9. sınıf · 1. dönem 2. yazılı
Coğrafya · Senaryo 2
7 ana soru · 15 madde · 100 puan · 40 dakika
- Soru 111 puan
Bir büyükşehir belediyesi, yaz aylarında bazı mahallelerin kentin geri kalanından belirgin biçimde daha sıcak olmasının nedenlerini araştırmak için bir üniversiteyle ortak çalışma başlatmıştır (kurgusal). Çalışmada öncelikle kızılötesi ışınları algılayabilen bir yer gözlem uydusunun temmuz ayında çektiği görüntülerden kentin yüzey sıcaklığı haritası elde edilmiştir. Ardından mahallelere göre bina yoğunluğu, yeşil alan ve asfalt yüzey bilgileri bu haritayla üst üste çakıştırılmıştır. Sonuçta bina yoğunluğu yüksek, yeşil alanı az mahallelerde yüzey sıcaklığının çevresine göre 6 °C'ye kadar yüksek olduğu görülmüş ve belediye bu mahallelerde öncelikli olarak cep parkları yapmaya karar vermiştir. Çalışmayla ilgili bazı ifadeler aşağıda numaralanmıştır.
- I. Analizleri yürüten ve sonuçları yorumlayarak belediyeye öneri sunan şehir plancıları ve coğrafyacılar
- II. Uydudan alınan yüzey sıcaklığı görüntüleri ile mahallelere ait bina yoğunluğu ve yeşil alan kayıtları
- III. Arazide ölçüm noktalarının konumunu kaydeden konum belirleme cihazları, bilgisayarlar ve büyük boyutlu yazıcılar
- IV. Katmanları çakıştırmaya, sorgulama yapmaya ve harita üretmeye imkân veren program
- V. Çalışma grubunun, verilerin hangi ölçekte toplanacağını, hangi analizin uygulanacağını ve sonuçların nasıl gösterileceğini önceden belirlemesi
1.1. Numaralanmış ifadelerin her birinin coğrafi bilgi sistemlerinin (CBS) hangi bileşenine karşılık geldiğini aşağıdaki tabloya yazınız.
No CBS bileşeni I II III IV V 1.2. Çalışmada uzaktan algılamadan yararlanılan aşamayı yazınız. Bu tekniğin, sıcaklığın yalnızca birkaç meteoroloji istasyonunda ölçülmesine göre çalışmaya sağladığı iki üstünlüğü açıklayınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 2 · Soru 1
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 216 puan
Ege'de kurgusal Sarıbağ köyünde ağustos sonunda üzüm hasadı yapılmış, kurutulmak üzere tarlalara serilen üzümler sergilerde güneşe bırakılmıştır. Köyde yaşayan bir öğrenci, evlerinin bahçesindeki küçük hava ölçüm setiyle gün boyunca aşağıdaki gözlemleri kaydetmiştir.
Saat Basınç (hPa) Sıcaklık (°C) Bağıl nem (%) Rüzgâr Gökyüzü 08.00 1014 27 45 Kuzeydoğudan, hafif Açık 11.00 1011 31 55 Güneyden, hafif Dağınık, küçük beyaz bulutlar 14.00 1007 30 70 Güneybatıdan, kuvvetleniyor Dikey yükselen, tabanı koyu bulutlar 16.00 1004 26 82 Güneybatıdan, sert ve ani esintili Kapalı; uzaktan gök gürültüsü 2.1. Bu gözlemlere dayanarak köy için akşam saatlerine yönelik bir hava tahmini yapınız. Tahmininizi tablodaki üç değişkendeki değişimle gerekçelendiriniz.
2.2. Tahmininiz gerçekleşirse bunun köydeki günlük hayata ve ekonomik faaliyetlere iki etkisini tahmin ederek yazınız. Her etki için köy halkının alabileceği bir önlem öneriniz.
dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 2 · Soru 2
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 313 puan
Bir coğrafya öğretmeni, öğrencileriyle birlikte Rize kıyısından başlayıp Kaçkar Dağları'nı aşarak dağların güneyindeki Çoruh Vadisi'ne inen bir inceleme gezisi yapmıştır. Öğrencilerin kıyıda ve kuzey yamaçlarda not aldığı bazı gözlemler aşağıda numaralanmıştır.
