10. sınıf coğrafya 1. dönem 2. yazılı senaryo 5
Cevap anahtarlı tam yazılı kâğıdı: 7 ana soru, 12 madde, 100 puan, 40 dakika. Sayfada soru soru çöz, her sorudan sonra cevabını kontrol et, zayıf konunu gör ya da PDF indir. ODSGM senaryo 5'in konu-soru dağılımına göre yazıldı; şık yok, cevabı sen yazarsın.
Son güncelleme:
10. sınıf coğrafya 1. dönem 2. yazılı senaryo 5 soruları
- Soru 112 puan
Mina, coğrafya kulübünün "Yeryüzü Şekilleri Albümü" çalışması için farklı yerlerde gözlenen dört yeryüzü şeklinin şematik çizimlerini (Şekil 1) hazırlamış ve her biri için aşağıdaki notları yazmıştır.
- 1: Yüzey çok geniş bir alanda düz ya da hafif dalgalıdır; yükseltisi yakındaki gölün seviyesinden yalnız birkaç on metre fazladır. Yol yarmalarında görülen kıvrılmış ve eğik duran kayaç katmanları, yüzeyde aynı düzlükle kesilmiştir. Akarsular çok az eğimle, geniş ve sığ yataklarda yavaş akar; yer yer alçak ve yuvarlak tepeler yükselir.
- 2: Vadinin batı yamacı bazalttan oluşur; dik ve kayalıktır. Doğu yamacı kil ve marndan oluşur; az eğimli ve toprakla örtülüdür.
- 3: Akarsu büklümler yaparak akar; ancak bu kıvrımlar geniş bir ova tabanında değil, düzlüğün yaklaşık 80 m aşağısına kazılmış dar ve dik yamaçlı bir vadinin içindedir. Düzlüğün yüzeyi akarsuyun taşıdığı yuvarlak çakıl ve kumlarla örtülüdür. Bölgenin son dönemde tektonik hareketlerle yükseldiği bilinmektedir.
- 4: Ova üzerinde, ters çevrilmiş kaşığa benzeyen, birkaç yüz metre uzunluğunda alçak tepeler dizilmiştir. Tepeler kil, kum, çakıl ve iri blokların düzensiz bir karışımından oluşur; uzun eksenleri Buzul Çağı'nda bölgeyi örten buzulun akış yönüne paraleldir.
Şekil 1 ve notlardan yararlanarak numaralanmış yeryüzü şekillerinin adlarını yazınız. Her birinin oluşumunu etkili olan dış etkeni belirterek aşınım ve birikim süreçleri açısından açıklayınız.
dubba.com.tr · 10. sınıf coğrafya · senaryo 5 · Soru 1
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 214 puan
Asya, "Bir Lagünün Hikâyesi" adlı proje ödevi için İtalya'nın kuzeydoğusundaki Venedik Lagünü'nü araştırmış ve lagünün şematik haritasını (Şekil 2) hazırlamıştır. Asya'nın araştırma notları şöyledir:
- Lagün yaklaşık 50 km uzunluğunda, derinliği çoğu yerde 1–2 m olan sığ bir su alanıdır. Lagünü Adriyatik Denizi'nden ayıran kara şeritleri birkaç yüz metre ile birkaç kilometre genişliğindedir ve ince kumlardan oluşur. Lagün, bu şeritler arasındaki üç boğazla denize bağlanır.
- Venedikliler, lagüne dökülen akarsuların yataklarını 15.–17. yüzyıllarda açtıkları kanallarla lagünün dışına, doğrudan denize çevirmiştir.
- Günümüzde lagüne akarsularla gelen alüvyon çok azdır. Boğazlardan girip çıkan gelgit akıntıları ve büyük gemilerin oluşturduğu dalgalar, lagün tabanındaki ince çamuru yerinden koparıp denize taşımaktadır. Lagündeki sazlık adacıkların kapladığı alan son yüz yılda önemli ölçüde küçülmüştür.
