Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).
Bu testin ölçtüğü öğrenme çıktıları
Her soru Maarif öğretim programındaki bir öğrenme çıktısının belirli bir süreç bileşenini ölçer ve bir gerçek yaşam bağlamında kurulur.
MAT.9.4.1 · Geometrik dönüşümlerle ilgili çıkarım yapabilme
MAT.9.4.2 · İki üçgenin eş veya benzer olması için gerekli olan asgari koşullarla ilgili çıkarım yapabilme
MAT.9.4.3 · Bir üçgenden hareketle ona benzer üçgenler oluşturma ile ilgili yansıtma yapabilme
MAT.9.4.4 · Tales, Öklid ve Pisagor teoremlerini ispatlayabilme
MAT.9.4.5 · Eşlik ve benzerlikle ilgili çıkarım ve teoremleri içeren problemleri çözebilme
12 çözümlü soru
1.Kolay
MAT.9.4.1 · Geometrik dönüşümlerle ilgili çıkarım yapabilme
Süreç bileşeni: c) Dönüşümlerin özellikleri ve şekillerin dönüşümler altındaki görüntüsüne ilişkin varsayımları ile genellemelerini karşılaştırır.
Okulun bisiklet kulübü, parkur girişindeki ikizkenar üçgen levhayı dönüşümlerle çoğaltarak bir yönlendirme şeridi hazırlıyor. Levhanın kenar uzunlukları 5 cm, 5 cm ve 6 cm'dir. Kerem levhayı önce bisiklet şeridinin birbirine paralel iki kenar doğrusuna göre ardışık iki kez, sonra park alanında bir noktada kesişen iki doğruya göre ardışık iki kez yansıtıyor ve gözlemlerini tabloya yazıyor.
Uygulanan dönüşüm
Görüntünün kenar uzunlukları
Kerem'in gözlemi
Paralel iki doğruya göre ardışık iki yansıma
5 cm, 5 cm, 6 cm
Levha bulunduğu yerden kaydırılmış görünüyor.
Kesişen iki doğruya göre ardışık iki yansıma
5 cm, 5 cm, 6 cm
Levha, doğruların kesişim noktası etrafında döndürülmüş görünüyor.
Kerem'in varsayımı: Bu iki dönüşümde de kenar uzunlukları değişmez; görüntü levhaya eştir. Kerem'in genellemesi: Paralel doğrularda elde edilen dönüşüm bir ötelemedir. Kesişen doğrularda elde edilen dönüşüm ise bir yansımadır.
Kerem'in varsayımı ile genellemesi tablodaki gözlemlerle karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Eşlik ve Benzerlik · Yaprak test 1 · Soru 1
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Tabloda her iki görüntünün kenar uzunlukları da 5 cm, 5 cm ve 6 cm'dir. Üç kenarı karşılıklı eşit olan üçgenler eş olduğundan varsayım her iki gözlemle de uyumludur. Paralel doğrular satırında levha kaydırılmış göründüğünden bu bileşke bir ötelemedir; genellemenin bu kısmı gözlemle uyumludur. Kesişen doğrular satırında levha, kesişim noktası etrafında döndürülmüş göründüğünden bileşke bir yansıma değil bir dönmedir. Bu nedenle kesişen doğrulara ait genelleme gözlemle çelişir.
2.Kolay
MAT.9.4.2 · İki üçgenin eş veya benzer olması için gerekli olan asgari koşullarla ilgili çıkarım yapabilme
Süreç bileşeni: d) İki üçgenin eş veya benzer olma koşullarına dair elde ettiği önermelerin farklı ve yeni durumların anlamlandırılmasına yönelik sunduğu katkıyı değerlendirir.
