İçeriğe atla
YeniMaarif uyumlu matematik testleriHemen çöz

Maarif uyumlu · 9. sınıf matematik · 4. Tema: Eşlik ve Benzerlik

Eşlik ve Benzerlik: yaprak test 1

9. sınıf matematiğin 4. teması Eşlik ve Benzerlik için 12 soru: 4 kolay, 4 orta, 4 zor.

Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).

Bu testin ölçtüğü öğrenme çıktıları

Her soru Maarif öğretim programındaki bir öğrenme çıktısının belirli bir süreç bileşenini ölçer ve bir gerçek yaşam bağlamında kurulur.

  • MAT.9.4.1 · Geometrik dönüşümlerle ilgili çıkarım yapabilme
  • MAT.9.4.2 · İki üçgenin eş veya benzer olması için gerekli olan asgari koşullarla ilgili çıkarım yapabilme
  • MAT.9.4.3 · Bir üçgenden hareketle ona benzer üçgenler oluşturma ile ilgili yansıtma yapabilme
  • MAT.9.4.4 · Tales, Öklid ve Pisagor teoremlerini ispatlayabilme
  • MAT.9.4.5 · Eşlik ve benzerlikle ilgili çıkarım ve teoremleri içeren problemleri çözebilme

12 çözümlü soru

1.Kolay

MAT.9.4.1 · Geometrik dönüşümlerle ilgili çıkarım yapabilme

Süreç bileşeni: c) Dönüşümlerin özellikleri ve şekillerin dönüşümler altındaki görüntüsüne ilişkin varsayımları ile genellemelerini karşılaştırır.

Okulun bisiklet kulübü, parkur girişindeki ikizkenar üçgen levhayı dönüşümlerle çoğaltarak bir yönlendirme şeridi hazırlıyor. Levhanın kenar uzunlukları 5 cm, 5 cm ve 6 cm'dir. Kerem levhayı önce bisiklet şeridinin birbirine paralel iki kenar doğrusuna göre ardışık iki kez, sonra park alanında bir noktada kesişen iki doğruya göre ardışık iki kez yansıtıyor ve gözlemlerini tabloya yazıyor.
Uygulanan dönüşümGörüntünün kenar uzunluklarıKerem'in gözlemi
Paralel iki doğruya göre ardışık iki yansıma5 cm, 5 cm, 6 cmLevha bulunduğu yerden kaydırılmış görünüyor.
Kesişen iki doğruya göre ardışık iki yansıma5 cm, 5 cm, 6 cmLevha, doğruların kesişim noktası etrafında döndürülmüş görünüyor.
Kerem'in varsayımı: Bu iki dönüşümde de kenar uzunlukları değişmez; görüntü levhaya eştir. Kerem'in genellemesi: Paralel doğrularda elde edilen dönüşüm bir ötelemedir. Kesişen doğrularda elde edilen dönüşüm ise bir yansımadır. Kerem'in varsayımı ile genellemesi tablodaki gözlemlerle karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Eşlik ve Benzerlik · Yaprak test 1 · Soru 1

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: C

Tabloda her iki görüntünün kenar uzunlukları da 5 cm, 5 cm ve 6 cm'dir. Üç kenarı karşılıklı eşit olan üçgenler eş olduğundan varsayım her iki gözlemle de uyumludur. Paralel doğrular satırında levha kaydırılmış göründüğünden bu bileşke bir ötelemedir; genellemenin bu kısmı gözlemle uyumludur. Kesişen doğrular satırında levha, kesişim noktası etrafında döndürülmüş göründüğünden bileşke bir yansıma değil bir dönmedir. Bu nedenle kesişen doğrulara ait genelleme gözlemle çelişir.
2.Kolay

MAT.9.4.2 · İki üçgenin eş veya benzer olması için gerekli olan asgari koşullarla ilgili çıkarım yapabilme

Süreç bileşeni: d) İki üçgenin eş veya benzer olma koşullarına dair elde ettiği önermelerin farklı ve yeni durumların anlamlandırılmasına yönelik sunduğu katkıyı değerlendirir.

