9. sınıf · 1. dönem 2. yazılı
Coğrafya · Senaryo 7
5 ana soru · 10 madde · 100 puan · 40 dakika
- Soru 119 puan
İç Anadolu'da, yaklaşık 38° kuzey paraleli ve 35° doğu meridyeni üzerinde bulunan bir lisenin coğrafya kulübü, okul bahçesine bir Güneş saati kurmuştur. Öğrenciler, gölge oluşturan metal mili kuzey–güney doğrultusunda ve ucu kuzeyi gösterecek biçimde yerleştirmiştir. Kulüp bir yıl boyunca her ayın 21'inde öğle vakti milin gölge boyunu ölçmüş, sonuçları okul panosuna asmıştır. Öğrenciler ayrıca Güneş saatinin tam 12.00'yi gösterdiği anda okulun duvar saatinin 12.40'ı gösterdiğini fark etmiştir.
1.1. Okulda 21 Haziran ve 21 Aralık günlerinde öğle vakti Güneş ışınlarının geliş açısını işlemle bulunuz. Bu değerlerden yararlanarak panodaki gölge boyunun hangi tarihte en kısa, hangi tarihte en uzun olduğunu yazınız. Öğle vakti gölgenin yıl boyunca neden hep kuzeye düştüğünü Türkiye'nin mutlak konumuyla açıklayınız.
1.2. Güneş saati 12.00'yi gösterdiğinde duvar saatinin 12.40'ı göstermesinin nedenini işlemle açıklayınız. İzmir'de (yaklaşık 27° D) kurulmuş bir Güneş saati 12.00'yi gösterdiğinde duvar saatlerinin kaçı göstereceğini bulunuz. Türkiye'de bu farkın en az olduğu kesimi nedeniyle yazınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 7 · Soru 1
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 219 puan
Kurgusal Dereboyu ilçesinde eylül ayındaki şiddetli yağışlardan sonra dere taşmış, ilçenin alçak kesimlerini sel basmıştır. İl afet koordinasyon merkezinde yürütülen çalışmalardan bazıları aşağıda numaralanmıştır.
- I. Selden bir gün sonra Dünya yörüngesindeki bir gözlem uydusunun algılayıcıları, ilçe yüzeyinden yansıyan ışınları kaydetmiş; görüntüler yer istasyonuna gönderilip işlenerek su altında kalan alanlar belirlenmiştir.
- II. Arama kurtarma ekiplerinin yanlarında taşıdığı el tipi cihazlar, uydulardan aldıkları radyo sinyalleriyle ekiplerin enlem, boylam ve yükselti bilgisini anlık olarak merkezdeki ekrana aktarmıştır.
- III. Merkezdeki harita mühendisi ve afet yönetimi uzmanları, çalışmaya başlamadan önce hangi verilerin toplanacağına, verilerin nasıl depolanıp hangi sırayla analiz edileceğine karar vermiştir.
- IV. Bilgisayardaki bir program, su basan alanları, mahalle nüfuslarını, okul ve hastaneleri ve yol ağını ayrı katmanlar hâlinde çakıştırmış; her mahallede su altında kalan konut sayısını hesaplayıp haritasını çizmiştir.
- V. Yeryüzündeki izleme istasyonları, konum uydularının yörüngedeki yerini ve saatlerini sürekli denetleyerek ekiplerin cihazlarına hatalı konum bilgisi gitmesini önlemiştir.
2.1. Her çalışmanın hangi mekânsal bilgi teknolojisine (coğrafi bilgi sistemleri, uzaktan algılama ya da Küresel Konumlandırma Sistemi) ait olduğunu ve o teknolojinin hangi bileşeni ya da aşamasıyla ilgili olduğunu aşağıdaki tabloya yazınız.
No Teknoloji Bileşen ya da aşama I II III IV V 2.2. Dereboyu'ndaki çalışmada uzaktan algılama ve Küresel Konumlandırma Sistemi'nin coğrafi bilgi sistemlerine hangi verileri sağladığını yazınız. Bu verilerle coğrafi bilgi sistemlerinde yapılabilecek bir analizi ve analizin sel sonrası yardım çalışmalarına katkısını açıklayınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 7 · Soru 2
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 318 puan
Kızılırmak vadisindeki kurgusal Çayüstü kasabasında haziran ayının bir gününde, sabah açık olan gökyüzü öğleden sonra hızla değişmiştir. Kasabanın tarım danışmanı gün boyunca yaptığı gözlemleri aşağıdaki tabloya kaydetmiştir. Önceki gece kasabaya hafif yağmur yağmıştır.
Saat Sıcaklık Bağıl nem Gökyüzü Rüzgâr 08.00 18 °C %70 Açık; toprak gece yağan yağmurdan nemli Sakin 11.00 27 °C %55 Pamuk görünümlü, küçük beyaz bulutlar Hafif 13.00 31 °C %48 Bulutlar dikey olarak büyüyor, tepeleri kule gibi yükseliyor Hafif, yönü değişken 14.30 29 °C %56 Batıdaki bulutun tabanı koyulaştı, tepesi örs gibi yayıldı; uzaktan gök gürültüsü Birden sertleşen, toz kaldıran rüzgâr 3.1. Tablodaki gözlemlerden yararlanarak kasabada 14.30'dan sonraki bir iki saat içinde görülebilecek hava olaylarını tahmin ediniz. Tahmininizi tablodaki iki değişimle gerekçelendiriniz.
