9. sınıf · 1. dönem 1. yazılı
Coğrafya · Senaryo 4
- Soru 116 puan
Denizli'deki Pamukkale ile ilgili hazırlanan bir tanıtım yazısında şu bilgiler yer almaktadır:
"Yer altından çıkan sıcak ve kireçli kaynak suları yamaçtan aşağı süzülürken içlerindeki karbondioksiti kaybeder; suda çözünmüş kireç çökelerek bembeyaz traverten basamaklarını oluşturur. Basamakların hemen üstünde Roma döneminden kalma Hierapolis antik kentinin kalıntıları bulunur. Ziyaretçi sayısı arttıkça travertenlerin üzerine oteller yapılmış, termal su bu otellerin havuzlarına yönlendirilmiştir. Basamaklara ulaşan su azalınca travertenlerin bir kısmı kurumuş ve kararmıştır. Alan 1988'de UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınmış; oteller sonradan kaldırılmış, travertenlerin üzerinde ayakkabıyla yürünmesi yasaklanmış ve su basamaklara sırayla verilmeye başlanmıştır."
1.1. Metinden doğal ortamın insan yaşamına etkisine iki, insanın doğal ortama etkisine iki örnek yazınız.
1.2. Pamukkale'nin bir coğrafi ortam olduğunu, metinden doğal ortama ve beşerî ortama ait birer unsur göstererek açıklayınız.
1.3. Bir öğrenci "Pamukkale yalnız yer bilimcilerin konusudur, coğrafyanın konusu değildir." demiştir. Bu görüşe katılıp katılmadığınızı coğrafyanın konusu ve bölümlerinden yararlanarak gerekçelendiriniz.
dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 4 · Soru 1
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 214 puan
Kurgusal Akpınar ilçesinin belediyesi, çöplerin yıllardır gelişigüzel döküldüğü alanı kapatarak yerine bir katı atık düzenli depolama tesisi kurmak istemektedir. Belediye meclisinde bazı üyeler arazisi en ucuz olan A alanını önermiştir. İlçe halkından bir grup ise kararın yalnız arazi fiyatına göre değil, coğrafi verilere göre verilmesini istemiştir. Şekil 1'de ilçe ve çevresinin krokisi ile üç aday alan verilmiştir.
2.1. Tesis için A, B ve C alanlarından hangisi en uygundur? Seçiminizi krokideki unsurlar arasında üç mekânsal ilişki kurarak gerekçelendiriniz.
2.2. Diğer iki alanın neden uygun olmadığını birer gerekçeyle yazınız. Bu örnekten yola çıkarak coğrafya öğrenmenin yerel yönetimlerin kararlarına bir katkısını açıklayınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 4 · Soru 2
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 315 puan
Defne, "Coğrafya biliminin gelişimine katkı veren bilim insanları" konulu bir çalışma için önce okul kütüphanesini ve bir üniversitenin dijital kütüphanesini kullanmaya karar vermiştir. Bu kaynaklarda bulduğu kitap ve makalelerden bilgileri not etmiş, ardından notlarını hemen aşağıdaki tabloya geçirmiştir. Öğretmeni tabloyu incelediğinde bazı satırlarda hata olduğunu fark etmiştir.
No Bilim insanı Yaşadığı çağ Coğrafyaya katkısı I Harezmi Orta Çağ Batlamyus'un yer listesindeki koordinatları düzelterek yeryüzünü tasvir eden bir eser yazmıştır. II Mesudi Eski Çağ Gezdiği ülkelerin tarihini ve coğrafyasını Altın Çayırlar adlı eserinde anlatmıştır. III Evliya Çelebi Yeni Çağ Osmanlı ülkesini ve komşu ülkeleri gezerek Seyahatname'yi yazmıştır. IV Ortelius Yakın Çağ İlk modern atlas kabul edilen Theatrum Orbis Terrarum'u hazırlamıştır. V Carl Ritter Yakın Çağ Türkiye'de modern coğrafya öğretiminin temellerini atmış, İstanbul Üniversitesinde ders vermiştir. VI Vidal de la Blache Yakın Çağ Fransa'da beşerî coğrafyanın gelişimine öncülük etmiş; insanın doğanın sunduğu olanaklar arasından seçim yaptığını savunmuştur. 3.1. Defne'nin bilgi toplama sürecinde uyguladığı adımları sırasıyla yazınız. Atladığı adımı belirleyerek bu adımı nasıl uygulayabileceğini bir örnekle açıklayınız.
3.2. Tablodaki üç hatalı satırın numarasını yazınız ve her satırdaki hatayı düzelterek doğrusunu yazınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 4 · Soru 3
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 420 puan
Bir doğa yürüyüşü kulübü, kurgusal Kızılkaya Dağı çevresinde bir günlük yürüyüş planlamaktadır. Şekil 2'de bölgenin topoğrafya haritası verilmiştir. Haritadan yararlanarak soruları cevaplayınız.
4.1. Haritada oklarla gösterilen dört alandaki yer şekillerinin adlarını boş kutulara yazınız.
4.2. Kulüp, Kamp → Mağara → Şelale → Teras → Kamp sırasıyla yürüyecektir. Rotayı duraklar arasında düz çizgilerle harita üzerine çiziniz. Ölçekten yararlanarak rotanın toplam uzunluğunu bulunuz. Grup saatte 3 km hızla yürürse yürüyüşün yaklaşık kaç saat süreceğini hesaplayınız.