Okul sanat kulübü, geometrik süsleme motifini öteleme dönüşümüyle çoğaltacaktır. Motifteki ABCABC üçgenine birebir uyacak yeni DEFDEF parçası kesilecektir. Ölçümde ∣AB∣=∣DE∣=6|AB| = |DE| = 6 cm, ∣BC∣=∣EF∣=8|BC| = |EF| = 8 cm ve bu kenarların arasındaki açılar m(∠ABC)=m(∠DEF)=50∘m(\angle ABC) = m(\angle DEF) = 50^\circ bulunmuştur.
Geometri şekli
Kulüp, daha önce ulaştığı 'İki kenarı ve bu kenarların arasındaki açıları karşılıklı eşit olan üçgenler eştir.' önermesinin bu yeni parçayı anlamlandırmaya katkısını tartışmaktadır. Bu önermenin verilen yeni duruma katkısına ilişkin doğru değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Eşlik ve Benzerlik · Yaprak test 1 · Soru 2

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: D

Verilenlerde ∣AB∣=∣DE∣|AB| = |DE|, ∣BC∣=∣EF∣|BC| = |EF| ve bu kenarların arasındaki açılar eşittir: m(∠ABC)=m(∠DEF)=50∘m(\angle ABC) = m(\angle DEF) = 50^\circ. İki kenar ile bu kenarların arasındaki açının karşılıklı eşit olması (Kenar-Açı-Kenar) eşlik için yeterli asgari koşuldur. Bu nedenle ABC≅DEFABC \cong DEF olur. Eş üçgenlerde karşılıklı tüm elemanlar eşit olduğundan öteleme ile elde edilecek yeni parça motifteki üçgene boşluksuz uyar. Doğru değerlendirme D seçeneğidir.
3.Kolay

MAT.9.4.2 · İki üçgenin eş veya benzer olması için gerekli olan asgari koşullarla ilgili çıkarım yapabilme

Süreç bileşeni: b) İncelediği örnekler üzerinden iki üçgenin eş veya benzer olma koşullarına ilişkin varsayımlarına dayalı örüntüleri geneller.

Ela, akıllı telefonundaki "Üçgen Avcısı" uygulamasında hazır üçgen çiftlerini inceliyor. Her denemede yalnızca karşılıklı iki açı ölçüsünün eşit olduğu çiftleri seçiyor. Uygulama, seçilen çiftin benzer olup olmadığını ve karşılıklı en küçük kenar uzunluklarını ekranda gösteriyor. Ela'nın not ettiği denemeler şöyledir:
DenemeEşit olan karşılıklı açılarKarşılıklı en küçük kenarlarUygulamanın sonucu
150∘50^\circ ve 60∘60^\circ44 cm ve 88 cmBenzer
240∘40^\circ ve 70∘70^\circ33 cm ve 99 cmBenzer
335∘35^\circ ve 80∘80^\circ55 cm ve 22 cmBenzer
Ela, bu denemelerin tümünde gördüğü ortak örüntüyü bir genellemeye dönüştürmek istiyor. Bu denemelerdeki ortak örüntünün genellemesi aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Eşlik ve Benzerlik · Yaprak test 1 · Soru 3

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: A

Üç denemenin ortak yönü şudur: Uygulamaya kenarların tümü değil, yalnızca karşılıklı iki açı ölçüsü eşit olan çiftler seçilmiştir ve sonuç her seferinde "benzer"dir. Üçgende iç açılar toplamı 180∘180^\circ olduğu için iki açı eşitse üçüncü açılar da eşit olur. Bu örüntü, açı-açı benzerlik koşuluna genellenir: Karşılıklı iki açısı eşit olan üçgenler benzerdir; yani ∼\sim bağıntısı vardır. Karşılıklı en küçük kenarlar 4≠84 \neq 8, 3≠93 \neq 9 ve 5≠25 \neq 2 olduğundan bu üçgenler eş (≅ \cong) değildir. Kenarların tümü incelenmediği için örüntü, üç kenarın eşitliğine dayanan bir eşlik genellemesi de değildir. Bu nedenle genelleme A seçeneğidir.
4.Kolay

MAT.9.4.5 · Eşlik ve benzerlikle ilgili çıkarım ve teoremleri içeren problemleri çözebilme

Süreç bileşeni: h) Ulaştığı çıkarımların geçerliliğini matematiksel örneklerle değerlendirir.

