İçeriğe atla
YeniMaarif uyumlu matematik testleriHemen çöz

Maarif uyumlu · 9. sınıf matematik · 2. Tema: Nicelikler ve Değişimler

Nicelikler ve Değişimler: yaprak test 1

9. sınıf matematiğin 2. teması Nicelikler ve Değişimler için 12 soru: 4 kolay, 4 orta, 4 zor.

Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).

Bu testin ölçtüğü öğrenme çıktıları

Her soru Maarif öğretim programındaki bir öğrenme çıktısının belirli bir süreç bileşenini ölçer ve bir gerçek yaşam bağlamında kurulur.

  • MAT.9.2.1 · Gerçek sayılarda f(x) = x şeklinde tanımlı doğrusal referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen g(x) = a ∙ f(x ± r) ± k, (a, r, k ∈ ℝ, a ≠ 0) doğrusal fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme
  • MAT.9.2.2 · Gerçek sayılarda m(x) = ± |ax ± b| ± c (a, b, c ∈ℝ, a ≠ 0) şeklinde tanımlı mutlak değer fonksiyonlarının nitel özelliklerini incelemek için doğrusal fonksiyonlara bağlı analojik akıl yürütebilme
  • MAT.9.2.3 · Doğrusal fonksiyonlarla ifade edilebilen denklem ve eşitsizlikler içeren problem çözebilme

12 çözümlü soru

1.Kolay

MAT.9.2.1 · Gerçek sayılarda f(x) = x şeklinde tanımlı doğrusal referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen g(x) = a ∙ f(x ± r) ± k, (a, r, k ∈ ℝ, a ≠ 0) doğrusal fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: a) Doğrusal referans fonksiyonun nitel özelliklerini (tanım kümesi, görüntü kümesi, işareti, artanlığı-azalanlığı, maksimum-minimum noktaları, sıfırları, bire birliği) matematiksel temsilleri kullanarak belirler.

Okulun deprem tatbikatında 9. sınıf öğrencileri, alarm çalınca sınıf kapısından bahçedeki toplanma alanına yürümektedir. Tatbikat kuralı gereği koşulmaz; öğrenciler her saniyede tam 1 metre yol alır. Toplanma alanı sınıf kapısından 40 metre uzaktadır. Alarm anı 0 saniye, sınıf kapısı 0 metre kabul edilir. Öğrenciler 40. saniyede alana varır ve bu an da gözleme dâhildir. Gözlemde xx zamanı saniye, f(x)f(x) alınan yolu metre cinsinden göstermek üzere ff fonksiyonu f(x)=xf(x) = x kuralıyla [0,40][0, 40] aralığında tanımlanır. Bazı değerler şöyledir:
xx (saniye)02040
f(x)f(x) (metre)02040
Buna göre [0,40][0, 40] aralığında tanımlı ff doğrusal referans fonksiyonunun nitel özellikleri için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler · Yaprak test 1 · Soru 1

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: A

Her saniyede 1 metre yol alındığı için fonksiyon f(x)=xf(x) = x kuralıyla ve tatbikat gözlemi 00 ile 4040. saniyeyi de kapsadığı için [0,40][0, 40] aralığında tanımlıdır. x1<x2x_1 < x_2 ise f(x1)=x1<x2=f(x2)f(x_1) = x_1 < x_2 = f(x_2) olduğundan ff bu aralıkta artandır. Her x∈[0,40]x \in [0, 40] için f(x)=x≤40f(x) = x \le 40 ve f(40)=40f(40) = 40 olduğundan en büyük değer 4040'tır. Bu nedenle A doğrudur. B yanlıştır: fonksiyon azalan değildir; en küçük değer f(0)=0f(0) = 0'dır. C yanlıştır: f(x)=0f(x) = 0 yalnız x=0x = 0 için sağlanır, f(40)=40f(40) = 40'tır. D yanlıştır: f(0)=0f(0) = 0 ve f(40)=40f(40) = 40 eşit değildir; artan olduğu için ff bire birdir. E yanlıştır: tanım aralığı kapalı olduğundan en büyük değer vardır ve 4040'tır.
2.Kolay

MAT.9.2.2 · Gerçek sayılarda m(x) = ± |ax ± b| ± c (a, b, c ∈ℝ, a ≠ 0) şeklinde tanımlı mutlak değer fonksiyonlarının nitel özelliklerini incelemek için doğrusal fonksiyonlara bağlı analojik akıl yürütebilme

Süreç bileşeni: c) Tespit ettiği nitel özelliklerinden hareketle gerçek sayılarda m(x) = ± |ax ± b| ± c (a, b, c ∈ ℝ, a ≠ 0) şeklinde tanımlı mutlak değer fonksiyonunun parçalı gösterimine yönelik çıkarımlarda bulunur.