2.1. Şekil 2'de lagünü Adriyatik Denizi'nden ayıran dar, kumlu kara şeritlerinin adını yazınız. Haritadaki akarsuların konumunu ve kıyı boyu akıntısının yönünü dikkate alarak bu şeritleri oluşturan kumların nereden geldiğini ve nasıl taşınıp biriktiğini açıklayınız. Lagünün bulunduğu kıyının hangi kıyı tipine örnek olduğunu gerekçesiyle belirtiniz.
2.2. Akarsuların yatakları lagünün dışına çevrilmeseydi lagünün zamanla nasıl bir değişime uğrayacağını açıklayınız. Günümüzde sazlık adacıkların küçülmesini lagündeki aşınım–birikim dengesiyle ilişkilendirerek lagünün gelecekteki olası görünümünü yazınız.
dubba.com.tr · 10. sınıf coğrafya · senaryo 5 · Soru 2
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 312 puan
Mina, Yiğit ve Asya; coğrafya öğretmenlerinin rehberliğinde Kamışlıova ilçesine bağlı Yassıören köyü yakınındaki bir tarlada geçen yıl açılan Derinçukur Obruğu'nda saha çalışması yapmayı planlamıştır. Grubun amacı, obruğun oluşumunda etkili olan doğal süreçleri yerinde araştırmaktır. Grubun hazırladığı taslak çalışma planı aşağıdadır.
No Aşama Planlanan adım I Hazırlık ve planlama Obruğun yerini, çevredeki kuyuları ve ilçenin kayaç yapısını jeoloji haritasından ve daha önce yapılmış araştırmalardan incelemek II Hazırlık ve planlama Gezi güzergâhını önceden belirlemeyip sahaya varınca köylülere sorarak bulmak III Hazırlık ve planlama Obruk özel bir tarlada olduğu hâlde, zaman kaybetmemek için tarla sahibine ve muhtarlığa haber vermeden sahaya girmek IV Hazırlık ve planlama Not defteri, pusula, şerit metre, ilçenin fiziki haritası, fotoğraf makinesi ve mevsime uygun giysi hazırlamak V Sahada uygulama Obruğun çapını kenardan uzak, güvenli bir noktadan ölçmek; çevresindeki yeni çatlakların yerini haritaya işlemek VI Sahada uygulama Obruğun tabanındaki suyu yakından görüntülemek için kenardaki çatlaklı zemine kadar ilerleyip eğilerek fotoğraf çekmek VII Sahada uygulama Köyün yaşlılarıyla görüşerek kuyulardaki su seviyesinin yıllar içinde nasıl değiştiğini öğrenmek VIII Raporlama ve sunma Raporda yalnız obruğun ölçülerine ve fotoğraflarına yer vermek; oluşum süreci ve gelecekteki olası değişimler hakkında yorum yapmamak IX Raporlama ve sunma Hazırlanan ürün dosyasını sınıfla paylaşmak Plandaki adımlardan saha çalışmasının ilkelerine uymayan dört adımı belirleyiniz. Her birinin neden uygun olmadığını açıklayarak nasıl düzeltilmesi gerektiğini yazınız.
dubba.com.tr · 10. sınıf coğrafya · senaryo 5 · Soru 3
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 415 puan
Kamışlıova'da yaşayan Yiğit, yakın çevresindeki yeryüzü şekilleri ile beşerî faaliyetler arasındaki ilişkiyi incelemek için aşağıdaki iki bilgi kartını hazırlamıştır.
Kart A — Kamışlıova'nın yeryüzü şekilleri
İlçe topraklarının büyük bölümü, eski bir göl tabanının kurumasıyla ortaya çıkmış, yaklaşık 1.000 m yükseltideki geniş ve düz bir ovadır. Ovada eğim çoğu yerde binde birkaçı geçmez; akarsu yok denecek kadar azdır. Ovanın güneyinde eğimli ve taşlık yamaçları olan kireç taşı sırtları yükselir. Ovanın kuzeydoğusunda rüzgârla taşınmış kum tepeleri, ova tabanında ise yer yer obruklar bulunur.
