AYT · Sosyal Bilimler II

AYT Coğrafya-2: kaç soru, nasıl çalışılır?

AYT Coğrafya-2: yalnız SÖZ puanına giren 11 soru; küresel konular, jeopolitik ve uluslararası örgütler için çalışma planı, örnek sorular ve ipuçları.

Son güncelleme:

Sosyal Bilimler II40 soru
Coğrafya-211 soru
AYT toplam160 soru · 180 dk

Coğrafya-2 AYT'de nasıl sorulur?

Sosyal Bilimler II'deki 40 sorunun 11'i Coğrafya-2'den gelir ve bu sorular yalnızca SÖZ puanına katılır; hem SÖZ hem EA puanına işlenen Coğrafya-1'den bu yönüyle ayrılır, iki alanın ayrı aranmasının nedeni de budur. Kapsam küresel ölçeğe açılır: ekstrem doğa olayları ve doğal afetler, küresel iklim değişikliği, ülkeler ve bölgesel kalkınma projeleri, jeopolitik konum, uluslararası örgütler ile çevre sorunları temel başlıklardır. Türkiye'nin jeopolitiği — boğazlar, enerji koridorları, komşu havzalarla ilişkiler — bu dersin en istikrarlı soru kaynaklarındandır.

ÖSYM bu derste kavram-örnek eşleştirmesini ve harita okuryazarlığını ölçer: bir çevre sorununun nedenini, bir örgütün kuruluş amacını ya da bir ülkenin gelişmişlik göstergesini sordurur. Tipik hata, örgüt adlarını açılım ezberine indirgemektir; soru çoğu zaman örgütün amacını veya üyelik mantığını ister. İklim değişikliği sorularında sera etkisi ile ozon tabakasının incelmesini karıştırmak da yaygın bir kayıptır; iki sürecin sorumlu gazları ve sonuçları birbirinden farklıdır. Ülke sorularında ise ezber değil, ülkenin ekonomisiyle doğal koşulları arasındaki bağ aranır.

Dünya dilsiz haritası üzerinde çalışın: enerji hatlarını, önemli su yollarını ve soruda adı geçen ülkeleri işaretleyin; konum bilgisi olmadan ülke sorusu çözülmez. Uluslararası örgütleri amaç-üye profili-kuruluş sütunlu tek tabloda toplayın; BM, NATO, OPEC, OECD ve AB bu tablonun demirbaşlarıdır. Doğal afetler ve iklim değişikliği başlıkları için güncel örnek biriktirin; ÖSYM soru köklerini güncel gelişmelerle kurmayı sever. Haftalık planınıza bir jeopolitik yorum sorusu seti ekleyin ve Türkiye'nin konumunu enerji, ulaşım ve güvenlik açılarından ayrı ayrı değerlendirmeyi alışkanlık edinin.

Çalışma taktikleri

  • Örgüt sorularında açılımı değil amacı düşünün; şıklar çoğu zaman amaç cümlesiyle ayrışır.
  • Sera etkisi (karbondioksit, metan) ile ozon incelmesini (kloroflorokarbon) iki ayrı şema olarak çizin; karışıklık bu ayrımla biter.
  • Ülke incelemelerinde "doğal koşul => ekonomik faaliyet" bağını kurun; Japonya-balıkçılık, Hollanda-seracılık gibi kalıplar soruya dönüşür.
  • Türkiye jeopolitiğinde boğazların statüsünü ve enerji nakil hatlarını ayrı bir sayfada özetleyin; bu iki başlık dönüşümlü sorulur.

Örnek sorular

Aşağıdaki sorular Dubba editör ekibi tarafından bu konu için hazırlandı. Cevabı görmeden önce kendin çözmeyi dene.

1. İstanbul ve Çanakkale boğazlarından geçiş rejimini düzenleyen ve boğazların denetimini Türkiye'ye bırakan 1936 tarihli uluslararası belge aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A)Lozan Antlaşması
  2. B)Ankara Antlaşması
  3. C)Montrö Boğazlar Sözleşmesi
  4. D)Kars Antlaşması
  5. E)Paris Barış Antlaşması
Cevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap: C 1936 tarihli Montrö Boğazlar Sözleşmesi, boğazlardan geçiş rejimini düzenlemiş ve denetimi uluslararası komisyondan alarak Türkiye'ye bırakmıştır. Lozan çeldiricidir; 1923'te boğazlar için uluslararası bir komisyon öngörülmüştü, Türkiye'nin tam denetimi ise Montrö ile sağlanmıştır.

2. Üye ülkelerin petrol üretim ve fiyat politikalarını koordine etmek amacıyla kurulan uluslararası örgüt aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A)OECD
  2. B)OPEC
  3. C)IMF
  4. D)NAFTA
  5. E)ASEAN
Cevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap: B OPEC (Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü), üyelerinin petrol üretim miktarlarını ve fiyat politikalarını koordine etmek için kurulmuştur. OECD çeldiricidir; ad benzerliğine karşın OECD ekonomik kalkınma ve iş birliği örgütüdür, petrol piyasasını düzenlemez. IMF uluslararası para sistemine, ASEAN Güneydoğu Asya'da bölgesel iş birliğine odaklanır.

3. Ozon tabakasının incelmesinde en etkili olan gaz aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A)Karbondioksit
  2. B)Metan
  3. C)Kloroflorokarbon
  4. D)Azot
  5. E)Su buharı
Cevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap: C Sprey ve soğutucularda kullanılan kloroflorokarbon (CFC) gazları, atmosferin üst katmanlarına ulaşarak ozon moleküllerini parçalar; ozon incelmesinin başlıca sorumlusu budur. Karbondioksit ve metan çeldiricidir; bunlar sera etkisini güçlendirerek küresel ısınmaya yol açar, ozon tabakasını incelten süreçten farklıdır.

Kendi notundan soru üret

Bir uluslararası örgüt veya güncel çevre sorunu seçip DubbAI'den ÖSYM tarzı yorum soruları ürettirin; ülke-ekonomi eşleştirmelerinizi hızlı test formatına da çevirtebilirsiniz.

Coğrafya-2 çalışman için DubbAI hazır

Kendi notunu yapıştır ya da PDF yükle; çoktan seçmeli, doğru-yanlış ve kısa cevaplı sorular saniyeler içinde. Ücretsiz Google girişiyle.

DubbAI Studio'da üret

Diğer AYT konuları

İlgili rehberler