İçeriğe atla
YeniMaarif uyumlu matematik testleriHemen çöz

Maarif uyumlu · 9. sınıf matematik

2. Tema: Nicelikler ve Değişimler

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 9. sınıf matematik öğretim programında Nicelikler ve Değişimler teması 38 ders saatidir. Bu sayfada temanın öğrenme çıktılarını, her çıktının süreç bileşenlerini ve kapsam sınırlarını bulursun; altta çözümlü yaprak testler var.

Yaprak testler

Yaprak test 112 soru · 4 kolay, 4 orta, 4 zor · MAT.9.2.1, MAT.9.2.2, MAT.9.2.3Soru soru çöz Süreli çözSoru kitapçığı PDFCevap anahtarı PDF

Öğrenme çıktıları (3)

MAT.9.2.1 Gerçek sayılarda f(x) = x şeklinde tanımlı doğrusal referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen g(x) = a ∙ f(x ± r) ± k, (a, r, k ∈ ℝ, a ≠ 0) doğrusal fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin matematiksel muhakeme yapabilme

  1. a)Doğrusal referans fonksiyonun nitel özelliklerini (tanım kümesi, görüntü kümesi, işareti, artanlığı-azalanlığı, maksimum-minimum noktaları, sıfırları, bire birliği) matematiksel temsilleri kullanarak belirler.
  2. b)Doğrusal referans fonksiyonun nitel özellikleri ile matematiksel temsilleri arasındaki ilişkileri belirler.
  3. c)Doğrusal referans fonksiyonu grafik veya cebirsel temsili üzerinde yapılan işlemlerle diğer doğrusal fonksiyonlara dönüştürür.
  4. ç)Doğrusal referans fonksiyon ile elde ettiği doğrusal fonksiyonların grafik ve cebirsel temsilleri arasındaki ilişkiyi ifade eder.
  5. d)Doğrusal referans fonksiyonun nitel özelliklerinden hareketle diğer doğrusal fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin varsayımlarda bulunur.
  6. e)Varsayımlarına dayalı olarak doğrusal fonksiyonların nitel özelliklerine ilişkin örüntüleri (cebirsel, sayısal veya grafiksel) geneller.
  7. f)Genellemelerinin varsayımlarını karşılayıp karşılamadığını kontrol eder.
  8. g)Genellemelerinden elde ettiği önermeleri uygun sözel veya sembolik dil ile sunar.
  9. ğ)Elde ettiği önermelerin gerçek yaşam bağlamındaki kullanışlılığını değerlendirir.
  10. h)Önermelerini grafiksel olarak doğrular veya cebirsel olarak ispatlar.
  11. ı)Uyguladığı doğrulama veya ispat yöntemlerinin farklı durumlardaki kullanışlılığını değerlendirir.
Kapsam sınırları

Kapsamda

  • f(x)=x referans fonksiyonu ve g(x)=a·f(x±r)±k dönüşümleri (grafik ↔ cebirsel)
  • Nitel özellikler: bağımlı/bağımsız değişken, tanım/görüntü kümesi, işaret (aralıklara göre), maksimum-minimum, artanlık-azalanlık, sıfır, bire birlik
  • Sabit fonksiyon (a=0)
  • Alt aralıkta tanımlı doğrusal fonksiyonun max-min değeri; açık aralıkta yorum
  • h(x)=ax+b işareti: x=−b/a'ya göre işaret tablosu
  • Parçalı gösterimli fonksiyon (gerçek yaşamdan)
  • Artanlık ve bire birlik İSPATI (∀x₁<x₂ ⇒ h(x₁)<h(x₂))

Bu sınıfta kapsam dışı

  • Doğrusal fonksiyonlarda örtenlik ve teklik-çiftlik özelliklerine değinilmez
  • Keyfî kümeler üzerinden soyut fonksiyon tanımı yapılmaz

MAT.9.2.2 Gerçek sayılarda m(x) = ± |ax ± b| ± c (a, b, c ∈ℝ, a ≠ 0) şeklinde tanımlı mutlak değer fonksiyonlarının nitel özelliklerini incelemek için doğrusal fonksiyonlara bağlı analojik akıl yürütebilme

  1. a)Gerçek sayılarda f(x) = x şeklinde tanımlı doğrusal referans fonksiyon ile n(x) = ± |x| şeklinde tanımlı mutlak değer fonksiyonu arasındaki ve gerçek sayılarda tanımlı bir h doğrusal fonksiyonu ile m (x) = ± |h(x)| ± c (c ∈ℝ) şeklinde tanımlı mutlak değer fonksiyonu arasındaki cebirsel ve grafiksel benzerlikleri, farklılıkları gözlemler.
  2. b)Gözlemlerinden yola çıkarak gerçek sayılarda m(x) = ± |ax ± b| ± c (a, b, c ∈ ℝ, a ≠ 0) şeklinde tanımlı mutlak değer fonksiyonunun nitel özelliklerini tespit eder.
  3. c)Tespit ettiği nitel özelliklerinden hareketle gerçek sayılarda m(x) = ± |ax ± b| ± c (a, b, c ∈ ℝ, a ≠ 0) şeklinde tanımlı mutlak değer fonksiyonunun parçalı gösterimine yönelik çıkarımlarda bulunur.
Kapsam sınırları