Kart B — Kamışlıova'da beşerî faaliyetler
Ovada buğday, arpa, şeker pancarı ve mısır yetiştirilir. Tarlalar geniş ve düzgün parçalar hâlindedir; ekim ve hasatta traktör ve biçerdöver kullanılır. Tarlalar derin kuyulardan çekilen yer altı suyuyla, döner kollu sulama sistemleriyle sulanır. İlçe merkezinden hızlı tren hattı ve otoyol geçer. Güneydeki sırtlarda koyun ve keçi sürüleri otlatılır; bu sırtlarda tarla tarımı çok azdır. Son yıllarda bazı obrukların çevresindeki tarlalar ekilmeden bırakılmıştır.
4.1. Bilgi kartlarından yararlanarak Kamışlıova'daki yeryüzü şekillerinin tarım, ulaşım ve hayvancılık faaliyetleri üzerindeki etkilerine yönelik birer çıkarım yazınız.
4.2. Bilgi kartlarını dikkate alarak Kamışlıova'daki yeryüzü şekilleri ile beşerî faaliyetler arasındaki etkileşimi sorgulayan üç soru yazınız.
dubba.com.tr · 10. sınıf coğrafya · senaryo 5 · Soru 4
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 515 puan
Asya, proje ödevinin ikinci bölümünde Venedik şehrinin kuruluşunu ve gelişimini araştırmış; topladığı bilgileri iki dönem hâlinde aşağıdaki gibi düzenlemiştir.
Kuruluş dönemi (5.–9. yüzyıllar)
- Kuzeyden gelen akınlar sırasında (5. ve 6. yüzyıllar) anakaradaki şehirlerin halkı, lagündeki alçak ve düz adacıklara sığınmıştır.
- Sığ ve kanallarını ancak yerel denizcilerin bildiği lagün, düşman ordularının ve gemilerinin adacıklara yaklaşmasını zorlaştırmıştır.
- İlk yerleşenler geçimini balıkçılıktan ve lagün kıyısındaki tuzlalarda üretilen tuzun çevre şehirlere satışından sağlamıştır.
- Lagün suyu tuzlu olduğundan içme suyu, meydanlarda yapılan sarnıçlarda biriktirilen yağmur suyuyla karşılanmıştır.
- Evler, çamurlu ve yumuşak zemine çakılan ahşap kazıkların üzerine kurulmuştur.
Gelişme dönemi ve bugün
- 10.–15. yüzyıllarda şehir, Doğu Akdeniz limanlarıyla yaptığı deniz ticareti ve büyük tersanesiyle Avrupa'nın en kalabalık şehirlerinden biri olmuştur.
- Şehir 1846'da demir yolu köprüsüyle, 1933'te kara yolu köprüsüyle anakaraya bağlanmış; anakara kıyısında bir havalimanı ve geniş bir sanayi alanı kurulmuştur.
- Bugün tarihî şehir merkezinde geçimin büyük bölümü, her yıl gelen milyonlarca ziyaretçiye hizmet veren otel, lokanta ve tekne işletmelerine dayanmaktadır.
- Deniz suyunun şehri sık sık bastığı taşkınlara karşı 2020 yılından beri lagün boğazlarında, gerektiğinde sudan yükselen hareketli setler kullanılmaktadır.
5.1. Kuruluş dönemi bilgilerinden yararlanarak Venedik'in yer seçiminde etkili olan üç faktörü yazınız. Faktörlerden en az birinin doğal, en az birinin beşerî olmasına dikkat ediniz; her faktörün etkisini bilgilerle ilişkilendirerek açıklayınız.