Mert, okul bahçesinde tabanı AA, tepesi TT olan dik bir direğin gölgesini aynı gün iki farklı anda ölçmüştür. Direğin boyu ∣AT∣=2|AT| = 2 m'dir. Sabah gölgenin ucu MM olup ∣AM∣=1|AM| = 1 m, öğleden sonra gölgenin ucu NN olup ∣AN∣=4|AN| = 4 m'dir. Mert, "Yüksekliğin gölge uzunluğuna oranı, ölçüm anı değişse bile aynı kalır." çıkarımına ulaşmış ve bu çıkarımı sayısal örneklerle değerlendirmek istemiştir.
Geometri şekli
Aşağıdakilerden hangisi Mert'in çıkarımının geçerliliğini doğru biçimde değerlendiren matematiksel örnektir?

dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Eşlik ve Benzerlik · Yaprak test 1 · Soru 4

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: C

Yüksekliğin gölge uzunluğuna oranı ∣AT∣go¨lge\frac{|AT|}{\text{gölge}} biçimindedir. Sabah oran 21=2\frac{2}{1} = 2, öğleden sonra oran 24=12\frac{2}{4} = \frac{1}{2} olur. 2≠122 \neq \frac{1}{2} olduğu için bu oran ölçüm anına göre değişir; Mert'in "oran her anda aynı kalır" çıkarımı geçerli değildir. Doğru değerlendirme C seçeneğidir.
5.Orta

MAT.9.4.1 · Geometrik dönüşümlerle ilgili çıkarım yapabilme

Süreç bileşeni: a) Mevcut bilgisi dâhilinde geometrik dönüşümlerin (yansıma, öteleme, dönme) özelliklerine, bir geometrik şeklin dönüşüm sonrasında oluşan görüntüsüne ilişkin varsayımlarda bulunur.

Halı atölyesinde bir öğrenci, Anadolu kilimlerinde görülen üçgen bir süsleme motifinin nasıl çoğaltıldığını inceliyor. Motif, kenar uzunlukları 55 cm, 66 cm ve 77 cm olan ABCABC üçgenidir. Usta, bu üçgeni önce dd doğrusuna göre, ardından dd doğrusuna paralel ve ondan 33 cm uzakta olan kk doğrusuna göre yansıtarak A′B′C′A'B'C' motifini oluşturuyor.
Geometri şekli
Bu incelemeye göre ABCABC üçgeni ile A′B′C′A'B'C' motifine ilişkin aşağıdaki varsayımlardan hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Eşlik ve Benzerlik · Yaprak test 1 · Soru 5

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: B

Yansıma, kenar uzunluklarını ve açı ölçülerini korur. Ardışık iki yansıma da bu özellikleri koruduğundan A′B′C′A'B'C' üçgeninin kenar uzunlukları yine 55 cm, 66 cm ve 77 cm olur; yani A′B′C′A'B'C' ile ABCABC eştir. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır. Bir yansıma köşelerin sırasını ters çevirir, ikinci yansıma sırayı yeniden ters çevirerek başlangıçtaki yöne döndürür. Sonuç, tek bir yansıma olmadığından A′B′C′A'B'C' yalnızca kk doğrusuna göre yansıma değildir. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır. Paralel iki doğruya göre ardışık iki yansıma bir ötelemedir; dönme ise kesişen iki doğruya göre ardışık yansımayla elde edilir. dd ile kk paralel olup kesişmediğinden elde edilen dönüşüm dönme değildir. Bu nedenle C seçeneği yanlıştır. Bu ötelemenin miktarı, paralel doğrular arasındaki uzaklığın iki katıdır: 2×3=62 \times 3 = 6 cm. Öteleme, doğrulara dik doğrultudadır. Uzaklığı 33 cm almak bu ilişkiyi eksik uygulamak olur. Bu nedenle E seçeneği yanlıştır, doğru varsayım B seçeneğidir.
6.Orta

MAT.9.4.3 · Bir üçgenden hareketle ona benzer üçgenler oluşturma ile ilgili yansıtma yapabilme

Süreç bileşeni: a) Bir üçgene benzer üçgenler oluştururken eşlik ve benzerlik deneyimlerini gözden geçirir.

