İçeriğe atla
YeniMaarif uyumlu matematik testleriHemen çöz
OYSS Hazırlık · 9. sınıf · 1. dönem 1. yazılı

9. sınıf biyoloji 1. dönem 1. yazılı senaryo 3

Cevap anahtarlı tam yazılı kâğıdı: 5 ana soru, 11 madde, 100 puan, 40 dakika. Sayfada soru soru çöz, her sorudan sonra cevabını kontrol et, zayıf konunu gör ya da PDF indir. ODSGM senaryo 3'ün konu-soru dağılımına göre yazıldı; şık yok, cevabı sen yazarsın.

Son güncelleme:

Bu kâğıdı burada çöz

5 soru · 100 puan. Her sorudan sonra cevabını anahtarla kontrol et, puanını ver; sonunda toplamını ve zayıf konunu gör. Hesap gerekmez.

9. sınıf biyoloji 1. dönem 1. yazılı senaryo 3 soruları

  1. Soru 118 puan

    Defne, dedesinin kolundaki küçük, yuvarlak yara izini sorunca dedesi bunun çocukken yapılan çiçek aşısından kaldığını anlatmıştır. Defne'nin araştırmasına göre çiçek hastalığı, yüzyıllar boyunca her yıl yüz binlerce insanın ölümüne yol açmış, kurtulanların yüzünde derin izler bırakmıştı. 18. yüzyılın başında İstanbul'da uygulanan bir yöntemde, hafif seyirli bir çiçek hastasının yarasından alınan sıvı sağlıklı kişilerin derisindeki küçük bir çiziğe sürülüyordu. Bu kişiler çoğunlukla hastalığı hafif geçirip bağışık oluyor; ancak bir kısmı ağır hastalanıp ölüyor ve çevresine hastalığı bulaştırabiliyordu. 1796'da İngiliz hekim Edward Jenner, sığırlarda görülen ve insana hafif geçen inek çiçeğini geçiren sütçülerin çiçek hastalığına yakalanmadığını fark etti. Bir çocuğa inek çiçeği yarasından aldığı sıvıyı sürdü; haftalar sonra çocuğu çiçek etkenine maruz bıraktığında çocuk hastalanmadı. Bu yöntem dünyaya yayıldı ve yaklaşık iki yüz yıl süren aşılama çalışmalarının sonunda 1980'de çiçek hastalığının yeryüzünden tamamen silindiği ilan edildi.

    Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.

    1.1. Jenner'ın yöntemini İstanbul'daki eski uygulamadan daha güvenli kılan farkı metne dayanarak belirleyiniz. Bu dönüm noktasının insan hayatına çiçek hastalığının yok edilmesi dışında sağladığı iki katkıyı, her birinin hangi sorunu çözdüğünü belirterek açıklayınız.

    1.2. Defne'nin komşusu sohbet sırasında şunu söylemiştir:

    "Çiçek hastalığı aşıyla yok olduysa diğer hastalıklar da yok olmuştur. Artık çocuklara kızamık aşısı yaptırmaya gerek yok."

    Komşunun görüşünü sorgulayınız. Bu görüşün neden doğru olmadığını iki gerekçeyle açıklayınız.

    dubba.com.tr · 9. sınıf biyoloji · senaryo 3 · Soru 1

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  2. Soru 228 puan

    19. yüzyılda Küba ve Amerika kıtasının sıcak liman kentlerinde sarı humma salgınları yaşanıyordu. Yüksek ateş, sarılık ve iç kanamayla seyreden hastalık, salgın yıllarında binlerce kişinin ölümüne yol açıyordu.

    (I) Havanalı hekim Carlos Finlay, yıllar boyunca tuttuğu kayıtlarda salgınların sivrisineklerin çoğaldığı sıcak ve yağmurlu aylarda arttığını, serin aylarda ise azaldığını gördü. Bu kayıtlardan yola çıkarak 1881'de hastalığın, hasta bir kişiyi ısıran sivrisineğin daha sonra sağlıklı bir kişiyi ısırmasıyla taşındığı sonucuna ulaştı. O dönemde hekimlerin çoğu ise sarı hummanın hastaların giysileri, yatakları ve eşyalarıyla bulaştığını düşünüyordu; Finlay'ın fikri yaklaşık yirmi yıl ciddiye alınmadı.

