İçeriğe atla
YeniMaarif uyumlu matematik testleriHemen çöz

Matematik · 12. sınıf

Değişimin Matematiği: Limit ve Süreklilik: konu anlatımı ve çalışma rehberi

12. sınıf matematik Maarif programında limit ve süreklilik: sağdan ve soldan limit, asimptotlar, limit özellikleri, 0/0 belirsizliği ve süreklilik.

Son güncelleme:

Temanın çerçevesi

Değişimin Matematiği teması 12. sınıfın en uzun temasıdır ve üç parçada işlenir: limit ve süreklilik, türev, türevin uygulamaları. Bu sayfa 28 ders saatlik ilk parçayı anlatıyor. İçerik çerçevesi dört başlıktan oluşur: grafik temsili verilen fonksiyonların limiti, cebirsel temsili verilen fonksiyonların limiti, limitte belirsizlik durumları ve fonksiyonların sürekliliği. Temanın genellemesi bu parçanın amacını özetler: limit ve süreklilik, fonksiyonların belirli bir nokta civarındaki ya da sonsuzdaki değişimlerini inceleme araçlarıdır. Bu parçada bir fonksiyonun bir noktaya yaklaşırken nasıl davrandığını, asimptotları, tanımsızlık ile belirsizlik arasındaki farkı ve sürekliliğin cebirsel ifadesini öğreneceksin.

Program fonksiyon kavramını yorumlayabildiğini, fonksiyonlarla işlem yapabildiğini kabul ediyor. Doğrusal, karesel, karekök ve rasyonel fonksiyonların ve polinom fonksiyonların temsillerini kurabildiğin, katsayılarla nitel özellikler arasında ilişki kurabildiğin, birinci ve ikinci dereceden denklemleri çözebildiğin ve rasyonel ifadeleri çarpanlarına ayırabildiğin de varsayılıyor. 11. sınıfta tanıdığın üstel ve logaritmik fonksiyonların grafikleri de bu parçada asimptot örneği olarak yeniden karşına çıkar. Burada kurduğun limit dili, bir sonraki parçada türevin tanımına dönüşecek: anlık değişim oranı bir limit olarak yazılır. Gösterim olarak lim (x → a) f(x), sağdan limit için x → a⁺, soldan limit için x → a⁻ kullanılır.

Öğrenme çıktıları ve beceriler

MAT.12.4.1 Fonksiyonların belirli bir nokta civarındaki veya sonsuzdaki davranışını limit kavramını kullanarak grafikler üzerinden yorumlayabilme. Önce fonksiyonun bir nokta civarındaki ya da sonsuzdaki davranışını grafikte incelersin, sonra grafikten okuduğunu tabloya ya da sözel bir ifadeye dönüştürerek yaklaşma fikrine ulaşırsın ve limiti kendi cümlelerinle yeniden ifade edersin. Üstel, logaritmik ve rasyonel referans fonksiyonların grafikleri yatay ve düşey asimptot kavramlarına götürür. Parçalı fonksiyonların değişim noktasına sağdan ve soldan yaklaşırken alınan değerler de limit fikrini doğurur. Çalışma kâğıtlarında grafikten limit ve asimptot okuma soruları yer alır.

MAT.12.4.2 Cebirsel temsili verilen bir fonksiyonun belirli bir noktadaki veya sonsuzdaki limiti hakkında muhakeme yapabilme. Bu çıktı uzun bir muhakeme zinciridir: fonksiyonun bir nokta civarında aldığı değerleri tablo, grafik ve cebirsel temsilde belirler, aralarındaki ilişkileri limit gösterimiyle ifade eder, işlemlerle elde edilen fonksiyonların limitleri hakkında varsayımlarda bulunur, genelleme yapar, genellemeni sınar ve önerme olarak sunarsın. Bağlamlar arasında hareketlinin konumu ve bir kasabanın uzun vadedeki nüfusu var. Limitin tarihine katkı veren d'Alembert, Cauchy ve Weierstrass'ın çalışmalarının incelenmesi de öneriliyor.

