evet. Karşılıklı açılar eşit değildir.
- EFGH: Karşılıklı açılar 80∘+100∘=180∘ ve 110∘+70∘=180∘ dir; sonuç Evet. Karşılıklı açılar eşit değildir (80∘=100∘). Komşu açı çiftlerinin hiçbiri 180∘ etmez: 80∘+110∘=190∘, 110∘+100∘=210∘, 100∘+70∘=170∘, 70∘+80∘=150∘.
- KLMN: Karşılıklı açılar eşittir (60∘=60∘ ve 120∘=120∘) fakat toplamları 120∘ ve 240∘ dir. Köşeler aynı çember üzerinde değildir. Bu çizim, “karşılıklı açıları eşit olan her dörtgen kirişler dörtgenidir” diyen C’yi çürütür.
- PQRS: Komşu açılar 100∘ ve 80∘ nin toplamı 180∘ dir. Karşılıklı açılar ise 100∘+70∘=170∘ ve 80∘+110∘=190∘ dir. Köşeler aynı çember üzerinde değildir. Bu çizim, “bir çift komşu açısının toplamı 180∘ olan her dörtgen kirişler dörtgenidir” diyen D’yi çürütür.
3. E’deki iki yargı da bütün satırlarla uyumludur: Merkez açı aynı yayı gören çevre açının iki katıdır. Karşılıklı açılarının toplamı 180∘ olan ABCD ve EFGH kirişler dörtgenidir; bu toplamın 180∘ olmadığı KLMN ve PQRS değildir. Tabloda bu önermeyi çürüten bir çizim yoktur.
Cevap E.
11.Zor
MAT.12.2.3 · Çemberin açı, kiriş, teğet özelliklerini ve dairenin alanını kullanarak problem çözme
Süreç bileşeni: e) Geliştirdiği stratejileri kullanarak problemi çözer .
Bir okulun uygulama bahçesinde su ve enerji tasarrufu amacıyla dairesel bir sulama düzeni kurulmuştur. Sulama alanı, merkezi O ve yarıçapı 12 m olan çemberin iç bölgesidir. Bahçenin dışındaki T su deposundan çembere A ve B noktalarında teğet iki boru çekilmiş, bu teğetler arasındaki açı 60° olacak biçimde ayarlanmıştır. Tasarruf planında AB kirişi ile bu kirişin ayırdığı, T deposuna bakan küçük yay arasında kalan daire parçası sulama dışı bırakılacaktır. Böylece hem harcanan su hem de pompanın tükettiği enerji azalacaktır.Buna göre sulama dışı bırakılan daire parçasının alanı kaç metrekaredir?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 11
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Teğet, değme noktasında yarıçapa dik olduğundan ∠OAT=∠OBT=90° dir. OATB dörtgeninin iç açılar toplamı 360° olduğundan ∠AOB=360°−90°−90°−60°=120° bulunur. T deposuna bakan yay, ölçüsü 120° olan küçük yaydır. Küçük daire diliminin alanı 360120π⋅122=31⋅144π=48π m² dir. AOB üçgeninin alanı 21⋅12⋅12⋅sin120°=72⋅23=363 m² dir. İstenen küçük daire parçası, dilimden üçgen çıkarılarak 48π−363 m² bulunur.
12.Zor
MAT.12.2.3 · Çemberin açı, kiriş, teğet özelliklerini ve dairenin alanını kullanarak problem çözme
Süreç bileşeni: b) Problemlerde verilen bileşenler arasındaki ilişkileri belirler.
Kodlama ve robotik kulübü, okul spor salonunda dairesel bir gösteri alanı hazırlıyor. Alanın sınırı, merkezi O ve yarıçapı 6 m olan bir çemberdir. Robotun düz ilerleyeceği bölüm, çember üzerindeki A ve B noktalarını birleştiren AB kirişidir. O noktasından AB kirişine indirilen dikmenin ayağı H olmak üzere ∣OH∣=3 m'dir. Robot, A noktasından çembere bu noktada çizilen teğet doğrultusunda harekete başlayıp ardından AB kirişini izleyecektir. Kulüp, AOB daire diliminin zeminini de renkli bantla kaplamayı planlamaktadır.Kulüp; AB kirişinin gördüğü merkez açıyı, A noktasındaki teğet ile AB kirişi arasındaki teğet-kiriş açısını ve AOB daire diliminin alanını belirleyecektir. Bu belirlemeler için bileşenler arasındaki ilişkilerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 12
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
Merkezden kirişe indirilen dikme kirişi ve merkez açıyı ortalar. OHA dik üçgeninde hipotenüs ∣OA∣=r=6 m, ∠AOH açısının komşu kenarı ∣OH∣=3 m olduğundan cos∠AOH=63=21 dir. Böylece ∠AOH=60° ve ∠AOB=2⋅60°=120° olur.
Kontrol: ∣AH∣=62−32=33 m ve kenarlar 3:33:6=1:3:2 oranındadır. Üçgen 30°-60°-90° üçgeni olup ∠OAH=30° dir.
A noktasındaki teğet OA yarıçapına dik olduğundan teğet ile AB arasındaki açı 90°−30°=60° dir. Teğet-kiriş açısı, gördüğü yayın ölçüsünün yarısına da eşittir: 2120°=60°.
120° lik daire dilimi, çemberin 360120=31 üne karşılık gelir; dilim alanı dairenin alanının üçte biridir. Bu ilişkilerin tümünü veren seçenek D'dir.