Okul sanat kulübü, geometrik süsleme motifini öteleme dönüşümüyle çoğaltacaktır. Motifteki ABC üçgenine birebir uyacak yeni DEF parçası kesilecektir. Ölçümde ∣AB∣=∣DE∣=6 cm, ∣BC∣=∣EF∣=8 cm ve bu kenarların arasındaki açılar m(∠ABC)=m(∠DEF)=50∘ bulunmuştur.Kulüp, daha önce ulaştığı 'İki kenarı ve bu kenarların arasındaki açıları karşılıklı eşit olan üçgenler eştir.' önermesinin bu yeni parçayı anlamlandırmaya katkısını tartışmaktadır. Bu önermenin verilen yeni duruma katkısına ilişkin doğru değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Eşlik ve Benzerlik · Yaprak test 1 · Soru 2
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
Verilenlerde ∣AB∣=∣DE∣, ∣BC∣=∣EF∣ ve bu kenarların arasındaki açılar eşittir: m(∠ABC)=m(∠DEF)=50∘. İki kenar ile bu kenarların arasındaki açının karşılıklı eşit olması (Kenar-Açı-Kenar) eşlik için yeterli asgari koşuldur. Bu nedenle ABC≅DEF olur. Eş üçgenlerde karşılıklı tüm elemanlar eşit olduğundan öteleme ile elde edilecek yeni parça motifteki üçgene boşluksuz uyar. Doğru değerlendirme D seçeneğidir.
3.Kolay
MAT.9.4.2 · İki üçgenin eş veya benzer olması için gerekli olan asgari koşullarla ilgili çıkarım yapabilme
Süreç bileşeni: b) İncelediği örnekler üzerinden iki üçgenin eş veya benzer olma koşullarına ilişkin varsayımlarına dayalı örüntüleri geneller.
Ela, akıllı telefonundaki "Üçgen Avcısı" uygulamasında hazır üçgen çiftlerini inceliyor. Her denemede yalnızca karşılıklı iki açı ölçüsünün eşit olduğu çiftleri seçiyor. Uygulama, seçilen çiftin benzer olup olmadığını ve karşılıklı en küçük kenar uzunluklarını ekranda gösteriyor. Ela'nın not ettiği denemeler şöyledir:
Deneme
Eşit olan karşılıklı açılar
Karşılıklı en küçük kenarlar
Uygulamanın sonucu
1
50∘ ve 60∘
4 cm ve 8 cm
Benzer
2
40∘ ve 70∘
3 cm ve 9 cm
Benzer
3
35∘ ve 80∘
5 cm ve 2 cm
Benzer
Ela, bu denemelerin tümünde gördüğü ortak örüntüyü bir genellemeye dönüştürmek istiyor. Bu denemelerdeki ortak örüntünün genellemesi aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Eşlik ve Benzerlik · Yaprak test 1 · Soru 3
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Üç denemenin ortak yönü şudur: Uygulamaya kenarların tümü değil, yalnızca karşılıklı iki açı ölçüsü eşit olan çiftler seçilmiştir ve sonuç her seferinde "benzer"dir. Üçgende iç açılar toplamı 180∘ olduğu için iki açı eşitse üçüncü açılar da eşit olur. Bu örüntü, açı-açı benzerlik koşuluna genellenir: Karşılıklı iki açısı eşit olan üçgenler benzerdir; yani ∼ bağıntısı vardır.
Karşılıklı en küçük kenarlar 4=8, 3=9 ve 5=2 olduğundan bu üçgenler eş (≅) değildir. Kenarların tümü incelenmediği için örüntü, üç kenarın eşitliğine dayanan bir eşlik genellemesi de değildir. Bu nedenle genelleme A seçeneğidir.
4.Kolay
MAT.9.4.5 · Eşlik ve benzerlikle ilgili çıkarım ve teoremleri içeren problemleri çözebilme
Mert, okul bahçesinde tabanı A, tepesi T olan dik bir direğin gölgesini aynı gün iki farklı anda ölçmüştür. Direğin boyu ∣AT∣=2 m'dir. Sabah gölgenin ucu M olup ∣AM∣=1 m, öğleden sonra gölgenin ucu N olup ∣AN∣=4 m'dir. Mert, "Yüksekliğin gölge uzunluğuna oranı, ölçüm anı değişse bile aynı kalır." çıkarımına ulaşmış ve bu çıkarımı sayısal örneklerle değerlendirmek istemiştir.Aşağıdakilerden hangisi Mert'in çıkarımının geçerliliğini doğru biçimde değerlendiren matematiksel örnektir?
dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Eşlik ve Benzerlik · Yaprak test 1 · Soru 4
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Yüksekliğin gölge uzunluğuna oranı go¨lge∣AT∣ biçimindedir. Sabah oran 12=2, öğleden sonra oran 42=21 olur. 2=21 olduğu için bu oran ölçüm anına göre değişir; Mert'in "oran her anda aynı kalır" çıkarımı geçerli değildir. Doğru değerlendirme C seçeneğidir.
