ÖABT Tarih
Osmanlı Tarihi: Çözümlü Test ve Konu Kapsamı
Osmanlı Tarihi, beyliğin kuruluşundan XX. yüzyıl başına uzanan altı yüzyılı kapsar. Siyasi tarih ekseninde Rumeli'ye geçiş ve iskân siyaseti, İstanbul'un fethi, XVI. yüzyıldaki Akdeniz siyaseti ile Safevi ve Habsburg rekabeti, Girit ve Viyana kuşatmaları, Karlofça sonrası toprak kayıpları, 1774 sonrasında büyük güçler dengesine dayanan dış siyaset ve Nizam-ı Cedit'ten Tanzimat, Islahat fermanları ile Meşrutiyet'e uzanan reform süreci yer alır. Kültür ve uygarlık ekseninde ise merkez ve taşra teşkilatı, tımar ve iltizam gibi toprak-vergi düzenleri, kapıkulu ordusu, hukuk, eğitim, mimari ve sanat sorulur. ÖABT'de ünite yedi alt başlığa ayrılır; bunların altısı dönem, biri kültür ve uygarlık eksenlidir.
Osmanlı Tarihi sınavda kaç soru?
ÖABT Tarih sınavı 50 sorudan oluşur ve 75 dakika sürer. Osmanlı Tarihi ünitesinden 2025 ve 2026 sınavlarının ortalamasıyla 9 soru gelmiştir; bu, testin %18'ine karşılık gelir.
Osmanlı Tarihi alt başlıkları
Alt başlıklar ÖABT Tarih müfredatının 29 birimlik listesinden alınmıştır; numaralar bu listedeki sırayı gösterir.
Osmanlı Tarihi çözümlü test: 12 soru, hesapsız
Hesap gerekmez. Şıkkı seç, çözüm hemen açılır.0/12
1.XVII. yüzyılın sonunda geçilen, vergi gelir birimlerinin işletme hakkının mültezimlere kayd-ı hayat şartıyla kiralandığı ve reayanın üretim kapasitesini artırmayı amaçlayan sistem aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü göster
Doğru cevap E. Kayd-ı hayat (ömür boyu) kiralama ve reayanın üretim kapasitesini artırma amacı yalnız malikâne sistemine aittir; kaynak bu sisteme XVII. yüzyılın sonunda geçildiğini yazar. A şıkkı yanlıştır: tımarda sipahi toprağı devlet adına işletir, kiralama söz konusu değildir. B şıkkı ile C şıkkı da elenir; iltizam sisteminde mukataalar başlangıçta yalnızca birkaç yıllığına mültezime kiralanıyordu, ömür boyu kiralama malikâneyle gelmiştir. D şıkkındaki avarız ise bir toprak işletme usulü değil, olağanüstü bir vergidir.
2.Osmanlı parasının alım gücünün düşmesiyle artan nakit ihtiyacını karşılamak amacıyla başvurulan ve paradaki değerli maden oranının azaltılması anlamına gelen uygulama aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü göster
Doğru cevap D. Paradaki değerli maden oranının azaltılması kaynakta doğrudan tağşiş olarak tanımlanır ve devletin nakit ihtiyacına bağlanır. A şıkkı ile B şıkkı yanlıştır; imdadiyye ve avarız, savunma ve ordu masrafları için toplumun tüm kesimlerinden alınan olağanüstü vergilerdir, para ayarıyla ilgileri yoktur. C şıkkındaki devalüasyon paranın değer kaybetmesi sonucudur, başvurulan bir uygulama değildir. E şıkkı da elenir: kapitülasyon Avrupalı devletlere tanınan ticari ayrıcalıktır.