Müzik dersinde bir akort cihazı, telin ayar konumu xx birim iken hedef konum olan 44 birimden sapmanın büyüklüğünü ölçer ve ekrana bu büyüklükten 22 birim fazla olan değeri yazar. Ekranda okunan değer, gerçek sayılarda h(x)=x−4h(x) = x - 4 şeklinde tanımlı doğrusal fonksiyonun grafiğinde negatif olan kısmın xx eksenine göre yansıtılıp 22 birim yukarı ötelenmesiyle elde edilen mm fonksiyonuyla modelleniyor. Bu modele göre mm fonksiyonu x=4x = 4 noktasında en küçük değerini 22 olarak alıyor; x<4x < 4 iken azalıyor, x>4x > 4 iken artıyor. Buna göre mm fonksiyonunun parçalı gösterimi aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler · Yaprak test 1 · Soru 2

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: D

Doğrusal h(x)=x−4h(x)=x-4 fonksiyonu x=4x=4 noktasında sıfırdır. Bu nokta, mutlak değer grafiğinin kırılma noktasıdır. x<4x<4 iken h(x)<0h(x)<0 olduğundan bu kısım xx eksenine göre yansıtılır: −(x−4)=−x+4-(x-4)=-x+4. x≥4x\geq 4 iken h(x)≥0h(x)\geq 0 olduğundan parça aynen kalır: x−4x-4. Ekrana her ölçümde 22 birim eklendiği için her iki parçaya 22 eklenir. x<4x<4 için −x+4+2=−x+6-x+4+2=-x+6; x≥4x\geq 4 için x−4+2=x−2x-4+2=x-2. Sol parçanın eğimi −1-1, sağ parçanın eğimi 11 olduğundan fonksiyon x<4x<4 iken azalır, x>4x>4 iken artar. x=4x=4 için her iki parça da 22 verir; bu, en küçük değerdir. Parçalı gösterim D seçeneğidir.
3.Kolay

MAT.9.2.3 · Doğrusal fonksiyonlarla ifade edilebilen denklem ve eşitsizlikler içeren problem çözebilme

Süreç bileşeni: f) Elde ettiği çözümü uygun yöntemleri seçerek doğrular.

Okulun kodlama ve robotik kulübünde bir robot, gösteriye 40 birim enerjiyle başlamakta ve her dakika 5 birim enerji harcamaktadır. Robotun tt dakika sonraki enerji miktarı f(t)=40−5tf(t) = 40 - 5t doğrusal fonksiyonu ile modellenmektedir. Kulüp üyesi Ece, robotun enerjisinin 10 birim kaldığı anı bulmak için f(t)=10f(t) = 10 denklemini çözmüş ve t=6t = 6 bulmuştur. Ece'nin bulduğu çözümü yerine koyma yöntemiyle doğru biçimde doğrulayan sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler · Yaprak test 1 · Soru 3

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: D

Doğrulamak için bulunan t=6t = 6 değeri f(t)=40−5tf(t) = 40 - 5t fonksiyonunda yerine konur. f(6)=40−5⋅6=40−30=10f(6) = 40 - 5 \cdot 6 = 40 - 30 = 10 Bulunan değer, f(t)=10f(t) = 10 denkleminin sağ tarafına eşit olduğundan t=6t = 6 çözümü doğrudur. Bu doğrulamayı veren seçenek D'dir.
4.Kolay

MAT.9.2.3 · Doğrusal fonksiyonlarla ifade edilebilen denklem ve eşitsizlikler içeren problem çözebilme

Süreç bileşeni: g) Problemin olası çözüm stratejilerini gözden geçirir.

