İçeriğe atla
YeniMaarif uyumlu matematik testleriHemen çöz
OYSS Hazırlık · 9. sınıf · 1. dönem 1. yazılı

9. sınıf kimya 1. dönem 1. yazılı senaryo 3

Cevap anahtarlı tam yazılı kâğıdı: 6 ana soru, 17 madde, 100 puan, 40 dakika. Sayfada soru soru çöz, her sorudan sonra cevabını kontrol et, zayıf konunu gör ya da PDF indir. ODSGM senaryo 3'ün konu-soru dağılımına göre yazıldı; şık yok, cevabı sen yazarsın.

Son güncelleme:

Bu kâğıdı burada çöz

6 soru · 100 puan. Her sorudan sonra cevabını anahtarla kontrol et, puanını ver; sonunda toplamını ve zayıf konunu gör. Hesap gerekmez.

9. sınıf kimya 1. dönem 1. yazılı senaryo 3 soruları

  1. Soru 117 puan

    Bir ilçe belediyesi "Kimya ve Şehrimiz" adlı bir sergi açmıştır. Sergide, ilçede son altmış yılda kimya biliminden yararlanılarak yapılan beş uygulama ve bu uygulamaların öncesine ve sonrasına ait ölçümler yer almaktadır (Tablo 1). Verilen sayılar sergi için kurgulanmıştır.

    Tablo 1. Sergideki uygulamalar ve ölçümler

    Uygulama Kimyadan yararlanılan çalışma Uygulama öncesi ölçüm Uygulama sonrası ölçüm
    A (1968) İçme suyu şebekesine klor bileşikleriyle dezenfeksiyon; suyun düzenli olarak laboratuvarda incelenmesi 1966: Su kaynaklı ishal vakası, her 1000 kişide yılda 38 1972: Her 1000 kişide yılda 7
    B (1984) Tarlalardan alınan toprak örneklerinde azot, fosfor ve potasyum miktarının ölçülmesi; gübrenin bu ölçüme göre seçilmesi 1982: Buğday verimi dekar başına 190 kg 1990: Dekar başına 310 kg
    C (2003) Binaların dış duvarlarına polimer köpükten yalıtım levhası uygulanması 2001: Bir dairenin kış boyunca doğal gaz tüketimi 1400 m³ 2006: Aynı dairede 900 m³
    D (1995) Gıdaların plastik ambalajlarda satılmaya başlanması 1993: Marketlerde bozulup atılan gıda yılda 120 ton 1999: Yılda 70 ton; ancak 2018'de sahil temizliğinde toplanan atıkların %68'i plastiktir.
    E (2015) İlçe hastanesine kan örneklerindeki glikoz, kolesterol ve enzim miktarını ölçen otomatik cihaz alınması 2013: Tahlil sonucunun çıkma süresi 2 gün 2016: 2 saat

    Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.

    1.1. Tablo 1'deki her uygulamanın kimyanın hangi alt disipliniyle (analitik kimya, biyokimya, organik kimya, anorganik kimya, fizikokimya, polimer kimyası) en çok ilişkili olduğunu ve günlük hayatın hangi alanına (sağlık, beslenme, tarım, enerji gibi) katkı sağladığını aşağıdaki tabloya yazınız.

    Uygulama İlişkili alt disiplin Katkı sağladığı alan
    A
    B
    C
    D
    E

    1.2. Tablo 1'deki verilere dayanarak kimya biliminin günlük hayata katkısına ilişkin iki bilimsel çıkarım yazınız. Her çıkarımı tablodan alacağınız sayısal veriyle destekleyiniz ve bu katkının ölçüm/analiz yoluyla mı yoksa yeni bir madde ya da malzeme kullanılarak mı sağlandığını belirtiniz.

    1.3. Sergiyi gezen bir öğrenci, "Tablo 1'e göre kimya biliminin günlük hayata katkıları yalnızca olumludur." demiştir. Bu görüşe katılıp katılmadığınızı Tablo 1'deki bir veriye dayanarak gerekçelendiriniz. Ortaya çıkan sorunun çözümüne kimya biliminin nasıl katkı sağlayabileceğine ilişkin bir öneri yazınız.

    dubba.com.tr · 9. sınıf kimya · senaryo 3 · Soru 1

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  2. Soru 217 puan

    Bir kafenin mutfağında fırın temizliği için, aynı binadaki bir kuaför salonunda ise saç açma işlemi için kimyasal ürünler kullanılmaktadır. Ürünlerin etiketlerindeki uyarılar Tablo 2'de, bir haftalık uygulama kayıtları Tablo 3'te verilmiştir.

