Varlık felsefesi, felsefenin alt disiplinleri arasında tanıdığın ilk alan ve kitapta iki bölümden oluşuyor: varlık felsefesinin konusu ve temel kavramları ile varlık felsefesinin temel problemleri. İkinci bölüm de iki probleme ayrılıyor: varlığın var olup olmadığı ve varlığın ne olduğu. Ontoloji adıyla da anılan bu disiplin, varlığın kendisini konu edinir; varlığın özelliklerini, ne olduğunu ve var olma biçimlerini inceleyerek evrensel açıklamalara ulaşmaya çalışır. Aristoteles'in varlığı felsefenin ilk konusu sayması, bu alanın felsefe içindeki ağırlığını gösterir.
Ünitenin sekiz anahtar kavramı sınavda doğrudan eşleştirme sorusu olarak gelebilir, bu yüzden her birini kısa ve net bilmelisin. Varlık, somut ya da soyut var olan her şeydir. Fenomen, dış dünyadaki nesne ve olayların insan bilincinde beliren hâlidir. İdea, yalnızca düşünme yoluyla kavranabilen asıl gerçekliktir. Madde, uzayda yer kaplayan, kütlesi olan fiziksel varlıktır. Oluş, bir şeyin meydana gelme sürecidir. Öz, bir varlığın kimliğini belirleyen ve değişmeyen karakteristik özellikleridir. Töz, başka bir şeye bağlı olmadan var olabilen temel varlıktır. Varoluş ise bir varlığın kendini gerçekleştirmesi ve özünü ortaya koymasıdır.
Bu bölüm iki karşılaştırma daha yapar. İlki bilim ile felsefenin varlığa yaklaşımıdır. Bilim varlığın var olduğunu sorgulamadan kabul eder, görünenin gerçek olduğunu varsayar, varlığın yalnızca bir yönünü inceler (biyoloji canlıları, kimya maddenin yapısını, fizik hareketi) ve nesnel bilgiye ulaşır. Felsefe ise varlığın var olup olmadığını sorgular, varlığı fiziksel dünyayla sınırlamaz, görünüş ile gerçeklik arasında ayrım yapabilir, varlığa bütüncül yaklaşır ve her filozof kendi bakış açısından baktığı için ulaştığı bilgiler özneldir. İkinci karşılaştırma metafizik ile ontolojidir. Metafizik varlığın ve gerçekliğin en temel ilkelerini inceler; zamanla Tanrı'nın varlığı, ruhun özellikleri, özgürlük gibi deneyle kesin olarak doğrulanamayan konuları kapsar hâle gelmiştir. Ontoloji ise varlık bilimi anlamına gelir ve varlıkların özelliklerini, türlerini ve ilişkilerini inceler. Bazı filozoflar ontolojiyi metafiziğin alt dalı sayar, bazıları ondan bağımsız bir alan olarak görür.
Problemler bölümü tarihsel bir girişle başlar. MÖ 6. yüzyılda Thales, değişen varlıkların ardında değişmeyen bir ana madde (arkhe) olduğunu düşünmüş ve bunun su olduğunu söylemiştir. Ardından Anaksimandros apeiron, Anaksimenes hava, Herakleitos ateş, Demokritos atom cevabını vermiştir. Bu arayış görünüş ile gerçeklik, birlik ile çokluk, değişim gibi yeni sorunları doğurmuştur. MÖ 5. yüzyılda Sofistler, varlığın sürekli değişmesi yüzünden değişmeyen bir öz olamayacağını ileri sürerek varlığın var olup olmadığını tartışmaya açmıştır.