4.3. K zirvesinin yükseltisi 1040 metredir. M zirvesinin yükseltisi hangi iki değer arasındadır? K ve M zirveleri arasındaki yükselti farkı en az ve en çok kaç metre olabilir? İşleminizi gösteriniz.
dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 4 · Soru 4
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 518 puan
Türkiye'nin coğrafi konumu ile ilgili aşağıdaki soruları cevaplayınız.
5.1. Erzurum'da (yaklaşık 40° kuzey enlemi) ev yaptıracak bir aile, salonun gün boyunca en çok güneş almasını istemektedir. Salonun büyük pencereleri hangi yöne açılmalıdır? Bu kararı Türkiye'nin mutlak konumuyla açıklayınız. Aynı evin Avustralya'daki Melbourne'de (yaklaşık 38° güney enlemi) yapılması durumunda pencerelerin hangi yöne açılması gerektiğini nedeniyle yazınız.
5.2. Aşağıda Türkiye'de son yıllarda tamamlanan bazı ulaşım ve enerji projeleri verilmiştir.
- I. Hazar Denizi kıyısındaki petrolü Gürcistan üzerinden Akdeniz kıyısındaki Ceyhan'a taşıyan Bakü–Tiflis–Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı (2006)
- II. İstanbul Boğazı'nın altından geçerek iki yakadaki demiryollarını birleştiren Marmaray (2013)
- III. Kars'ı Gürcistan üzerinden Azerbaycan'a bağlayan Bakü–Tiflis–Kars Demiryolu (2017)
Her projenin Türkiye'nin göreceli konumunun hangi özelliğine dayandığını ve Türkiye'ye sağladığı bir katkıyı aşağıdaki tabloya yazınız.
No Dayandığı göreceli konum özelliği Türkiye'ye katkısı I II III 5.3. Türkiye'yi hiç bilmeyen bir arkadaşınıza ülkemizin yerini tarif edeceksiniz. Biri mutlak konuma, diğeri göreceli konuma dayanan iki tarif cümlesi yazınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 4 · Soru 5
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 617 puan
Bir büyükşehir belediyesi, öğrencilerin okullarına güvenle bisikletle gidebilmesi için bir bisiklet yolu ağı planlamaktadır (kurgusal). Belediyenin harita birimi; okulların konumlarını, cadde ve sokakları, parkları ve arazinin eğimini ayrı katmanlar olarak bir coğrafi bilgi sistemi programına aktarmıştır. Program yardımıyla okullara 2 km'den yakın olan sokaklar belirlenmiş, eğimi %5'in üzerinde olan sokaklar elenmiş ve parkların içinden geçen güzergâhlar öne çıkarılmıştır. Uzmanların yorumladığı sonuç haritası Şekil 3'te gösterilmiştir. Belediye ayrıca bisiklet yolunun ne kadar kullanıldığını ölçmek için öğrencilerin telefonlarına yüklenecek bir uygulamayla anlık konum verisi toplamayı düşünmektedir.
6.1. Şekil 3'teki I–V numaralı katmanlarda mekânsal verilerin hangi biçimde (nokta, çizgi, alan) gösterildiğini aşağıdaki tabloya yazınız.
Katman Gösterim biçimi I II III IV V 6.2. Metinde coğrafi bilgi sistemiyle yapılan iki mekânsal analiz ya da ölçüm işlemini yazınız. Katmanların üst üste çakıştırılmasının belediyenin karar vermesine katkısını açıklayınız.
6.3. Belediyenin öğrencilerden konum verisi toplarken uyması gereken iki etik kuralı yazınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 4 · Soru 6
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).
Bu kâğıttaki konuları test et
Kâğıtta puan kaybettiğin konunun 12 soruluk testini çöz; çözümler test bitince açılır. Her konunun ilk iki testi ücretsiz, hesap gerekmez.
- COĞ.9.1.1 · kâğıtta 1 soruCoğrafya biliminin konusu ve bölümlerini çözümleyebilmeTesti çöz
- COĞ.9.1.2 · kâğıtta 1 soruÖrnek olay, olgu veya konu üzerinden mekânsal düşünme ile coğrafya öğrenmenin önemini çözümleyebilmeTesti çöz
- COĞ.9.1.3 · kâğıtta 1 soruCoğrafya biliminin gelişimi hakkında bilgi toplayabilmeTesti çöz
- COĞ.9.2.1 · kâğıtta 1 soruHarita uygulamaları yapabilmeTesti çöz
- COĞ.9.2.2 · kâğıtta 1 soruTürkiye’nin konum özelliklerini algılayabilmeTesti çöz
- COĞ.9.2.3 · kâğıtta 1 soruMekânsal bilgi teknolojilerini oluşturan bileşenleri çözümleyebilmeTesti çöz
Cevap ve puanlama anahtarı
Bu senaryonun anahtarı açık: her maddenin tam puan ölçütü, olası yanıtı, kısmi ve sıfır puan durumu aşağıda. Önce kâğıdı çöz, sonra aç.
Anahtarı göster: tam puan, kısmi puan, olası yanıt
Puanlama anahtarı ve örnek cevaplar Dubba’nın hazırladığı örneklerdir; resmî değerlendirme ölçütleri ODSGM ve okulun tarafından belirlenir. Yasal uyarı (yeni sekmede açılır).
Kendini puanla
Anahtardaki ölçütlere bakarak her maddeden aldığın puanı yaz ya da Tam / 0 düğmesine bas. Toplamın ve konu konu durumun hemen çıkar.
Toplam: 0 / 100