- I. Kıyı boyunca uzanan Karadeniz'in geniş su yüzeyi
- II. Denizden karaya doğru esen, nem yüklü hava kütleleri
- III. Kıyıya paralel uzanan ve yükseltisi 3.900 metreyi aşan dağ kütlesi
- IV. Yamaçları neredeyse kesintisiz kaplayan gür ormanlar
- V. Zirveler çevresinde yaz ortasında bile erimeyen kar alanları ve küçük buzullar
3.1. Numaralanmış gözlemlerin her birinin iklim sisteminin hangi bileşeniyle ilgili olduğunu aşağıdaki tabloya yazınız.
No İklim sistemi bileşeni I II III IV V 3.2. Gezi boyunca kuzey yamaçlarda sık sık sis ve yağmurla karşılaşan öğrenciler, dağları aşıp Çoruh Vadisi'ne indiklerinde havanın daha sıcak ve kuru olduğunu, vadide zeytin ağaçlarının yetiştiğini görmüştür. Kuzey ve güney yamaçlar arasındaki bu farkı iklim sisteminin değişkenleri (sıcaklık, nem, yağış, rüzgâr) arasında ilişki kurarak açıklayınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 2 · Soru 3
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 412 puan
Bir akarsu vadisinin tabanındaki ilçede, ekim ayında açık ve rüzgârsız bir gecede meteoroloji gözlem parkında aşağıdaki ölçümler yapılmıştır (kurgusal veri). Sabah saatlerinde vadi tabanı yoğun bir sisle kaplanmış, sis Güneş yükseldikçe öğleye doğru dağılmıştır.
Saat Sıcaklık (°C) Maksimum nem (g/m³) Mutlak nem (g/m³) Bağıl nem (%) 18.00 18 16 8 22.00 11 10 8 02.00 8 8 8 06.00 6 7 7 4.1. Tablodaki boş hücrelere her saat için bağıl nem değerini işlem yaparak yazınız.
4.2. Vadi tabanında sisin hangi saatten itibaren oluşmaya başlamış olabileceğini yazınız. Sıcaklık, maksimum nem ve bağıl nem arasındaki ilişkiyi kurarak gerekçelendiriniz. 06.00'da mutlak nemin 8 g/m³'ten 7 g/m³'e düşmesinin nedenini açıklayınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 2 · Soru 4
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 516 puan
Şekil 1 ve Şekil 2'de iki istasyonun iklim grafikleri verilmiştir. A İstasyonu Ekvator'a yakın, alçak bir kıyı ovasında; B İstasyonu ise Türkiye'nin kuzeydoğusunda, denize uzak ve yükseltisi 1.800 metreyi aşan bir platoda yer almaktadır.
Şekil 1. A İstasyonunun iklim grafiği Şekil 2. B İstasyonunun iklim grafiği 5.1. Grafiklerden yararlanarak aşağıdaki karşılaştırma tablosunu doldurunuz.
Özellik A İstasyonu B İstasyonu En yüksek aylık ortalama sıcaklık (°C) En düşük aylık ortalama sıcaklık (°C) Yıllık sıcaklık farkı (°C) En çok yağış alan ay Yağışın yıl içindeki dağılışı 5.2. A ve B istasyonlarının iklim türlerini yazınız. Yıllık sıcaklık farkının A İstasyonu'nda çok küçük, B İstasyonu'nda büyük olmasını iki etkenle açıklayınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 2 · Soru 5
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 616 puan
Batı Afrika'da Sahra Çölü'nün güneyindeki bir istasyonun (C İstasyonu) aylık ortalama sıcaklık ve yağış değerleri aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Ay Oca Şub Mar Nis May Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Ara Sıcaklık (°C) 24 26 29 31 30 28 26 25 26 28 27 24 Yağış (mm) 0 0 5 10 40 90 180 230 140 35 0 0 6.1. C İstasyonu'nun yıllık ortalama sıcaklığını ve yıllık toplam yağış miktarını işlem yaparak bulunuz.
