ALES · Sözel Bölüm

ALES Türkçe Dil Bilgisi: kaç soru, nasıl çalışılır?

ALES Türkçe Dil Bilgisi hazırlığı: Sözcükte-cümlede anlam, anlatım bozukluğu ve dil bilgisi sorularıyla sözel bölümde fark yaratın, hemen başlayın!

Son güncelleme:

Sözel Bölüm50 soru
ALES toplam100 soru · 150 dk

Türkçe Dil Bilgisi ALES'de nasıl sorulur?

ALES Sözel Bölümünde Türkçe Dil Bilgisi, sözcükte ve cümlede anlam ile anlatım bozukluğu sorularının ağırlık kazandığı dil yeterliliği ayağını oluşturur. Sınavda bu konu, lise düzeyini aşmayan akıl yürütme temelli kalıplarla karşınıza çıkar; örneğin bir sözcüğün cümle içindeki gerçek veya mecaz kullanımını ayırt etme, eş anlamlıları bağlamdan çıkarma ya da cümledeki gizli çelişkiyi, gereksiz sözcüğü veya özne-yüklem uyumsuzluğunu tespit etme şeklinde sorulur. Siz bu soruları çözerken metni bütün olarak okumayı ihmal etmeyin çünkü tek bir kelimeye odaklanmak sizi çeldiriciye sürükler.

Sık yapılan hataların başında, anlatım bozukluğunu yalnızca dil bilgisi kuralı ihlali sanmak gelir; oysa ÖSYM, anlam belirsizliği, mantık hatası veya gereksiz tekrar gibi anlam düzeyindeki kusurları da test eder. Dil bilgisi temellerinde ise eklerin işlevini ezberlemek yerine cümledeki rolünü kavramak gerekir; örneğin isim tamlaması ile sıfat tamlamasını karıştırmak veya fiilimsi eklerini yanlış yorumlamak puan kaybettirir. Çalışma sıranızı önce sözcükte anlam ve cümlede anlam alıştırmalarıyla başlatın, ardından anlatım bozukluğu örneklerini çözün ve en son dil bilgisi kurallarını cümle analiziyle pekiştirin; bu sıra, soyuttan somuta geçişi sağlar.

Hazırlık sürecinde her soru tipini ayrı ayrı çalışın ve yanlışlarınızı mutlaka gerekçelendirin. Anlatım bozukluğu sorularında cümleyi yüksek sesle okuyarak kulağınıza takılan yerleri işaretleyin, sözcükte anlam sorularında ise seçenekleri cümleye yerleştirerek anlam kaymasını gözlemleyin. Dil bilgisi temellerini günlük hayattan cümlelerle pekiştirmek, kuralları kalıcı hale getirir. Bu yöntemle sözel bölümdeki dil yeterliliği sorularında hem hız hem de isabet oranınız artar, çünkü ALES bu konuyu ezber değil muhakeme üzerinden ölçer.

Çalışma taktikleri

  • Anlatım bozukluğu sorularında cümleyi sesli okuyarak kulağınıza takılan çelişki veya tekrarları hemen işaretleyin.
  • Sözcükte anlam sorularında seçenekleri cümleye yerleştirerek bağlam kaymasını somut olarak görün.
  • Dil bilgisi kurallarını ezberlemek yerine her kuralı kendi yazdığınız örnek cümlelerle test edin.
  • Cümlede anlam sorularında önce ana fikri belirleyip sonra ayrıntı seçeneklerini eleyin.

Örnek sorular

Aşağıdaki sorular Dubba editör ekibi tarafından bu konu için hazırlandı. Cevabı görmeden önce kendin çözmeyi dene.

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük mecaz anlamda kullanılmıştır?

  1. A)Bahçedeki ağaçlar çiçek açmıştı.
  2. B)Yağmur bütün gece yağdı.
  3. C)Kitabı masanın üzerine bıraktı.
  4. D)Onun sözleri yüreğime su serpti.
  5. E)Çocuklar parkta koşuyordu.
Cevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap: D Doğru şık D'dir çünkü 'yüreğine su serpmek' deyimi ferahlatmak anlamında mecaz kullanılır. En güçlü çeldirici A şıkkıdır; 'çiçek açmak' bitkiler için gerçek anlamdadır, mecaz değildir ve cümle bağlamı bunu doğrular.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu vardır?

  1. A)Yeni alınan araba çok hızlı gidiyordu.
  2. B)Öğrenciler sınava büyük bir özenle hazırlandı.
  3. C)Kitabı okuduktan sonra fikirlerimi değiştirdim.
  4. D)Hava soğuk olduğu için evde kaldık.
  5. E)Toplantıya katılanlar konuyu ayrıntılı tartıştı.
Cevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap: E Doğru şık E'dır çünkü 'ayrıntılı tartıştı' ifadesi 'ayrıntılı biçimde tartıştı' olması gereken yerde eksik kalır ve anlatım bozukluğu yaratır. En güçlü çeldirici C şıkkıdır; bu cümle dil bilgisi ve anlam açısından kusursuzdur, yalnızca zaman sırası doğal görünür.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim tamlaması yanlış kullanılmıştır?

  1. A)Arabanın lastik dün değişti.
  2. B)Bahçe kapısı açık bırakılmış.
  3. C)Öğretmenin kitabı masada duruyor.
  4. D)Okul bahçesi çocuklarla dolu.
  5. E)Ev kapısı kilitli duruyor.
Cevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap: A Belirtili isim tamlamasında tamlanan öge iyelik eki almak zorundadır; 'Arabanın lastik' eksik kaldığı için yanlıştır, doğrusu 'Arabanın lastiği'dir. Diğer seçeneklerdeki belirtili veya belirtisiz tamlamalar kurala uygundur; özellikle 'Bahçe kapısı' gibi belirtisiz örnekler güçlü çeldirici olsa da dilbilgisi açısından doğrudur.

Kendi notundan soru üret

DubbAI'ye kendi anlatım bozukluğu ve sözcükte anlam notlarınızı yükleyerek benzer kalıpta sorular ürettirin, üretilen çözümleri kendi gerekçelerinizle karşılaştırarak zayıf noktalarınızı görün.

Türkçe Dil Bilgisi çalışman için DubbAI hazır

Kendi notunu yapıştır ya da PDF yükle; çoktan seçmeli, doğru-yanlış ve kısa cevaplı sorular saniyeler içinde. Ücretsiz Google girişiyle.

DubbAI Studio'da üret

Diğer ALES konuları

İlgili rehberler