Matematik kulübünde öğrenciler, ABC üçgenine benzer bir üçgen oluşturmak için yaptıkları çizimi incelemektedir. AB kenarı üzerinde |AD| = 4 cm ve |DB| = 6 cm olacak şekilde D noktası, AC kenarı üzerinde |AE| = 3 cm ve |EC| = 4,5 cm olacak şekilde E noktası alınmış ve [DE] çizilmiştir. Üyeler ölçerek DE ∥ BC olduğunu görmüş; daha önce öğrendikleri eşlik ve benzerlik koşullarını gözden geçirerek ADE üçgeni ile ABC üçgeni arasındaki ilişkiyi tartışmıştır.
Geometri şekli
Eşlik ve benzerlik deneyimleri gözden geçirildiğinde aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Eşlik ve Benzerlik · Yaprak test 1 · Soru 6

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: D

Önce bütün kenar uzunlukları bulunur: ∣AB∣=4+6=10|AB| = 4 + 6 = 10 cm ve ∣AC∣=3+4,5=7,5|AC| = 3 + 4{,}5 = 7{,}5 cm. Karşılıklı kenar oranları ∣AD∣∣AB∣=410=25\dfrac{|AD|}{|AB|} = \dfrac{4}{10} = \dfrac{2}{5} ve ∣AE∣∣AC∣=37,5=25\dfrac{|AE|}{|AC|} = \dfrac{3}{7{,}5} = \dfrac{2}{5} tir. DE∥BCDE \parallel BC olduğundan ∠A\angle A ortaktır ve yöndeş açılar eşittir. Böylece AA benzerlik koşulundan △ADE∼△ABC\triangle ADE \sim \triangle ABC olur; benzerlik oranı 25\dfrac{2}{5} tir. Eşlik koşulları karşılıklı kenarların eşit olmasını gerektirir. Oran 25≠1\dfrac{2}{5} \neq 1 olduğu için kenarlar eşit değildir ve △ADE≇△ABC\triangle ADE \not\cong \triangle ABC dir. ∣AD∣∣DB∣=46=23\dfrac{|AD|}{|DB|} = \dfrac{4}{6} = \dfrac{2}{3} ise aynı kenar üzerindeki parçaların oranıdır; benzerlik oranı değildir. Bu nedenle doğru yargı D seçeneğidir.
7.Orta

MAT.9.4.3 · Bir üçgenden hareketle ona benzer üçgenler oluşturma ile ilgili yansıtma yapabilme

Süreç bileşeni: c) Bir üçgenden hareketle ona benzer üçgenler oluşturma ile ilgili ulaşılan çıkarımları farklı problem durumlarında değerlendirir.

Bir okul bahçesinde organik atıkların ayrıştırılması için dik üçgen biçiminde bir kompost alanı oluşturulmuştur. Bu alanın CC köşesindeki açı diktir; ∣AC∣=6|AC| = 6 m ve ∣BC∣=8|BC| = 8 m'dir. ABAB kenarı bahçe duvarı boyunca uzanmaktadır. Geri dönüşüm kulübü, CC köşesinden duvara dik bir ayırıcı şerit çekmiş ve şeridin duvarı kestiği noktayı DD ile adlandırmıştır. Kulüp, derste ulaştığı «bir dik üçgende dik köşeden hipotenüse çizilen yükseklik, ilk üçgene benzer üçgenler oluşturur» çıkarımını bu yeni durumda değerlendirmektedir.
Geometri şekli
Bu çıkarım bu problem durumunda değerlendirildiğinde ∣AD∣|AD| uzunluğu kaç metredir?

dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Eşlik ve Benzerlik · Yaprak test 1 · Soru 7

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: C

ABCABC üçgeni CC köşesinde dik olduğundan hipotenüs Pisagor bağıntısıyla bulunur: ∣AB∣=62+82=36+64=100=10|AB| = \sqrt{6^{2} + 8^{2}} = \sqrt{36 + 64} = \sqrt{100} = 10 m. CDCD, dik köşeden hipotenüse çizilen yükseklik olduğu için △ACD∼△ABC\triangle ACD \sim \triangle ABC dir. Eşleşen köşeler A↔AA \leftrightarrow A, C↔BC \leftrightarrow B ve D↔CD \leftrightarrow C olduğundan karşılıklı kenarlar ∣AD∣∣AC∣=∣AC∣∣AB∣\dfrac{|AD|}{|AC|} = \dfrac{|AC|}{|AB|} oranını verir. ∣AD∣6=610\dfrac{|AD|}{6} = \dfrac{6}{10} eşitliğinden ∣AD∣=3610=3,6|AD| = \dfrac{36}{10} = 3{,}6 m bulunur.
8.Orta

MAT.9.4.5 · Eşlik ve benzerlikle ilgili çıkarım ve teoremleri içeren problemleri çözebilme

Süreç bileşeni: ç) Matematiksel temsillere dönüştürdüğü problemi kendi ifadeleri ile açıklar.