6.2. Tablodaki verileri Şekil 3'teki boş şablona aktararak C İstasyonu'nun klimogramını oluşturunuz. Yağışı sütunlarla, sıcaklığı eğriyle gösteriniz.
Şekil 3. C İstasyonu için boş iklim grafiği şablonu 6.3. Çizdiğiniz grafiğe göre C İstasyonu'nun iklim türünü yazınız. Grafikteki iki özelliği kanıt göstererek gerekçelendiriniz.
dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 2 · Soru 6
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 716 puan
Kurgusal bir dağ buzulunun alanı, uzun yıllardır uydu görüntüleri ve arazi ölçümleriyle izlenmektedir. Buzulun eriyik sularıyla beslenen dere, aşağıdaki vadide üç köyün içme ve sulama suyunu sağlamaktadır. Ölçüm sonuçları ile buzula en yakın meteoroloji istasyonunun yaz ortalama sıcaklıkları aşağıda verilmiştir.
Yıl Buzul alanı (km²) Yaz ortalama sıcaklığı (°C) 1985 4,8 9,6 1995 4,3 10,0 2005 3,5 10,6 2015 2,6 11,2 2025 1,8 11,8 7.1. 1985–2025 yılları arasında buzul alanındaki azalmayı km² ve yüzde olarak işlem yaparak bulunuz. Bu değişimi, sıcaklıktaki değişimle ve kar–buz yüzeylerinin Güneş ışınlarını yansıtma özelliğiyle (albedo) ilişkilendirerek açıklayınız.
7.2. Buzulun önümüzdeki yıllarda tamamen erimesi durumunda iklim sisteminin bileşenlerinde ve vadideki insan faaliyetlerinde ortaya çıkabilecek değişikliklerden dört tanesini yazınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 2 · Soru 7
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).
Bu kâğıttaki konuları test et
Kâğıtta puan kaybettiğin konunun 12 soruluk testini çöz; çözümler test bitince açılır. Her konunun ilk iki testi ücretsiz, hesap gerekmez.
- COĞ.9.2.3 · kâğıtta 1 soruMekânsal bilgi teknolojilerini oluşturan bileşenleri çözümleyebilmeTesti çöz
- COĞ.9.3.1 · kâğıtta 1 soruHava olaylarının günlük hayata etkisini gözleme dayalı tahmin edebilmeTesti çöz
- COĞ.9.3.2 · kâğıtta 2 soruİklim sisteminin bileşen ve değişkenlerini çözümleyebilmeTesti çöz
- COĞ.9.3.3 · kâğıtta 2 soruTürkiye ve dünyadaki farklı iklim türlerine sahip yerlerin iklim verilerini kullanarak tablo, grafik, şekil ve/veya diyagram hazırlayabilmeTesti çöz
- COĞ.9.3.4 · kâğıtta 1 soruİklim sistemi ve sürecinde meydana gelen değişiklikleri algılayabilmeTesti çöz
Cevap ve puanlama anahtarı
Bu senaryonun anahtarı açık: her maddenin tam puan ölçütü, olası yanıtı, kısmi ve sıfır puan durumu aşağıda. Önce kâğıdı çöz, sonra aç.
Anahtarı göster: tam puan, kısmi puan, olası yanıt
Puanlama anahtarı ve örnek cevaplar Dubba’nın hazırladığı örneklerdir; resmî değerlendirme ölçütleri ODSGM ve okulun tarafından belirlenir. Yasal uyarı (yeni sekmede açılır).
Kendini puanla
Anahtardaki ölçütlere bakarak her maddeden aldığın puanı yaz ya da Tam / 0 düğmesine bas. Toplamın ve konu konu durumun hemen çıkar.
Toplam: 0 / 100