Tarih Metodu — Konu Kapsamı ve Soru Sayısı

ÖABT Tarih sınavı 50 sorudan oluşur ve 75 dakika sürer. Tarih Metodu ünitesinden 2025 ve 2026 sınavlarının ortalamasıyla 4 soru gelmiştir; bu, testin %8'ine karşılık gelir.

Alt başlıklar ÖABT Tarih müfredatının 29 birimlik listesinden alınmıştır; numaralar bu listedeki sırayı gösterir.

1. 1.Bazı tarihçiler modern tarih yazımını Fransız filozof Voltaire ile başlatırlar. Voltaire, XIV. Louis dönemini kaleme alırken "ben ne kralın hayatını ne de saltanat yıllarını yazmak niyetindeyim. İsteğim, insan zihninin tarihini yazmaktır" demiştir. Voltaire'in bu ifadelerinde kendisinden öncekilerden ayrıldığı nokta aşağıdakilerden hangisidir?

   • A)Olayları yıllara göre sıralayan bir düzen benimsemesi
   • B)Kralın hayatı ve saltanat yılları yerine insan zihninin tarihini yazmayı amaçlaması
   • C)Tarihi, Tanrı'ya varmak için bir araç olarak görmesi
   • D)Rivayetleri yorumlamadan olduğu gibi aktarması
   • E)Toplumların üretim tarzlarını ve kurumlarını incelemesi

   Çözüm (B): Alıntıda Voltaire kralın hayatını ve saltanat yıllarını değil insan zihninin tarihini yazmak istediğini söyler; kendisinden öncekilerden ayrıldığı nokta budur. Olayları yıllara göre sıralayan düzen vekayinâmelerin işidir; tarihi Tanrı'ya varmak için bir araç olarak görmek el-Kâfiyecî'ye, rivayetleri yorumlamadan aktarmak hikâyeci tarihe, toplumların üretim tarzlarını incelemek ise İbn Haldun'a aittir; hiçbiri bu alıntıda geçmez.

2. 2.1766 yılında İstanbul'da meydana gelen ve "küçük kıyamet" olarak adlandırılan büyük depremi görenler onu kaydetmiş, Osmanlı Devleti de deprem sonrası aldığı önlemler için yazışmalar yapmıştır. Bu duruma göre I. depremin kendisinin tarihin konusu olmaması, II. depremin sonuçlarının derlenerek yazılmasının tarih sayılması, III. tarihin doğal hadiseleri kendi kanunlarıyla açıklayarak konu edinmesi hususlarından hangileri söylenebilir?

   • A)Yalnız I
   • B)Yalnız II
   • C)I ve II
   • D)II ve III
   • E)I, II ve III

   Çözüm (C): Kaynak 1766 depremi örneğinde iki hükmü açıkça verir: depremin kendisi tarihin konusu değildir, buna karşılık depremin sonuçlarının derlenip yazılması tarihtir. III elenir, çünkü tarih kendine has kanunları olan doğal gelişmeleri konu edinmez; kronoloji bunları sıralayabilir ama buna tarih denilemez. Bu yüzden III'ü içeren D şıkkı ile E şıkkı yanlıştır; A şıkkı ve B şıkkı ise kaynakta birlikte verilen iki hükümden birini dışarıda bıraktığı için eksik kalır.

3. 3.Tarih araştırmalarında olayın geçtiği mekân kadar zaman da önemlidir. Geçmişteki bir hadiseyi bugünün veya olay tarihinin dışındaki şartlarla izah etme durumu aşağıdakilerden hangisidir?

   • A)Tarih yanılgısı
   • B)Tarihi olgu
   • C)Dönemlendirme
   • D)Prehistorya
   • E)İntihal

   Çözüm (A): Olayın kendi zamanının dışındaki şartlarla açıklanması kaynakta tarih yanılgısı olarak adlandırılır ve olay ile zamanın uyuşmazlığı diye tanımlanır. Tarihi olgu, olayın uzun zaman içinde kanunlara dönüşmesidir; dönemlendirme çağ taksimini, prehistorya kaynakların bulunmadığı devri, intihal ise alınan bilginin kaynağının gösterilmemesini karşılar.

Bu üç soru Tarih Metodu testlerinden alınmış örneklerdir; sorular Dubba için Anadolu Üniversitesi AÖF, Tarih Metodu (TAR105U), Ünite 1-2 temel alınarak yazılmıştır. Ünitenin tam testleri ücretsiz hesapla çözülebilir.