9. sınıf · 1. dönem 2. yazılı
Coğrafya · Senaryo 1
5 ana soru · 11 madde · 100 puan · 40 dakika
- Soru 120 puan
Bir ilçede yaşayan Defne, evinin bahçesine kurduğu basit hava gözlem istasyonunda mayıs ayının bir cumartesi günü dört farklı saatte ölçüm yapmış ve gözlemlerini aşağıdaki tabloya işlemiştir (kurgusal veri).
Saat Hava basıncı (hPa) Sıcaklık (°C) Bağıl nem (%) Rüzgâr Gökyüzü 08.00 1018 14 55 Hafif, güney Açık 11.00 1013 19 63 Orta, güneybatı Yer yer beyaz kümülüs bulutları 14.00 1007 22 78 Kuvvetli, güneybatı Batıda yükselen koyu, kule biçimli bulutlar 16.00 1003 17 91 Kuvvetli, ani hamleli Kapalı; uzaktan gök gürültüsü duyuluyor 1.1. Defne'nin ölçümlerine dayanarak ilçede akşam saatlerinde nasıl bir hava beklendiğini tahmin ediniz. Tahmininizi tablodaki iki değişimle gerekçelendiriniz.
1.2. Aynı akşam ilçede aşağıdaki üç durum yaşanacaktır. Tahmin ettiğiniz havanın her durum üzerindeki bir olası etkisini ve bu etkiye karşı alınabilecek bir önlemi yazınız.
- I. Hasat zamanı gelmiş kiraz bahçesinin sahibi, meyvelerin ertesi gün toplanmasını planlamaktadır.
- II. Baraj gölünde sandal kiralayan bir işletme, akşam için on iki sandallık grup rezervasyonu almıştır.
- III. Mahallede her cumartesi kurulan açık semt pazarı akşam saatlerine kadar sürecektir.
dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 1 · Soru 1
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 218 puan
Bir öğrenci, kış tatilinde Norveç'in kuzey kıyılarına yaptığı yolculukta tuttuğu notları şöyle sıralamıştır.
- I. Kutup dairesinin kuzeyinde olmamıza rağmen limanların suyu donmamıştı. Rehber, bunu kıyı boyunca güneybatıdan gelen ılık okyanus akıntısına bağladı.
- II. Batıdan gelen nemli hava, kıyıya paralel uzanan sıradağlara çarpıp yükseliyor; dağların denize bakan yamaçları yılın büyük bölümünde yağış alıyordu.
- III. Zirveleri kaplayan buz alanları ve kalın kar örtüsü, gelen güneş ışınlarının büyük kısmını geri yansıtıyordu.
- IV. Fiyort yamaçlarındaki iğne yapraklı ormanlar, terleme yoluyla havaya nem veriyor ve karbondioksiti bünyesinde tutuyordu.
- V. Akşam saatlerinde batıdan sokulan bir alçak basınç sistemi, rüzgârı hızlandırdı ve sulu kar yağışına yol açtı.
2.1. Notlardaki her durumun iklim sisteminin hangi bileşeniyle doğrudan ilgili olduğunu aşağıdaki tabloya yazınız.
Not I II III IV V Bileşen 2.2. Öğrenci, aynı sıradağların doğusunda kalan İsveç topraklarının batı yamaçlara göre çok daha az yağış aldığını öğrenmiştir. Bu farkı iklim sisteminin bileşenleri ve değişkenleri arasındaki ilişkiyle açıklayınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 1 · Soru 2
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 320 puan
Ege kıyısındaki bir kasabada (kurgusal) yelken kulübü, yaz aylarında rüzgârın gün içinde yön değiştirdiğini fark etmiş ve antrenman saatlerini buna göre düzenlemiştir. Kulübün gözlemleri Şekil 1'de iki durum olarak gösterilmiştir.
Şekil 1. Kıyıda gün içinde yön değiştiren yerel rüzgârlar 3.1. Şekildeki I. ve II. durumlardan hangisinin gündüz, hangisinin gece yaşandığını belirleyiniz. a, b, c ve d kutularına alçak basınç (AB) ya da yüksek basınç (YB) yazınız. Bu rüzgârların oluşumunu sıcaklık, hava basıncı ve rüzgâr arasındaki ilişkiyle açıklayınız.