5.Orta
MAT.9.4.1 · Geometrik dönüşümlerle ilgili çıkarım yapabilme
Süreç bileşeni: a) Mevcut bilgisi dâhilinde geometrik dönüşümlerin (yansıma, öteleme, dönme) özelliklerine, bir geometrik şeklin dönüşüm sonrasında oluşan görüntüsüne ilişkin varsayımlarda bulunur.
Halı atölyesinde bir öğrenci, Anadolu kilimlerinde görülen üçgen bir süsleme motifinin nasıl çoğaltıldığını inceliyor. Motif, kenar uzunlukları 5 cm, 6 cm ve 7 cm olan ABC üçgenidir. Usta, bu üçgeni önce d doğrusuna göre, ardından d doğrusuna paralel ve ondan 3 cm uzakta olan k doğrusuna göre yansıtarak A′B′C′ motifini oluşturuyor.Bu incelemeye göre ABC üçgeni ile A′B′C′ motifine ilişkin aşağıdaki varsayımlardan hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Eşlik ve Benzerlik · Yaprak test 1 · Soru 5
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Yansıma, kenar uzunluklarını ve açı ölçülerini korur. Ardışık iki yansıma da bu özellikleri koruduğundan A′B′C′ üçgeninin kenar uzunlukları yine 5 cm, 6 cm ve 7 cm olur; yani A′B′C′ ile ABC eştir. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır. Bir yansıma köşelerin sırasını ters çevirir, ikinci yansıma sırayı yeniden ters çevirerek başlangıçtaki yöne döndürür. Sonuç, tek bir yansıma olmadığından A′B′C′ yalnızca k doğrusuna göre yansıma değildir. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır. Paralel iki doğruya göre ardışık iki yansıma bir ötelemedir; dönme ise kesişen iki doğruya göre ardışık yansımayla elde edilir. d ile k paralel olup kesişmediğinden elde edilen dönüşüm dönme değildir. Bu nedenle C seçeneği yanlıştır. Bu ötelemenin miktarı, paralel doğrular arasındaki uzaklığın iki katıdır: 2×3=6 cm. Öteleme, doğrulara dik doğrultudadır. Uzaklığı 3 cm almak bu ilişkiyi eksik uygulamak olur. Bu nedenle E seçeneği yanlıştır, doğru varsayım B seçeneğidir.
6.Orta
MAT.9.4.3 · Bir üçgenden hareketle ona benzer üçgenler oluşturma ile ilgili yansıtma yapabilme
Süreç bileşeni: a) Bir üçgene benzer üçgenler oluştururken eşlik ve benzerlik deneyimlerini gözden geçirir.
Matematik kulübünde öğrenciler, ABC üçgenine benzer bir üçgen oluşturmak için yaptıkları çizimi incelemektedir. AB kenarı üzerinde |AD| = 4 cm ve |DB| = 6 cm olacak şekilde D noktası, AC kenarı üzerinde |AE| = 3 cm ve |EC| = 4,5 cm olacak şekilde E noktası alınmış ve [DE] çizilmiştir. Üyeler ölçerek DE ∥ BC olduğunu görmüş; daha önce öğrendikleri eşlik ve benzerlik koşullarını gözden geçirerek ADE üçgeni ile ABC üçgeni arasındaki ilişkiyi tartışmıştır.Eşlik ve benzerlik deneyimleri gözden geçirildiğinde aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Eşlik ve Benzerlik · Yaprak test 1 · Soru 6
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
Önce bütün kenar uzunlukları bulunur: ∣AB∣=4+6=10 cm ve ∣AC∣=3+4,5=7,5 cm.
