Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatı: konu anlatımı ve çalışma rehberi

Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatı 1860 sonrası Batı etkisinde toplum için sanat anlayışını getirir. Birinci dönem 1860-1876 yıllarını kapsar ve Şinasi Namık Kemal Ziya Paşa önderliğindedir. Gazetecilikle fikir yayılır Tercüman-ı Ahval ve Tasvir-i Efkar çıkar. İlk yerli tiyatro Şinasi'nin Şair Evlenmesi olur. Sanat toplumun eğitimine hizmet eder vatan hürriyet kavramları işlenir. İkinci dönem ise 1876 sonrasıdır.

İkinci dönemde Recaizade Mahmut Ekrem Abdülhak Hamit Tarhan Samipaşazade Sezai Ahmet Mithat Efendi ön plandadır. Ahmet Mithat halk için yazdığı romanlarla bilinir Felatun Bey ile Rakım Efendi gibi. Recaizade Araba Sevdası ile ilk gerçekçi romanı verir. Abdülhak Hamit şiir ve tiyatroda romantizmi sürdürür. Samipaşazade Sezai Sergüzeşt ile kölelik temasını işler. Sanat anlayışında bireysel duygular artmaya başlar.

Temel kavramlar arasında ilk roman Şemseddin Sami'nin Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat'ı sayılır. Gazetecilik edebiyatı halka ulaştırır. Nazımda aruz devam ederken heceye yönelim başlar. Şinasi dilde sadeleşmeyi savunan ilk yazardır. Namık Kemal vatanseverlikle öne çıkar İntibah ve Cezmi romanlarını yazar. Ziya Paşa Harabat antolojisi ve Terkib-i Bent ile tanınır. Bu ünite bu isimleri ve eserleri tam olarak kapsar.

Birinci dönem toplum için sanat ikinci dönem sanat için sanat eğilimini gösterir. Şinasi gazeteyi edebiyat aracı yapar Namık Kemal tiyatro ve romanla vatan fikrini işler. Ziya Paşa eleştiri ve şiirde köprü olur. Ahmet Mithat popüler romanla halkı eğitir Recaizade gerçekçiliğe geçer. Abdülhak Hamit romantizmi bireyselleştirir Samipaşazade sosyal gerçekliği yansıtır. Bu bağlar dönem ayrımını netleştirir.

Tipik sorular yazar-eser eşleştirmesi dönem özellikleri gazete adları ilkler üzerinedir. Şinasi'nin Şair Evlenmesi ilk yerli tiyatro olarak sorulur. Namık Kemal'in Vatan Yahut Silistre'si tiyatro örneğidir. Recaizade'nin Araba Sevdası ilk gerçekçi roman diye geçer. Ahmet Mithat'ın Letaif-i Rivayat hikaye türünü başlatır. Sanat anlayışındaki değişim toplumdan bireye kayış olarak test edilir.

Bağlar sorularda karşılaştırma şeklinde gelir birinci dönem didaktik ikinci dönem estetik vurgulanır. Gazeteciliğin etkisi dil sadeleşmesiyle bağlanır. İlk roman tartışmasında Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat öne çıkar. Abdülhak Hamit'in Makber şiiri romantizm örneğidir. Samipaşazade'nin Küçük Şeyler gerçekçi hikayedir. Bu kalıplar AYT'de sıkça yazar dönem eser üçlüsü olarak karşınıza çıkar.

AYT'de 2018-2025 arasında Tanzimat döneminden 10 soru çıktı bu da ünitenin önemini gösterir. Sorular genellikle birinci ikinci dönem farkı yazarlar ve ilkler üzerinedir. Edebiyat tarihi zincirinde Divan'dan Servet-i Fünun'a geçiş köprüsüdür. Sonraki Fecr-i Ati ve Milli Edebiyat bu temeller üzerine kurulur. Gazetecilik ve roman türü sonraki dönemlerde gelişir. Bu üniteyi bilmek sonraki akımları anlamayı kolaylaştırır.

Sınavda 24 edebiyat sorusunun bir kısmı bu dönemden gelir sözel ve eşit ağırlık puanını etkiler. Tipik olarak Namık Kemal'in vatan teması Recaizade'nin realizmi sorulur. Ahmet Mithat'ın halkçı üslubu Abdülhak Hamit'in tiyatroları yer alır. Ziya Paşa'nın eleştirileri Şinasi'nin sade dili test edilir. Samipaşazade'nin sosyal konuları sonraki gerçekçiliğe bağlanır. Bu yer sonraki ünitelerde Servet-i Fünun karşılaştırmalarında kullanılır.