Kapsamda

  • n(x)=±|x| ve m(x)=±|h(x)|±c (h doğrusal) fonksiyonlarının grafik ve nitel özellikleri; doğrusal fonksiyonla benzerlik/farklılık
  • Parçalı gösterim olarak mutlak değer fonksiyonu
  • t(x)=±|ax+b| sıfırı ile grafik ilişkisi

MAT.9.2.3 Doğrusal fonksiyonlarla ifade edilebilen denklem ve eşitsizlikler içeren problem çözebilme

  1. a)Doğrusal fonksiyonlarla ifade edilebilen denklem ve eşitsizliklere ilişkin bileşenleri (denklemi oluşturan fonksiyonların nitel özellikleri ile cebirsel ve grafik temsilleri) belirler.
  2. b)Doğrusal fonksiyonlarla ifade edilebilen denklem ve eşitsizliklere ilişkin matematiksel bileşenlerin aralarındaki ilişkileri belirler.
  3. c)Doğrusal fonksiyonlarla ifade edilebilen denklem ve eşitsizliklerin problem bağlamındaki temsillerini farklı temsillere dönüştürür.
  4. ç)Dönüştürdüğü temsillerin problem bağlamındaki anlamını ifade eder.
  5. d)Elde ettiği ve yorumladığı farklı temsillere dayalı olarak problemin çözümü için strateji oluşturur.
  6. e)Belirlediği stratejiyi kullanarak problemi çözer.
  7. f)Elde ettiği çözümü uygun yöntemleri seçerek doğrular.
  8. g)Problemin olası çözüm stratejilerini gözden geçirir.
  9. ğ)Problemin olası çözüm stratejilerine dayalı olarak çıkarımlar yapar.
  10. h)Çıkarımlarının geçerliliğini sözel, cebirsel ve grafiksel argümanlarla değerlendirir.
Kapsam sınırları

Kapsamda

  • f(x)=g(x), f(x)≤g(x), f(x)=0, f(x)<0 …; |f(x)|=g(x), |f(x)|≤g(x), |f(x)|<k, |f(x)|=k vb. (f, g doğrusal)
  • Grafik kesişimi ↔ denklem çözüm kümesi; işaret tablosu
  • f(x)<0'ın f(x)<g(x)'in g=0 özel hâli olduğu
  • Çözümü farklı stratejiyle (yerine koyma, grafik) doğrulama
  • Modelin sınırlılıkları

İçerik çerçevesi

  • Doğrusal Fonksiyonlar ve Nitel Özellikleri
  • Mutlak Değer Fonksiyonu ve Nitel Özellikleri
  • Doğrusal Fonksiyonlarla İfade Edilebilen Denklem ve Eşitsizlikler İçeren Problemler

Genellemeler

  • Fonksiyonlar, niceliklerin birbirine bağlı değişimlerini temsil eder
  • Doğrusal değişim, doğrusal fonksiyonlarla temsil edilebilir
  • Doğrusal fonksiyonlar, doğrusal referans fonksiyondan türetilebilir

Anahtar kavramlar

artanlık-azalanlık, bağımlı-bağımsız değişken, bire birlik, doğrusal denklem ve eşitsizlik, doğrusal fonksiyon, doğrusal ilişki, eğim, fonksiyonların parçalı gösterimi, fonksiyonun işareti, fonksiyonun sıfırı, katsayı, kök, maksimum-minimum noktaları, mutlak değer fonksiyonu, sabit fonksiyon, sabit terim

Ön bilgi

Öğrencilerin doğru orantılı iki çokluk arasındaki ilişkiyi fonksiyon olarak ifade edebildiği; doğrusal ilişkili iki değişkenin birbirine bağlı değişimlerini, artış veya azalışlarını fark edebildiği; dik koordinat sistemini tanıdığı; sıralı ikilileri bu sistemde gösterebildiği ve bir cebirsel ifadenin değerini değişkenin alacağı farklı sayı değerleri için hesaplayabildiği kabul edilmektedir. Ayrıca öğrencilerin dik koordinat sisteminde verilen doğrusal fonksiyon grafiklerinin birbirine göre konumlarını doğruların eğimlerine göre yorumlayabildiği, bir gerçek sayının mutlak değerini sayı doğrusunda orijine olan uzaklığı olarak ifade edebildiği, doğrusal ilişkili iki niceliğe ait cebirsel ifadede bir niceliğin değeri verildiğinde diğerinin değerini hesaplayabildiği kabul edilmektedir.

İlgili rehberler