Okul kantininde bir günde satılan tost sayısı xx adet olmak üzere talep fiyatı f(x)=40−2xf(x) = 40 - 2x ve arz fiyatı g(x)=10+xg(x) = 10 + x (TL) biçiminde iki doğrusal fonksiyonla modellenmiştir. Piyasa denge fiyatı, aynı miktar için talep fiyatının arz fiyatına eşit olduğu değerdir. Piyasa denge fiyatını bulmak için aşağıdaki stratejilerden hangisi uygundur?

dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler · Yaprak test 1 · Soru 4

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: E

Denge fiyatı, talep fiyatı ile arz fiyatının eşit olduğu değerdir. Bu nedenle uygun strateji, iki fonksiyonu eşitleyip bulunan miktarı fiyat fonksiyonunda yerine yazmaktır. 40−2x=10+x⇒30=3x⇒x=1040 - 2x = 10 + x \Rightarrow 30 = 3x \Rightarrow x = 10. f(10)=40−2⋅10=20f(10) = 40 - 2 \cdot 10 = 20 ve g(10)=10+10=20g(10) = 10 + 10 = 20 olduğundan denge fiyatı 2020 TL'dir. Diğer stratejiler eşitlik koşulunu kullanmaz: f(x)=0f(x) = 0 iken x=20x = 20 ve g(20)=30≠0g(20) = 30 \neq 0; g(x)=0g(x) = 0 iken x=−10x = -10 olup bu bir fiyat değildir; sabit terimlerin farkı 3030, ortalaması 2525 olup ikisi de 2020'ye eşit değildir.
5.Orta

MAT.9.2.1 · Gerçek sayılarda f(x) = x şeklinde tanımlı doğrusal referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen g(x) = a ∙ f(x ± r) ± k, (a, r, k ∈ ℝ, a ≠ 0) doğrusal fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: g) Genellemelerinden elde ettiği önermeleri uygun sözel veya sembolik dil ile sunar.

9. sınıf öğrencileri, matematik dersi için hazırladıkları sınıf araştırma ödevinde gerçek sayılarda tanımlı f(x)=xf(x)=x doğrusal referans fonksiyonunu incelemektedir. Bu fonksiyondan aa, rr ve kk gerçel sayıları kullanılarak (a≠0a \neq 0) g(x)=a⋅f(x−r)+kg(x)=a \cdot f(x-r)+k kuralıyla yeni doğrusal fonksiyonlar türetilmiş; her denemede katsayılar, fonksiyonun sıfırı ve artanlık-azalanlık durumu tabloya yazılmıştır.
DenemeaarrkkSıfırDeğişim
12255−6-688artan
2−3-3116633azalan
344−2-288−4-4artan
4−2-244−6-611azalan
Öğrenciler, tablodaki denemelerin tümüyle uyumlu olan genellemeyi bir önerme olarak sunacaktır. Buna göre bu genellemeyi uygun sembolik dille ifade eden önerme aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler · Yaprak test 1 · Soru 5

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: C

f(x)=xf(x)=x olduğundan g(x)=a(x−r)+kg(x)=a(x-r)+k olur. Sıfır için a(x−r)+k=0a(x-r)+k=0 denkleminden x−r=−kax-r=-\dfrac{k}{a}, dolayısıyla x=r−kax=r-\dfrac{k}{a} bulunur. Bu ifade tablodaki sıfırlarla karşılaştırılır. - 1. deneme: 5−−62=5+3=85-\dfrac{-6}{2}=5+3=8. Tablodaki sıfır da 88dir. Buna karşılık r+ka=5−3=2≠8r+\dfrac{k}{a}=5-3=2 \neq 8 ve −ka=3≠8-\dfrac{k}{a}=3 \neq 8 olduğundan A, B ve E elenir. - 2. deneme: 1−6−3=1+2=31-\dfrac{6}{-3}=1+2=3. - 4. deneme: 4−−6−2=4−3=14-\dfrac{-6}{-2}=4-3=1. Her iki sıfır da tabloyla uyumludur. Artanlık için a>0a>0 olan 1. ve 3. denemelerde gg artan, a<0a<0 olan 2. ve 4. denemelerde gg azalandır. Artanlığı aa nın işaretine göre ters kuran A ve D seçenekleri de tabloyla çelişir. Tüm denemelerle uyumlu tek önerme C seçeneğidir.
6.Orta

MAT.9.2.1 · Gerçek sayılarda f(x) = x şeklinde tanımlı doğrusal referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen g(x) = a ∙ f(x ± r) ± k, (a, r, k ∈ ℝ, a ≠ 0) doğrusal fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: ı) Uyguladığı doğrulama veya ispat yöntemlerinin farklı durumlardaki kullanışlılığını değerlendirir.