3.2. Kasabadaki kiraz bahçelerinde hasada iki hafta kalmıştır. Aynı akşam köy meydanında açık havada bir düğün yapılacaktır. Tahmininize göre kiraz üreticilerinin ve düğün sahiplerinin alabileceği ikişer önlemi yazınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 7 · Soru 3
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 422 puan
Her yıl aralık ayında Kanarya Adaları'ndaki La Gomera'dan (yaklaşık 28° K) başlayıp Karayipler'deki Antigua'da (yaklaşık 17° K) sona eren bir okyanus kürek yarışı düzenlenmektedir. Yelkeni ve motoru olmayan teknelerle Atlas Okyanusu'nu doğudan batıya geçen kürekçiler, yolculuğun büyük bölümünde rüzgârı ve dalgaları arkalarına alarak ilerler. Okyanusu batıdan doğuya geçen kürek yolculukları ise genellikle daha kuzeydeki enlemlerde (yaklaşık 40°–50° K) yapılır.
Şekil 1'de Kuzey yarım küredeki sürekli basınç kuşakları, yeryüzüne yakın rüzgârlar ve yarışın rotası şematik olarak gösterilmiştir.
Şekil 1. Kuzey yarım kürede basınç kuşakları, yüzey rüzgârları ve kürek yarışının rotası (şematik) 4.1. Şekil 1'deki A, B, C ve D kutularına gelmesi gereken basınç kuşaklarının adlarını ve oluşumlarının termik mi dinamik mi olduğunu, I, II ve III ile gösterilen rüzgârların adlarını aşağıdaki tablolara yazınız.
Kutu Basınç kuşağı Termik / Dinamik A B C D No Rüzgâr I II III 4.2. Kürekçilerin yarışı doğudan batıya yapmasının nedenini Şekil 1'deki basınç ve rüzgâr ilişkisiyle açıklayınız. Okyanusu batıdan doğuya geçecek bir ekibin neden daha kuzeydeki enlemleri seçtiğini yazınız. Rotanın Ekvator'a kadar indirilmemesinin nedenini Ekvator çevresindeki basınç ve hava hareketleriyle açıklayınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 7 · Soru 4
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 522 puan
Şekil 2'de Kuzey yarım kürenin orta enlemlerindeki kurgusal bir bölgenin bir kış gününe ait yer seviyesi izobar haritası verilmiştir. Haritada X ve Z basınç merkezlerini, a ve b ise bölgedeki iki meteoroloji istasyonunu göstermektedir.
Şekil 2. Kurgusal bir bölgenin bir kış gününe ait izobar haritası (şematik) 5.1. X ve Z merkezlerinin hangi basınç merkezi olduğunu ve bu merkezlerde yatay hava hareketinin yönünü yazınız. a ve b istasyonlarının yaklaşık basınç değerlerini belirleyiniz. Hangi istasyonda rüzgârın daha hızlı esmesinin beklendiğini haritadaki izobarlarla gerekçelendiriniz.
5.2. X ve Z merkezlerinin etkisindeki yerlerde beklenen hava koşullarını dikey hava hareketi, sıcaklık, nem ve yağış arasındaki ilişkiyle açıklayınız. Z merkezi kışın günlerce aynı kentin üzerinde kalırsa kentte hava kirliliğinin neden artabileceğini yazınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 7 · Soru 5
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).
Bu kâğıttaki konuları test et
Kâğıtta puan kaybettiğin konunun 12 soruluk testini çöz; çözümler test bitince açılır. Her konunun ilk iki testi ücretsiz, hesap gerekmez.
- COĞ.9.2.2 · kâğıtta 1 soruTürkiye’nin konum özelliklerini algılayabilmeTesti çöz
- COĞ.9.2.3 · kâğıtta 1 soruMekânsal bilgi teknolojilerini oluşturan bileşenleri çözümleyebilmeTesti çöz
- COĞ.9.3.1 · kâğıtta 1 soruHava olaylarının günlük hayata etkisini gözleme dayalı tahmin edebilmeTesti çöz
- COĞ.9.3.2 · kâğıtta 2 soruİklim sisteminin bileşen ve değişkenlerini çözümleyebilmeTesti çöz
Cevap ve puanlama anahtarı
Bu senaryonun anahtarı açık: her maddenin tam puan ölçütü, olası yanıtı, kısmi ve sıfır puan durumu aşağıda. Önce kâğıdı çöz, sonra aç.
Anahtarı göster: tam puan, kısmi puan, olası yanıt
Puanlama anahtarı ve örnek cevaplar Dubba’nın hazırladığı örneklerdir; resmî değerlendirme ölçütleri ODSGM ve okulun tarafından belirlenir. Yasal uyarı (yeni sekmede açılır).
Kendini puanla
Anahtardaki ölçütlere bakarak her maddeden aldığın puanı yaz ya da Tam / 0 düğmesine bas. Toplamın ve konu konu durumun hemen çıkar.
Toplam: 0 / 100