Maarif programıyla yazılan 10. sınıf tarih kitabının ilk ünitesi, 1040 ile 1299 arasındaki yaklaşık iki buçuk yüzyılı ele alıyor. Başlangıç noktası Tuğrul ve Çağrı Beylerin Gaznelileri yendiği Dandanakan Savaşı, kapanış ise Osmanlı Beyliği'nin tarih sahnesine çıktığı 1299. Ünite dört alt bölümden oluşuyor: askerî mücadeleler, devlet ve ordu teşkilatındaki değişim, sosyal yaşam ve ekonomi, son olarak bilim, kültür, eğitim ve sanat. Kapakta verilen anahtar kavramlar da bu sırayı izliyor: gaza, fetih, Haçlı, sultan, örf, Ahilik, fütüvvet, medrese, tekke, şifahane ve Türkiye.
İlk bölüm bir savaşlar zinciri gibi okunmalı. Dandanakan (1040) Büyük Selçuklu Devleti'ni kurdu. Pasinler (1048), kitabın deyişiyle Selçukluların Doğu Roma ile yaptığı bilinen ilk savaş. Malazgirt (26 Ağustos 1071) Anadolu'nun kapılarını açtı; Alp Arslan'ın Turan taktiği ve Doğu Roma ordusundaki Uz ve Peçenek birliklerinin saf değiştirmesi zaferin etkenleri arasında sayılıyor. Ardından Anadolu'da ilk Türk beylikleri kuruldu ve Süleyman Şah'ın 1075'te İznik'i alıp merkez yapmasıyla Türkiye Selçuklu Devleti fiilen ortaya çıktı. Haçlı Seferleri (I. Haçlı 1096-1099, II. Haçlı 1147-1149, III. Haçlı 1189-1192, IV. Haçlı 1202-1204), Selahaddin Eyyubi'nin Hıttin zaferi ve 1187'de Kudüs'ün alınması, II. Kılıçarslan'ın 17 Eylül 1176'daki Miryokefalon zaferi ve 1243'te Moğollara karşı kaybedilen Kösedağ Savaşı bu bölümün omurgasını oluşturuyor.
İkinci bölüm, Türkistan'dan getirilen devlet geleneğinin İslamiyet'le nasıl harmanlandığını anlatıyor. Kut anlayışı yerini 'Allah'ın yeryüzündeki gölgesi' fikrine bıraktı, il kelimesinin yerini mülk aldı, kurultay divana dönüştü, kağan ve yabgu unvanları yerine hakan, han ve Gazneliler Dönemi'nden itibaren sultan kullanıldı. Taht, otağ, tuğ, para ve sancak gibi eski alametlere hutbe, çetr, taç, tuğra ve hilat eklendi. Atabeylik, ikta sistemi, gulam askerleri, Divan-ı Mezalim, şeri ve örfi hukuk ayrımı, pervane ve naib-i saltanat gibi görevliler de bu bölümün kavram listesinde.
Üçüncü ve dördüncü bölümler gündelik hayatı ve medeniyeti işliyor. Selçuklu toplumu yerleşme biçimine göre şehirliler, köylüler ve konargöçerler olarak üçe ayrılıyor; arazi has, ikta, öşri, haraci, mülk ve vakıf olarak sınıflandırılıyor. Kervansaraylar, tüccar mallarını güvenceye alan uygulamalar ve Ahi Evran öncülüğünde örgütlenen Ahilik ekonomik hayatın taşıyıcıları. Son bölümde Nizamiye Medreseleri, kütüphaneler, rasathaneler, darüşşifalar, Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası; Hoca Ahmed Yesevi, Mevlana, Hacı Bektaş Veli, Yunus Emre, Kaşgarlı Mahmud, Ömer Hayyam, Cezeri ve İbni Bibi gibi şahsiyetler ile Avrupa'daki skolastik düşünce ve Gotik mimariyle karşılaştırmalar yer alıyor.