Bir taksi işletmesinde açılış ücreti 40 TL’dir ve ücret, gidilen her kilometre için 25 TL artmaktadır. Ücretin yola bağlı kuralı, f(x)=xf(x)=x doğrusal referans fonksiyonundan u(x)=25⋅f(x)+40=25x+40u(x)=25\cdot f(x)+40=25x+40 olarak türetilmiştir. İşletme bu kuralı iki ayrı yolculuk koşulunda kullanır. 1. koşulda yolculuk en fazla 20 km’dir; 0 km ve 20 km de kabul edilir, fonksiyon [0, 20][0,\,20] aralığında tanımlıdır. 2. koşulda kampanya yalnızca 0 km’den uzun ve 20 km’den kısa yolculuklarda geçerlidir, fonksiyon (0, 20)(0,\,20) aralığında tanımlıdır. Deniz, her iki koşulda da “Eğim pozitif olduğu için fonksiyon artandır; bu yüzden en büyük ücret tanım aralığının sağ ucunda oluşur ve 540 TL’dir.” gerekçesini kullanmaktadır. Deniz’in bu gerekçesinin 1. ve 2. koşuldaki kullanışlılığına ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler · Yaprak test 1 · Soru 6

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: C

1. u(x)=25x+40u(x)=25x+40 ve 25>025>0 olduğundan x1<x2x_1<x_2 iken u(x2)−u(x1)=25(x2−x1)>0u(x_2)-u(x_1)=25(x_2-x_1)>0 olur. Yani uu artandır. 4040 TL’lik açılış ücreti farkta silindiği için artanlığı ve en büyük değerin hangi uçta aranacağını değiştirmez.\n2. 1. koşulda tanım aralığı [0, 20][0,\,20] kapalıdır; sağ uç 2020 bu aralığa aittir. Artanlık nedeniyle her x∈[0, 20]x\in[0,\,20] için u(x)≤u(20)u(x)\le u(20) olur. u(20)=25⋅20+40=540u(20)=25\cdot 20+40=540 olduğundan en büyük değer 540540 TL’dir. Deniz’in gerekçesi bu koşulda doğru sonuca götürür, yani kullanışlıdır.\n3. 2. koşulda tanım aralığı (0, 20)(0,\,20) açıktır; 2020 bu aralığa ait değildir. Bu yüzden 540540 TL fonksiyonda ulaşılmaz. Ayrıca herhangi bir x∈(0, 20)x\in(0,\,20) için x<x′<20x<x'<20 olacak bir x′x' bulunabilir ve artanlıktan u(x)<u(x′)u(x)<u(x') olur. Dolayısıyla en büyük değer yoktur. Aynı gerekçe burada yanlış sonuç verdiğinden kullanışlı değildir.\n4. Gerekçe yalnızca 1. koşulda kullanışlıdır. Doğru seçenek C’dir.
7.Orta

MAT.9.2.2 · Gerçek sayılarda m(x) = ± |ax ± b| ± c (a, b, c ∈ℝ, a ≠ 0) şeklinde tanımlı mutlak değer fonksiyonlarının nitel özelliklerini incelemek için doğrusal fonksiyonlara bağlı analojik akıl yürütebilme

Süreç bileşeni: c) Tespit ettiği nitel özelliklerinden hareketle gerçek sayılarda m(x) = ± |ax ± b| ± c (a, b, c ∈ ℝ, a ≠ 0) şeklinde tanımlı mutlak değer fonksiyonunun parçalı gösterimine yönelik çıkarımlarda bulunur.

Deniz, fen bilimleri proje ödevinde bir akvaryum ısıtıcısını inceliyor. Isıtıcının ayar kademesi xx birim iken, ölçülen su sıcaklığı ile hedef sıcaklık arasındaki işaretli fark (ölçülen sıcaklık − hedef sıcaklık) h(x)=2x−8h(x) = 2x - 8 (°C) doğrusal fonksiyonu ile modelleniyor. Deniz, bu farkın mutlak değerinden 33°C ölçüm payını çıkararak m(x)=∣h(x)∣−3m(x) = |h(x)| - 3 modelini kuruyor. Deniz; hh fonksiyonunun grafiğinde fonksiyon değerinin negatif olduğu bölümün xx eksenine göre yansıtılmasıyla ∣h(x)∣|h(x)| grafiğinin elde edildiğini, bu grafiğin 33 birim aşağı ötelenmesiyle de mm grafiğinin oluştuğunu gözlemliyor. Deniz'in bu gözlemlerinden hareketle mm fonksiyonunun parçalı gösterimi aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler · Yaprak test 1 · Soru 7