3.2. Kulüp üyeleri, yaz öğleden sonralarında kasabanın arkasındaki dağ yamaçlarında beyaz kümülüs bulutlarının oluştuğunu, sabah saatlerinde ise gökyüzünün açık olduğunu gözlemlemiştir. Bu bulutların oluşumunu nemlilik değişkeniyle ilişkilendirerek açıklayınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 1 · Soru 3
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 422 puan
Şekil 2 ve Şekil 3'te kuzey yarım kürede yer alan iki meteoroloji istasyonunun (kurgusal) uzun yıllık ortalamalarla çizilmiş iklim grafikleri verilmiştir.
Şekil 2. K İstasyonunun iklim grafiği Şekil 3. L İstasyonunun iklim grafiği 4.1. Grafiklerden yararlanarak aşağıdaki karşılaştırma tablosunu hazırlayınız.
Özellik K İstasyonu L İstasyonu En sıcak ay En soğuk ay Yaklaşık yıllık sıcaklık farkı (°C) En çok yağış alan mevsim 4.2. K ve L istasyonlarında görülen iklim türlerini yazınız. Her birini grafikteki iki özellikle gerekçelendiriniz.
dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 1 · Soru 4
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 520 puan
Doğu Anadolu'da bir dağın eteğinde kurulmuş bir köyün (kurgusal) muhtarlığı, köyün yaşlılarının anlattıklarını ve ölçüm kayıtlarını bir araya getirerek aşağıdaki tabloyu hazırlamıştır.
Gözlem 1985 2005 2025 Dağdaki küçük buzulun alanı (km²) 3,1 2,3 1,4 Köyde karın yerde kaldığı gün sayısı 112 90 64 Köy çevresinde ilk elma çiçeklerinin açtığı tarih 14 Mayıs 6 Mayıs 27 Nisan Sürülerin yaylaya çıkarıldığı tarih 18 Haziran 8 Haziran 29 Mayıs 5.1. Tablodan yararlanarak iklim sisteminde yaşanan iki değişimi yazınız. Köy yaşamında bu sürede değişmeden devam eden (süreklilik gösteren) bir durumu belirtiniz.
5.2. Aşağıdaki etkenleri iklim değişikliğine yol açan doğal faktörler ve insan faaliyetleri olarak sınıflandırınız.
- I. Kömürle çalışan termik santrallerin sayısının artması
- II. Volkanik patlamalarla atmosfere büyük miktarda kül ve gaz yayılması
- III. Dünya'nın eksen eğikliğinin binlerce yıllık süreçte değişmesi
- IV. Orman alanlarının tarla açmak amacıyla yakılması
- V. Kara yolu taşımacılığında taşıt sayısının hızla artması
- VI. Levha hareketleriyle kıtaların konumunun milyonlarca yılda değişmesi
Doğal faktörler İnsan faaliyetleri 5.3. Tablodaki değişimlerin sürmesi hâlinde köy halkının yaşamında ortaya çıkabilecek iki sorunu tahmin ederek yazınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf coğrafya · senaryo 1 · Soru 5
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).
Bu kâğıttaki konuları test et
Kâğıtta puan kaybettiğin konunun 12 soruluk testini çöz; çözümler test bitince açılır. Her konunun ilk iki testi ücretsiz, hesap gerekmez.
- COĞ.9.3.1 · kâğıtta 1 soruHava olaylarının günlük hayata etkisini gözleme dayalı tahmin edebilmeTesti çöz
- COĞ.9.3.2 · kâğıtta 2 soruİklim sisteminin bileşen ve değişkenlerini çözümleyebilmeTesti çöz
- COĞ.9.3.3 · kâğıtta 1 soruTürkiye ve dünyadaki farklı iklim türlerine sahip yerlerin iklim verilerini kullanarak tablo, grafik, şekil ve/veya diyagram hazırlayabilmeTesti çöz
- COĞ.9.3.4 · kâğıtta 1 soruİklim sistemi ve sürecinde meydana gelen değişiklikleri algılayabilmeTesti çöz
Cevap ve puanlama anahtarı
Bu senaryonun anahtarı açık: her maddenin tam puan ölçütü, olası yanıtı, kısmi ve sıfır puan durumu aşağıda. Önce kâğıdı çöz, sonra aç.
Anahtarı göster: tam puan, kısmi puan, olası yanıt
Puanlama anahtarı ve örnek cevaplar Dubba’nın hazırladığı örneklerdir; resmî değerlendirme ölçütleri ODSGM ve okulun tarafından belirlenir. Yasal uyarı (yeni sekmede açılır).
Kendini puanla
Anahtardaki ölçütlere bakarak her maddeden aldığın puanı yaz ya da Tam / 0 düğmesine bas. Toplamın ve konu konu durumun hemen çıkar.
Toplam: 0 / 100