TYT · Sosyal Bilimler
TYT Coğrafya: 5 soruda harita bilgisi, iklim ve Türkiye coğrafyası; ÖSYM'nin beceri temelli soru tarzı, örnek sorular ve çalışma planı.
Son güncelleme:
Sosyal Bilimler testinin 5 coğrafya sorusu, doğa ile insan ilişkisinden Dünya'nın şekli ve hareketlerine, harita bilgisinden iklim ve Türkiye'nin yer şekillerine uzanan bir kapsamdan gelir; nüfus, yerleşme ve çevre konuları da dönüşümlü olarak listeye eklenir. TYT coğrafyayı ayırt eden özellik, soruların bilgiden çok beceri ölçmesidir: bir grafik, tablo, harita ya da şekil verilir ve ondan sonuç çıkarmanız istenir. Ezberlediğiniz tanım tek başına yetmez; enlem, ölçek, eksen eğikliği gibi kavramları verilen örneğe uygulayabilmeniz gerekir.
ÖSYM'nin yerleşik kalıpları arasında ölçek ve uzunluk hesabı, iklim grafiği ya da sıcaklık-yağış verisinden iklim tipini tanıma, bir olgunun "kanıtı" olabilecek durumu seçtirme ve eksen eğikliğinin sonuçlarını günlük hareketin sonuçlarından ayırt ettirme soruları vardır. Adayların tipik hataları da bu kalıplara paraleldir: ölçek hesabında birim çevirirken sıfır atlamak, gece-gündüz oluşumu ile gece-gündüz sürelerinin değişmesini aynı nedene bağlamak ve Türkiye haritası üzerinde bölge-yer şekli eşleştirmesini çalışmadan sınava girmek. Hesap gerektiren soruları "sayısalcı işi" diye atlamak, sözel adayların en pahalı alışkanlığıdır.
Çalışma düzeninizi iki kanala ayırın. Birinci kanalda ölçek, yerel saat ve izohips gibi işlem konularını her hafta düzenli tekrarla açık tutun; aynı hesap kalıbından art arda beş soru çözmek işlemi otomatikleştirir. İkinci kanalda dilsiz Türkiye haritasıyla çalışın: dağları, ovaları, akarsuları ve iklim bölgelerini boş haritaya kendiniz yerleştirin, çünkü ÖSYM'nin Türkiye soruları harita zihninizde canlanmadan çözülemez. Her konu bitiminde o konunun çıkmış TYT sorularını çözüp grafik ve şekil okuma pratiğini eksik bırakmayın; son ayda karma branş denemeleriyle beş soruyu ortalama yedi-sekiz dakikada bitirme hedefi koyun.
Aşağıdaki sorular Dubba editör ekibi tarafından bu konu için hazırlandı. Cevabı görmeden önce kendin çözmeyi dene.
1. 1/500.000 ölçekli bir haritada iki kent arasındaki uzunluk 4 cm ölçülmüştür. Bu iki kent arasındaki kuş uçuşu uzaklık gerçekte kaç kilometredir?
Doğru cevap: C Gerçek uzaklık, harita uzunluğu ile ölçeğin paydasının çarpımıdır: 4 x 500.000 = 2.000.000 cm eder; kilometreye çevrildiğinde 20 km bulunur. 200 km seçeneği, cm-km çevirisinde bir sıfır atlayan adaylar için kurulmuş çeldiricidir; 2 km ise fazladan sıfır silme hatasını yakalar.
2. Rize ve çevresi, Türkiye'nin en fazla yağış alan yöresidir. Bu durumun ortaya çıkmasında aşağıdakilerden hangisi en etkili olmuştur?
Doğru cevap: B Doğu Karadeniz'de dağlar kıyıya paralel uzandığı için denizden gelen nemli hava kütleleri yamaç boyunca yükselmek zorunda kalır ve bol yağış bırakır; bu yamaç yağışları yörenin rekor yağışının asıl nedenidir. Gür bitki örtüsü çeldiricidir çünkü bol yağışın nedeni değil sonucudur; karasallık ise yağışı azaltan bir etkendir.
3. Türkiye'de gündüz süresi 21 Haziran'da en uzun, 21 Aralık'ta en kısa yaşanır. Gece ve gündüz sürelerinin yıl içinde bu şekilde değişmesi aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?
Doğru cevap: C Güneş ışınlarının yıl boyunca farklı enlemlere dik gelmesi, eksen eğikliğinin yıllık hareketle birleşmesinin sonucudur; gündüz sürelerinin uzayıp kısalması bu yüzden yaşanır. En güçlü çeldirici olan günlük hareket, gece ile gündüzün oluşumunu açıklar ama sürelerinin değişmesini açıklayamaz; elips yörünge ise mevsim sürelerindeki farkın nedenidir.
Ölçek ve yerel saat gibi işlem gerektiren konularda DubbAI'den aynı kurgunun sayıları değiştirilmiş ardışık alıştırmalarını isteyin; aynı hesap kalıbını beş kez üst üste çözmek, sınavda işlemi düşünmeden yapmanızı sağlar.
Kendi notunu yapıştır ya da PDF yükle; çoktan seçmeli, doğru-yanlış ve kısa cevaplı sorular saniyeler içinde. Ücretsiz Google girişiyle.
İlgili rehberler