İçeriğe atla
Giriş yap
OYSS Hazırlık

9. sınıf · 1. dönem 2. yazılı

Coğrafya · Senaryo 3

6 ana soru · 13 madde · 100 puan · 40 dakika

Bu kâğıdı burada çöz

6 soru · 100 puan. Her sorudan sonra cevabını anahtarla kontrol et, puanını ver; sonunda toplamını ve zayıf konunu gör. Hesap gerekmez.

40:00
Anahtar
  1. Soru 116 puan

    Türkiye, yaklaşık 36°–42° kuzey paralelleri ile 26°–45° doğu meridyenleri arasında yer alır. Ülkenin en batı ucu Çanakkale'ye bağlı Gökçeada'da, en doğu ucu ise Iğdır'ın Aralık ilçesindedir.

    Karadeniz'in kuzey kıyısındaki bir limanda tahıl yükleyen bir yük gemisi (kurgusal), Kuzey Afrika'daki bir limana ulaşmak için sırasıyla İstanbul Boğazı'nı, Marmara Denizi'ni, Çanakkale Boğazı'nı ve Ege Denizi'ni geçerek Doğu Akdeniz'e açılmıştır. Kaptan, seyir defterine "Karadeniz'den açık denizlere çıkmanın bundan başka bir su yolu yok." diye not düşmüştür.

    1.1. Gökçeada'da yerel saat 12.00 iken Aralık'ta yerel saatin kaç olduğunu işlemle bulunuz. Güneş'in bu iki yerden hangisinde önce doğduğunu yazınız. Bu yerel saat farkına rağmen Türkiye'nin tamamında neden tek bir ulusal saat kullanıldığını açıklayınız.

    1.2. Geminin izlediği rotadan yararlanarak bu yolculukta belirleyici olan Türkiye'nin göreceli konum özelliğini yazınız. Bu özelliğin Türkiye'ye sağladığı iki avantajı açıklayınız.

    dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 3 · Soru 1

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  2. Soru 216 puan

    Kurgusal Karaoba ilçesinin belediyesi, bir güneş enerjisi santrali (GES) kurmak için en uygun alanı belirlemek üzere bir çalışma başlatmıştır. Çalışmayı yürüten şehir plancısı ve coğrafyacıdan oluşan ekip, işe başlamadan önce hangi ölçütlerin kullanılacağına ve her ölçütün ne kadar ağırlık taşıyacağına karar vermiştir: eğimi %5'ten az olan, güneye bakan, tarım arazisi ve orman dışında kalan, elektrik iletim hattına 3 km'den yakın alanlar aranacaktır.

    Arazi örtüsü geçen yaz çekilmiş uydu görüntülerinden, eğim ve bakı sayısal yükselti modelinden, yıllık güneşlenme süreleri meteoroloji istasyonlarının kayıtlarından, iletim hatları ise elektrik dağıtım şirketinin arşivinden elde edilmiştir. Ekip, arazideki kontrol ölçümlerini tabletlerle kaydetmiş ve tüm verileri belediyenin yüksek kapasiteli bilgisayarlarında çalışan bir CBS programına aktarmıştır. Programda her ölçüt ayrı bir katman olarak hazırlanmış; katmanlar çakıştırılarak bütün ölçütleri sağlayan üç aday alan haritada gösterilmiştir.

    2.1. Coğrafi bilgi sistemlerinin beş bileşenini yazınız. Her bileşenin metindeki karşılığını belirtiniz.

    2.2. Ekip, arazi örtüsü verisi için uydu görüntüleri yerine on beş yıl önce hazırlanmış bir arazi kullanım haritasını kullansaydı çalışmanın sonucu nasıl etkilenebilirdi? CBS bileşenleri arasındaki ilişkiyi dikkate alarak açıklayınız.

    dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 3 · Soru 2

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  3. Soru 314 puan

    Marmara kıyısındaki kurgusal Kıyıkent'te yaşayan bir öğrenci, ekim ayında üç gün boyunca okulun hava gözlem köşesindeki ölçümleri defterine aşağıdaki gibi kaydetmiştir.