    1900 yılında Walter Reed başkanlığındaki bir araştırma komisyonu, hastalığın nasıl bulaştığını belirlemek için gönüllülerle bir çalışma yaptı. Sivrisinek giremeyecek biçimde kapatılmış bir binaya (giysi evi) sarı humma hastalarının kullanılmış yatak ve giysileri konuldu; gönüllüler bu eşyalarla birlikte yirmi gece burada kaldı. Başka bir binanın tek odası ince bir tel örgüyle ikiye bölündü. Bölmelerden birine daha önce hasta kişileri ısırmış sivrisinekler bırakıldı (sivrisinek bölmesi); diğer bölme sivrisineksiz tutuldu (korumalı bölme). İki bölmedeki gönüllüler aynı havayı soluyor, aynı yiyecekleri yiyordu. Çalışma sonunda gruplarda hastalanan gönüllülerin oranı Görsel 1'de verilmiştir.

    Görsel 1. Deney sonunda gruplarda hastalanan gönüllülerin oranı
    Görsel 1. Deney sonunda gruplarda hastalanan gönüllülerin oranı

    (II) Komisyonun sonuçları, Finlay'ın uzun süre dikkate alınmayan düşüncesini sistemli bir deneyle yeniden ele aldı ve o güne kadar kanıtlanmamış bir gerçeği ortaya koydu: Sarı humma, eşyalarla değil, bir canlının aracılığıyla insandan insana taşınıyordu. Havana'da sivrisineklerin yumurta bıraktığı su birikintileri kurutulup su kapları örtülünce birkaç yıl içinde sarı humma vakaları büyük ölçüde ortadan kalktı.

    2.1. Metinde (I) ve (II) numarasıyla işaretlenen bölümlerin her birinde öne çıkan bilimin doğası özelliğini belirleyerek her birini bölümdeki bir bilgiyle gerekçelendiriniz.

    Bölüm Öne çıkan bilimin doğası özelliği Gerekçe
    (I)
    (II)

    2.2. Komisyonun Görsel 1'de sonuçları verilen çalışmasını metindeki bilgilerle birlikte değerlendiriniz. Aşağıdaki tabloyu çalışmaya özgü ifadelerle doldurunuz.

    Araştırma süreci ögesi Cevabınız
    Problem durumu
    Hipotez
    Bağımsız değişken
    Bağımlı değişken
    Kontrol grubu
    Sonuç (sayısal veriyle)

    2.3. Metni okuyan iki öğrenci arasında şu konuşma geçmiştir:

    Can: Komisyonun deneyi sivrisinek fikrini çok sağlam biçimde kanıtladı. Birkaç deney daha yapılırsa bu teori zamanla bir kanuna dönüşür.

    Zehra: Bence teori ile kanun arasında böyle bir basamak ilişkisi yok.

    Zehra'nın haklı olduğunu, teori ile kanunun hangi sorulara cevap aradığını belirterek ve her biri için birer örnek vererek açıklayınız.

    dubba.com.tr · 9. sınıf biyoloji · senaryo 3 · Soru 2

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  3. Soru 318 puan

    Bir okulun bilim kulübü, un kurdu (Tenebrio molitor) larvalarıyla bir çalışma yapmıştır. Kulüp üyeleri dikdörtgen bir tepsinin yarısını siyah kartonla örtmüş, diğer yarısının 30 cm üstüne yanan bir masa lambası yerleştirmiştir. Tepsinin ortasına 30 larva bırakılmış, 15 dakika sonra hangi yarıda kaç larva bulunduğu sayılmıştır. Kulübün deney kaydı aşağıdadır:

    "15. dakikada karanlık yarıda 25, aydınlık yarıda 5 larva saydık. Lambanın altındaki yarıda termometre 31 °C, karanlık yarıda 24 °C gösterdi."

    Kayıtları inceleyen iki üye farklı yorumlar yapmıştır:

    • Ayşe: "Larvalar ışıktan kaçıyor; karanlık ortamı tercih ediyorlar."
    • Kaan: "Lamba tepsinin bir yarısını ısıttığı için larvalar sıcaktan kaçmış olabilir. Bu veriyle ışığın etkili olduğunu söyleyemeyiz."

    3.1. Kulübün deney kaydındaki iki gözlemi ve Ayşe ile Kaan'ın ifadelerinin bilimsel süreçteki karşılığını belirleyiniz. Aynı verilerden iki farklı yoruma ulaşılmasını bilimin doğasının hangi özelliğiyle açıklayacağınızı gerekçesiyle yazınız.

    3.2. Kulübün Ayşe ile Kaan'ın yorumlarından hangisinin geçerli olduğuna karar verebilmesi için deneyi nasıl yeniden düzenlemesi gerektiğini açıklayınız. Açıklamanızda bağımsız değişkeni, bağımlı değişkeni ve sabit tutulması gereken en az iki değişkeni belirtiniz.

    dubba.com.tr · 9. sınıf biyoloji · senaryo 3 · Soru 3

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  4. Soru 418 puan

    Bir biyoloji öğrenci grubu, İç Anadolu'da bir bozkır gezisinde gözlemlerini kartlara yazmış ve her kartın üzerine gözlemin ilgili olduğu canlı özelliğini not etmiştir. Öğretmen, kartlardan ikisinde özelliğin yanlış yazıldığını söylemiştir.

