TYT · Türkçe

TYT Dil Bilgisi: kaç soru, nasıl çalışılır?

TYT Dil Bilgisi: yazım, noktalama ve cümlenin öğeleri sorularının 8 yıllık dağılımı, ÖSYM'nin soru kalıpları, örnek sorular ve çalışma planı.

Son güncelleme:

Türkçe40 soru
TYT toplam120 soru · 165 dk

Dil Bilgisi TYT'de nasıl sorulur?

TYT Türkçe testinin 40 sorusu içinde dil bilgisinin payı son yıllarda daralmıştır ama sıfırlanmamıştır. 2018-2025 arasındaki sekiz TYT'de yazım kurallarından 16, noktalama işaretlerinden 16, cümlenin öğelerinden 11 soru çıkmıştır; yani her yıl ortalama iki yazım, iki noktalama ve bir-iki öğe sorusuyla karşılaşırsınız. Bunlara ses bilgisi, sözcük yapısı, sözcük türleri ve anlatım bozukluğundan gelen tekil sorular eklenir. Ölçülen davranış kuralın kendisini ezbere söylemek değil, kuralı verilmiş bir cümle üzerinde uygulayabilmektir; bu yüzden dil bilgisi soruları da aslında birer dikkatli okuma sorusudur.

ÖSYM'nin en yerleşik kalıpları bellidir: "Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?", bir noktalama işaretinin beş cümledeki işlevinin karşılaştırılması ve alıntılanan bir cümlenin öznesinin ya da nesnesinin sorulması. Yazımda sorular çoğunlukla "de/da" ile "ki"nin yazımı, birleşik sözcükler, kesme işareti ve düzeltme gerektiren yaygın yanlışlar üzerine kurulur. Adayların tipik hataları da bellidir: eski kaynaklardan öğrenilen ve TDK'nin güncellediği yazımlarda ısrar etmek, öğe sorularında sıfat-fiil veya isim tamlaması gruplarını bölerek eksik öğe işaretlemek ve "de"nin bağlaç mı ek mi olduğuna cümleyi sesli zihinden geçirmeden karar vermek.

Çalışma düzeninizi kural listesi okumak üzerine değil, hata avı üzerine kurun. TDK'nin güncel yazım kılavuzunu tek referans kabul edin ve emin olmadığınız her sözcüğü oradan doğrulayıp kişisel bir yazım defterine işleyin. Cümlenin öğeleri için günde on cümleyi önce yüklemden başlayarak ögelerine ayırma alıştırması yapın; grup hâlindeki öğeleri bütün olarak almayı alışkanlığa çevirin. Haftada bir, yalnızca 2018 sonrası çıkmış dil bilgisi sorularından oluşan karma bir set çözün; ÖSYM'nin hangi kural ayrıntısını sınadığını en net bu setler gösterir. Yanlışlarınızı kural adıyla etiketleyip iki hafta sonra aynı kuraldan yeni sorularla kendinizi yeniden test edin.

Çalışma taktikleri

  • "de/da" sorularında sözcüğü cümleden çıkarıp okuyun; cümle anlamını koruyorsa bağlaçtır ve ayrı yazılır.
  • Kesme işaretinde en sık sınanan ayrıntı, yapım eki almış özel adlardır; "Türkçenin", "Türklerin" gibi yazımlarda kesme kullanılmadığını ayrıca tekrar edin.
  • Öğe sorularında önce yüklemi bulun, soruları yükleme sorun; tamlama ve sıfat-fiil gruplarını asla bölmeyin.
  • Noktalama çalışırken işaretlerin adını değil işlevini ezberleyin; ÖSYM aynı işaretin farklı işlevlerini karşılaştırmayı sever.

Örnek sorular

Aşağıdaki sorular Dubba editör ekibi tarafından bu konu için hazırlandı. Cevabı görmeden önce kendin çözmeyi dene.

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?

  1. A)Toplantı saat on beşte başlayacakmış.
  2. B)Eve gelirken senin de kitabını aldım.
  3. C)Bu konuyu bir çok kaynaktan araştırdım.
  4. D)Herkes gibi o da sonucu merak ediyordu.
  5. E)Hiçbir açıklama onu ikna edemedi.
Cevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap: C "Birçok" sözcüğü TDK yazım kılavuzuna göre bitişik yazılır; "bir çok" biçimi yanlıştır. B seçeneğindeki "senin de" ifadesinde "de" bağlaç olduğundan ayrı yazımı doğrudur; E seçeneğindeki "hiçbir" ise kurallı biçimiyle bitişik yazılmıştır.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

  1. A)Ankara'nın sonbaharı bir başka güzeldir.
  2. B)Türkçe'nin söz varlığı üzerine yeni bir araştırma yayımlandı.
  3. C)1923'te Cumhuriyet ilan edildi.
  4. D)Ali'nin defteri sırada unutulmuş.
  5. E)TDK'nin kılavuzu geçen yıl güncellendi.
Cevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap: B "Türkçe" sözcüğü yapım eki almış bir özel addır; bu tür adlara gelen çekim ekleri kesmeyle ayrılmaz, doğru yazım "Türkçenin" biçimindedir. A ve D'de yapım eki almamış özel adlara gelen ekler kesmeyle doğru ayrılmıştır; E'de kısaltmaya gelen ek, kısaltmanın okunuşuna uygun olduğundan doğrudur.

3. "Kapının önünde bekleyen yaşlı adam, elindeki mektubu gülümseyerek uzattı." cümlesinin öznesi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A)Yaşlı adam
  2. B)Kapının önünde bekleyen yaşlı adam
  3. C)Kapının önünde
  4. D)Elindeki mektubu
  5. E)Gülümseyerek
Cevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap: B "Uzattı" yüklemine "uzatan kim?" sorusu sorulduğunda alınan cevap, sıfat-fiil grubuyla kurulmuş tamlamanın tamamıdır; öğeler bölünemeyeceği için özne "kapının önünde bekleyen yaşlı adam"dır. "Yaşlı adam" cevabı grubu böldüğü için eksiktir; "elindeki mektubu" belirtili nesne, "gülümseyerek" zarf tümlecidir.

Kendi notundan soru üret

Yazımından emin olmadığınız sözcükleri DubbAI'ye liste hâlinde verip her biri için doğru-yanlış yazım çiftleri içeren beş şıklı sorular ürettirin; kendi hata defterinizden beslenen kişisel bir yazım-noktalama seti oluşur.

Dil Bilgisi çalışman için DubbAI hazır

Kendi notunu yapıştır ya da PDF yükle; çoktan seçmeli, doğru-yanlış ve kısa cevaplı sorular saniyeler içinde. Ücretsiz Google girişiyle.

DubbAI Studio'da üret

Diğer TYT konuları

İlgili rehberler