    Tablo 2. Ürün etiketlerindeki uyarılar

    Ürün Etiketteki uyarılar
    Fırın ve ızgara temizleyici (kuvvetli alkali) 1) Yalnız soğumuş ya da ılık (en çok 50 °C) yüzeye uygulayınız. 2) Alüminyum, bakır ve boyalı yüzeylerde kullanmayınız. 3) Uygulamadan sonra yüzeyi nemli bezle silip bol suyla durulayınız; gıdayla temas eden yüzeyde kalıntı bırakmayınız. 4) Eldiven ve koruyucu gözlük takınız.
    Saç açıcı karışım (hidrojen peroksit içeren krem + toz açıcı) 1) Karışımı plastik ya da cam kapta hazırlayınız; metal kap kullanmayınız. 2) Hazırladıktan hemen sonra kullanınız; artan karışımı saklamayınız. 3) Saçlı deride 45 dakikadan uzun bekletmeyiniz. 4) İyi havalandırılan ortamda çalışınız, eldiven giyiniz.

    Tablo 3. Uygulama kayıtları

    Ortam Kaydedilen uygulamalar
    Kafe mutfağı Fırın 200 °C'de çalışırken içine ürün püskürtüldü; çalışan gözlük takmadı. Alüminyum kek kalıpları ürünle dolu bir kapta 1 saat bekletildi. Fırının içi durulanmadan pişirmeye devam edildi.
    Kuaför salonu Karışım metal bir kâsede hazırlandı. Artan karışım ağzı kapalı bir kavanozda ertesi güne saklanıp başka bir müşteride kullanıldı. Bir müşteride karışım 75 dakika bekletildi. İşlemler penceresiz küçük bir odada, eldivensiz yapıldı.

    Hafta sonunda kaydedilen sorunlar şunlardır:

    • K1: Fırın temizliği sırasında çalışanda öksürük ve gözlerde yanma oldu.
    • K2: Alüminyum kek kalıplarında kararma ve yüzeyde küçük çukurlar oluştu.
    • K3: Ertesi gün pişirilen kurabiyelerde sabunsu bir tat fark edildi; fırının tabanında beyaz bir kalıntı görüldü.
    • Ku1: Metal kâsedeki karışım ısındı, köpürdü ve rengi değişti.
    • Ku2: Kavanoz şişti; ertesi gün kullanılan karışım saçı açmadı.
    • Ku3: Bir müşterinin saçlı derisinde yanma ve kızarıklık oldu, saç telleri kırıldı.

    Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.

    2.1. Her sorun için sorunun kaynağı olan uygulamayı ve uyulmayan etiket uyarısının numarasını aşağıdaki tabloya yazınız.

    Sorun Sorunun kaynağı olan uygulama Uyulmayan uyarı no
    K1
    K2
    K3
    Ku1
    Ku2
    Ku3

    2.2. Kafede çalışan iki kişinin K1–K3 sorunları için önerileri aşağıda verilmiştir.

    • Çalışan Sinan: "Fırın temizleyiciyi bırakalım; fırını ve kalıpları çamaşır suyuyla kireç çözücüyü karıştırarak hazırlayacağımız daha güçlü bir karışımla temizleyelim."
    • Çalışan Lale: "Fırını kapatıp ılıyınca gözlük ve eldivenle ürünü uygulayalım. Alüminyum kalıpları bu ürünle değil, sıcak su ve bulaşık deterjanıyla yıkayalım. Uygulamadan sonra fırının içini nemli bezle silip durulayalım ve bu adımı mutfağın kontrol listesine ekleyelim."

    Hangi önerinin uygulanması gerektiğini belirtiniz. Diğer önerinin hangi yeni sorunu doğuracağını gerekçelendiriniz. Seçtiğiniz önerinin beklenen etkisini ve çözümün işe yarayıp yaramadığını sınamak için yapılacak bir gözlemi ya da ölçümü yazınız.

    2.3. Kuaför çalışanının bir hafta sonunda ellerinde kuruma ve çatlama olmuş, gün sonunda baş ağrısı çekmeye başlamıştır. Bu durumu tek cümlelik bir problem olarak yazınız. Probleme bir çözüm önerip beklenen etkiyi belirtiniz ve çözümün işe yarayıp yaramadığını hangi gözlemle sınayacağınızı yazınız.

    dubba.com.tr · 9. sınıf kimya · senaryo 3 · Soru 2

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  3. Soru 314 puan

    Bir öğrenci, 19. yüzyılın sonunda gaz boşalma tüpleriyle yapılan deneyleri inceleyerek Tablo 4'teki deney defterini hazırlamıştır. Tüplerde düşük basınçta gaz bulunur; iki uçtaki metal levhalara (elektrotlara) yüksek gerilim uygulanır.