5.2. Venedik'in kuruluş döneminden bugüne gelişimini etkileyen beşerî faktörlerden ikisinde yaşanan değişimi bilgilerle açıklayınız.
dubba.com.tr · 10. sınıf coğrafya · senaryo 5 · Soru 5
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 614 puan
Göller Yöresi'ndeki kurgusal Eğrisu kasabası ve yakın çevresinin fiziki haritası Şekil 3'te, kasabadaki G İstasyonu'nun iklim grafiği Şekil 4'te verilmiştir. Kasaba ve çevresiyle ilgili bazı bilgiler ise aşağıdadır.
Şekil 4. G İstasyonu iklim grafiği Yerleşme 1995 nüfusu 2025 nüfusu Eğrisu kasabası 4.300 9.100 Yukarıyazı köyü 720 190 - Eğrisu'da 2008 yılında meyve paketleme tesisleri ve soğuk hava depoları açılmıştır. Kasabanın bahçelerinde yetişen elma ve kiraz, bu tesislerde paketlenip demir yoluyla büyük şehirlere gönderilmektedir.
- Yukarıyazı köyünde tarım, dik yamaçlardaki küçük ve dağınık tarlalarda yapılmaktadır. Köy yolu kışın kar nedeniyle sık sık kapanmaktadır.
6.1. Şekil 3 ve Şekil 4'ten yararlanarak Eğrisu kasabasının yer seçiminde etkili olan dört doğal faktörü açıklayınız. Her faktör için haritadan ya da iklim grafiğinden bir kanıt gösteriniz.
6.2. 1995–2025 yılları arasında Eğrisu kasabasının nüfusu artarken Yukarıyazı köyünün nüfusu azalmıştır. Bu farklılığı yerleşmelerin gelişimini etkileyen faktörlerle ilişkilendirerek açıklayınız.
dubba.com.tr · 10. sınıf coğrafya · senaryo 5 · Soru 6
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 718 puan
Coğrafya öğretmeni, yerleşmeleri fonksiyonlarına göre sınıflandırmak amacıyla sınıfa altı bilgi kartı dağıtmıştır. Kartlardaki yerleşmelerin dördü Türkiye'de, ikisi dünyanın farklı bölgelerindedir; yerleşme adları kurgusaldır.
- I. Akviran (Konya Ovası): Çalışan nüfusun büyük bölümü, ova tabanındaki buğday ve şeker pancarı tarlalarında ve büyükbaş hayvan çiftliklerinde çalışır. Hasat mevsiminde çevre illerden geçici işçiler gelir.
- II. Sarıkent (Göller Yöresi): Yerleşmeyi çevreleyen dağlardaki açık ocaklardan beyaz mermer blokları çıkarılır. Çalışanların çoğu ocaklarda iş makinesi operatörü ve patlatma ustasıdır; bloklar kesilmeden kamyonlarla başka illere gönderilir.
- III. Belören (İç Anadolu): Nüfusunun yarıya yakınını ülkenin dört bir yanından gelen üniversite öğrencileri oluşturur. Şehirde çok sayıda kütüphane, bir arkeoloji müzesi ve her yıl düzenlenen uluslararası bir tiyatro festivali vardır.
- IV. Ilısaray (İç Anadolu): İki ana demir yolu hattının ve iki otoyolun kesiştiği bir kavşaktadır. Şehirde büyük bir yük aktarma istasyonu ve geniş tır parkları bulunur; çalışanların çoğu demir yolu ve kara yolu taşımacılığında çalışır.
- V. A şehri (Güney Yarım Küre'de bir ülke): Ülkenin eski başkentindeki kalabalığı azaltmak için 20. yüzyılda planlanarak kurulmuştur. Şehirde ülkenin meclisi, bakanlıkları ve yüksek mahkemesi bulunur; çalışanların çoğu kamu kurumlarında görev yapar.
- VI. B şehri (Alpler'de bir dağ yerleşmesi): Kışın kayak pistlerine, yazın doğa yürüyüşlerine gelen ziyaretçiler nedeniyle nüfusu mevsimden mevsime birkaç katına çıkar. Yerleşmedeki binaların çoğu otel, pansiyon ve lokantadır.
