ALES Sözel Bölümünde Mantıksal Çıkarım, üniversite mezunu adayların önermeler arası ilişkileri, koşullu akıl yürütmeyi ve sıralama-eşleştirme bulmacalarını çözme yeteneğini ölçen ayırt edici soru tipidir. Bu sorular lise matematiğini aşmayan düzeyde olsa da bilgiden çok zincirleme çıkarım, nicelik belirten ifadeler ve tutarlılık kontrolü ister. Tipik kalıplar ‘A ise B, B ise C’ zincirleri, ‘en az biri doğrudur’ önermeleri, kişilerin meslek-şehir-yaş eşleştirmeleri veya ‘hangisi kesinlikle yanlıştır’ yargılarıdır. Sınavda bu konu sözel bölümün 50 sorusu içinde mantık ağırlıklı bir yer tutar ve doğru yorumlama ile zaman yönetimi puan farkı yaratır. Adaylar genellikle önermeyi tam okumadan şıklara atlar, bu da yanlış çıkarım doğurur.
Sık yapılan hataların başında koşullu önermeyi tersine çevirmek gelir: ‘A ise B’ ifadesinden ‘B ise A’ sonucunu çıkarmak veya ‘değil A ise değil B’ kuralını unutmak. Sıralama-eşleştirme sorularında ise tüm kısıtları aynı anda uygulamamak, bir kişiyi iki yere yerleştirmek veya ‘en az/en çok’ niceliklerini göz ardı etmek yaygındır. Sözel mantıkta ‘olabilir’ ile ‘kesinlikle’ ayrımını kaçırmak da puan kaybettirir. Bu hatalar, soruyu parçalara ayırmadan bütün olarak okumaktan ve şıkları tek tek test etmemekten kaynaklanır. Çalışırken her önermeyi sembolleştirmek, kısıtları listelemek ve çelişki aramak gerekir.
Çalışma sırasını şöyle izle: önce temel önerme türlerini ve koşullu akıl yürütme kurallarını (modus ponens, modus tollens, karşıt ters) netleştir, ardından nicelik belirten ifadelerle pratik yap. Üçüncü adımda sıralama-eşleştirme bulmacalarına geç, kısıtları tabloya dökmeden zihinsel olarak yerleştir. Son olarak ‘hangisi kesinlikle doğrudur/yanlıştır’ kalıplarını çözerek hız kazan. Her soruda önce verilenleri yaz, sonra şıkları ele. Bu sıra, konunun sınavdaki yerini kavramanı ve tipik hataları önlemeni sağlar. Düzenli tekrar ile çıkarım hızın artar.