Karşılıklı kenar oranları ∣AB∣∣AD∣=104=52 ve ∣AC∣∣AE∣=7,53=52 tir.
DE∥BC olduğundan ∠A ortaktır ve yöndeş açılar eşittir. Böylece AA benzerlik koşulundan △ADE∼△ABC olur; benzerlik oranı 52 tir.
Eşlik koşulları karşılıklı kenarların eşit olmasını gerektirir. Oran 52=1 olduğu için kenarlar eşit değildir ve △ADE≅△ABC dir.
∣DB∣∣AD∣=64=32 ise aynı kenar üzerindeki parçaların oranıdır; benzerlik oranı değildir.
Bu nedenle doğru yargı D seçeneğidir.
7.Orta
MAT.9.4.3 · Bir üçgenden hareketle ona benzer üçgenler oluşturma ile ilgili yansıtma yapabilme
Süreç bileşeni: c) Bir üçgenden hareketle ona benzer üçgenler oluşturma ile ilgili ulaşılan çıkarımları farklı problem durumlarında değerlendirir.
Bir okul bahçesinde organik atıkların ayrıştırılması için dik üçgen biçiminde bir kompost alanı oluşturulmuştur. Bu alanın C köşesindeki açı diktir; ∣AC∣=6 m ve ∣BC∣=8 m'dir. AB kenarı bahçe duvarı boyunca uzanmaktadır. Geri dönüşüm kulübü, C köşesinden duvara dik bir ayırıcı şerit çekmiş ve şeridin duvarı kestiği noktayı D ile adlandırmıştır. Kulüp, derste ulaştığı «bir dik üçgende dik köşeden hipotenüse çizilen yükseklik, ilk üçgene benzer üçgenler oluşturur» çıkarımını bu yeni durumda değerlendirmektedir.Bu çıkarım bu problem durumunda değerlendirildiğinde ∣AD∣ uzunluğu kaç metredir?
dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Eşlik ve Benzerlik · Yaprak test 1 · Soru 7
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
ABC üçgeni C köşesinde dik olduğundan hipotenüs Pisagor bağıntısıyla bulunur: ∣AB∣=62+82=36+64=100=10 m. CD, dik köşeden hipotenüse çizilen yükseklik olduğu için △ACD∼△ABC dir. Eşleşen köşeler A↔A, C↔B ve D↔C olduğundan karşılıklı kenarlar ∣AC∣∣AD∣=∣AB∣∣AC∣ oranını verir. 6∣AD∣=106 eşitliğinden ∣AD∣=1036=3,6 m bulunur.
8.Orta
MAT.9.4.5 · Eşlik ve benzerlikle ilgili çıkarım ve teoremleri içeren problemleri çözebilme
Süreç bileşeni: ç) Matematiksel temsillere dönüştürdüğü problemi kendi ifadeleri ile açıklar.
Bir kavşakta otobüs şeridini sınırlayan iki kaldırım kenarı, O noktasından başlayarak birbirinden uzaklaşmaktadır. Bu kenarları kesen iki yaya geçidi birbirine paraleldir. O'ya yakın geçit kenarları A ve B noktalarında keser; ∣OA∣=12 m ve ∣AB∣=8 m'dir. Otobüs durağının hizasına gelen ikinci geçit aynı kenarları C ve D noktalarında keser. C noktası, O ve A ile aynı kenar üzerinde ve A'nın O'dan uzak tarafındadır; ∣AC∣=6 m'dir. AB∥CD olup ∣CD∣=x m'dir.Bu problem durumunun matematiksel temsili ve bu temsilin bağlamdaki anlamı aşağıdakilerden hangisinde doğru açıklanmıştır?
dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Eşlik ve Benzerlik · Yaprak test 1 · Soru 8
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
O-A-C noktaları aynı kaldırım kenarında, O-B-D noktaları diğer kenardadır ve AB∥CD dir. Paralelliğin ayırdığı ∠OAB ile ∠OCD eşittir; ∠AOB ise ortaktır. AA ölçütüyle △OAB∼△OCD olur. Köşe eşlemesi O↔O, A↔C, B↔D olduğundan karşılıklı kenarlar orantılıdır: ∣CD∣∣AB∣=∣OC∣∣OA∣. C, A'nın ötesinde olduğu için iki uzunluk birleştirilir: ∣OC∣=∣OA∣+∣AC∣=12+6=18 m. ∣AB∣=8 ve ∣CD∣=x ile x8=1812 elde edilir. Burada x, durak hizasındaki yaya geçidinin iki kaldırım arasındaki genişliğidir. Bu açıklama E seçeneğidir. Kontrol: orandan x=12 m bulunur. A x=8, B x=16, C x=316, D x=4 verdiğinden hiçbiri bu karşılıklı kenar eşlemesini tutmaz.
9.Zor
MAT.9.4.1 · Geometrik dönüşümlerle ilgili çıkarım yapabilme
Süreç bileşeni: ç) Elde ettiği genellemelerden hareketle dönüşümlerin özelliklerine ve şekillerin dönüşümler altındaki görüntüsüne ilişkin önermeler sunar.
Bir halk eğitim merkezindeki kilim atölyesinde öğrenciler, geleneksel bir geometrik motifi dönüştürerek bordür deseni tasarlıyor. Motif düzlemde bir üçgenle temsil ediliyor. Desende d1 ve d2 doğruları O noktasında kesişiyor ve oluşturdukları dar açı 40∘ dir. d3 ve d4 doğruları birbirine paraleldir ve aralarındaki uzaklık 5 cm dir. Birinci denemede motif önce d1 doğrusuna, elde edilen görüntü sonra d2 doğrusuna göre yansıtılıyor. İkinci denemede aynı motif önce d3 doğrusuna, elde edilen görüntü sonra d4 doğrusuna göre yansıtılıyor.Öğrenciler, farklı örneklerde ulaştıkları genellemeleri karşılaştırdıktan sonra dönüşümlerin özelliklerine ilişkin bir önerme yazacaktır. Buna göre sunulabilecek önerme aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Eşlik ve Benzerlik · Yaprak test 1 · Soru 9
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Kesişen iki doğruya göre ardışık yansımaların bileşkesi, doğruların kesişim noktası etrafında bir dönmedir. Dönme açısının ölçüsü, doğrular arasındaki açının ölçüsünün iki katıdır. d1 ile d2 arasındaki dar açı 40∘ olduğundan birinci deneme, O etrafında 2⋅40∘=80∘ lik bir dönmeye denktir.
Paralel iki doğruya göre ardışık yansımaların bileşkesi, doğrulara dik doğrultuda bir ötelemedir. Öteleme uzaklığı, doğrular arasındaki uzaklığın iki katıdır. d3 ile d4 arasındaki uzaklık 5 cm olduğundan ikinci deneme, doğrulara dik doğrultuda 2⋅5=10 cm lik bir ötelemeye denktir.
Yansıma, öteleme ve dönmenin her biri uzunlukları ve açı ölçülerini korur; bir şekil ile bu dönüşümler altındaki görüntüsü eştir. Ardışık iki yansımanın bileşkesi de bu dönüşümlerden biri olduğundan her iki denemede de görüntü motif ile eştir.
Bu üç genelleme birlikte yalnızca B seçeneğindeki önermeyi verir.
10.Zor
MAT.9.4.2 · İki üçgenin eş veya benzer olması için gerekli olan asgari koşullarla ilgili çıkarım yapabilme
Süreç bileşeni: c) İki üçgenin eş veya benzer olma koşullarına ilişkin varsayımları ile elde ettiği genellemeleri karşılaştırır.
Pazar yerinde tezgâh flaması satan bir esnaf, bir müşteri için aynı desenin küçük ve büyük boyunu denemek üzere △ABC ve △DEF biçiminde iki kumaş parçası kesmiştir. Parçalarda karşılıklı alınan açılar ve bu açıların arasındaki kenar uzunlukları şekilde gösterilmiş, tabloda özetlenmiştir.