MAT.12.4.3 Bir fonksiyonun bir noktadaki limitinin belirsizlik durumunu yorumlayabilme. Belirsizliği grafik ya da tabloyla inceler, fonksiyonun cebirsel ifadesini belirsizliği ortadan kaldıracak biçimde dönüştürür ve bulduğun limiti dönüştürülmüş fonksiyonla başlangıç fonksiyonunun grafiklerini karşılaştırarak yeniden ifade edersin. Sınıf tartışması, bölüm kuralında paydanın limitinin sıfır olduğu durumla başlar. Önce payın limitinin sıfırdan farklı olduğu durum incelenir ve tanımsızlık ile belirsizlik arasındaki fark limit bağlamında ortaya konur. Ardından payın da paydanın da limitinin sıfır olduğu 0/0 durumuna geçilir; grafiğini çizemediğin fonksiyonlar için matematik yazılımı kullanılabilir. Çarpanlara ayırmayı hızlı ve doğru uygulamaya dayalı grup etkinlikleri ile 0/0 belirsizliğinin gerçek yaşamdaki kullanımına dair bir araştırma ödevi öneriliyor.

MAT.12.4.4 Bir fonksiyonun tanımlı olduğu noktalardaki sürekliliğini yorumlayabilme. Fonksiyonun bir noktadaki değeri ile o noktadaki limitini inceler, bu karşılaştırmayı sürekliliğin cebirsel ifadesine dönüştürür ve sürekliliği değerin limite eşitliği olarak ifade edersin. Program, Salih Zeki'nin Âsâr-ı Bâkıye ve Kâmûs-ı Riyâziyyât eserlerindeki limit ve süreklilik çalışmalarına değinmeyi öneriyor. Sınıfta cebirsel temsili verilen fonksiyonların tablo ve grafikleri incelenir, a noktasının tanım aralığında olmasına dikkat edilerek limit ile fonksiyon değeri karşılaştırılır. Referans, polinom ve rasyonel fonksiyonların tanımlı oldukları aralıklardaki sürekliliği yorumlanır. Toplam, fark, çarpım, bölüm ve bileşke fonksiyonların sürekliliğini inceleyen bir performans görevi verilebilir.

Konu anlatımı

x değerleri a'ya sağdan yaklaşırken f(x) değerleri bir L₁ sayısına yaklaşıyorsa sağdan limit L₁'dir ve lim (x → a⁺) f(x) = L₁ yazılır; soldan yaklaşırken L₂'ye yaklaşıyorsa soldan limit L₂'dir. a noktası tanım aralığının bir sınır noktası değilse, iki tek yönlü limit eşit olduğunda fonksiyonun a'da limiti vardır ve bu ortak değere eşittir. Limit, fonksiyonun a'daki değerine değil, a'nın çevresindeki değerlere bakar; fonksiyon a'da tanımsız olsa da limit var olabilir. Örneğin x < 1 için f(x) = x + 2, x ≥ 1 için f(x) = 2x biçiminde tanımlı parçalı fonksiyonda soldan limit 3, sağdan limit 2'dir; tek yönlü limitler farklı olduğundan x = 1'de limit yoktur. Tanım aralığının sol uç noktasında yalnız sağdan, sağ uç noktasında yalnız soldan limite bakılır.

Grafik, sonsuzdaki davranışı da gösterir. f(x) = 1/x² fonksiyonunda x sınırsız büyürken ya da küçülürken değerler 0'a yaklaşır; y = 0 doğrusu yatay asimptottur. x sıfıra yaklaşırken değerler sınırsız büyür; x = 0 doğrusu düşey asimptottur. y = 2ˣ grafiğinde x sınırsız küçülürken değerler 0'a yaklaşır; y = log₂ x grafiği ise x sıfıra sağdan yaklaşırken sınırsız küçülür ve x = 0 düşey asimptottur. Kasaba nüfusu modeli f(x) = 5000 − 1000·e^(−0,1x) için tablo yap: f(10) ≈ 4632, f(30) ≈ 4950, f(50) ≈ 4993. Değerler 5000'e yaklaşır ama onu geçmez; y = 5000 yatay asimptottur ve nüfusun uzun vadede yaklaşacağı sınırı gösterir.

Limiti olan fonksiyonlarda işlemlerin limiti, limitlerin işlemine eşittir: toplam, fark ve çarpımda limitler toplanır, çıkarılır, çarpılır; bölümde paydanın limiti sıfırdan farklıysa limitler bölünür. Bileşkede, dış fonksiyon iç fonksiyonun limit değerinde sürekliyse iç fonksiyonun limiti alınıp dış fonksiyona taşınabilir; polinomlarla bu, değeri yerine koymaya dönüşür. Bu kuralların koşulu önemlidir. f(x) = 1/x ve g(x) = x için x ≠ 0 olduğunda f(x)·g(x) = 1'dir ve lim (x → 0) f(x)·g(x) = 1 olur; ama f'nin 0'da limiti olmadığından bu limit lim f · lim g biçiminde ayrılamaz. Bir limiti parçalara ayırmadan önce her parçanın limitinin var olduğunu kontrol etmelisin.