    Gün Basınç Rüzgâr Sıcaklık Gökyüzü ve deniz
    Pazartesi 1019 hPa Kuzeydoğu (poyraz), hafif 14 °C Açık; deniz durgun
    Salı 1011 hPa Güneybatı (lodos), orta 19 °C İnce, yüksek bulutlar; dalgalar artıyor
    Çarşamba sabahı 1003 hPa Güneybatı (lodos), kuvvetli 22 °C Batıdan koyu bulutlar geliyor; dalgalar kıyı yoluna vuruyor

    Öğrenci ayrıca Çarşamba öğleden sonra, Kıyıkent'in batısındaki ilçede rüzgârın kuzeybatıya döndüğünü, sağanak yağışın başladığını ve sıcaklığın kısa sürede 10 °C kadar düştüğünü haberlerden öğrenmiştir.

    3.1. Gözlem defterindeki verilerden ve haberden yararlanarak Kıyıkent'te Çarşamba akşamı ile Perşembe günü için bir hava tahmini yapınız. Tahmininizi defterdeki iki veriyle gerekçelendiriniz.

    3.2. Tahmininize göre aşağıdaki kişilerin Perşembe günkü planlarının nasıl etkilenebileceğini her biri için kısaca yazınız.

    • I. Her sabah deniz otobüsüyle karşı kıyıdaki hastaneye giden bir hemşire
    • II. Kıyıdaki barınakta küçük balıkçı teknesi bağlı olan bir balıkçı
    • III. Perşembe sabahı okul bahçesinde açık hava atletizm yarışı düzenleyecek bir beden eğitimi öğretmeni

    dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 3 · Soru 3

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  4. Soru 418 puan

    Kuzey yarım kürede birbirine yakın enlemlerde (yaklaşık 57°–60° K) bulunan iki kıyı istasyonunun iklim grafikleri Şekil 1 ve Şekil 2'de verilmiştir (değerler temsilîdir).

    P İstasyonu bir kıtanın batı kıyısındadır. Açıklarından ekvator yönünden gelen sıcak bir okyanus akıntısı geçer; istasyon yıl boyu okyanustan karaya esen batı rüzgârlarının etkisindedir. Limanı kışın da açık kalır, çevredeki yamaçlarda nemli ortamı seven gür ormanlar ve sık sis görülür.

    R İstasyonu başka bir kıtanın doğu kıyısında yer alır. Açıklarından kutup yönünden gelen soğuk bir akıntı geçer; kışın rüzgârlar çoğunlukla kıtanın soğuk iç kesimlerinden eser. İstasyonun önündeki koy aralıktan mayısa kadar buzla kaplanır, toprağın derin kısımları yaz boyunca da donmuş kalır ve bodur ağaçlar seyrek kümeler oluşturur.

    Şekil 1. P İstasyonunun iklim grafiği
    Şekil 1. P İstasyonunun iklim grafiği
    Şekil 2. R İstasyonunun iklim grafiği
    Şekil 2. R İstasyonunun iklim grafiği

    4.1. Metindeki ve grafiklerdeki durumları iklim sisteminin bileşenleriyle ilişkilendiriniz. Dört farklı bileşen için birer örnek yazınız.

    4.2. Şekil 1 ve Şekil 2'deki yıllık yağış ve yıllık sıcaklık farkı değerlerini karşılaştırınız. İki istasyon arasındaki bu farkları sıcaklık, nem, rüzgâr ve yağış değişkenleri arasındaki ilişkiyle açıklayınız.

    dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 3 · Soru 4

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  5. Soru 516 puan

    Güney Asya'da, bir yarımadanın batı kıyısında yaklaşık 19° kuzey enleminde bulunan kurgusal T İstasyonunun uzun yıllar aylık ortalama sıcaklık ve yağış değerleri aşağıdaki tabloda verilmiştir.

    Ay Oca Şub Mar Nis May Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Ara
    Sıcaklık (°C) 24 25 27 29 30 28,5 27 26,5 27 28 27 25
    Yağış (mm) 2 1 0 3 20 520 850 560 330 70 15 4

    5.1. Tablodaki verileri kullanarak T İstasyonunun iklim grafiğini Şekil 3'teki şablon üzerine çiziniz. Yağışı sütunlarla, sıcaklığı eğriyle gösteriniz.