Parça
Karşılıklı alınan açılar
Açıların arasındaki kenar
△ABC
m(∠A)=50∘, m(∠B)=60∘
∣AB∣=40 cm
△DEF
m(∠D)=50∘, m(∠E)=60∘
∣DE∣=70 cm
Esnaf, daha önce incelediği flamalardan şu varsayımı kurmuştur: “Karşılıklı ikişer açısı eşit olan iki üçgen eştir.”
Ölçümler tartışıldıktan sonra şu genellemeye ulaşılmıştır: “Karşılıklı ikişer açısı eşit olan iki üçgen benzerdir. Bu üçgenlerin eş olması için eşit açıların arasındaki kenarların da birbirine eşit olması gerekir.”Bu iki parça üzerinde varsayım ile genelleme karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Eşlik ve Benzerlik · Yaprak test 1 · Soru 10
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Karşılıklı açılar A↔D ve B↔E olarak verilmiştir. Üçgende iç açılar toplamı 180∘ olduğundan m(∠C)=180∘−50∘−60∘=70∘ ve m(∠F)=70∘ dir. Üç çift karşılıklı açı da eşittir.
Karşılıklı ikişer açı eşitliği benzerlik için yeterlidir. Bu yüzden △ABC∼△DEF dir. Eşit açıların arasındaki kenarlar karşılıklı kenarlardır: ∣DE∣∣AB∣=7040=74.
Benzerlik oranı 1 olmadığı için üçgenler eş değildir. Açı-kenar-açı eşliği, bu eşit açıların arasındaki kenarların da eşit olmasını gerektirir; oysa 40=70 dir. Dolayısıyla △ABC≅△DEF dir.
Varsayım, yalnız açı eşitliğinden eşlik çıkarır. Bu parçalar benzer fakat eş olmadığından varsayım örnekle uyumlu değildir. Genelleme hem benzerliği hem de eşlik için kenar eşitliği koşulunu doğru ifade eder; ölçüler genellemeyle uyumludur. Karşılaştırma A seçeneğidir.
11.Zor
MAT.9.4.4 · Tales, Öklid ve Pisagor teoremlerini ispatlayabilme
Süreç bileşeni: a) Tales, Öklid ve Pisagor teoremlerine ilişkin farklı ispatları kullanır.
Okul binasının giriş sundurması onarılırken mimarlık atölyesi öğrencileri, iskeletin ABC üçgenini ölçmektedir. Bu üçgende ∠C=90∘ olup C köşesinden AB kirişine indirilen dikme, kirişi A ile B arasındaki H noktasında dik kesmektedir. Kaplama nedeniyle yalnızca ∣AH∣=9 m ve ∣BH∣=4 m ölçülebilmiş; ∣AC∣ ve ∣BC∣ doğrudan ölçülememiştir. Öğrenciler, oluşan benzer üçgenlere dayanan Öklid dik kenar bağıntılarıyla ∣AC∣2 ve ∣BC∣2 değerlerini bulup bu bağıntıları toplayarak Pisagor eşitliğini doğrulamayı amaçlamaktadır. Sundurmaya bitişik çelik destek üçgeni DEF de ∣DE∣=6 m, ∣EF∣=8 m ve ∣DF∣=11 m olarak ölçülmüş; raporda ∠DEF açısının türüne de yer verilecektir.Buna göre ∣AC∣2 ile ∣BC∣2 değerlerini veren benzerlik gerekçesi, bu gerekçeden Pisagor eşitliğine geçiş ve ∠DEF açısının türü birlikte değerlendirildiğinde aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Eşlik ve Benzerlik · Yaprak test 1 · Soru 11
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