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: A

1. Kırılma noktası, doğrusal hh fonksiyonunun sıfırıdır: 2x−8=0⇒x=42x-8=0 \Rightarrow x=4. hh artan olduğundan x≥4x\geq 4 iken h(x)≥0h(x)\geq 0, x<4x<4 iken h(x)<0h(x)<0 olur. 2. x≥4x\geq 4 iken yansıma gerekmez: ∣h(x)∣=h(x)=2x−8|h(x)|=h(x)=2x-8. Grafiğin 33 birim aşağı ötelenmesiyle m(x)=(2x−8)−3=2x−11m(x)=(2x-8)-3=2x-11 bulunur. 3. x<4x<4 iken negatif bölüm xx eksenine göre yansıtılır: ∣h(x)∣=−h(x)=−(2x−8)=−2x+8|h(x)|=-h(x)=-(2x-8)=-2x+8. Ardından m(x)=(−2x+8)−3=−2x+5m(x)=(-2x+8)-3=-2x+5 bulunur. 4. Kontrol: x=0x=0 için m(0)=∣−8∣−3=5m(0)=|-8|-3=5 ve −2⋅0+5=5-2\cdot 0+5=5; x=5x=5 için m(5)=∣10−8∣−3=−1m(5)=|10-8|-3=-1 ve 2⋅5−11=−12\cdot 5-11=-1. Böylece m(x)={−2x+5,x<42x−11,x≥4m(x)=\begin{cases} -2x+5, & x<4 \\ 2x-11, & x\geq 4 \end{cases} elde edilir.
8.Orta

MAT.9.2.3 · Doğrusal fonksiyonlarla ifade edilebilen denklem ve eşitsizlikler içeren problem çözebilme

Süreç bileşeni: c) Doğrusal fonksiyonlarla ifade edilebilen denklem ve eşitsizliklerin problem bağlamındaki temsillerini farklı temsillere dönüştürür.

Okul el sanatları kulübü, yıl sonu sergisi için geleneksel geometrik motiflerden oluşan bir kenar süsü hazırlamaktadır. Bir çalışmadaki motif sayısı xx olmak üzere kullanılan kırmızı ip uzunluğu f(x)=2x+10f(x) = 2x + 10 santimetre, lacivert ip uzunluğu ise g(x)=6xg(x) = 6x santimetre ile modellenmektedir. Kurs eğitmeni, kullanılan kırmızı ip uzunluğu ile lacivert ip uzunluğu arasındaki farkın 1414 santimetreden fazla olmamasını istemektedir. Bu koşula karşılık gelen eşitsizlik aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler · Yaprak test 1 · Soru 8

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: E

Kırmızı ip uzunluğu f(x)=2x+10f(x) = 2x + 10, lacivert ip uzunluğu g(x)=6xg(x) = 6x ile verilmiştir. İki uzunluk arasındaki fark, sıradan bağımsız olduğu için mutlak değerle yazılır: ∣f(x)−g(x)∣=∣(2x+10)−6x∣=∣2x+10−6x∣|f(x) - g(x)| = |(2x + 10) - 6x| = |2x + 10 - 6x|. Farkın 1414 santimetreden fazla olmaması, 1414 değerine eşit olmayı da kabul eder; bu nedenle eşitsizlik ≤\leq ile kurulur. Koşulun cebirsel temsili ∣2x+10−6x∣≤14|2x + 10 - 6x| \leq 14 olur. Bu ifade E seçeneğidir.
9.Zor

MAT.9.2.1 · Gerçek sayılarda f(x) = x şeklinde tanımlı doğrusal referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen g(x) = a ∙ f(x ± r) ± k, (a, r, k ∈ ℝ, a ≠ 0) doğrusal fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: ç) Doğrusal referans fonksiyon ile elde ettiği doğrusal fonksiyonların grafik ve cebirsel temsilleri arasındaki ilişkiyi ifade eder.

Bir okul laboratuvarında −12-12 °C sıcaklığındaki bir buz kütlesi ısıtıcıyla ısıtılmaktadır. Sıcaklık; buz ısınırken, buz erirken ve oluşan su ısınırken ölçülmüştür. Ölçümlere göre sıcaklığın zamana bağlı değişimi, her aşamada doğrusal bir fonksiyonla modellenecek biçimde aşağıdaki tablodaki gibidir.
AşamaZaman aralığı (dakika)Başlangıç sıcaklığı (°C)Bitiş sıcaklığı (°C)
I. Buzun ısınması0≤t≤40 \le t \le 4−12-1200
II. Buzun erimesi4≤t≤104 \le t \le 100000
III. Suyun ısınması10≤t≤1610 \le t \le 16001212
I. ve III. aşamalardaki sıcaklık fonksiyonlarının kuralları, ilgili aralıkta f(t)=tf(t)=t doğrusal referans fonksiyonundan g(t)=a⋅f(t±r)g(t)=a \cdot f(t \pm r) biçiminde yazılabilmektedir. Tablodaki verilere göre bu iki fonksiyonun grafik temsili ile cebirsel temsili arasındaki ilişkiyi doğru ifade eden önerme hangisidir?

dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler · Yaprak test 1 · Soru 9

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: B

I. aşamada sıcaklık t=0t=0 iken −12-12 °C, t=4t=4 iken 00 °C olur. Eğim (0−(−12))/(4−0)=3(0-(-12))/(4-0)=3 tür. Grafik (4,0)(4,0) noktasından geçtiği için kural s(t)=3(t−4)s(t)=3(t-4) olur. s(0)=3(0−4)=−12s(0)=3(0-4)=-12 tablodaki değeri verir. s(t)=3⋅f(t−4)s(t)=3\cdot f(t-4) temsili, ff grafiğinin ordinatlarının 33 ile çarpılıp grafiğin 44 birim sağa ötelenmesidir; sağa öteleme tt yerine t−4t-4 yazılmasıdır. III. aşama, II. aşamada sıcaklık 00 °C'de kaldığı için t=10t=10 ve 00 °C noktasından başlar; t=16t=16 iken sıcaklık 1212 °C'dir. Eğim (12−0)/(16−10)=2(12-0)/(16-10)=2 dir. Kural h(t)=2(t−10)h(t)=2(t-10) olur. h(16)=2⋅6=12h(16)=2\cdot 6=12 sağlanır. Bu da ff grafiğinin ordinatlarının 22 ile çarpılıp grafiğin 1010 birim sağa ötelenmesidir. İki ilişkiyi birlikte doğru veren önerme B'dir. A'da 3(t+4)3(t+4) ve 2(t+10)2(t+10) sıfırları t=−4t=-4 ve t=−10t=-10 yapar; tabloda sıfırlar t=4t=4 ve t=10t=10 dadır. C'de söylenen dönüşüm 3(t−4)=3t−123(t-4)=3t-12 ve 2(t−10)=2t−202(t-10)=2t-20 verir; yazılan 3t−43t-4 ve 2t−102t-10 bu kurallara uymaz, t=0t=0 için −4≠−12-4\neq -12 olur. D'de t=0t=0 için 3t+12=12≠−123t+12=12\neq -12 ve t=10t=10 için 2t+20=40≠02t+20=40\neq 0 olur. E'de s(0)=−3(0−4)=12≠−12s(0)=-3(0-4)=12\neq -12 olur; h(10)=2(10−6)=8≠0h(10)=2(10-6)=8\neq 0 olur çünkü III. aşamanın başlangıcı aşama süresi olan 66 değil, erimenin bittiği t=10t=10 anıdır.
10.Zor

MAT.9.2.2 · Gerçek sayılarda m(x) = ± |ax ± b| ± c (a, b, c ∈ℝ, a ≠ 0) şeklinde tanımlı mutlak değer fonksiyonlarının nitel özelliklerini incelemek için doğrusal fonksiyonlara bağlı analojik akıl yürütebilme

Süreç bileşeni: a) Gerçek sayılarda f(x) = x şeklinde tanımlı doğrusal referans fonksiyon ile n(x) = ± |x| şeklinde tanımlı mutlak değer fonksiyonu arasındaki ve gerçek sayılarda tanımlı bir h doğrusal fonksiyonu ile m (x) = ± |h(x)| ± c (c ∈ℝ) şeklinde tanımlı mutlak değer fonksiyonu arasındaki cebirsel ve grafiksel benzerlikleri, farklılıkları gözlemler.

Dijital fotoğraf kulübünde Deniz, düzenleme uygulamasının dosya boyutu ekranını inceliyor. Uygulama, kalite düzeyi x∈Rx \in \mathbb{R} iken fotoğrafın hedef boyuttan işaretli sapmasını (MB) hh fonksiyonuyla gösteriyor. Sapmanın kalite düzeyiyle doğrusal değiştiği biliniyor. Ekrandaki bazı değerler şöyledir:
Kalite düzeyi (xx)İşaretli sapma h(x)h(x) (MB)
0088
2244
4400
66−4-4
Pozitif sapma hedefin üstünü, negatif sapma hedefin altını gösterir. Uygulama 11 MB tolerans eşiği kullanır ve göstergeyi m(x)=∣h(x)∣−1m(x) = |h(x)| - 1 ile hesaplar; gösterge negatifse sapma eşiğin içindedir. Deniz daha önce f(x)=xf(x) = x ile n(x)=∣x∣n(x) = |x| grafiklerini karşılaştırmış; bu grafiklerin x≥0x \ge 0 iken çakıştığını, x≤0x \le 0 iken nn grafiğinin ff nin xx eksenine göre simetriği olduğunu ve kırılmanın ff nin sıfırında oluştuğunu gözlemiştir. hh ile mm fonksiyonları arasındaki cebirsel ve grafiksel benzerlik ile farklılıklara dair aşağıdaki gözlemlerden hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler · Yaprak test 1 · Soru 10

