TYT · Sosyal Bilimler

TYT Felsefe: kaç soru, nasıl çalışılır?

TYT Felsefe: 5 paragraf temelli soru için akım-kavram eşleştirme, metinden yargı çıkarma stratejisi, örnek sorular ve pratik ipuçları.

Son güncelleme:

Sosyal Bilimler20 soru
Felsefe5 soru
TYT toplam120 soru · 165 dk

Felsefe TYT'de nasıl sorulur?

Sosyal Bilimler testindeki 5 felsefe sorusu, felsefeye giriş ile bilgi, varlık, ahlak, sanat, din, siyaset ve bilim felsefelerini kapsayan lise müfredatından gelir. TYT felsefesini diğer derslerden ayıran özellik, soruların neredeyse tamamının paragraf temelli olmasıdır: size bir görüşü savunan kısa bir metin verilir ve bu metinden çıkan yargıyı ya da metnin temsil ettiği yaklaşımı bulmanız istenir. Ölçülen davranış, filozof adı ezberlemek değil, bir görüşün hangi kavram ve akımla örtüştüğünü metnin sözcüklerinden bağımsız biçimde tanıyabilmektir.

ÖSYM iki kalıbı ısrarla kullanır: "Bu parçadan aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?" tipindeki çıkarım soruları ile parçadaki görüşü rasyonalizm, empirizm, hedonizm gibi bir akımla eşleştiren sorular. Çeldiriciler, birbirine yakın akımların ayrım noktalarından yazılır; bilginin kaynağında akıl ile deneyin, ahlakta sonucun ile ödevin karşı karşıya getirilmesi en tanıdık kurgudur. Adayların tipik hataları, parçada savunulmayan ama kendi görüşlerine uyan şıkkı işaretlemek, olumsuz soru köklerini ("ulaşılamaz", "söylenemez") aceleyle olumlu okumak ve akım adlarını tanım düzeyinde bilmeden metinle eşleştirmeye çalışmaktır.

Çalışma düzeninde önce her akımın temel tezini kendi cümlenizle tek satıra indirdiğiniz bir kavram sözlüğü oluşturun: "empirizm: bilginin kaynağı deneydir" netliğinde. Sonra bu sözlüğü paragraf pratiğine bağlayın; her gün beş-altı çıkmış felsefe sorusu çözüp yanlışlarınızda hangi iki akımı karıştırdığınızı sözlüğün kenarına işleyin. Karıştırdığınız akım çiftlerini karşılaştırmalı tablolara dönüştürün; ayrım noktası tek cümleyle yazılabiliyorsa öğrenilmiş demektir. Son aşamada soru kökü okuma disiplinini otomatikleştirin: olumsuz kökleri işaretlemeden şıklara geçmemeyi kural hâline getirin ve son ayda felsefe sorularını karma Sosyal Bilimler denemeleri içinde çözerek gerçek sınav temposuna alışın.

Çalışma taktikleri

  • Her akımın temel tezini tek cümleyle kendi sözlerinizle yazın; tanımı kitap cümlesiyle ezberlemek metin eşleştirmede işe yaramaz.
  • Parçayı okurken "bu görüşe göre ölçüt ne?" sorusunu sorun; akıl, deney, fayda ve ödev cevaplarından biri sizi doğru akıma götürür.
  • Kendi dünya görüşünüzü şık elemede asla kullanmayın; doğru cevap parçanın savunduğudur, sizin katıldığınız değil.
  • Olumsuz soru köklerini yuvarlak içine alın ve dört şıkkı "parçada var" diye tek tek eleyerek ilerleyin.

Örnek sorular

Aşağıdaki sorular Dubba editör ekibi tarafından bu konu için hazırlandı. Cevabı görmeden önce kendin çözmeyi dene.

1. "Filozof, herkesin apaçık saydığı yargıları da soru konusu yapar. 'Adalet nedir?', 'Bilgi mümkün müdür?' gibi sorular, gündelik yaşamda cevabı bilindiği varsayılan konuları yeniden tartışmaya açar. Felsefe, hazır cevaplarla yetinmek yerine bu cevapların dayanaklarını araştırır." Bu parçada felsefi düşüncenin hangi özelliği vurgulanmaktadır?

  1. A)Birikimli olarak ilerlemesi
  2. B)Sorgulayıcı ve eleştirel olması
  3. C)Ulaştığı sonuçların kesin olması
  4. D)Bilimsel yöntemlerden yararlanması
  5. E)Çağının koşullarından etkilenmesi
Cevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap: B Parça, felsefenin apaçık sayılan yargıları bile soru konusu yaptığını ve hazır cevapların dayanaklarını araştırdığını anlatıyor; vurgulanan özellik sorgulayıcı ve eleştirel olmadır. C seçeneği felsefeyle bağdaşmaz çünkü felsefi sonuçlar kesinlik iddiası taşımaz; birikimlilik ve çağdan etkilenme ise parçada hiç değinilmeyen özelliklerdir.

2. "Bir düşünüre göre insan zihni doğuştan boş bir levha gibidir; zihinde deneyimden gelmeyen hiçbir bilgi yoktur. Tüm kavramlarımız, duyular aracılığıyla edindiğimiz izlenimlerin işlenmesiyle oluşur." Bu parçadaki görüş, bilginin kaynağıyla ilgili aşağıdaki yaklaşımlardan hangisiyle örtüşmektedir?

  1. A)Rasyonalizm
  2. B)Empirizm
  3. C)Entüisyonizm
  4. D)Pragmatizm
  5. E)Dogmatizm
Cevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap: B Bilginin tek kaynağını deney ve duyu verilerine bağlayan, doğuştan bilgiyi reddeden bu görüş empirizmin ta kendisidir; boş levha benzetmesi bu akımın klasik imgesidir. En güçlü çeldirici olan rasyonalizm tam tersine doğuştan gelen akıl ilkelerini savunur; entüisyonizm bilgiyi sezgiye, pragmatizm ise doğruluğu faydaya bağlar.

3. "Bir yaklaşıma göre eylemi ahlaklı kılan, doğurduğu sonuçlar değil; ödev duygusuyla ve evrensel bir ahlak yasasına uygun biçimde yapılmış olmasıdır. Yalan söylememek, işimize yaradığı için değil, ödevimiz olduğu için doğrudur." Bu parçada sözü edilen ahlak anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A)Hazcılık
  2. B)Faydacılık
  3. C)Ödev ahlakı
  4. D)Egoizm
  5. E)Ahlaki relativizm
Cevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap: C Eylemin değerini sonuçtan bağımsız olarak ödeve ve evrensel ahlak yasasına uygunluğa bağlayan görüş, Kant'la özdeşleşen ödev ahlakıdır. En güçlü çeldirici olan faydacılık eylemi doğurduğu yararla değerlendirir; oysa parça sonucu ölçüt olmaktan açıkça çıkarmaktadır. Hazcılık hazzı, egoizm kişisel çıkarı ölçüt aldığı için elenir.

Kendi notundan soru üret

Birbirine karıştırdığınız iki akımı, örneğin rasyonalizm ile empirizmi DubbAI'ye söyleyip aynı görüşü her seferinde farklı sözcüklerle anlatan paragraf soruları isteyin; akımı metnin kelimelerinden bağımsız tanımayı böyle öğrenirsiniz.

Felsefe çalışman için DubbAI hazır

Kendi notunu yapıştır ya da PDF yükle; çoktan seçmeli, doğru-yanlış ve kısa cevaplı sorular saniyeler içinde. Ücretsiz Google girişiyle.

DubbAI Studio'da üret

Diğer TYT konuları

İlgili rehberler