İçeriğe atla
YeniMaarif uyumlu matematik testleriHemen çöz

ÖABT Tarih

Tarih Metodu: Çözümlü Test ve Konu Kapsamı

Tarih Metodu, tarihin bir bilim dalı olarak nasıl çalıştığını konu alır. Tarihin tanımı, olay ve olgu ayrımı, zaman ve kronoloji ile takvim sistemleri; birinci ve ikinci el kaynak ayrımı, yazılı, sözlü ve maddi kaynak türleri; kaynak tenkidi ve iç-dış eleştiri aşamaları bu ünitede yer alır. Tarihe yardımcı bilimler (paleografya, diplomatik, epigrafi, nümizmatik, arkeoloji, kronoloji, filoloji, metroloji, heraldik) ayrı bir başlıktır. Ünite ayrıca tarih yazıcılığını kapsar: Antikçağ'dan İbn Haldûn'a, Osmanlı tarih yazıcılığından pozitivist ve pozitivizm karşıtı yaklaşımlara uzanan historiyografi geleneği.

Tarih Metodu sınavda kaç soru?

4soru
%8testteki payı
1alt başlık

ÖABT Tarih sınavı 50 sorudan oluşur ve 75 dakika sürer. Tarih Metodu ünitesinden 2025 ve 2026 sınavlarının ortalamasıyla 4 soru gelmiştir; bu, testin %8'ine karşılık gelir.

Tarih Metodu alt başlıkları

01Tarih Metodu

Alt başlıklar ÖABT Tarih müfredatının 29 birimlik listesinden alınmıştır; numaralar bu listedeki sırayı gösterir.

Tarih Metodu çözümlü test: 12 soru, hesapsız

Hesap gerekmez. Şıkkı seç, çözüm hemen açılır.0/12

  1. 1.Bazı tarihçiler modern tarih yazımını Fransız filozof Voltaire ile başlatırlar. Voltaire, XIV. Louis dönemini kaleme alırken "ben ne kralın hayatını ne de saltanat yıllarını yazmak niyetindeyim. İsteğim, insan zihninin tarihini yazmaktır" demiştir. Voltaire'in bu ifadelerinde kendisinden öncekilerden ayrıldığı nokta aşağıdakilerden hangisidir?

    Çözümü göster

    Doğru cevap B. Alıntıda Voltaire kralın hayatını ve saltanat yıllarını değil insan zihninin tarihini yazmak istediğini söyler; kendisinden öncekilerden ayrıldığı nokta budur. Olayları yıllara göre sıralayan düzen vekayinâmelerin işidir; tarihi Tanrı'ya varmak için bir araç olarak görmek el-Kâfiyecî'ye, rivayetleri yorumlamadan aktarmak hikâyeci tarihe, toplumların üretim tarzlarını incelemek ise İbn Haldun'a aittir; hiçbiri bu alıntıda geçmez.

  2. 2.1766 yılında İstanbul'da meydana gelen ve "küçük kıyamet" olarak adlandırılan büyük depremi görenler onu kaydetmiş, Osmanlı Devleti de deprem sonrası aldığı önlemler için yazışmalar yapmıştır. Bu duruma göre I. depremin kendisinin tarihin konusu olmaması, II. depremin sonuçlarının derlenerek yazılmasının tarih sayılması, III. tarihin doğal hadiseleri kendi kanunlarıyla açıklayarak konu edinmesi hususlarından hangileri söylenebilir?

    Çözümü göster

    Doğru cevap C. Kaynak 1766 depremi örneğinde iki hükmü açıkça verir: depremin kendisi tarihin konusu değildir, buna karşılık depremin sonuçlarının derlenip yazılması tarihtir. III elenir, çünkü tarih kendine has kanunları olan doğal gelişmeleri konu edinmez; kronoloji bunları sıralayabilir ama buna tarih denilemez. Bu yüzden III'ü içeren D şıkkı ile E şıkkı yanlıştır; A şıkkı ve B şıkkı ise kaynakta birlikte verilen iki hükümden birini dışarıda bıraktığı için eksik kalır.