Sonraki konularda Tanzimat'ın toplumcu bakışı Milli Edebiyat'ın halkçılığına zemin hazırlar. Roman ve tiyatro türleri burada doğar orada olgunlaşır. Dil sadeleşmesi Cumhuriyet dönemine uzanır. Sınav stratejisinde bu üniteyi erken kavramak Servet-i Fünun sorularını çözmeyi kolaylaştırır. 10 soruluk istatistik düzenli tekrarın değerini kanıtlar. Böylece AYT'de edebiyat testinde avantaj sağlarsınız.

Önce birinci dönemi Şinasi Namık Kemal Ziya Paşa sırasıyla çalışın gazetelerini ve ilk eserlerini ezberleyin. Şinasi'nin Tercüman-ı Ahval'i Namık Kemal'in Tasvir-i Efkar'ı not alın. Tiyatro Şair Evlenmesi ve Vatan Yahut Silistre'yi okuyun. Sonra ikinci döneme geçin Recaizade Araba Sevdası Ahmet Mithat Felatun Bey'i inceleyin. Abdülhak Hamit şiirlerini Samipaşazade romanlarını karşılaştırın. Sanat değişimini toplumdan bireye çizelge yapın.

Yöntem olarak zaman çizelgesi çizin 1860-1876 ve 1876-1896 ayırın. Her yazar için üç eser ve özellik kartı hazırlayın. Gazeteciliğin etkisini dil sadeleşmesiyle bağlayan özet yazın. İlk roman ilk tiyatro gibi ilkleri listeleyin. Karşılaştırmalı tablo ile birinci dönem didaktik ikinci dönem estetik ayırın. Düzenli tekrar AYT'deki 10 soruluk yoğunluğu karşılar. Örnek metinler okuyarak üslup farkını hissedin.

Çalışmayı ünite sonu testleriyle pekiştirin yanlışları dönem ayrımına göre gruplayın. Yazar-eser eşleştirmesini günlük beş dakikalık quiz yapın. Sanat anlayışındaki değişimi kendi cümlelerinizle açıklayın. Ahmet Mithat'ın halk için yazma Recaizade'nin eleştiri yönünü not edin. Ziya Paşa'nın Harabat'ını Şinasi'nin makaleleriyle karşılaştırın. Bu sıra kalıcı öğrenmeyi sağlar sonraki ünitelerde karışıklığı önler.

Sık hata birinci ikinci dönem yazarlarını karıştırmaktır Şinasi'yi ikinciye Recaizade'yi birinciye koymak. Bunu önlemek için 1876 sınırını ezberleyin Namık Kemal birinci Recaizade ikinci diye ayırın. İlk romanı Namık Kemal'in İntibah'ı sanmak yanlıştır Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat'tır. Gazete adlarını karıştırmamak için Tercüman-ı Ahval Şinasi Tasvir-i Efkar Namık Kemal not edin. Abdülhak Hamit'i tiyatroda unutmamak için Makber ve Eşber'i yazın.

Sanat anlayışını tek dönem sanmak hatadır birinci toplum için ikinci sanat için kayar. Bunu tablolaştırarak önleyin. Ahmet Mithat'ı sadece roman yazarı görmek hikaye türünü atlamaktır Letaif-i Rivayat'ı ekleyin. Samipaşazade'yi unutmak Sergüzeşt'i es geçmektir kölelik temasını not alın. Ziya Paşa'yı yalnızca şair saymak Terkib-i Bent ve eleştirilerini ihmal etmektir. Düzenli eşleştirme kartlarıyla bu hatalar azalır.

Sınavda uydurma eser adı kullanmak büyük kayıptır emin olmadığınız örneği yazmayın. Dönem tarihlerinde 1860'ı 1839 Tanzimat Fermanı ile karıştırmayın edebiyat 1860 başlar. Dil sadeleşmesini yalnızca Şinasi'ye bağlamak Namık Kemal'i unutmaktır. Tiyatroda ilk yerliyi Vatan sanmak Şair Evlenmesi'ni atlamaktır. Bu hataları önlemek için ders kitabıyla birebir uyumlu listeler tutun ve AYT sorularını çözerek pekiştirin.

• Birinci dönem 1860-1876 Şinasi Namık Kemal Ziya Paşa ikinci 1876 sonrası Recaizade Abdülhak Hamit diye ayırın.
• İlk yerli tiyatro Şinasi Şair Evlenmesi ilk roman Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat olarak ezberleyin.
• Gazeteleri Tercüman-ı Ahval Şinasi Tasvir-i Efkar Namık Kemal şeklinde eşleştirin.
• Sanat değişimini toplum için sanattan sanat için sanata kayış olarak not edin.

Aşağıdaki sorular Dubba editör ekibi tarafından bu ünite için hazırlandı. Cevabı görmeden önce kendin çözmeyi dene.

Notlarınızdan Tanzimat birinci ikinci dönem yazar-eser kartları çıkarın DubbAI ile 10 soruluk AYT tarzı test üretin dönem ayrımı ve ilkler üzerine yoğunlaşın.