H, A ile B arasında olduğundan ∣AB∣=∣AH∣+∣BH∣=9+4=13 m olur. △ACH ile △ABC üçgenlerinde ∠A ortak, ∠AHC=∠ACB=90∘ dir. Köşe eşlemesi A→A, C→B, H→C olduğundan △ACH∼△ABC dir. Karşılıklı kenarlardan ∣AB∣∣AC∣=∣AC∣∣AH∣ elde edilir; yani ∣AC∣2=∣AB∣⋅∣AH∣=13⋅9=117. △CBH ile △ABC üçgenlerinde ∠B ortak, ∠CHB=∠ACB=90∘ dir. Köşe eşlemesi C→A, B→B, H→C olduğundan △CBH∼△ABC dir. ∣AB∣∣BC∣=∣BC∣∣BH∣ olup ∣BC∣2=∣AB∣⋅∣BH∣=13⋅4=52 bulunur. Öklid dik kenar bağıntıları taraf tarafa toplanırsa ∣AC∣2+∣BC∣2=∣AB∣⋅∣AH∣+∣AB∣⋅∣BH∣=∣AB∣(∣AH∣+∣BH∣)=∣AB∣2 olur. Sayısal kontrol: 117+52=169=132. Böylece Pisagor eşitliği bu ispat zinciriyle elde edilir. △ACH∼△CBH benzerliği ise AB kenarını içermeyen iki küçük üçgenin benzerliğidir ve dik kenar bağıntısını değil, ∣CH∣2=∣AH∣⋅∣BH∣ yükseklik bağıntısını verir; bu yüzden D seçeneğindeki gerekçe yanlıştır. ∠DEF açısının karşısındaki kenar DF, açıyı oluşturan kenarlar DE ve EF dir. ∣DF∣2=121 ve ∣DE∣2+∣EF∣2=36+64=100 olduğundan 121>100 dir. Karşı kenarın karesi diğer iki kenarın kareleri toplamından büyük olduğu için ∠DEF geniş açıdır. Gerekçe, toplama adımı ve açı türü birlikte yalnızca E seçeneğinde doğrudur.
12.Zor
MAT.9.4.4 · Tales, Öklid ve Pisagor teoremlerini ispatlayabilme
Süreç bileşeni: b) Kullandığı matematiksel ispat ve teoremleri yeni durumlara uyarlayarak değerlendirir.
9. sınıf öğrencileri okul gezisinde bir botanik parktaki üçgen biçimli sergi alanını incelemektedir. Alanın köşeleri A, B ve C'dir;C köşesindeki açı diktir. C noktasından AB kenarına indirilen dikme, kenarı H noktasında kesmektedir. Çiçek tarhları nedeniyle ∣BC∣ doğrudan ölçülemediğinden öğrenciler mezura ile yalnızca ∣AH∣=9 m ve ∣HB∣=16 m değerlerini ölçmüştür. Sergi alanına bitişik dönüş yolunda B, C ve D noktaları bir üçgen oluşturmaktadır; bu üçgende ∣BD∣=15 m ve ∣CD∣=7 m ölçülmüştür.
Öğrenciler, Öklid bağıntılarını ve Pisagor teoreminin dar ve geniş açılı üçgenlere ilişkin sonucunu bu ölçümlere uyarlayarak dönüş yolunun köşelerini değerlendirmektedir.Şekil ölçekli değildir.Bu uyarlamaya göre aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Eşlik ve Benzerlik · Yaprak test 1 · Soru 12
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
H, AB kenarı üzerinde olduğundan ∣AB∣=∣AH∣+∣HB∣=9+16=25 m'dir.
ABC üçgeninde dik açı C'dedir ve CH, hipotenüse indirilen dikmedir. Dik üçgende oluşan benzerlik △BHC∼△BCA biçimindedir; çünkü ∠B ortaktır ve ∠BHC=∠BCA=90∘ dir. Karşılıklı kenarların orantısından ∣BC∣∣HB∣=∣AB∣∣BC∣ elde edilir. Bu, Öklid dik kenar bağıntısıdır: ∣BC∣2=∣AB∣⋅∣HB∣=25⋅16=400. Dolayısıyla ∣BC∣=20 m'dir.
BCD üçgeninde kenarlar ∣BC∣=20 m, ∣BD∣=15 m ve ∣CD∣=7 m'dir. ∣BC∣ kenarı D köşesinin karşısındadır.
∣BD∣2+∣CD∣2=152+72=225+49=274∣BC∣2=400>274
Geniş açının karşısındaki kenarın karesi, diğer iki kenarın karelerinin toplamından büyüktür. Bu nedenle D köşesindeki açı geniştir. Doğru yargı D seçeneğidir.