AYT · Türk Dili ve Edebiyatı — Sosyal Bilimler I

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: kaç soru, nasıl çalışılır?

AYT Edebiyat: 24 sorunun 8 yıllık konu dağılımı, divan ve Cumhuriyet dönemi ağırlığı, dönem çalışma planı, örnek sorular ve net artırma taktikleri.

Son güncelleme:

Türk Dili ve Edebiyatı — Sosyal Bilimler I40 soru
Türk Dili ve Edebiyatı24 soru
AYT toplam160 soru · 180 dk

Türk Dili ve Edebiyatı AYT'de nasıl sorulur?

AYT'nin ilk testi olan Türk Dili ve Edebiyatı — Sosyal Bilimler I'deki 40 sorunun 24'ü edebiyattan gelir. Bu test hem sözel (SÖZ) hem de eşit ağırlık (EA) puanının hesabına girdiği için edebiyat, yalnızca sözelcilerin değil EA adaylarının da netini doğrudan belirler. 2018-2025 arasındaki sekiz sınavın dökümü ağırlık merkezini açıkça gösterir: divan edebiyatı 29, paragrafta anlam 27, Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatı 25 soruyla ilk üç sıradadır; şiir bilgisi 17, nesir bilgisi 14, Tanzimat ve söz sanatları 10'ar, Servetifünun-Fecriâti 9 soruyla bunları izler.

ÖSYM'nin edebiyatta en sevdiği kalıplar sanatçı-eser eşleştirmesi, verilen parçadan dönem ya da akım çıkarma ve "hangisi yanlıştır" tipli bilgi taramasıdır. Adayların en sık yaptığı hata, eser adlarını dönem bağlamından kopuk ezberlemektir; Hüsn ü Aşk'ı Şeyh Galib'e bağlayabilen aday, sıra divan şairlerini yüzyıllara yerleştirmeye gelince duraksar. İkinci tuzak paragrafı küçümsemektir: 27 soruyla ikinci sıradaki paragrafta anlam, bilgi gerektirmeden net kazandıran alandır ve TYT paragraf pratiğiyle ortak yürütülebilir.

Çalışmayı kronolojik kurun: İslamiyet öncesi sözlü ve yazılı edebiyattan başlayıp geçiş dönemi eserleri, halk ve divan edebiyatı üzerinden Tanzimat, Servetifünun, Millî Edebiyat ve Cumhuriyet'e ilerleyin. Her dönem için sanatçı-eser-akım sütunlarından oluşan tek sayfalık tablolar hazırlayıp haftalık tekrar edin. Divan edebiyatında nazım biçimlerini ve mazmunları, Cumhuriyet döneminde şiir topluluklarını (Beş Hececiler, Yedi Meşaleciler, Garip, İkinci Yeni) ayrıca özetleyin. Son iki ayda sekiz yılın çıkmış sorularını dönem dönem tarayarak eksik başlıklarınızı netleştirin.

Çalışma taktikleri

  • Divan şairlerini yüzyıl yüzyıl gruplanmış tek bir tabloda tutun; ÖSYM eser sormasa bile dönem bilgisini çeldiricilerde kullanır.
  • Paragraf sorularını edebiyat bilgisi sorularından önce çözün; yorucu bilgi taraması dikkat gerektiren paragrafa bırakılmamalıdır.
  • Söz sanatlarında tanım ezberi yerine her sanat için kendi yazdığınız iki örneği ezberleyin; sınavda örnekten sanata gitmek daha hızlıdır.
  • Cumhuriyet dönemi roman soruları için yazar-eser-konu üçlüsünü birlikte öğrenin; yalnız eser adı bilmek çeldiricilere yakalanmaya yeter.

Örnek sorular

Aşağıdaki sorular Dubba editör ekibi tarafından bu konu için hazırlandı. Cevabı görmeden önce kendin çözmeyi dene.

1. Aşağıdaki sanatçı-eser eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

  1. A)Fuzûlî – Leylâ vü Mecnûn
  2. B)Şeyh Galib – Hüsn ü Aşk
  3. C)Bâkî – Su Kasidesi
  4. D)Nâbî – Hayriyye
  5. E)Evliya Çelebi – Seyahatnâme
Cevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap: C Su Kasidesi, Hz. Muhammed için yazılmış bir naat olup Fuzûlî'ye aittir; 16. yüzyıl şairi Bâkî ise Kanuni Mersiyesi ile tanınır. Diğer seçeneklerdeki eşleştirmelerin tümü doğrudur; Fuzûlî'nin adının hem doğru şıkta hem de A seçeneğinde geçmesi bilinçli bir çeldirici kurgusudur.

2. "Şiirde ölçüyü, uyağı ve şairaneliği reddeden; günlük konuşma dilini, sokaktaki sıradan insanı ve espriyi şiire taşıyan bu topluluk, 1941'de yayımladıkları ortak kitapla Türk şiirinde köklü bir değişim başlatmıştır." Bu parçada sözü edilen edebî topluluk aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A)Yedi Meşaleciler
  2. B)Beş Hececiler
  3. C)Garip (Birinci Yeni)
  4. D)İkinci Yeni
  5. E)Maviciler
Cevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap: C Ölçü ve uyağın reddi, günlük dil, sıradan insan ve 1941 tarihli ortak kitap Garip hareketini işaret eder; topluluğun kurucuları Orhan Veli Kanık, Oktay Rifat ve Melih Cevdet Anday'dır. İkinci Yeni çeldiricidir; bu akım tam tersine kapalı ve imgeci bir şiir anlayışını benimser, 1950'lerde ortaya çıkar.

3. Bir olayın gerçek nedenini bir yana bırakarak onu daha güzel, hayalî bir nedene bağlama sanatına hüsn-i talil denir. Buna göre aşağıdaki dizelerin hangisinde hüsn-i talil vardır?

  1. A)Kirpikleri ok, kaşları yay olmuş sevgilinin
  2. B)Deniz, kıyıya vuran öfkesini akşam olunca dindirdi
  3. C)Bu ıssız bozkırda kar, beyaz bir yorgan gibi örtmüş toprağı
  4. D)Nergisler, sen bahçeye çıkasın diye erken açtı bu yıl
  5. E)Bilmem, bu hasret mi yakan içimi yoksa ayrılık mı
Cevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap: D D seçeneğinde çiçeklerin erken açması, gerçek nedeni olan iklim koşulları yerine sevgilinin bahçeye çıkması gibi güzel bir nedene bağlanmıştır; bu, hüsn-i talilin tanımıdır. A ve C'de benzetme (teşbih), B'de kişileştirme (teşhis), E'de ise bilineni bilmezden gelme (tecahül-i arif) vardır.

Kendi notundan soru üret

Bir divan beytini veya Cumhuriyet dönemi şiirini DubbAI'ye verip dönem, akım ve söz sanatı soruları ürettirin; sanatçı-eser tablolarınızı da eşleştirme testine çevirtebilirsiniz.

Türk Dili ve Edebiyatı çalışman için DubbAI hazır

Kendi notunu yapıştır ya da PDF yükle; çoktan seçmeli, doğru-yanlış ve kısa cevaplı sorular saniyeler içinde. Ücretsiz Google girişiyle.

DubbAI Studio'da üret

Diğer AYT konuları

Tarih-1Coğrafya-1Tarih-2Coğrafya-2FelsefeDin KültürüFonksiyonlarTürevİntegralAnalitik GeometriOlasılıkFizikKimyaBiyoloji

İlgili rehberler