    Tablo 4. Deney defteri

    Deney Yapılan işlem Gözlem
    I Tüpteki gaz (hava, hidrojen, neon) ve elektrotların metali (bakır, demir, alüminyum) değiştirilerek deney tekrarlanmıştır. Her durumda negatif elektrottan çıkan, negatif yüklü, çok hafif tanecikler oluşmuştur. Taneciklerin yükünün kütlesine oranı gaz ya da metal değiştiğinde değişmemiştir.
    II Negatif elektrot delikli yapılmış ve deliğin arkası gözlenmiştir. Delikten ters yönde geçen, pozitif yüklü ışınlar gözlenmiştir. Bu taneciklerin kütlesi tüpteki gazın cinsine göre değişmiş; en hafifi hidrojen gazıyla elde edilmiştir.
    III Tüpe gerilim uygulanmadan önce gazın elektrik yükü ölçülmüştür. Gaz elektrik bakımından nötrdür; elektrik alanda sapmaz.

    Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.

    3.1. Dalton atom modelinin "Atomlar bölünemez." ve "Farklı elementlerin atomları her bakımdan birbirinden farklıdır." varsayımlarının Deney I'in sonuçlarıyla nasıl sorgulandığını, her varsayım için Tablo 4'teki gözleme dayanarak gerekçelendiriniz.

    3.2. Tablo 4'teki üç deneyin sonuçlarını birlikte kullanarak a) atomda pozitif yüklü bir kısım bulunması gerektiği çıkarımına nasıl ulaşıldığını, b) Thomson'un bu verilerle pozitif yükün atom içinde nasıl dağıldığını neden kesin olarak belirleyemediğini ve bu bilginin daha sonra neden değiştiğini açıklayınız.

    dubba.com.tr · 9. sınıf kimya · senaryo 3 · Soru 3

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  4. Soru 416 puan

    1913'te X ışınlarıyla yapılan ölçümler, her elementin çekirdeğindeki pozitif yük sayısının (proton sayısının) belirlenmesini sağlamıştır. Tablo 5'te bazı atomların bu yolla bulunan proton sayıları ile atom kütleleri (hidrojen atomunun kütlesi 1 alınarak yuvarlanmış) verilmiştir. Elektronun kütlesi protonun kütlesi yanında ihmal edilebilecek kadar küçüktür.

    Tablo 5. Proton sayısı ve atom kütlesi

    Atom H He Li C O Na
    Proton sayısı 1 2 3 6 8 11
    Atom kütlesi (H = 1) 1 4 7 12 16 23

    O dönemde kabul gören atom modeline göre çekirdekte yalnız protonlar bulunuyordu. 1920'de bazı bilim insanları çekirdekte kütlesi protona yakın, yüksüz bir taneciğin bulunması gerektiğini öngörmüş; bu tanecik 1932'de deneyle gözlenerek nötron adını almıştır.

    Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.

    4.1. Çekirdekte yalnız proton bulunsaydı He ve Na atomlarının kütlesinin kaç olması gerektiğini yazınız. Bu beklentiyi Tablo 5'teki ölçümlerle karşılaştırarak 1920'deki öngörünün hangi veriye dayandığını ve öngörülen taneciğin neden yüksüz olması gerektiğini açıklayınız.

    4.2. Tablo 5'teki verileri kullanarak aşağıdaki tabloyu doldurunuz. Çekirdeğe eklenen bu taneciklerin atomun yükünü neden değiştirmediğini yazınız.

    Atom Proton sayısı Atom kütlesi Çekirdekteki nötron sayısı
    Li 3 7
    O 8 16
    Na 11 23
    Al 13 27

    4.3. Bir öğrenci, "Nötron 1932'ye kadar gözlenmediğine göre 1920'deki öngörü bilimsel değildi; o dönemin atom modeli de tamamen yanlıştı." demiştir. Bu görüşe katılıp katılmadığınızı belirtiniz. Cevabınızı öngörünün dayandığı kanıt, öngörünün sınanması ve önceki modelden korunan bilgi üzerinden gerekçelendiriniz.

    dubba.com.tr · 9. sınıf kimya · senaryo 3 · Soru 4

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  5. Soru 517 puan

    Spektroskopik ölçümlerle belirlenen temel hâl elektron dizilimleri Tablo 6'da verilmiştir. Temel hâldeki bir atomda elektronlar, boş orbitaller arasından enerjisi en düşük olana yerleşir. Dizilimler orbitallerin dolma sırasıyla yazılmıştır.