3.XVI. yüzyılın sonunda kıtlık ve enflasyonun etkisiyle Anadolu'da başlayan, Yavuz Sultan Selim zamanında kendini mehdi ilan ederek isyan eden bir kişiye atıfla adlandırılan ve Büyük Kaçgun'a yol açan isyanlar aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü göster
Doğru cevap A. Bozoklu Celal'e atıfla adlandırılan, Anadolu'da kıtlık ve enflasyon ortamında başlayan ve binlerce kişinin toprağını terk etmesine [Büyük Kaçgun] yol açan hareket Celâli İsyanlarıdır. B şıkkı yanlıştır; yeniçeri isyanları daha çok İstanbul'da görülmüştür. C şıkkı elenir: Patrona Halil Ayaklanması 1730'da Lâle Devri'ni sona erdiren olaydır. D şıkkındaki Şehzade Bayezid İsyanı Kanuni Dönemi'nde yaşanmış bir taht mücadelesidir. E şıkkı da uygun değildir; Vaka-i Vakvakiye 1656'da İstanbul'da çıkan bir yeniçeri isyanıdır.
4.XVII. yüzyıl Osmanlı âlimlerinden Kâtip Çelebi'nin ilimleri sınıflandırdığı, ansiklopedik nitelik taşıyan ve İslam ile Osmanlı araştırmacılarının temel başvuru kaynaklarından biri olan eseri aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü göster
Doğru cevap B. İlimlerin sınıflandırıldığı ansiklopedik eser Keşfü'z-Zunûn'dur ve kaynak bu eseri araştırmacıların temel başvuru kaynaklarından biri olarak niteler. A şıkkı yanlıştır: Seyahatname, Evliya Çelebi'nin on ciltlik gezi eseridir. C şıkkı ile D şıkkı da elenir; Nushatü's Selatin Gelibolulu Mustafa Ali'nin, risaleler ise Koçi Bey'in kaleme aldığı ıslahat layihalarıdır, ansiklopedik nitelik taşımazlar. E şıkkındaki şükûfename ise çiçek yetiştiriciliğiyle ilgili bir kitap türüdür.
5.Sancağa gönderilmeden tahta çıkan, şehzadelerin sancağa çıkmayıp sarayda yetişmesini öngören kafes usulünü benimseyen ve böylece Osmanlı verasetine yeni bir düzen getiren padişah aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü göster
Doğru cevap C. Kafes usulünü benimseyen ve sancağa gönderilmeden tahta çıkan padişah I. Ahmet'tir. A şıkkı yanlıştır; III. Mehmet sancakta yetişerek tahta çıkan son şehzadedir (1595). B şıkkı da elenir: I. Mustafa kafes usulüyle tahta çıkan ilk şehzadedir, usulü koyan değildir. D şıkkındaki II. Osman Hotin Seferi sonrasındaki isyanda öldürülen padişahtır. E şıkkındaki III. Ahmet ise Lâle Devri'nin padişahıdır ve veraset düzenlemesiyle anılmaz.
6.Lâle Devri'nde Fransa'ya elçi olarak gönderilen, beraberindeki heyetle İstanbul'a getirdiği kitap, mobilya ve kıyafetler aracılığıyla Fransız modasını Osmanlı Devleti'ne taşıyan devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü göster
Doğru cevap D. Fransa'ya elçi olarak gönderilen ve heyetiyle birlikte Fransız modasını İstanbul'a taşıyan kişi Yirmisekiz Mehmet Çelebi'dir. A şıkkı yanlıştır; İbrahim Müteferrika ilk Türk matbaasını kuran isimdir. B şıkkı ile C şıkkı da elenir: Kâtip Çelebi ve Evliya Çelebi XVII. yüzyıl âlim ve seyyahlarıdır, Lâle Devri elçilik heyetinde yer almazlar. E şıkkındaki Nevşehirli Damat İbrahim Paşa ise elçiyi gönderen dönemin sadrazamıdır.
7.Kapitülasyonların XVIII. yüzyılda Osmanlı Devleti üzerinde doğurduğu olumsuz etkilerle ilgili olarak I. Dış ticaret dengesinin bozulmasıyla ithalatın artıp ihracatın azalması, II. Yabancı tüccarların kendi ülkelerinin hukuk kurallarıyla yargılanma imtiyazı elde etmesi, III. Devletin nakit ihtiyacını karşılamak için tağşiş yoluna gitmesi, IV. Taşradan asker tedarik eden tımar sisteminin yerini iltizam usulünün alması bilgilerinden hangileri doğrudur?