    Şekil 3. T İstasyonu için iklim grafiği şablonu
    Şekil 3. T İstasyonu için iklim grafiği şablonu

    5.2. Tablodan yararlanarak aşağıdaki tabloyu doldurunuz.

    T İstasyonu Değer
    Yıllık ortalama sıcaklık (°C)
    Yıllık toplam yağış (mm)
    Yıllık sıcaklık farkı (°C)
    En yağışlı mevsim

    5.3. T İstasyonunda görülen iklim türünü yazınız. Çizdiğiniz iklim grafiğinden iki gerekçe göstererek açıklayınız.

    dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 3 · Soru 5

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  6. Soru 620 puan

    Kurgusal Buzlukaya Dağı'nın kuzey yamacındaki buzul, eteklerden doğan Buzlukaya Çayı'nı özellikle yaz aylarında besler. Çayın aşağı çığırındaki köylerde yaz sulamasıyla kayısı ve fasulye yetiştirilmekte, çayın üzerinde küçük bir hidroelektrik santrali çalışmaktadır. Bir araştırma ekibi eski hava fotoğrafları ile uydu görüntülerinden buzulun alanını ölçmüş ve sonuçları yakındaki meteoroloji istasyonunun kayıtlarıyla karşılaştırmıştır (Şekil 4).

    Şekil 4. Buzlukaya Dağı buzulunun alanı ve yaz ortalama sıcaklığı (1975–2025, temsilî veri)
    Şekil 4. Buzlukaya Dağı buzulunun alanı ve yaz ortalama sıcaklığı (1975–2025, temsilî veri)

    6.1. 1975–2025 döneminde buzul alanının yüzde kaç azaldığını işlemle bulunuz. Bu değişimi yaz ortalama sıcaklığındaki değişimle ilişkilendirerek açıklayınız.

    6.2. Buzuldaki küçülmenin Buzlukaya Çayı havzasındaki yaşama iki etkisini yazınız. Bu değişime yol açan küresel iklim değişikliğinin insan kaynaklı iki nedenini belirtiniz. Değişikliğin etkilerini azaltmak ya da bu etkilere uyum sağlamak için iki öneri getiriniz.

    dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 3 · Soru 6

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.

Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).

Cevap ve puanlama anahtarı

Bu senaryonun anahtarı açık: her maddenin tam puan ölçütü, olası yanıtı, kısmi ve sıfır puan durumu aşağıda. Önce kâğıdı çöz, sonra aç.

Anahtarı göster: tam puan, kısmi puan, olası yanıt
Anahtar yükleniyor…
Anahtarı PDF olarak indir

Puanlama anahtarı ve örnek cevaplar Dubba’nın hazırladığı örneklerdir; resmî değerlendirme ölçütleri ODSGM ve okulun tarafından belirlenir. Yasal uyarı (yeni sekmede açılır).

Kendini puanla

Anahtardaki ölçütlere bakarak her maddeden aldığın puanı yaz ya da Tam / 0 düğmesine bas. Toplamın ve konu konu durumun hemen çıkar.

1. soru · Türkiye’nin konum özelliklerini algılayabilme
/ 8
/ 8
2. soru · Mekânsal bilgi teknolojilerini oluşturan bileşenleri çözümleyebilme
/ 10
/ 6
3. soru · Hava olaylarının günlük hayata etkisini gözleme dayalı tahmin edebilme
/ 8
/ 6
4. soru · İklim sisteminin bileşen ve değişkenlerini çözümleyebilme
/ 8
/ 10
5. soru · Türkiye ve dünyadaki farklı iklim türlerine sahip yerlerin iklim verilerini kullanarak tablo, grafik, şekil ve/veya diyagram hazırlayabilme
/ 9
/ 4
/ 3
6. soru · İklim sistemi ve sürecinde meydana gelen değişiklikleri algılayabilme
/ 8
/ 12

Toplam: 0 / 100

9. sınıf coğrafya: bütün kâğıtlar