Bir kavşakta otobüs şeridini sınırlayan iki kaldırım kenarı, O noktasından başlayarak birbirinden uzaklaşmaktadır. Bu kenarları kesen iki yaya geçidi birbirine paraleldir. O'ya yakın geçit kenarları A ve B noktalarında keser; ∣OA∣=12|OA| = 12 m ve ∣AB∣=8|AB| = 8 m'dir. Otobüs durağının hizasına gelen ikinci geçit aynı kenarları C ve D noktalarında keser. C noktası, O ve A ile aynı kenar üzerinde ve A'nın O'dan uzak tarafındadır; ∣AC∣=6|AC| = 6 m'dir. AB∥CDAB \parallel CD olup ∣CD∣=x|CD| = x m'dir.
Geometri şekli
Bu problem durumunun matematiksel temsili ve bu temsilin bağlamdaki anlamı aşağıdakilerden hangisinde doğru açıklanmıştır?

dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Eşlik ve Benzerlik · Yaprak test 1 · Soru 8

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: E

O-A-C noktaları aynı kaldırım kenarında, O-B-D noktaları diğer kenardadır ve AB∥CDAB \parallel CD dir. Paralelliğin ayırdığı ∠OAB\angle OAB ile ∠OCD\angle OCD eşittir; ∠AOB\angle AOB ise ortaktır. AA ölçütüyle △OAB∼△OCD\triangle OAB \sim \triangle OCD olur. Köşe eşlemesi O↔OO \leftrightarrow O, A↔CA \leftrightarrow C, B↔DB \leftrightarrow D olduğundan karşılıklı kenarlar orantılıdır: ∣AB∣∣CD∣=∣OA∣∣OC∣\dfrac{|AB|}{|CD|} = \dfrac{|OA|}{|OC|}. C, A'nın ötesinde olduğu için iki uzunluk birleştirilir: ∣OC∣=∣OA∣+∣AC∣=12+6=18|OC| = |OA| + |AC| = 12 + 6 = 18 m. ∣AB∣=8|AB| = 8 ve ∣CD∣=x|CD| = x ile 8x=1218\dfrac{8}{x} = \dfrac{12}{18} elde edilir. Burada xx, durak hizasındaki yaya geçidinin iki kaldırım arasındaki genişliğidir. Bu açıklama E seçeneğidir. Kontrol: orandan x=12x = 12 m bulunur. A x=8x = 8, B x=16x = 16, C x=163x = \dfrac{16}{3}, D x=4x = 4 verdiğinden hiçbiri bu karşılıklı kenar eşlemesini tutmaz.
9.Zor

MAT.9.4.1 · Geometrik dönüşümlerle ilgili çıkarım yapabilme

Süreç bileşeni: ç) Elde ettiği genellemelerden hareketle dönüşümlerin özelliklerine ve şekillerin dönüşümler altındaki görüntüsüne ilişkin önermeler sunar.

Bir halk eğitim merkezindeki kilim atölyesinde öğrenciler, geleneksel bir geometrik motifi dönüştürerek bordür deseni tasarlıyor. Motif düzlemde bir üçgenle temsil ediliyor. Desende d1d_1 ve d2d_2 doğruları OO noktasında kesişiyor ve oluşturdukları dar açı 40∘40^\circ dir. d3d_3 ve d4d_4 doğruları birbirine paraleldir ve aralarındaki uzaklık 55 cm dir. Birinci denemede motif önce d1d_1 doğrusuna, elde edilen görüntü sonra d2d_2 doğrusuna göre yansıtılıyor. İkinci denemede aynı motif önce d3d_3 doğrusuna, elde edilen görüntü sonra d4d_4 doğrusuna göre yansıtılıyor.
Geometri şekli
Öğrenciler, farklı örneklerde ulaştıkları genellemeleri karşılaştırdıktan sonra dönüşümlerin özelliklerine ilişkin bir önerme yazacaktır. Buna göre sunulabilecek önerme aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Eşlik ve Benzerlik · Yaprak test 1 · Soru 9