Bölüm kuralında paydanın limiti sıfır olduğunda iki durum vardır. Payın limiti sıfırdan farklı bir sayıysa bölüm sınırsız büyür ya da küçülür: lim (x → 2⁺) 1/(x − 2) için değerler sınırsız büyür, soldan ise sınırsız küçülür; limit yoktur ve x = 2 düşey asimptottur. Pay da sıfıra gidiyorsa 0/0 belirsizliği oluşur; sonucu tahmin edemezsin, ifadeyi dönüştürmen gerekir. (x² − 9)/(x − 3) ifadesi x ≠ 3 için (x − 3)(x + 3)/(x − 3) = x + 3'e eşittir; limit 6'dır. Başlangıç fonksiyonunun grafiği y = x + 3 doğrusudur ama (3, 6) noktası boştur; limit değeri değişmez. Karekök içeren bir örnekte x ≥ 0 için x − 4 = (√x − 2)(√x + 2) olduğundan (x − 4)/(√x − 2) ifadesinin x → 4 için limiti √4 + 2 = 4'tür.

f fonksiyonu a noktasında tanımlı olsun. lim (x → a) f(x) = f(a) ise f, a noktasında süreklidir; yani limit vardır, fonksiyon değeri vardır ve ikisi eşittir. Limit var olup değer farklıysa grafikte bir nokta yerinden kopmuş gibi görünür ve fonksiyon o noktada sürekli değildir. Polinom fonksiyonlar her gerçek sayıda, rasyonel fonksiyonlar tanımlı oldukları her noktada süreklidir. Parçalı fonksiyonu sürekli yapan parametre şöyle bulunur: x < 2 için f(x) = x² + 1, x ≥ 2 için f(x) = ax − 1 ise soldan limit 5, f(2) ve sağdan limit 2a − 1'dir. Süreklilik için 2a − 1 = 5, yani a = 3 olmalıdır.

Bu sınıfta kapsam dışı olanlar

Bu parçada belirsizlik olarak yalnız 0/0 durumu ele alınır ve yalnız çarpanlara ayırarak giderilir. L'Hospital kuralı programda yoktur; ∞/∞ ve ∞ − ∞ gibi diğer belirsizlik türleri de bu sınıfta işlenmez. 0/0 incelemesinde pay ve payda polinom, karekök ya da rasyonel fonksiyondur; trigonometrik, üstel veya logaritmik fonksiyonlarla kurulan 0/0 limitleri incelenmez. Sonsuzdaki davranış grafik, tablo ve asimptotlar üzerinden yorumlanır. Ayrıca integral Maarif programında yer almaz. Bu sınırların dışındaki sorular bu sınıf düzeyinde sorulmaz.

Sık hatalar ve Maarif tarzı sorular

En yaygın hata limit ile fonksiyon değerini aynı şey sanmaktır: grafikte boş bir nokta ya da yukarıda ayrı duran bir nokta varsa limit çevredeki değerlerden okunur. İkinci hata c/0 (c ≠ 0) ile 0/0'ı karıştırmaktır; birincisi düşey asimptot ve tanımsızlık gösterir, ikincisi çarpanlara ayırmayı gerektiren belirsizliktir. Üçüncüsü sadeleştirmeden sonra noktayı tanım kümesine geri katmaktır; sadeleşmiş ifade limit için kullanılır ama başlangıç fonksiyonu o noktada hâlâ tanımsızdır. Parçalı fonksiyonda yalnız bir taraftan bakıp limit var demek ve limit çarpımını koşulsuz ayırmak da sık görülür.

Maarif soruları limiti bir bağlam içinde sorar: şarj olurken pil sıcaklığı, çizgi izleyen robotun sensörü, otopark ücret tarifesi, kasaba nüfusu ya da seradaki gübre miktarı. Grafikli sorularda sağdan ve soldan limitleri, asimptotları ve süreksizlik noktalarını okuman beklenir. Orta düzeyde bir öğrencinin tablosu ya da varsayımı verilir ve bunu limit diliyle değerlendirirsin; örneğin ‘nüfus bir gün 5000'i geçer’ önermesinin doğru olup olmadığı. Zor sorular 0/0 belirsizliğini bir bağlamda kurar, sadeleştirilmiş fonksiyonla başlangıç fonksiyonunun farkını sorar ya da parçalı bir tarifeyi sürekli yapan parametreyi buldurur.

