10. sınıf Maarif kimya kitabında Çeşitlilik ünitesinin tamamı tek bir konuya ayrılmış: çözeltiler. 9. sınıfta aynı adı taşıyan temada kimyasal bağları, molekül polarlığını, moleküller arası etkileşimleri ve katı ile sıvıların özelliklerini görmüştün; burada ise iki maddenin birbiri içinde nasıl homojen dağıldığını, ne kadarının dağılabildiğini ve bu dağılımın çözeltinin özelliklerini nasıl değiştirdiğini inceliyorsun. Ünite sekiz alt başlıkta ilerliyor: çözünme süreci, çözünebilirlik, çözünme türleri, çözünürlük, çözünürlüğe etki eden faktörler, çözeltilerin sınıflandırılması, derişim birimleri ve koligatif özellikler.
Çözünme, bir maddenin başka bir madde içinde tanecikleri düzeyinde homojen dağılmasıdır; oluşan karışıma çözelti denir. Sulu çözeltilerde çözücü sudur, diğerlerinde miktarı fazla olan bileşen çözücü sayılır ve çözeltinin fiziksel hâlini belirler. Kitap çözünmeyi üç basamaklı bir süreç olarak modelliyor: çözücü taneciklerinin birbirinden ayrılması, çözünen taneciklerinin birbirinden ayrılması ve bu iki tür taneciğin birbiriyle etkileşmesi. İlk iki basamak enerji ister, üçüncüsü enerji açığa çıkarır; toplam enerji değişimi çözünmenin ısı alan mı ısı veren mi olduğunu belirler. Taneciklerin su tarafından sarılmasına hidratasyon, başka bir çözücü tarafından sarılmasına solvatasyon denir.
Hangi maddenin hangisinde çözüneceğini 'benzer benzeri çözer' ilkesiyle açıklarsın. İyonik bileşikler ve polar moleküller genellikle polar çözücülerde, apolar maddeler apolar çözücülerde iyi çözünür. Tuzun suda çözünmesinde iyon-dipol etkileşimi, alkolün suda çözünmesinde hidrojen bağı, iyotun apolar bir çözücüde çözünmesinde London kuvvetleri devreye girer. Sabunun yağ lekesini nasıl temizlediği, kuru temizlemede neden apolar çözücü kullanıldığı ve kâğıt kromatografisi bu ilkenin günlük hayattaki karşılıklarıdır.
Çözünme kendi içinde sınıflandırılır. Tanecikler iyonlarına ayrılarak dağılıyorsa iyonik, molekül olarak dağılıyorsa moleküler çözünme olur. Çözünen madde çözücüyle tepkimeye girip yeni türler oluşturuyorsa kimyasal çözünme, kendi kimliğini koruyarak dağılıyorsa fiziksel çözünme söz konusudur. Karbon dioksitin suda karbonik asit oluşturması kimyasal çözünmeye, şekerin suda dağılması fiziksel ve moleküler çözünmeye örnektir.
Çözünürlük, belirli sıcaklık ve basınçta belirli miktar çözücüde çözünebilen en fazla madde miktarıdır ve genellikle g/100 g su birimiyle verilir. Katıların çözünürlüğü çoğunlukla sıcaklıkla artar, bazı katılarda az değişir ya da azalır. Gazların çözünürlüğü sıcaklık artınca azalır, basınç artınca artar; katı ve sıvılarda basıncın etkisi ihmal edilir. Çözünürlük ayrıca maddenin cinsine bağlıdır ve ayırt edici bir özelliktir. Çözeltiler elektrik iletkenliğine göre elektrolit ya da elektrolit olmayan, çözünen miktarına göre doymamış, doymuş ya da aşırı doymuş olarak sınıflandırılır. Derişim birimi olarak molarite (M = n / V) ve çok seyreltik çözeltiler için ppm kullanılır; seyreltme hesabı M₁·V₁ = M₂·V₂ ile yapılır. Son olarak koligatif özellikler gelir: çözeltinin kaynama noktası saf çözücüden yüksek, donma noktası düşüktür ve bu fark çözünenin türüne değil çözünmüş tanecik sayısına bağlıdır.