    Kart Not edilen özellik Gözlem
    A Adaptasyon Geven bitkisinin yaprakları küçük ve dikenliydi; kökleri toprağın metrelerce derinine uzanıyordu.
    B Homeostazi Yaklaşan ayak seslerini duyan bir gelengi (tarla sincabı) hemen toprak altındaki yuvasına kaçtı.
    C Beslenme Gökyüzünde süzülen bir şahin, yere dalarak bir tarla faresini yakaladı.
    D Adaptasyon Çobanın sürüsündeki koyunların yün renkleri beyazdan koyu kahverengiye kadar farklılık gösteriyordu.
    E Boşaltım Öğle sıcağında rehberin alnı terden ıslanmıştı; rehber sık sık su içiyordu.
    F Büyüme ve gelişme Rehber, çalının yaprağındaki tırtılın birkaç hafta içinde pupa evresinden geçerek kelebeğe dönüşeceğini anlattı.

    4.1. Özelliği yanlış yazılmış iki kartı belirleyiniz. Her biri için doğru özelliği yazarak kartın neden bu özellikle ilgili olduğunu açıklayınız.

    4.2. Gruptaki bir öğrenci, "E kartındaki olay boşaltım değil, homeostazidir; kart yanlış." demiştir. Bu görüşü değerlendiriniz. E kartındaki terlemenin ve su içmenin canlıların hangi ortak özellikleriyle nasıl ilişkili olduğunu açıklayınız.

    dubba.com.tr · 9. sınıf biyoloji · senaryo 3 · Soru 4

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  5. Soru 518 puan

    Bir uzay araştırma ekibi, başka gezegenlere gönderilecek bir keşif aracının yaşam algılama deneylerini önce yeryüzünde, çöl toprağından alınan X örneği üzerinde denemiştir. Ekibin deney defterindeki notlar aşağıdadır.

    Deney Not
    1 X örneğine glikoz içeren besin çözeltisi eklendi. Birkaç dakika içinde kaptan karbondioksit gazı çıkmaya başladı.
    2 X örneğinin bir kısmı 3 saat boyunca 160 °C'de ısıtıldı, soğutulduktan sonra aynı besin çözeltisi eklendi. Gaz çıkışı, ısıtılmamış örnektekiyle aynı hızda gerçekleşti.
    3 X örneği 10 gün besin çözeltisinde bekletildi ve her gün mikroskopla incelendi. Hücreye benzer bir yapı görülmedi; parçacıkların sayısı ve büyüklüğü değişmedi.

    5.1. Her deneyin, canlıların hangi ortak özelliğini aradığını ve sonucun X örneğinde canlı bulunduğu görüşünü destekleyip desteklemediğini belirleyiniz. Kararlarınızın gerekçesini tablonun altına maddeler hâlinde yazınız.

    Deney Aranan ortak özellik Canlılığı destekliyor mu?
    1
    2
    3

    5.2. Ekipten biri, "Deney 1'de gaz çıktığına göre X örneğinde canlı vardır." demiştir. Bu görüşü notlara dayanarak değerlendiriniz. Tek bir özelliğin canlılığı kanıtlamaya neden yetmediğini cansız bir varlıktan örnek vererek açıklayınız ve Deney 2'de hangi sonucun elde edilmesi canlılık görüşünü desteklerdi, yazınız.

    dubba.com.tr · 9. sınıf biyoloji · senaryo 3 · Soru 5

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.

Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).

9. sınıf biyoloji 1. dönem 1. yazılı için ODSGM 4 senaryo yayımladı; okulun zümresi birini seçer. Bu sayfa senaryo 3'in tablosuna göre hazırlanmış tam bir yazılı kâğıdıdır: 5 ana soru, 11 puanlanan madde, toplam 100 puan. Sorular açık uçludur ve OYSS biçimindedir. Kâğıdı süre tutarak çöz, sonra puanlama anahtarıyla kendini puanla: anahtarda her madde için tam, kısmi ve sıfır puan ölçütü ile tam puanlık örnek cevap var, nereden puan kaybettiğini görürsün.

Cevap ve puanlama anahtarı

Bu senaryonun anahtarı açık: her maddenin tam puan ölçütü, olası yanıtı, kısmi ve sıfır puan durumu aşağıda. Önce kâğıdı çöz, sonra aç.