Öğrenme çıktıları (4)

Maarif öğretim programında bu temanın öğrenme çıktıları ve her birinin süreç bileşenleri:

MAT.12.4.1 Fonksiyonların belirli bir nokta civarındaki veya sonsuzdaki davranışını limit kavramını kullanarak grafikler üzerinden yorumlayabilme

  1. a)Bir fonksiyonun belirli bir nokta civarındaki veya sonsuzdaki davranışını grafiği üzerinden inceler.
  2. b)Grafikten elde ettiği bilgileri tablo veya sözel temsiller yoluyla yaklaşma fikrine ulaşacak şekilde dönüştürür.
  3. c)Bir fonksiyonun belirli bir nokta civarındaki veya sonsuzdaki limitini sözel olarak yeniden ifade eder.

MAT.12.4.2 Cebirsel temsili verilen bir fonksiyonun belirli bir noktadaki veya sonsuzdaki limiti hakkında muhakeme yapabilme

  1. a)Bir fonksiyonun tablo, grafik ve cebirsel temsili üzerinde belirli bir nokta civarında veya sonsuzda aldığı değerleri belirler.
  2. b)Bir fonksiyonun belirli bir nokta civarında veya sonsuzda aldığı değerler arasındaki ilişkileri tablo, cebirsel ve grafik temsili üzerinde belirler.
  3. c)Bir fonksiyonun belirli bir nokta civarında veya sonsuzda aldığı değerler arasındaki ilişkileri limit tanımını kullanarak dönüştürür.
  4. ç)Bir fonksiyonun belirli bir noktadaki veya sonsuzdaki limitini matematiksel temsillerle yeniden ifade eder.
  5. d)Farklı fonksiyonların ve bu fonksiyonlarla yapılan işlemlerin belirli bir noktadaki veya sonsuzdaki limitlerine yönelik varsayımlarda bulunur.
  6. e)Varsayımlarına dayalı örüntüleri geneller.
  7. f)Genellemelerinin varsayımlarını karşılayıp karşılamadığını kontrol eder.
  8. g)Genellemelerini önerme olarak ifade eder.
  9. ğ)Önermelerini farklı problem durumlarında değerlendirir.

MAT.12.4.3 Bir fonksiyonun bir noktadaki limitinin belirsizlik durumunu yorumlayabilme

  1. a)Bir fonksiyonun bir noktadaki limitinin belirsizlik durumunu grafik veya tablo kullanarak inceler.
  2. b)İncelediği fonksiyonun cebirsel ifadesini belirsizlik durumunu ortadan kaldıracak şekilde dönüştürür.
  3. c)Hesapladığı limit değerini, dönüştürdüğü fonksiyon ile başlangıç fonksiyonunun grafiklerini karşılaştırarak yeniden ifade eder.

MAT.12.4.4 Bir fonksiyonun tanımlı olduğu noktalardaki sürekliliğini yorumlayabilme

  1. a)Fonksiyonların tanımlı olduğu bir noktadaki değeri ile o noktadaki limitini inceler.
  2. b)Fonksiyonların tanımlı olduğu bir noktadaki değeri ile o noktadaki limitini sürekliliğin cebirsel ifadesine dönüştürür.
  3. c)Fonksiyonların tanımlı olduğu bir noktadaki sürekliliğini o noktadaki değerinin limitine eşitliği olarak ifade eder.
Kapsam sınırlarıyla birlikte gör

Çalışma taktikleri

  • Grafikli limit sorularında noktaya sağdan ve soldan ayrı ayrı parmağınla yaklaş ve iki değeri ayrı satıra yaz.
  • Limit hesaplamadan önce değeri yerine koy: sayı çıkarsa bitti, c/0 çıkarsa düşey asimptot düşün, 0/0 çıkarsa çarpanlara ayır.
  • Çarpanlara ayırdıktan sonra sadeleşen çarpanı ve noktayı not et; başlangıç grafiğinde o noktayı boş daire olarak çiz.
  • Sonsuzdaki davranış için x = 10, 100, 1000 gibi değerlerle küçük bir tablo yap ve değerlerin nereye yaklaştığına bak.
  • Parçalı fonksiyonda süreklilik için üç şeyi sırayla kontrol et: soldan limit, sağdan limit, fonksiyonun o noktadaki değeri.
  • Limit özelliklerini kullanmadan önce her parçanın limitinin var olduğunu yaz; 1/x ile x çarpımını karşıt örnek olarak hatırla.