  3. 3.Tarih araştırmalarında olayın geçtiği mekân kadar zaman da önemlidir. Geçmişteki bir hadiseyi bugünün veya olay tarihinin dışındaki şartlarla izah etme durumu aşağıdakilerden hangisidir?

    Çözümü göster

    Doğru cevap A. Olayın kendi zamanının dışındaki şartlarla açıklanması kaynakta tarih yanılgısı olarak adlandırılır ve olay ile zamanın uyuşmazlığı diye tanımlanır. Tarihi olgu, olayın uzun zaman içinde kanunlara dönüşmesidir; dönemlendirme çağ taksimini, prehistorya kaynakların bulunmadığı devri, intihal ise alınan bilginin kaynağının gösterilmemesini karşılar.

  4. 4.Arşivlerde korunan kanun ve tüzükler, idarecilerin toplantı tutanakları ve devletlerarası anlaşma metinleri ile ilgili olarak I. tarihi kaynak olarak güvenirliliklerinin kesin olması, II. içeriklerinin ne kadarının niyet veya öneri düzeyinde kaldığının tetkik edilmesi gerekmesi, III. içeriklerinde olması gerekene değil yalnızca olana yer verilmesi yargılarından hangileri doğrudur?

    Çözümü göster

    Doğru cevap D. Kaynak arşiv belgelerinin güvenirliliğini kesin sayar, ancak tarihçinin içeriğin ne kadarının niyet veya öneri düzeyinde kaldığını tetkik etmesini şart koşar. III bunun tersini iddia ettiği için elenir: belgeler bazen olanı değil olması gerekeni yazabilir. Bu nedenle III'ü içeren C şıkkı ile E şıkkı yanlıştır; A şıkkı ve B şıkkı ise iki doğru yargıdan yalnız birini aldığından eksik kalır.

  5. 5.Mübahat S. Kütükoğlu tarih araştırmalarında izlenecek yöntem hakkında şunları söylemiştir: "Tarihçi, en iyiyi, en doğruyu ve kendisini gayeye ulaştıran yolları denemeli, eksiklerini doldurmak için gayret göstermelidir. Ancak bazen neticeye varmak için sarf edilen emekler boşa gidebilir, aranan bulunamaz, başlanılan noktaya dönülebilir. Fakat bu başarısızlık tarihçiyi hayal kırıklığına uğratmamalı, tam aksine neticeye varacak başka yollar ve metotların denenmesine yol açmalıdır." Kütükoğlu'nun bu sözlerinden çıkarılacak sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

    Çözümü göster

    Doğru cevap B. Alıntının son cümlesi doğrudan bu sonucu verir: emek boşa gitse bile başarısızlık tarihçiyi yeni yollar ve metotlar denemeye yöneltmelidir. Ana kaynağın ikinci elden kaynağa tercih edilmesi, alıntılanan kaynakların usulünce gösterilmesi, belgelerin şekil özelliklerinin öğrenilmesi ve kaynakların kronolojik ya da tematik tasnifi kaynakta yer alan gerçek ilkelerdir; ancak bu alıntının konusu değildir.

  6. 6.Bir araştırmacı, Türkçe bilen herkesin anladığı "sergi" kelimesinin Osmanlıcada "yeniçerilere verilen maaş" anlamına geldiğini saptamıştır. Araştırmacının incelediği çağdaki sözlük ve terim anlamlarını doğru belirlemek için yararlanması gereken alan aşağıdakilerden hangisidir?

    Çözümü göster

    Doğru cevap E. Kaynak bu örneği doğrudan dil (linguistik) başlığı altında verir: tarihçi araştırdığı çağdaki sözlük ve terim anlamlarını doğru bilmek zorundadır. Diplomatik belgelerin şekil özellikleriyle, sosyal antropoloji insan davranışlarının mukayesesiyle, etnografi halkların örf ve adetleriyle, onomastik ise yer adlarıyla uğraştığı için tek bir kelimenin dönemsel anlamını çözmeye yaramaz.