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: B

Tabloda xx artarken sapma 8,4,0,−48, 4, 0, -4 olduğundan eğim 4−82−0=−2\dfrac{4-8}{2-0} = -2 dir. h(0)=8h(0) = 8 ile h(x)=−2x+8h(x) = -2x + 8 bulunur. Eğim negatif olduğu için hh her yerde azalandır. Sıfır: −2x+8=0⇒x=4-2x + 8 = 0 \Rightarrow x = 4. Burada m(4)=∣0∣−1=−1m(4) = |0| - 1 = -1 olduğundan kırılma noktası (4,−1)(4,-1) dir. ff ile n(x)=∣x∣n(x) = |x| ilişkisinde olduğu gibi kırılma, mutlak değerin içindeki fonksiyonun sıfırındadır. Sabit −1-1, grafiği 11 birim aşağı öteler; yukarı öteleme veya apsisi −4-4 yapma bu modeli bozar. h(x)≥0h(x) \ge 0 çözülür: −2x+8≥0⇒−2x≥−8-2x + 8 \ge 0 \Rightarrow -2x \ge -8. Negatife bölününce eşitsizlik yön değiştirir, x≤4x \le 4. x≤4x \le 4 iken h(x)≥0h(x) \ge 0 olduğundan ∣h(x)∣=h(x)|h(x)| = h(x) ve m(x)=h(x)−1m(x) = h(x) - 1 dir. Bu aralıkta mm, hh grafiğinin 11 birim aşağı ötelenmiş hâlidir. nn ile ff nin çakışmasına karşılık gelen parça budur; iç fonksiyon solda pozitif olduğu için çakışma sağ tarafta değildir. x≥4x \ge 4 iken h(x)≤0h(x) \le 0 olduğundan ∣h(x)∣=−h(x)|h(x)| = -h(x) ve m(x)=−h(x)−1m(x) = -h(x) - 1 dir. Bu aralıkta mm, hh grafiğinin xx eksenine göre simetriğinin 11 birim aşağı ötelenmiş hâlidir. Kontrol: x=6x = 6 için h(6)=−4h(6) = -4 ve m(6)=3m(6) = 3 tür. hh nin 11 birim aşağısı −5-5 olur; simetrinin 11 birim aşağısı ise 4−1=34 - 1 = 3 olur. Doğru gözlem B'dir.
11.Zor

MAT.9.2.2 · Gerçek sayılarda m(x) = ± |ax ± b| ± c (a, b, c ∈ℝ, a ≠ 0) şeklinde tanımlı mutlak değer fonksiyonlarının nitel özelliklerini incelemek için doğrusal fonksiyonlara bağlı analojik akıl yürütebilme

Süreç bileşeni: b) Gözlemlerinden yola çıkarak gerçek sayılarda m(x) = ± |ax ± b| ± c (a, b, c ∈ ℝ, a ≠ 0) şeklinde tanımlı mutlak değer fonksiyonunun nitel özelliklerini tespit eder.

Matematik kulübünün tartışmasında öğrenciler, grafik temsili verilen ve gerçek sayılarda tanımlı hh doğrusal fonksiyonunun sıfırını referans alıyor. Bu gözlemden hareketle m(x)=−∣h(x)∣+5m(x) = -|h(x)| + 5 fonksiyonunun nitel özelliklerini belirlemeye çalışıyorlar.
Fonksiyon grafiği
Grafikteki hh fonksiyonuna ait gözlemlerden yararlanarak mm fonksiyonunun nitel özellikleri için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler · Yaprak test 1 · Soru 11