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: B

Kesişen iki doğruya göre ardışık yansımaların bileşkesi, doğruların kesişim noktası etrafında bir dönmedir. Dönme açısının ölçüsü, doğrular arasındaki açının ölçüsünün iki katıdır. d1d_1 ile d2d_2 arasındaki dar açı 40∘40^\circ olduğundan birinci deneme, OO etrafında 2⋅40∘=80∘2 \cdot 40^\circ = 80^\circ lik bir dönmeye denktir. Paralel iki doğruya göre ardışık yansımaların bileşkesi, doğrulara dik doğrultuda bir ötelemedir. Öteleme uzaklığı, doğrular arasındaki uzaklığın iki katıdır. d3d_3 ile d4d_4 arasındaki uzaklık 55 cm olduğundan ikinci deneme, doğrulara dik doğrultuda 2⋅5=102 \cdot 5 = 10 cm lik bir ötelemeye denktir. Yansıma, öteleme ve dönmenin her biri uzunlukları ve açı ölçülerini korur; bir şekil ile bu dönüşümler altındaki görüntüsü eştir. Ardışık iki yansımanın bileşkesi de bu dönüşümlerden biri olduğundan her iki denemede de görüntü motif ile eştir. Bu üç genelleme birlikte yalnızca B seçeneğindeki önermeyi verir.
10.Zor

MAT.9.4.2 · İki üçgenin eş veya benzer olması için gerekli olan asgari koşullarla ilgili çıkarım yapabilme

Süreç bileşeni: c) İki üçgenin eş veya benzer olma koşullarına ilişkin varsayımları ile elde ettiği genellemeleri karşılaştırır.

Pazar yerinde tezgâh flaması satan bir esnaf, bir müşteri için aynı desenin küçük ve büyük boyunu denemek üzere △ABC\triangle ABC ve △DEF\triangle DEF biçiminde iki kumaş parçası kesmiştir. Parçalarda karşılıklı alınan açılar ve bu açıların arasındaki kenar uzunlukları şekilde gösterilmiş, tabloda özetlenmiştir.
ParçaKarşılıklı alınan açılarAçıların arasındaki kenar
△ABC\triangle ABCm(∠A)=50∘m(\angle A)=50^{\circ}, m(∠B)=60∘m(\angle B)=60^{\circ}∣AB∣=40|AB|=40 cm
△DEF\triangle DEFm(∠D)=50∘m(\angle D)=50^{\circ}, m(∠E)=60∘m(\angle E)=60^{\circ}∣DE∣=70|DE|=70 cm
Esnaf, daha önce incelediği flamalardan şu varsayımı kurmuştur: “Karşılıklı ikişer açısı eşit olan iki üçgen eştir.” Ölçümler tartışıldıktan sonra şu genellemeye ulaşılmıştır: “Karşılıklı ikişer açısı eşit olan iki üçgen benzerdir. Bu üçgenlerin eş olması için eşit açıların arasındaki kenarların da birbirine eşit olması gerekir.”
Geometri şekli
Bu iki parça üzerinde varsayım ile genelleme karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Eşlik ve Benzerlik · Yaprak test 1 · Soru 10

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: A

Karşılıklı açılar A↔DA \leftrightarrow D ve B↔EB \leftrightarrow E olarak verilmiştir. Üçgende iç açılar toplamı 180∘180^{\circ} olduğundan m(∠C)=180∘−50∘−60∘=70∘m(\angle C)=180^{\circ}-50^{\circ}-60^{\circ}=70^{\circ} ve m(∠F)=70∘m(\angle F)=70^{\circ} dir. Üç çift karşılıklı açı da eşittir. Karşılıklı ikişer açı eşitliği benzerlik için yeterlidir. Bu yüzden △ABC∼△DEF\triangle ABC \sim \triangle DEF dir. Eşit açıların arasındaki kenarlar karşılıklı kenarlardır: ∣AB∣∣DE∣=4070=47\frac{|AB|}{|DE|}=\frac{40}{70}=\frac{4}{7}. Benzerlik oranı 11 olmadığı için üçgenler eş değildir. Açı-kenar-açı eşliği, bu eşit açıların arasındaki kenarların da eşit olmasını gerektirir; oysa 40≠7040 \neq 70 dir. Dolayısıyla △ABC≇△DEF\triangle ABC \not\cong \triangle DEF dir. Varsayım, yalnız açı eşitliğinden eşlik çıkarır. Bu parçalar benzer fakat eş olmadığından varsayım örnekle uyumlu değildir. Genelleme hem benzerliği hem de eşlik için kenar eşitliği koşulunu doğru ifade eder; ölçüler genellemeyle uyumludur. Karşılaştırma A seçeneğidir.
11.Zor

MAT.9.4.4 · Tales, Öklid ve Pisagor teoremlerini ispatlayabilme

Süreç bileşeni: a) Tales, Öklid ve Pisagor teoremlerine ilişkin farklı ispatları kullanır.