    Tablo 6. Bazı atomların temel hâl elektron dizilimleri

    Atom Elektron dizilimi
    ₁₁Na 1s² 2s² 2p⁶ 3s¹
    ₁₈Ar 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶
    ₁₉K 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 4s¹
    ₂₀Ca 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 4s²
    ₂₁Sc 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 4s² 3d¹
    ₃₀Zn 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 4s² 3d¹⁰
    ₃₁Ga 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 4s² 3d¹⁰ 4p¹
    ₃₇Rb 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 4s² 3d¹⁰ 4p⁶ 5s¹
    ₃₉Y 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 4s² 3d¹⁰ 4p⁶ 5s² 4d¹

    Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.

    5.1. Tablo 6'daki verilere dayanarak a) 4s ile 3d, b) 5s ile 4d orbitallerinin bağıl enerjileri hakkında birer önerme yazınız. Her önermeyi tablodaki hangi atomların dizilimine dayandırdığınızı belirterek destekleyiniz.

    5.2. Tablo 6'daki dizilimlerden yararlanarak 1s'den 4d'ye kadar orbitalleri enerjisi artan sırada yazınız.

    5.3. Tabloda yer almayan ₄₉In ve ₅₅Cs atomlarında son elektronun hangi orbitale yerleşeceğini tahmin ediniz. (₄₈Cd atomunda 4d orbitalleri tamamen doludur; ₅₄Xe atomunda 5p orbitalleri tamamen doludur.) Tahminlerinizi Tablo 6'daki örüntülere dayanarak gerekçelendiriniz.

    dubba.com.tr · 9. sınıf kimya · senaryo 3 · Soru 5

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  6. Soru 619 puan

    Bir orbitaldeki elektronu atomdan koparmak için gereken enerji ne kadar büyükse o orbitalin bağıl enerjisi o kadar düşüktür. Şekil 1'de ardışık beş atomda 2s ve 2p orbitallerinden elektron koparmak için gereken enerjiler verilmiştir (kuramsal hesaplardan yuvarlanmış değerler). Kaynakta, aynı temel enerji seviyesindeki alt seviyelerin enerjilerinin farklı olmasının nedeninin elektronlar arasındaki itme olduğu belirtilmektedir.

    Şekil 1. B, C, N, O ve F atomlarında 2s ve 2p orbitallerinden elektron koparma enerjileri
    Şekil 1. B, C, N, O ve F atomlarında 2s ve 2p orbitallerinden elektron koparma enerjileri

    Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.

    6.1. Her atom için 2s ve 2p koparma enerjileri arasındaki farkı hesaplayarak aşağıdaki tabloyu doldurunuz.

    Atom ₅B ₆C ₇N ₈O ₉F
    2s ile 2p arasındaki fark (eV)

    6.2. Şekil 1'e ve 6.1'deki tabloya dayanarak a) aynı atomdaki 2s ve 2p orbitallerinin bağıl enerjileri, b) 2s ile 2p arasındaki enerji farkı ile atomun proton sayısı arasındaki ilişki hakkında birer önerme yazınız. Her önermeyi sayısal veriyle destekleyiniz.

    6.3. a) ₁₀Ne atomunda 2s ile 2p arasındaki farkın hangi değerden büyük ya da küçük olacağını, b) tek elektronlu hidrojen atomunda 2s ile 2p orbitallerinin enerji farkının ne olacağını tahmin ediniz. Her tahmininizi verilerdeki örüntüye ya da metindeki bilgiye dayanarak gerekçelendiriniz.

    dubba.com.tr · 9. sınıf kimya · senaryo 3 · Soru 6

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.

Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).

9. sınıf kimya 1. dönem 1. yazılı için ODSGM 5 senaryo yayımladı; okulun zümresi birini seçer. Bu sayfa senaryo 3'in tablosuna göre hazırlanmış tam bir yazılı kâğıdıdır: 6 ana soru, 17 puanlanan madde, toplam 100 puan. Sorular açık uçludur ve OYSS biçimindedir. Kâğıdı süre tutarak çöz, sonra puanlama anahtarıyla kendini puanla: anahtarda her madde için tam, kısmi ve sıfır puan ölçütü ile tam puanlık örnek cevap var, nereden puan kaybettiğini görürsün.

Cevap ve puanlama anahtarı

Bu senaryonun anahtarı açık: her maddenin tam puan ölçütü, olası yanıtı, kısmi ve sıfır puan durumu aşağıda. Önce kâğıdı çöz, sonra aç.