  7. 7.Fransız Annales Okulu ile ilgili olarak I. tarihin konusunun yalnızca devletlerin kurumları ve karşılıklı ilişkileriyle sınırlandırılmasını savunması, II. 1929 yılında Marc Bloch ve Lucien Febvre tarafından dile getirilmesi, III. tarih biliminin sosyoloji, ekonomi ve psikoloji gibi sosyal bilimlerle işbirliğini önermesi yargılarından hangileri doğrudur?

    Çözümü göster

    Doğru cevap E. Kaynak Annales'i 1929'da Marc Bloch ve Lucien Febvre tarafından dile getirilen, sosyoloji ve ekonomi gibi sosyal bilimlerle işbirliğini öneren bir ekol olarak tanıtır; II ve III bu tanımdan gelir. I elenir, çünkü tarihi devletlerin kurumları ve karşılıklı ilişkileriyle sınırlama fikri kaynakta reddedilen bir yaklaşımdır ve Annales'e ait değildir. Bu yüzden I'i içeren C şıkkı ile D şıkkı yanlıştır; A şıkkı ve B şıkkı da tek öncülde kaldığından eksiktir.

  8. 8.Osmanlı Arşivi'ndeki defter tasnifleri ile ilgili olarak I. Divan-ı Hümayun defterlerinin devletin siyasi ve hukuki kararlarını içermesi, II. Bâb-ı Defterî defterlerinin maliye ile ilgili olması, III. Defterhâne-i Âmire defterlerinin Tanzimat sonrasında dosya usulüne geçilen nezaret evrakını kapsaması yargılarından hangileri doğrudur?

    Çözümü göster

    Doğru cevap C. Defter tasniflerinde Divan-ı Hümayun defterleri siyasi ve hukuki kararları, Bâb-ı Defterî defterleri maliyeyi kapsar. III elenir: Tanzimat sonrasında dosya usulüne geçilen nezaret evrakı defter tasnifi değil evrak tasnifidir; Defterhâne-i Âmire defterleri ise has, zeâmet, timar ve vakıf gibi arazi türlerini tescil eder. Bu nedenle III'ü içeren D şıkkı ve E şıkkı yanlıştır; A şıkkı ile B şıkkı ise tek öncülde kaldığı için eksik kalır.

  9. 9.Mehmed Neşrî'nin 1500'lerde kaleme aldığı Kitâb-i Cihânnümâ adlı eserinin kaynağı, kendisinden önce yazılmış olan Aşıkpaşazâde Tarihi'dir ve her iki eser de bugün elimizdedir. Bu durumda Kitâb-i Cihânnümâ'nın tarih usulü bakımından taşıdığı nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

    Çözümü göster

    Doğru cevap B. Kaynağı kendisinden önceki bir esere dayanan ve o eser de elimizde bulunan metin, önemine rağmen ikinci elden kaynak sayılır. Ana kaynak olabilmek için eserin olayla çağdaş olması gerekir; araştırma eseri kaynaklar kullanılarak sonradan yapılan incelemedir, monografi tek bir olayı inceleyen araştırma, biyografi ise bir şahsın hayatını konu alan eserdir.

  10. 10.Osmanlı Devleti'nde olayların yıllara göre yazımı anlamına gelen vekayinâme türünde eser vermek üzere resmen görevlendirilen ve yazdıkları eserler kendi adlarıyla anılan tarihçiler aşağıdakilerden hangisidir?

    Çözümü göster

    Doğru cevap A. Vekayinâme yazmak üzere resmen görevlendirilen Osmanlı tarihçileri vak'anüvislerdir ve eserleri de vak'anüvis tarihleri diye anılır. Nessablar soy tespiti yapanlar, hakkâklar mühür kazıyanlar, epigrafistler kitabelerle uğraşanlar, logograflar ise epos denilen şiirleri düzyazıya çevirenlerdir; hiçbiri resmi tarih yazıcılığı görevini karşılamaz.