Okul binasının giriş sundurması onarılırken mimarlık atölyesi öğrencileri, iskeletin ABCABC üçgenini ölçmektedir. Bu üçgende ∠C=90∘\angle C = 90^\circ olup CC köşesinden ABAB kirişine indirilen dikme, kirişi AA ile BB arasındaki HH noktasında dik kesmektedir. Kaplama nedeniyle yalnızca ∣AH∣=9|AH| = 9 m ve ∣BH∣=4|BH| = 4 m ölçülebilmiş; ∣AC∣|AC| ve ∣BC∣|BC| doğrudan ölçülememiştir. Öğrenciler, oluşan benzer üçgenlere dayanan Öklid dik kenar bağıntılarıyla ∣AC∣2|AC|^2 ve ∣BC∣2|BC|^2 değerlerini bulup bu bağıntıları toplayarak Pisagor eşitliğini doğrulamayı amaçlamaktadır. Sundurmaya bitişik çelik destek üçgeni DEFDEF de ∣DE∣=6|DE| = 6 m, ∣EF∣=8|EF| = 8 m ve ∣DF∣=11|DF| = 11 m olarak ölçülmüş; raporda ∠DEF\angle DEF açısının türüne de yer verilecektir.
Geometri şekli
Buna göre ∣AC∣2|AC|^2 ile ∣BC∣2|BC|^2 değerlerini veren benzerlik gerekçesi, bu gerekçeden Pisagor eşitliğine geçiş ve ∠DEF\angle DEF açısının türü birlikte değerlendirildiğinde aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Eşlik ve Benzerlik · Yaprak test 1 · Soru 11

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: E

H, A ile B arasında olduğundan ∣AB∣=∣AH∣+∣BH∣=9+4=13|AB| = |AH| + |BH| = 9 + 4 = 13 m olur. △ACH\triangle ACH ile △ABC\triangle ABC üçgenlerinde ∠A\angle A ortak, ∠AHC=∠ACB=90∘\angle AHC = \angle ACB = 90^\circ dir. Köşe eşlemesi A→AA \to A, C→BC \to B, H→CH \to C olduğundan △ACH∼△ABC\triangle ACH \sim \triangle ABC dir. Karşılıklı kenarlardan ∣AC∣∣AB∣=∣AH∣∣AC∣\dfrac{|AC|}{|AB|} = \dfrac{|AH|}{|AC|} elde edilir; yani ∣AC∣2=∣AB∣⋅∣AH∣=13⋅9=117|AC|^2 = |AB|\cdot|AH| = 13\cdot 9 = 117. △CBH\triangle CBH ile △ABC\triangle ABC üçgenlerinde ∠B\angle B ortak, ∠CHB=∠ACB=90∘\angle CHB = \angle ACB = 90^\circ dir. Köşe eşlemesi C→AC \to A, B→BB \to B, H→CH \to C olduğundan △CBH∼△ABC\triangle CBH \sim \triangle ABC dir. ∣BC∣∣AB∣=∣BH∣∣BC∣\dfrac{|BC|}{|AB|} = \dfrac{|BH|}{|BC|} olup ∣BC∣2=∣AB∣⋅∣BH∣=13⋅4=52|BC|^2 = |AB|\cdot|BH| = 13\cdot 4 = 52 bulunur. Öklid dik kenar bağıntıları taraf tarafa toplanırsa ∣AC∣2+∣BC∣2=∣AB∣⋅∣AH∣+∣AB∣⋅∣BH∣=∣AB∣(∣AH∣+∣BH∣)=∣AB∣2|AC|^2 + |BC|^2 = |AB|\cdot|AH| + |AB|\cdot|BH| = |AB|(|AH| + |BH|) = |AB|^2 olur. Sayısal kontrol: 117+52=169=132117 + 52 = 169 = 13^2. Böylece Pisagor eşitliği bu ispat zinciriyle elde edilir. △ACH∼△CBH\triangle ACH \sim \triangle CBH benzerliği ise ABAB kenarını içermeyen iki küçük üçgenin benzerliğidir ve dik kenar bağıntısını değil, ∣CH∣2=∣AH∣⋅∣BH∣|CH|^2 = |AH|\cdot|BH| yükseklik bağıntısını verir; bu yüzden D seçeneğindeki gerekçe yanlıştır. ∠DEF\angle DEF açısının karşısındaki kenar DFDF, açıyı oluşturan kenarlar DEDE ve EFEF dir. ∣DF∣2=121|DF|^2 = 121 ve ∣DE∣2+∣EF∣2=36+64=100|DE|^2 + |EF|^2 = 36 + 64 = 100 olduğundan 121>100121 > 100 dir. Karşı kenarın karesi diğer iki kenarın kareleri toplamından büyük olduğu için ∠DEF\angle DEF geniş açıdır. Gerekçe, toplama adımı ve açı türü birlikte yalnızca E seçeneğinde doğrudur.
12.Zor