Anahtarı göster: tam puan, kısmi puan, olası yanıt
Anahtar yükleniyor…
Anahtarı PDF olarak indir

Puanlama anahtarı ve örnek cevaplar Dubba’nın hazırladığı örneklerdir; resmî değerlendirme ölçütleri ODSGM ve okulun tarafından belirlenir. Yasal uyarı (yeni sekmede açılır).

Kendini puanla

Anahtardaki ölçütlere bakarak her maddeden aldığın puanı yaz ya da Tam / 0 düğmesine bas. Toplamın ve konu konu durumun hemen çıkar.

1. soru · Kimya biliminin günlük hayata katkısına ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme
/ 5
/ 6
/ 6
2. soru · Farklı ortamlarda kimyasal maddelerin kullanımından kaynaklanan problemleri çözebilme
/ 6
/ 6
/ 5
3. soru · Atom teorilerindeki varsayımları kullanarak bilimsel bilginin değişebilirliğine ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme
/ 6
/ 8
4. soru · Atom teorilerindeki varsayımları kullanarak bilimsel bilginin değişebilirliğine ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme
/ 5
/ 5
/ 6
5. soru · Atom orbitallerinin bağıl enerjilerine ilişkin bilimsel veriye dayalı tahminde bulunabilme
/ 6
/ 5
/ 6
6. soru · Atom orbitallerinin bağıl enerjilerine ilişkin bilimsel veriye dayalı tahminde bulunabilme
/ 5
/ 7
/ 7

Toplam: 0 / 100

Sıradaki adım

Kâğıt bilgisi

Soru kitapçığı
PDF, 7 sayfa, 653 KB: 6 ana soru, 17 madde, cevap kutulu. İndir
Puanlama anahtarı
PDF, 12 sayfa: her madde için tam, kısmi ve sıfır puan ölçütü, tam puanlık örnek cevap. Sayfada gör
Tek dosya
Soru kitapçığı ve anahtar birlikte, 19 sayfa. İndir
Süreli çözme
Kâğıdı ekranda 40 dakikalık sayaçla çöz; bitince anahtarla maddeleri kontrol et, puanını bu cihaza kaydet. Süreli çöz
Hazırlayan
Dubba (özgün eser). ODSGM'nin senaryo 3 konu-soru dağılım tablosuna göre yazıldı; MEB sorusu değildir. Son gözden geçirme: 5 Kasım 2026.
Sonra
Puanı düşük çıkan konuyu 9. sınıf kimya soru bankasında çalış: her konunun ilk iki testi ücretsiz, hesap gerekmez.

Senaryo 3: hangi konudan kaç soru?

KonuÖğrenme çıktısıSoruPuan
Kimya HayattırKİM.9.1.1 Kimya biliminin günlük hayata katkısına ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme117
Kimya HayattırKİM.9.1.2 Farklı ortamlarda kimyasal maddelerin kullanımından kaynaklanan problemleri çözebilme117
Atomdan Periyodik TabloyaKİM.9.1.3 Atom teorilerindeki varsayımları kullanarak bilimsel bilginin değişebilirliğine ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme230
Atomdan Periyodik TabloyaKİM.9.1.4 Atom orbitallerinin bağıl enerjilerine ilişkin bilimsel veriye dayalı tahminde bulunabilme236

Kaynak: ODSGM konu-soru dağılım tablosu (senaryo 3).

9. sınıf kimya: bütün senaryo yazılıları

9. sınıf kimya 1. dönem 1. yazılı senaryo 3: sık sorulanlar

9. sınıf kimya 1. dönem 1. yazılı senaryo 3 konuları neler?

ODSGM tablosuna göre senaryo 3'te sorular şu konulardan gelir: Kimya Hayattır; Atomdan Periyodik Tabloya. Bu kâğıttaki 6 soru aynı dağılıma göre yazıldı.

Okulumun hangi senaryoyu seçtiğini nasıl öğrenirim?

ODSGM bu yazılı için 5 senaryo yayımladı; okulun kimya zümresi birini seçer. Seçilen senaryoyu ders öğretmenine sorabilirsin. Emin değilsen bütün senaryoların kâğıtlarını çöz: konuların çoğu ortaktır.

Bu sorular yazılıda aynen çıkar mı?

Hayır. Sorular Dubba'nın özgün eseridir ve aynı öğrenme çıktılarına göre yazıldı. Yazılıdaki sorular MEB soru havuzundan ve zümreden gelir. Amaç soru tipini, kâğıt uzunluğunu ve puanlamayı sınavdan önce görmek.

İlgili rehberler