Örnek sorular

Bu temanın Maarif yaprak testlerinden: her soru bir öğrenme çıktısının bir becerisini ölçer. Önce kendin çöz, sonra çözümü aç.

1.Kolay

MAT.12.4.1 · Fonksiyonların belirli bir nokta civarındaki veya sonsuzdaki davranışını limit kavramını kullanarak grafikler üzerinden yorumlayabilme

Süreç bileşeni: b) Grafikten elde ettiği bilgileri tablo veya sözel temsiller yoluyla yaklaşma fikrine ulaşacak şekilde dönüştürür.

Elif, akıllı telefonundaki pil izleme uygulamasında şarj olurken pil sıcaklığının zamana bağlı grafiğini inceliyor. Grafikte yatay eksen süreyi dakika, düşey eksen pil sıcaklığını °C cinsinden gösteriyor. Uygulama 4. dakikada sıcaklık kaydı alamamış; bu durum grafikte boş noktalarla gösterilmiştir.
Fonksiyon grafiği
Grafikten okunan bilgilere göre 4. dakika civarındaki yaklaşmayı doğru anlatan sözel ifade aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Değişimin Matematiği (1) · Yaprak test 1 · Soru 1

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: A

Grafikte 44. dakikanın solundaki parça, boş noktası (4,40)(4, 40) olacak biçimde yükselir. Bu yüzden süre 44 dakikaya soldan yaklaşırken sıcaklık 4040 °C'ye yaklaşır. 44. dakikanın sağındaki parça ise boş noktası (4,32)(4, 32) olan yerden başlar. Bu yüzden süre 44 dakikaya sağdan yaklaşırken sıcaklık 3232 °C'ye yaklaşır. İki yaklaşma değeri birlikte okunduğunda doğru sözel ifade A seçeneğidir.
2.Orta

MAT.12.4.2 · Cebirsel temsili verilen bir fonksiyonun belirli bir noktadaki veya sonsuzdaki limiti hakkında muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: f) Genellemelerinin varsayımlarını karşılayıp karşılamadığını kontrol eder.

Ayşe, okulunda hazırladığı matematik proje ödevinde düz bir yolda ilerleyen model arabanın hareketini inceliyor. Arabanın harekete başladıktan t saniye sonraki konumu, metre cinsinden f(t)=t2f(t)=t^{2} fonksiyonu ile modelleniyor. Ayşe, kuracağı genellemeyi sınamak için t≠0t \neq 0 olmak üzere g(t)=1tg(t)=\dfrac{1}{t} fonksiyonunu tanımlıyor ve çarpımı h(t)=f(t)⋅g(t)=th(t)=f(t)\cdot g(t)=t olarak elde ediyor. t=0t=0 civarında oluşturduğu tablo şöyledir:
ttf(t)f(t)g(t)g(t)h(t)h(t)
−0,1-0{,}10,010{,}01−10-10−0,1-0{,}1
−0,01-0{,}010,00010{,}0001−100-100−0,01-0{,}01
0,010{,}010,00010{,}00011001000,010{,}01
0,10{,}10,010{,}0110100,10{,}1
Ayşe, proje sonunda şu genellemeyi yazıyor: «İki fonksiyonun çarpımının bir noktadaki limiti, bu fonksiyonların limitlerinin çarpımına eşittir. Genellemenin kullanılabilmesi için her iki limitin de birer gerçek sayı olarak var olması gerekir.» Ayşe, bu genellemeyi t=0t=0 noktası için ele alıyor. Buna göre genellemenin varsayımlarının bu noktada sağlanıp sağlanmadığına ilişkin doğru sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Değişimin Matematiği (1) · Yaprak test 1 · Soru 6