7.1. Her yerleşmenin hâkim fonksiyonunu belirleyerek aşağıdaki tabloya yazınız. Belirlediğiniz fonksiyonu kartta yer alan bilgilerle gerekçelendiriniz.
Kart Hâkim fonksiyon Gerekçe I II III IV V VI 7.2. Sarıkent'te, ocaklardan çıkarılan mermer bloklarını kesip parlatan fabrikaların kurulduğunu ve yıllar içinde çalışanların çoğunun bu fabrikalarda iş bulduğunu düşününüz. Bu değişimin Sarıkent'in fonksiyonlarını ve hâkim fonksiyonunu nasıl etkileyeceğini açıklayınız.
dubba.com.tr · 10. sınıf coğrafya · senaryo 5 · Soru 7
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).
Bu kâğıttaki konuları test et
Kâğıtta puan kaybettiğin konunun 12 soruluk testini çöz; çözümler test bitince açılır. Her konunun ilk iki testi ücretsiz, hesap gerekmez.
- COĞ.10.3.3 · kâğıtta 2 soruYeryüzü şekillerinin oluşumunu aşınım ve birikim süreçleri açısından çözümleyebilmeTesti çöz
- COĞ.10.3.4 · kâğıtta 1 soruYeryüzü şekillerinin oluşumunda doğal süreçlerin etkilerini saha/sanal saha çalışmalarıyla araştırabilmeTesti çöz
- COĞ.10.3.5 · kâğıtta 1 soruYakın çevresindeki yeryüzü şekilleri ile beşerî faaliyetler arasındaki etkileşimi sorgulayabilmeTesti çöz
- COĞ.10.4.1 · kâğıtta 2 soruYerleşme yeri seçiminde ve yerleşmelerin gelişiminde etkili olan coğrafi faktörleri sorgulayabilmeTesti çöz
- COĞ.10.4.2 · kâğıtta 1 soruTürkiye ve dünyadaki yerleşmeleri fonksiyonlarına göre sınıflandırabilmeTesti çöz
10. sınıf coğrafya 1. dönem 2. yazılı için ODSGM 6 senaryo yayımladı; okulun zümresi birini seçer. Bu sayfa senaryo 5'in tablosuna göre hazırlanmış tam bir yazılı kâğıdıdır: 7 ana soru, 12 puanlanan madde, toplam 100 puan. Sorular açık uçludur ve OYSS biçimindedir. Kâğıdı süre tutarak çöz, sonra puanlama anahtarıyla kendini puanla: anahtarda her madde için tam, kısmi ve sıfır puan ölçütü ile tam puanlık örnek cevap var, nereden puan kaybettiğini görürsün.
Cevap ve puanlama anahtarı
Bu senaryonun anahtarı açık: her maddenin tam puan ölçütü, olası yanıtı, kısmi ve sıfır puan durumu aşağıda. Önce kâğıdı çöz, sonra aç.
Anahtarı göster: tam puan, kısmi puan, olası yanıt
Puanlama anahtarı ve örnek cevaplar Dubba’nın hazırladığı örneklerdir; resmî değerlendirme ölçütleri ODSGM ve okulun tarafından belirlenir. Yasal uyarı (yeni sekmede açılır).
Kendini puanla
Anahtardaki ölçütlere bakarak her maddeden aldığın puanı yaz ya da Tam / 0 düğmesine bas. Toplamın ve konu konu durumun hemen çıkar.