Çözümü göster
Doğru cevap A. I ve II kapitülasyonların doğrudan sonucudur: kapsamı genişleyen kapitülasyonlarla ithalat artıp ihracat azalmış, yabancı tüccarlar kendi hukuklarına göre yargılanma imtiyazı kazanmıştır. III elenir; tağşiş, sömürgelerden gelen değerli madenlerin yol açtığı nakit sıkıntısının sonucudur. IV de yanlıştır: iltizama geçiş, ücretli asker giderlerinin hazineye getirdiği yükten kaynaklanmıştır. Bu nedenle III'ü içeren B şıkkı ile C şıkkı, IV'ü içeren D şıkkı ve E şıkkı elenir.
8.Lâle Devri'nde gerçekleştirilenlerle ilgili olarak I. İlk Türk matbaasının İbrahim Müteferrika tarafından kurulması, II. Tahta hanedanın yaşça en büyük üyesinin geçmesini öngören Ekber ve Erşed Sistemi'ne geçilmesi, III. İstanbul'daki yangınlara müdahale etmek için Tulumbacılar Teşkilatının kurulması, IV. Gelibolulu Mustafa Ali'nin Nushatü's Selatin adlı eserini kaleme alması bilgilerinden hangileri doğrudur?
Çözümü göster
Doğru cevap B. I ve III Lâle Devri'ne aittir: ilk Türk matbaası 1727'de İbrahim Müteferrika tarafından kurulmuş, yangınlara müdahale için Tulumbacılar Teşkilatı oluşturulmuştur. II elenir; Ekber ve Erşed Sistemi'ne XVII. yüzyılda I. Ahmet'in kafes usulüyle geçilmiştir. IV de yanlıştır: Gelibolulu Mustafa Ali'nin layihası Kanuni Dönemi sonrasında, XVI. yüzyılın sonlarına doğru kronikleşen sorunlar üzerine yazılmıştır. Böylece II'yi içeren A şıkkı, C şıkkı ve D şıkkı ile IV'ü içeren E şıkkı geçersiz olur.
9.XVII. yüzyılda Osmanlı ordusunda yaşanan değişimle ilgili olarak I. Tüfek kullanan piyadeye duyulan ihtiyaç nedeniyle yeniçeri sayısının yıldan yıla artırılması, II. Hızlı artış talebini karşılayamayan devşirme sisteminin son bulması, III. Paralı asker istihdamı azaltılarak düzenli ve disiplinli daimî orduya geçilmesi bilgilerinden hangileri doğrudur?
Çözümü göster
Doğru cevap C. I ve II doğrudur: tüfekli piyade ihtiyacı yeniçeri sayısını yıldan yıla artırmış, bu talebi karşılayamayan devşirme sistemi son bulmuş ve devşirme olmayanlar da ocağa kaydolmuştur. III elenir; paralı asker istihdamını azaltıp düzenli ve disiplinli daimî ordular kuran taraf Osmanlı Devleti değil Avusturya'dır. Osmanlı Devleti tam tersine savaş dönemlerinde geçici ücretli askerlerle ordusunu takviye etmiştir. Bu yüzden III'ü içeren D şıkkı ile E şıkkı yanlıştır; A şıkkı ve B şıkkı ise doğru öncüllerden birini dışarıda bırakır.
10.Osmanlı tarihinde I. II. Osman'ın yeniçerilerin çıkardığı bir isyanda öldürülmesi, II. Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'nın öldürülmesiyle sonuçlanan ayaklanmanın çıkması, III. Bazı devlet adamlarının Sultan Ahmet Meydanı'nda katledilmesi gelişmelerinden hangileri 1699 Karlofça Antlaşması'ndan önce gerçekleşmiştir?