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: A

Grafikte hh doğrusu (0,−4)(0, -4) ve (2,0)(2, 0) noktalarından geçer. Doğru xx eksenini (2,0)(2, 0) noktasında kestiğinden hh fonksiyonunun sıfırı x=2x = 2 olur. Doğru soldan sağa yükseldiği için hh artandır. m(x)=−∣h(x)∣+5m(x) = -|h(x)| + 5 olduğundan ∣h(x)∣|h(x)| ifadesi h(x)=0h(x) = 0 iken, yani x=2x = 2 iken sıfırdır. n(x)=−∣x∣n(x) = -|x| ile kurulan analojiye göre mutlak değer fonksiyonunun tepe noktası, içerideki doğrusal fonksiyonun sıfırında oluşur. Bu nedenle mm nin tepe noktasının apsisi x=2x = 2 dir ve m(2)=−∣0∣+5=5m(2) = -|0| + 5 = 5 bulunur. Baştaki eksi işareti grafiği aşağı doğru açar; tepe noktası bir maksimum noktasıdır. Dolayısıyla mm, tepe noktasının solunda artan, sağında azalandır: (−∞,2](-\infty, 2] aralığında artan, [2,∞)[2, \infty) aralığında azalandır. En büyük değer 55 olduğundan görüntü kümesi (−∞,5](-\infty, 5] olur. Doğrulama: Noktalardan h(x)=2x−4h(x) = 2x - 4 bulunur. x≤2x \le 2 iken m(x)=2x+1m(x) = 2x + 1 (eğim pozitif, artan); x≥2x \ge 2 iken m(x)=−2x+9m(x) = -2x + 9 (eğim negatif, azalan). Bu nitelikler A seçeneğindedir.
12.Zor

MAT.9.2.3 · Doğrusal fonksiyonlarla ifade edilebilen denklem ve eşitsizlikler içeren problem çözebilme

Süreç bileşeni: ç) Dönüştürdüğü temsillerin problem bağlamındaki anlamını ifade eder.

Bir belediye, erozyon görülen bir yamaçta ağaçlandırma projesi uygulamaktadır. Yamaçtaki doğal çayır alanı ile sonradan dikilen fidanların kapladığı alan ayrı ayrı ölçülmektedir. Proje başlangıcından xx ay sonra çayır alanı D(x)=200−10xD(x) = 200 - 10x, fidanların kapladığı alan ise F(x)=40+6xF(x) = 40 + 6x metre kare ile modellenmektedir. xx gerçek sayısı, ay cinsinden süreyi gösterir. Çayır alanı negatif olamayacağından model yalnızca 0≤x≤200 \le x \le 20 için ele alınmaktadır.
Fonksiyon grafiği
Bu modellere göre ∣D(x)−F(x)∣≤32|D(x) - F(x)| \le 32 eşitsizliği yazılmıştır. Bu eşitsizliğin çözüm kümesinin proje bağlamındaki anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Nicelikler ve Değişimler · Yaprak test 1 · Soru 12

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: E

D(x)−F(x)=(200−10x)−(40+6x)=160−16xD(x) - F(x) = (200 - 10x) - (40 + 6x) = 160 - 16x olur. ∣160−16x∣≤32|160 - 16x| \le 32 eşitsizliği 16∣10−x∣≤3216|10 - x| \le 32, yani ∣10−x∣≤2|10 - x| \le 2 biçimine gelir. Buradan −2≤10−x≤2-2 \le 10 - x \le 2 elde edilir: 10−x≤2⇒x≥810 - x \le 2 \Rightarrow x \ge 8 ve 10−x≥−2⇒x≤1210 - x \ge -2 \Rightarrow x \le 12. Çözüm kümesi 8≤x≤128 \le x \le 12 dir ve modelin geçerli olduğu [0,20][0, 20] aralığının içindedir. ∣D(x)−F(x)∣|D(x) - F(x)|, iki alanın farkının büyüklüğüdür; hangi alanın daha büyük olduğunu göstermez. Bu nedenle çözüm kümesi, çayır alanı ile fidan alanı arasındaki farkın en çok 3232 m² olduğu süreyi ifade eder. Doğrulama: x=8x = 8 için ∣160−128∣=32|160 - 128| = 32, x=12x = 12 için ∣160−192∣=32|160 - 192| = 32, x=10x = 10 için fark 00 dır. x=7x = 7 ve x=13x = 13 için fark 48>3248 > 32 olduğundan bu değerler kümede yoktur. Ayrıca x=9x = 9 iken çayır daha büyüktür (fark 1616), x=11x = 11 iken fidan daha büyüktür (fark 1616). Kümenin tamamı, alanlardan birinin diğerini tek yönde geçmesi diye yorumlanamaz. Grafikte bu küme, DD ve FF doğruları arasındaki düşey uzaklığın en çok 3232 olduğu xx değerleridir; K(10,100)K(10, 100) ise farkın sıfır olduğu, iki alanın eşitlendiği andır.

İlgili rehberler