Maarif programıyla yazılan 9. sınıf tarih kitabı, padişahlar ya da savaşlarla değil, tarihin kendisini sorgulayan bir üniteyle açılıyor. Geçmişin İnşa Sürecinde Tarih dört alt bölümden oluşur: tarih öğrenmenin faydaları, tarihin doğası, tarihsel bilginin üretim süreci ve tarih araştırma ile yazımında dijital dönüşüm. Ünitenin anahtar kavramları arşiv, dijitalleşme, geçmiş, kanıt, olay, olgu, tarih, tarihçi, tarihsel bilgi, tarihsel zaman ve yapay zekâdır. Bu kavramları birer cümleyle tanımlayabildiğin an ünitenin iskeletini kurmuş olursun.
İlk bölüm, tarihin bireye ve topluma ne kazandırdığını tartışır. Kitap burada kimlik ve aidiyet duygusu, millî bilinç, ortak değerlerin benimsenmesi, kültürel mirasa sahip çıkma, olaylara farklı açılardan bakabilme ve empati kurma gibi kazanımlar üzerinde durur. Çanakkale Şehitler Abidesi, yurt dışından iade edilen Kanatlı Denizatı Broşu ve Zeugma'daki Çingene Kızı mozaiğinin kayıp parçaları gibi örnekler, geçmişe sahip çıkmanın somut bir davranış olduğunu gösterir. Piri Reis ve arkeolog Jale İnan'ın hayatları da tarihle ilgilenen insanların topluma neler bıraktığına dair örnek olarak verilir.
İkinci bölüm, ünitenin en yoğun kısmıdır. Burada geçmiş ile tarihin aynı şey olmadığını öğrenirsin: geçmiş, bugüne göre geride kalmış zaman dilimidir; tarih ise tarihçinin kanıtlara dayanarak bu geçmişi bugünden yeniden kurma çabasıdır. Tarihsel bilginin oluşması için üç unsur birlikte gerekir: konu olan insan, geçmişten iz taşıyan kaynak ve bu kaynağı yöntemle sorgulayan tarihçi. Kitap ayrıca olay ile olguyu ayırır. Olay belirli bir zamanda yaşanmış somut ve özel bir gelişmedir; olgu ise kanıtlanabilen, daha genel ve soyut bir süreçtir. Hicret bir olay, İslamiyet'in yayılışı bir olgudur; James Watt'ın 1769'daki buhar makinesi bir olay, Sanayi Devrimi bir olgudur.
Aynı bölümde zaman ve takvim de işlenir. Kitaba göre ilk ay takvimini Sümerler hazırlamış ve yılı 12 ay, 354 gün olarak hesaplamıştır; ilk güneş takvimini Eski Mısırlılar kullanmış, bu takvim Roma'da Julius Caesar döneminde yeniden düzenlenmiş, 1582'de Papa XIII. Gregorius'un değişiklikleriyle bugün kullandığımız Gregoryen takvim ortaya çıkmıştır. Yazının bulunmasıyla, yaklaşık MÖ 3200'lerde Sümerlerle tarih devirlerinin başladığı kabul edilir; öncesi tarih öncesi devirlerdir. Üçüncü bölüm tarihe yardımcı bilimleri, kaynak türlerini ve altı aşamalı bilgi üretim sürecini; dördüncü bölüm ise dijital kaynakları, veri işleme adımlarını ve yapay zekânın tarihçiye etkisini anlatır.