  11. 11.Suraiya Faroqhi, kaynakların türlere özgü yerleşmiş kurallarını ele alırken "Çoğu Osmanlı vakanüvisi ellerindeki malzemeyi padişahların hüküm sürdükleri dönemlere göre düzenliyordu. Bir vakanüvis bu formatın dışına çıktığında, düşünme tarzında önemli bir değişiklikle karşı karşıyayız demektir." ifadelerine yer vermiştir. Bu parçaya göre araştırmacının yapması gereken aşağıdakilerden hangisidir?

    Çözümü göster

    Doğru cevap C. Parça, tür kuralının dışına çıkan vakanüvisin düşünme tarzında bir değişiklik olduğunu gösterdiğini söyler ve bunun nedeninin araştırılmasını ister. Transkripsiyonu yapmak alfabe çevirisidir, kişisel gözlem içermeyen tür nitelemesi hac anlatıları için kullanılır, malzemeyi yeniden padişah dönemlerine göre tasnif etmek yazarın kendi tercihini silmek olur, şekil özelliklerini diplomatik bilgisiyle incelemek ise ayrı bir kaynak eleştirisi işidir; parçanın istediği adım bunlar değildir.

  12. 12.Modern tarih yazımında etkin olan araştırıcı (nedennasılcı) tarih, olayın gerçek şekline ulaşmada "neden-nasıl" sorularını soran bir tarzdır. Aşağıdakilerden hangisi bu tarzı benimseyen tarihçinin izlediği yöntemin basamakları arasında **yer almaz**?

    Çözümü göster

    Doğru cevap D. Kaynak araştırıcı tarihçinin yöntemini üç basamakta sayar: kaynakları derleyip olayları zapt etmek, kronolojik veya tematik tasnif yapmak, analiz ederek neden-nasıl sorularını cevaplayıp yazmak. A şıkkı, B şıkkı, C şıkkı ve E şıkkı bu basamakları karşılar. Laboratuvar ortamında tekrarlanan gözlem ise tarihin fen bilimlerinden ayrıldığı noktadır; tarihçinin gözlemi ancak kalıntılar, kaynaklar ve belgeler üzerinden yapılabilir.

Bu test Tarih Metodu testlerinden biridir. Ünitenin diğer testleri, netin ve konu haritan ücretsiz hesapla açılır.

Bu test Tarih Metodu testlerinden biridir; sorular Dubba için Anadolu Üniversitesi AÖF, Tarih Metodu (TAR105U), Ünite 1-2 temel alınarak yazılmıştır. Ünitenin kolay, orta ve zor testlerinin tamamı ücretsiz hesapla çözülür.

Tarih Metodu hakkında sık sorulanlar

ÖABT'de Tarih Metodu'ndan kaç soru geliyor?

İki yılın ortalamasıyla 4 soru, testin %8'i.

Tarihe yardımcı bilimler nelerdir?

Sık sorulanlar arasında paleografya (eski yazı), diplomatik (belge bilgisi), epigrafi (kitabe), nümizmatik (para), arkeoloji, kronoloji (takvim), filoloji (dil), metroloji (ölçü) ve heraldik (arma) bulunur.

Tarih felsefesi bu ünitenin kapsamında mı?

Historiyografi tarafı kapsamdadır: İbn Haldûn, Antikçağ tarih anlayışı, pozitivist tarih ve pozitivizm karşıtı yaklaşımlar tarih yazıcılığı başlığı altında yer alır. Salt spekülatif tarih felsefesi tartışmaları ise ÖABT'de ölçülmez.

ÖABT Tarih diğer üniteleri

ÖABT Tarih sorularını çöz

Tarih Metodu ünitesinin diğer testleri ve 8 ünitenin tamamı: ücretsiz hesap aç, netini ve eksik konularını gör.

Ücretsiz çözmeye başla

İlgili rehberler