MAT.9.4.4 · Tales, Öklid ve Pisagor teoremlerini ispatlayabilme

Süreç bileşeni: b) Kullandığı matematiksel ispat ve teoremleri yeni durumlara uyarlayarak değerlendirir.

9. sınıf öğrencileri okul gezisinde bir botanik parktaki üçgen biçimli sergi alanını incelemektedir. Alanın köşeleri AA, BB ve CC'dir; CC köşesindeki açı diktir. CC noktasından ABAB kenarına indirilen dikme, kenarı HH noktasında kesmektedir. Çiçek tarhları nedeniyle ∣BC∣|BC| doğrudan ölçülemediğinden öğrenciler mezura ile yalnızca ∣AH∣=9|AH| = 9 m ve ∣HB∣=16|HB| = 16 m değerlerini ölçmüştür. Sergi alanına bitişik dönüş yolunda BB, CC ve DD noktaları bir üçgen oluşturmaktadır; bu üçgende ∣BD∣=15|BD| = 15 m ve ∣CD∣=7|CD| = 7 m ölçülmüştür. Öğrenciler, Öklid bağıntılarını ve Pisagor teoreminin dar ve geniş açılı üçgenlere ilişkin sonucunu bu ölçümlere uyarlayarak dönüş yolunun köşelerini değerlendirmektedir.
Geometri şekli
Şekil ölçekli değildir.
Bu uyarlamaya göre aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Eşlik ve Benzerlik · Yaprak test 1 · Soru 12

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: D

HH, ABAB kenarı üzerinde olduğundan ∣AB∣=∣AH∣+∣HB∣=9+16=25|AB| = |AH| + |HB| = 9 + 16 = 25 m'dir. ABCABC üçgeninde dik açı CC'dedir ve CHCH, hipotenüse indirilen dikmedir. Dik üçgende oluşan benzerlik △BHC∼△BCA\triangle BHC \sim \triangle BCA biçimindedir; çünkü ∠B\angle B ortaktır ve ∠BHC=∠BCA=90∘\angle BHC = \angle BCA = 90^\circ dir. Karşılıklı kenarların orantısından ∣HB∣∣BC∣=∣BC∣∣AB∣\dfrac{|HB|}{|BC|} = \dfrac{|BC|}{|AB|} elde edilir. Bu, Öklid dik kenar bağıntısıdır: ∣BC∣2=∣AB∣⋅∣HB∣=25⋅16=400|BC|^2 = |AB| \cdot |HB| = 25 \cdot 16 = 400. Dolayısıyla ∣BC∣=20|BC| = 20 m'dir. BCDBCD üçgeninde kenarlar ∣BC∣=20|BC| = 20 m, ∣BD∣=15|BD| = 15 m ve ∣CD∣=7|CD| = 7 m'dir. ∣BC∣|BC| kenarı DD köşesinin karşısındadır. ∣BD∣2+∣CD∣2=152+72=225+49=274|BD|^2 + |CD|^2 = 15^2 + 7^2 = 225 + 49 = 274 ∣BC∣2=400>274|BC|^2 = 400 > 274 Geniş açının karşısındaki kenarın karesi, diğer iki kenarın karelerinin toplamından büyüktür. Bu nedenle DD köşesindeki açı geniştir. Doğru yargı D seçeneğidir.

Eşlik ve Benzerlik: diğer yaprak testler

İlgili rehberler