Toplam: 0 / 100
Sıradaki adım
Kâğıt bilgisi
- Soru kitapçığı
- PDF, 10 sayfa, 5,7 MB: 7 ana soru, 12 madde, cevap kutulu. İndir
- Puanlama anahtarı
- PDF, 15 sayfa: her madde için tam, kısmi ve sıfır puan ölçütü, tam puanlık örnek cevap. Sayfada gör
- Tek dosya
- Soru kitapçığı ve anahtar birlikte, 25 sayfa. İndir
- Süreli çözme
- Kâğıdı ekranda 40 dakikalık sayaçla çöz; bitince anahtarla maddeleri kontrol et, puanını bu cihaza kaydet. Süreli çöz
- Hazırlayan
- Dubba (özgün eser). ODSGM'nin senaryo 5 konu-soru dağılım tablosuna göre yazıldı; MEB sorusu değildir. Son gözden geçirme: 5 Kasım 2026.
- Sonra
- Puanı düşük çıkan konuyu 10. sınıf coğrafya soru bankasında çalış: her konunun ilk iki testi ücretsiz, hesap gerekmez.
Senaryo 5: hangi konudan kaç soru?
| Konu | Öğrenme çıktısı | Soru | Puan | Konu testi |
|---|---|---|---|---|
| Aşınım ve Birikim Süreçlerinin Yeryüzü Şekillerinin Oluşumuna Etkisi | COĞ.10.3.3 Yeryüzü şekillerinin oluşumunu aşınım ve birikim süreçleri açısından çözümleyebilme | 2 | 26 | Test çöz |
| Yeryüzü Şekilleri ile İlgili Gözlem ve Saha Çalışması | COĞ.10.3.4 Yeryüzü şekillerinin oluşumunda doğal süreçlerin etkilerini saha/sanal saha çalışmalarıyla araştırabilme | 1 | 12 | Test çöz |
| Yeryüzü Şekilleri ile Beşerî Faaliyetler Arasındaki Etkileşim | COĞ.10.3.5 Yakın çevresindeki yeryüzü şekilleri ile beşerî faaliyetler arasındaki etkileşimi sorgulayabilme | 1 | 15 | Test çöz |
| Yerleşmelerin Kuruluşu ve Gelişimi | COĞ.10.4.1 Yerleşme yeri seçiminde ve yerleşmelerin gelişiminde etkili olan coğrafi faktörleri sorgulayabilme | 2 | 29 | Test çöz |
| Yerleşmelerin Fonksiyonları | COĞ.10.4.2 Türkiye ve dünyadaki yerleşmeleri fonksiyonlarına göre sınıflandırabilme | 1 | 18 | Test çöz |
Kaynak: ODSGM konu-soru dağılım tablosu (senaryo 5).
10. sınıf coğrafya: bütün senaryo yazılıları
10. sınıf coğrafya 1. dönem 2. yazılı senaryo 5: sık sorulanlar
10. sınıf coğrafya 1. dönem 2. yazılı senaryo 5 konuları neler?
ODSGM tablosuna göre senaryo 5'te sorular şu konulardan gelir: Aşınım ve Birikim Süreçlerinin Yeryüzü Şekillerinin Oluşumuna Etkisi; Yeryüzü Şekilleri ile İlgili Gözlem ve Saha Çalışması; Yeryüzü Şekilleri ile Beşerî Faaliyetler Arasındaki Etkileşim; Yerleşmelerin Kuruluşu ve Gelişimi; Yerleşmelerin Fonksiyonları. Bu kâğıttaki 7 soru aynı dağılıma göre yazıldı.
Okulumun hangi senaryoyu seçtiğini nasıl öğrenirim?
ODSGM bu yazılı için 6 senaryo yayımladı; okulun coğrafya zümresi birini seçer. Seçilen senaryoyu ders öğretmenine sorabilirsin. Emin değilsen bütün senaryoların kâğıtlarını çöz: konuların çoğu ortaktır.
Bu sorular yazılıda aynen çıkar mı?
Hayır. Sorular Dubba'nın özgün eseridir ve aynı öğrenme çıktılarına göre yazıldı. Yazılıdaki sorular MEB soru havuzundan ve zümreden gelir. Amaç soru tipini, kâğıt uzunluğunu ve puanlamayı sınavdan önce görmek.