AYT · Sosyal Bilimler II

AYT Felsefe: kaç soru, nasıl çalışılır?

AYT Felsefe: 12 soruluk felsefe grubunun kapsamı, dönemler ve akımlar için çalışma stratejisi, paragraf çözüm tekniği, örnek sorular ve pratik ipuçları.

Son güncelleme:

Sosyal Bilimler II40 soru
Felsefe12 soru
AYT toplam160 soru · 180 dk

Felsefe AYT'de nasıl sorulur?

Sosyal Bilimler II'nin en yüksek soru sayılı alanı 12 soruyla Felsefe Grubu'dur ve bu sorular yalnızca SÖZ puanına katılır; eşit ağırlık hesabına girmez. Testin adı yanıltmasın: ağırlık 11. sınıf müfredatındaki felsefe tarihinde olmakla birlikte grup kapsamında psikoloji, sosyoloji ve mantık derslerinden de soru gelebilir. Felsefe tarihi soruları MÖ 6. yüzyıldan 20. yüzyıla uzanan beş dönemi tarar: İlk Çağ felsefesi, MS 2-15. yüzyıl (Orta Çağ) felsefesi, 15-17. yüzyıl, 18-19. yüzyıl ve 20. yüzyıl felsefeleri.

ÖSYM felsefede neredeyse hiç kuru bilgi sormaz; bir paragraf verir ve bu görüşün hangi filozofa ya da akıma ait olduğunu buldurur. En sık yapılan hata, filozof adlarını görüşlerin gerekçesinden kopuk ezberlemektir; parçadaki anahtar kavramı (arkhe, töz, tabula rasa, cogito, varoluş) yakalayamayan aday benzer akımlar arasında kaybolur. Rasyonalizm-empirizm karşıtlığı, Sokrates ile sofistlerin ayrımı ve varoluşçuluk gibi başlıklar en istikrarlı soru kaynaklarıdır; mantık sorusu geldiğinde ise genellikle kavram ve önerme düzeyinde, hesap gerektirmeyen bir soru gelir.

Her dönemi "temel problem + temsilci filozoflar + anahtar kavramlar" üçlüsüyle tablolaştırın. Filozofları tek tek değil karşıtlıklar içinde öğrenin: Platon'u Aristoteles'le, Descartes'ı Locke'la, Kant'ı her ikisiyle karşılaştırın; sınav çeldiricileri tam bu karşıtlıklardan kurulur. Günde iki-üç felsefe paragrafı çözerek kavram yakalama refleksinizi geliştirin ve yanlışlarınızda hangi anahtar kavramı kaçırdığınızı not edin. Sınava yakın dönemde 20. yüzyıl akımlarını (fenomenoloji, varoluşçuluk, analitik felsefe) ayrıca tekrar edin; bu bölüm çoğu kaynağın sonunda kaldığı için sık ihmal edilir.

Çalışma taktikleri

  • Paragrafta önce anahtar kavramı bulun; kavramı yakalamak filozof adını hatırlamaktan daha güvenilir bir yoldur.
  • İlk Çağ doğa filozoflarını arkhe (ilk madde) görüşleriyle tek listede tutun; Thales-su, Herakleitos-ateş gibi eşleşmeler doğrudan soruya dönüşür.
  • Rasyonalizm ve empirizmi temsilcileriyle karşılıklı iki sütuna yazın; soruların önemli bölümü bu iki sütunun ayrımını ölçer.
  • Bir akımı öğrenince ona itiraz eden akımı da aynı oturumda çalışın; felsefe tarihi itirazlar zinciri olarak akılda kalır.

Örnek sorular

Aşağıdaki sorular Dubba editör ekibi tarafından bu konu için hazırlandı. Cevabı görmeden önce kendin çözmeyi dene.

1. Yazılı eser bırakmayan, görüşlerini öğrencisi Platon'un diyaloglarından öğrendiğimiz bu filozof, sorular sorarak karşısındakinin zihninde saklı olan doğruları açığa çıkarmayı amaçlayan bir yöntem kullanmış; "Sorgulanmamış bir yaşam, yaşamaya değmez." sözüyle tanınmıştır. Sözü edilen filozof aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A)Thales
  2. B)Herakleitos
  3. C)Sokrates
  4. D)Aristoteles
  5. E)Epikuros
Cevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap: C Yazılı eser bırakmama, görüşlerin Platon aracılığıyla aktarılması ve soru-cevapla doğruyu doğurtma yöntemi Sokrates'i tanımlar. Aristoteles çeldiricidir; o Platon'un öğrencisidir ve çok sayıda yazılı eser bırakmıştır. Thales ile Herakleitos ise doğa filozoflarıdır, yöntemleri arkhe arayışına dayanır.

2. "İnsan zihni doğuştan boş bir levha (tabula rasa) gibidir; sahip olduğumuz bütün bilgiler sonradan deneyim yoluyla kazanılır." Bu görüş aşağıdaki filozoflardan hangisine aittir?

  1. A)Descartes
  2. B)Platon
  3. C)John Locke
  4. D)Kant
  5. E)Hegel
Cevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap: C Tabula rasa kavramı, bilginin kaynağını deneyimde gören empirist filozof John Locke'a aittir. Descartes güçlü çeldiricidir; rasyonalist olan Descartes tam tersine doğuştan ideler bulunduğunu savunur. Kant ise bilgide deneyim ile aklın birlikte çalıştığını söyleyerek iki akımı uzlaştırmaya çalışır.

3. "Varoluş özden önce gelir: İnsan önce dünyaya gelir, sonra kendini kendi seçimleriyle ve eylemleriyle tanımlar; bu yüzden insan özgürlüğe mahkûmdur." Bu parçadaki görüşler aşağıdaki felsefi akımlardan hangisine aittir?

  1. A)Pozitivizm
  2. B)Pragmatizm
  3. C)Fenomenoloji
  4. D)Varoluşçuluk
  5. E)Rasyonalizm
Cevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap: D "Varoluş özden önce gelir" ilkesi ve özgürlüğe mahkûmiyet vurgusu, Jean-Paul Sartre'ın temsil ettiği varoluşçuluğun (egzistansiyalizm) temel tezleridir. Fenomenoloji çeldiricidir; Husserl'in kurduğu bu akım 20. yüzyıla ait olsa da bilinç ve öz araştırmasına odaklanır, insanın kendini seçimleriyle kurması tezini savunmaz.

Kendi notundan soru üret

Bir filozofun görüşünü kendi cümlelerinizle DubbAI'ye özetletip "bu parça hangi akıma aittir" tarzı sorular ürettirin; karıştırdığınız iki akımı karşılaştıran tablo da isteyebilirsiniz.

Felsefe çalışman için DubbAI hazır

Kendi notunu yapıştır ya da PDF yükle; çoktan seçmeli, doğru-yanlış ve kısa cevaplı sorular saniyeler içinde. Ücretsiz Google girişiyle.

DubbAI Studio'da üret

Diğer AYT konuları

İlgili rehberler