Sıcaklık en önemli iklim değişkenidir, çünkü basınç, rüzgâr, nem ve yağışı büyük ölçüde o belirler. Sıcaklığı etkileyen başlıca etken Güneş ışınlarının geliş açısıdır. Dünya'nın geoit şekli yüzünden geliş açısı Ekvator'dan kutuplara doğru küçülür ve sıcaklık azalır. Dönme hareketi gün içindeki sıcaklık farkını, 23° 27' eksen eğikliğiyle birlikte dolanma hareketi ise mevsimleri oluşturur. 21 Haziran'da Güneş ışınları öğle vakti Yengeç Dönencesi'ne, 21 Aralık'ta Oğlak Dönencesi'ne, 21 Mart ve 23 Eylül'de Ekvator'a dik gelir. Bunlara eğim ve bakı (kuzey yarım kürede güneye bakan yamaçlar daha sıcaktır), yükselti, güneşlenme süresi, okyanus akıntıları, nem, rüzgâr, kara ve denizlerin farklı ısınması (özgül ısı), bitki örtüsü ve kentsel ısı adası eklenir. Sıcaklık haritalarında eş sıcaklık eğrisi olan izoterm kullanılır.
Basınç, havanın birim yüzeye uyguladığı kuvvettir ve yükseldikçe azalır. Isınan hava hafifleyip yükselir ve termik alçak basınç; soğuyan hava ağırlaşıp alçalır ve termik yüksek basınç oluşturur. Dünya'nın dönüşü ise 30° enlemlerinde dinamik yüksek, 60° enlemlerinde dinamik alçak basınç kuşaklarını oluşturur. Türkiye'yi etkileyen dört merkez kitapta ayrıca sayılıyor: kışın batı ve kuzeybatıdan yağış getiren İzlanda dinamik alçak basıncı, kışın soğuk ve yağışsız günler getiren Sibirya termik yüksek basıncı, yazları sıcak ve kurak yapan Asor dinamik yüksek basıncı ve yazın bunaltıcı sıcaklar getiren Basra termik alçak basıncı.
Rüzgâr, yüksek basınçtan alçak basınca yatay hava hareketidir; hızı, yönü ve esme sıklığıyla tanımlanır. Coriolis etkisi rüzgârları kuzey yarım kürede sağa, güney yarım kürede sola saptırır. Sürekli rüzgârlar alizeler (30° DYB'den Ekvator'daki TAB'a), batı rüzgârları (30°'den 60°'ye) ve kutup rüzgârlarıdır. Mevsimlik rüzgârlara muson, yerel rüzgârlara meltem ve fön örnektir; fön, dağdan alçalırken ısınan sıcak ve kurutucu rüzgârdır. Yağış türleri ise üçtür: ısınan havanın yükselmesiyle sağanak getiren yükselim (konveksiyonel), dağların nemli havaya açık yamaçlarında görülen yamaç (orografik) ve sıcak ile soğuk hava kütlelerinin karşılaştığı orta kuşakta etkili cephe yağışları.
İklim türleri üç grupta toplanır. Sıcak iklimler ekvatoral, çöl, savan ve muson; orta kuşaktaki ılıman iklimler Akdeniz, okyanusal, ılıman karasal (step) ve sert karasal; soğuk iklimler tundra, kutup ve yüksek dağ iklimidir. Küçük bir alanda genel iklimden sapma gösteren koşullara mikroklima denir. Türkiye mutlak konumuyla Akdeniz iklim kuşağındadır ama yükselti, denizellik-karasallık ve dağların uzanışı yüzünden Akdeniz, Karadeniz ve karasal iklim olmak üzere üç büyük iklim türü ve geçiş alanları görülür. Sıcaklık ve yağış grafikleri (klimogramlar) bir yerin iklimini okumana yarar. Son konu küresel iklim değişikliği: doğal nedenler (Güneş'ten gelen enerji, yörünge ve eksen eğikliğindeki değişimler, sera gazları, tektonik hareketler) ve Antroposen olarak anılan dönemde artan insan kaynaklı sera gazları; sonuçları ise buzulların erimesi, deniz seviyesinin yükselmesi, aşırı hava olaylarının sıklaşması ve iklim kaynaklı göçlerdir.