Anahtarı göster: tam puan, kısmi puan, olası yanıt
Anahtar yükleniyor…
Anahtarı PDF olarak indir

Puanlama anahtarı ve örnek cevaplar Dubba’nın hazırladığı örneklerdir; resmî değerlendirme ölçütleri ODSGM ve okulun tarafından belirlenir. Yasal uyarı (yeni sekmede açılır).

Kendini puanla

Anahtardaki ölçütlere bakarak her maddeden aldığın puanı yaz ya da Tam / 0 düğmesine bas. Toplamın ve konu konu durumun hemen çıkar.

1. soru · Biyolojideki dönüm noktalarının insan hayatına katkılarını sorgulayabilme
/ 10
/ 8
2. soru · Bilimsel araştırma süreçlerinde bilimin doğasını yorumlayabilme
/ 8
/ 12
/ 8
3. soru · Bilimsel araştırma süreçlerinde bilimin doğasını yorumlayabilme
/ 10
/ 8
4. soru · Çevresindeki canlıların özelliklerini bilimsel olarak gözlemleyebilme
/ 10
/ 8
5. soru · Çevresindeki canlıların özelliklerini bilimsel olarak gözlemleyebilme
/ 9
/ 9

Toplam: 0 / 100

Sıradaki adım

Kâğıt bilgisi

Soru kitapçığı
PDF, 6 sayfa, 340 KB: 5 ana soru, 11 madde, cevap kutulu. İndir
Puanlama anahtarı
PDF, 9 sayfa: her madde için tam, kısmi ve sıfır puan ölçütü, tam puanlık örnek cevap. Sayfada gör
Tek dosya
Soru kitapçığı ve anahtar birlikte, 15 sayfa. İndir
Süreli çözme
Kâğıdı ekranda 40 dakikalık sayaçla çöz; bitince anahtarla maddeleri kontrol et, puanını bu cihaza kaydet. Süreli çöz
Hazırlayan
Dubba (özgün eser). ODSGM'nin senaryo 3 konu-soru dağılım tablosuna göre yazıldı; MEB sorusu değildir. Son gözden geçirme: 5 Kasım 2026.
Sonra
Puanı düşük çıkan konuyu 9. sınıf biyoloji soru bankasında çalış: her konunun ilk iki testi ücretsiz, hesap gerekmez.

Senaryo 3: hangi konudan kaç soru?

KonuÖğrenme çıktısıSoruPuan
Biyolojinin Önemi, Biyoloji Biliminin Gelişimindeki Dönüm NoktalarıBİY.9.1.1 Biyolojideki dönüm noktalarının insan hayatına katkılarını sorgulayabilme118
Bilimin Doğası, Bilimsel Araştırma SüreçleriBİY.9.1.2 Bilimsel araştırma süreçlerinde bilimin doğasını yorumlayabilme246
Hücresel Yapı, Organizasyon, Beslenme, Enerji Üretimi ve Tüketimi, Boşaltım, Büyüme ve Gelişme, Metabolizma, Uyarılara Tepki, Homeostazi, Üreme, Varyasyon ve AdaptasyonBİY.9.1.4 Çevresindeki canlıların özelliklerini bilimsel olarak gözlemleyebilme236

Kaynak: ODSGM konu-soru dağılım tablosu (senaryo 3).

9. sınıf biyoloji: bütün senaryo yazılıları

9. sınıf biyoloji 1. dönem 1. yazılı senaryo 3: sık sorulanlar

9. sınıf biyoloji 1. dönem 1. yazılı senaryo 3 konuları neler?

ODSGM tablosuna göre senaryo 3'te sorular şu konulardan gelir: Biyolojinin Önemi, Biyoloji Biliminin Gelişimindeki Dönüm Noktaları; Bilimin Doğası, Bilimsel Araştırma Süreçleri; Hücresel Yapı, Organizasyon, Beslenme, Enerji Üretimi ve Tüketimi, Boşaltım, Büyüme ve Gelişme, Metabolizma, Uyarılara Tepki, Homeostazi, Üreme, Varyasyon ve Adaptasyon. Bu kâğıttaki 5 soru aynı dağılıma göre yazıldı.

Okulumun hangi senaryoyu seçtiğini nasıl öğrenirim?

ODSGM bu yazılı için 4 senaryo yayımladı; okulun biyoloji zümresi birini seçer. Seçilen senaryoyu ders öğretmenine sorabilirsin. Emin değilsen bütün senaryoların kâğıtlarını çöz: konuların çoğu ortaktır.

Bu sorular yazılıda aynen çıkar mı?

Hayır. Sorular Dubba'nın özgün eseridir ve aynı öğrenme çıktılarına göre yazıldı. Yazılıdaki sorular MEB soru havuzundan ve zümreden gelir. Amaç soru tipini, kâğıt uzunluğunu ve puanlamayı sınavdan önce görmek.

İlgili rehberler