Çözümü göster
Doğru cevap D. I 1622'de, III ise 1656'da yaşanmıştır; ikisi de 1699 Karlofça Antlaşması'ndan öncedir. II elenir: Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'nın öldürülmesiyle sonuçlanan Patrona Halil Ayaklanması 1730'da, yani Karlofça'dan otuz yıl sonra çıkmıştır. Bu nedenle II'yi içeren B şıkkı, C şıkkı ve E şıkkı yanlış olur; A şıkkı da Karlofça'dan önce gerçekleşen iki gelişmeden birini dışarıda bıraktığı için eksik kalır.
11.Islahat layihalarına göre Osmanlı Devleti'nin yaşadığı sorunların temelindeki faktörlerle ilgili olarak I. Yüksek rütbeli yöneticilerin kabiliyetsizliği ve istişare etmeden iş yapmaları, II. Rüşvet ve iltimasın yaygınlaşması, III. Kanun-ı Kadîm denilen eski düzene dönülmesi bilgilerinden hangileri doğrudur?
Çözümü göster
Doğru cevap E. Layihalar sorunların temelinde yöneticilerin kabiliyetsizliğini, istişaresiz iş yapmayı, rüşvet ve iltimasın yaygınlaşmasını görür; bu yüzden I ve II doğrudur. III elenir: Kanun-ı Kadîm denilen eski düzene dönülmesi bir sorun değil, layihaların önerdiği çözümdür. Dolayısıyla III'ü içeren B şıkkı, C şıkkı ve D şıkkı geçersizdir; A şıkkı ise doğru öncüllerden birini kapsam dışı bıraktığı için eksiktir.
12.Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nde tımar sisteminin bozulmasının sonuçları arasında **yer almaz**?
Çözümü göster
Doğru cevap C. Devşirme sisteminin son bulması tımarla değil, tüfekli piyade ihtiyacıyla artan yeniçeri sayısının devşirmeyle karşılanamamasıyla ilgilidir; bu yüzden C şıkkı tımar sisteminin bozulmasının sonucu sayılamaz. A şıkkı, B şıkkı ve D şıkkı kaynakta doğrudan bu bozulmaya bağlanır: köyler boşalmış, topraklar boş kalmış, devlet gelirleri azalmış ve vergi toplamak zorlaşmıştır. E şıkkı da bozulmanın sonucudur; tımarlı sipahilerin etkinliğini yitirmesi üzerine tımar topraklarında mukataa uygulamasına geçilmiştir.
Bu test Osmanlı Tarihi testlerinden biridir. Ünitenin diğer testleri, netin ve konu haritan ücretsiz hesapla açılır.
Bu test Osmanlı Tarihi testlerinden biridir; sorular Dubba için Tarih 11 (MEB) Ünite 2 — değişim çağında Avrupa ve Osmanlı temel alınarak yazılmıştır. Ünitenin kolay, orta ve zor testlerinin tamamı ücretsiz hesapla çözülür.
Osmanlı Tarihi hakkında sık sorulanlar
ÖABT'de Osmanlı Tarihi'nden kaç soru geliyor?
İki yılın ortalamasıyla 9 soru, testin %18'i. Türkiye Cumhuriyeti Tarihi'nden sonraki en yüksek ağırlıktır; iki konu birlikte sınavın yaklaşık %38'ini oluşturur.
Kültür ve uygarlık soruları ayrı bir alt başlık mı?
Evet. Osmanlı Kültür Uygarlık, ünitenin yedi alt başlığından biridir ve dönem üstüdür: kurumların farklı yüzyıllardaki hâllerini birlikte kapsar. Diğer altı alt başlık dönem eksenlidir.
"Duraklama" ve "gerileme" adlandırmaları kesin midir?
Bu adlandırmalar tarih yazımında tartışmalıdır ve dönem sınırları kaynaktan kaynağa değişebilir. ÖABT müfredatında alt başlık adı olarak kullanılırlar; sorular ise genellikle etiketi değil olayların nedenlerini ve sonuçlarını konu alır.
ÖABT Tarih diğer üniteleri
ÖABT Tarih sorularını çöz
Osmanlı Tarihi ünitesinin diğer testleri ve 8 ünitenin tamamı: ücretsiz hesap aç, netini ve eksik konularını gör.