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: D

Tabloda tt değerleri 00'a sağdan ve soldan yaklaşırken f(t)=t2f(t)=t^{2} değerleri 0,010{,}01 ve 0,00010{,}0001 olarak 00'a yaklaşır. Cebirsel olarak da lim⁡t→0t2=0\lim_{t \to 0} t^{2}=0 gerçek sayısıdır; yani lim⁡t→0f(t)\lim_{t \to 0} f(t) vardır. g(t)=1tg(t)=\dfrac{1}{t} değerleri solda −10-10 ve −100-100, sağda 100100 ve 1010 olur. Sağ ve sol yaklaşımlar aynı gerçek sayıda birleşmediği için lim⁡t→0g(t)\lim_{t \to 0} g(t) yoktur. h(t)=th(t)=t değerleri −0,1-0{,}1, −0,01-0{,}01, 0,010{,}01 ve 0,10{,}1 olarak 00'a yaklaşır. Ayrıca t≠0t \neq 0 iken t2⋅1t=tt^{2}\cdot\dfrac{1}{t}=t olduğundan lim⁡t→0h(t)=0\lim_{t \to 0} h(t)=0 vardır. Genellemenin varsayımı, her iki limitin de birer gerçek sayı olarak var olmasıdır. lim⁡t→0g(t)\lim_{t \to 0} g(t) olmadığı için bu varsayım t=0t=0 noktasında sağlanmaz; dolayısıyla lim⁡t→0h(t)=lim⁡t→0f(t)⋅lim⁡t→0g(t)\lim_{t \to 0} h(t)=\lim_{t \to 0} f(t)\cdot\lim_{t \to 0} g(t) yazılamaz. Çarpımın kendi limiti var olsa da genelleme bu noktada varsayımını karşılamaz. Doğru sonuç D'dir.
3.Zor

MAT.12.4.3 · Bir fonksiyonun bir noktadaki limitinin belirsizlik durumunu yorumlayabilme

Süreç bileşeni: c) Hesapladığı limit değerini, dönüştürdüğü fonksiyon ile başlangıç fonksiyonunun grafiklerini karşılaştırarak yeniden ifade eder.

Bir lise iklim kulübü, proje ödevinde bir günün ortalama sıcaklığının iklim normalinden farkını xx (°C) ile gösteriyor. Kulüp, yağış anomali katsayısını f(x)=x3−2x2−5x+6x−af(x)=\dfrac{x^{3}-2x^{2}-5x+6}{x-a} modeliyle inceliyor. İncelenen güne ait veriler tablodadır.
ÖlçümDeğer (°C)
İklim normali24
Günün ortalama sıcaklığı27
Sıcaklık sapması aa, günün ortalama sıcaklığından iklim normalinin çıkarılmasıyla bulunuyor. Kulüp, x=ax=a noktasında modelin 0/00/0 belirsizliği verdiğini fark ediyor. Çarpanlara ayırarak elde edilen fonksiyonun grafiği ile ff fonksiyonunun grafiği karşılaştırıldığında, x=ax=a noktasındaki limit nasıl ifade edilir?

dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Değişimin Matematiği (1) · Yaprak test 1 · Soru 11

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: A

Tablodan sıcaklık sapması a=27−24=3a=27-24=3 bulunur; incelenen nokta x=3x=3 tür. Pay: 33−2⋅32−5⋅3+6=27−18−15+6=03^{3}-2\cdot 3^{2}-5\cdot 3+6=27-18-15+6=0, payda da 00 olduğundan x=3x=3 te 0/00/0 belirsizliği vardır. Bu, limitin yokluğu demek değildir. x−3x-3 payın bir çarpanıdır: x3−2x2−5x+6=(x−3)(x2+x−2)x^{3}-2x^{2}-5x+6=(x-3)(x^{2}+x-2) ve x2+x−2=(x+2)(x−1)x^{2}+x-2=(x+2)(x-1). x≠3x\neq 3 için f(x)=x2+x−2f(x)=x^{2}+x-2 dir. Sadeleştirilen fonksiyon g(x)=x2+x−2g(x)=x^{2}+x-2 olsun. g(3)=9+3−2=10g(3)=9+3-2=10. gg nin grafiği (3, 10)(3,\ 10) noktasından geçen paraboldür. ff nin grafiği aynı paraboldür; yalnız (3, 10)(3,\ 10) noktası grafikte yoktur (içi boş nokta). x=3x=3 dışındaki her gerçek sayıda iki grafik çakışır. Bu nedenle lim⁡x→3f(x)=g(3)=10\lim_{x\to 3} f(x)=g(3)=10 olur. Sadeleştirme limit değerini değiştirmez; yalnızca f(3)f(3) tanımsız kalır.

Maarif yaprak testleri

Kendi notundan soru üret

Defterindeki limit grafiklerini ve parçalı fonksiyon sorularını DubbAI'ye yükle; sağdan-soldan limit, asimptot ve 0/0 belirsizliğini çarpanlara ayırarak gidermeye odaklı yeni sorular üretsin.

12. sınıf matematik: Maarif Modeli testleri

Yeni öğretim programına göre yazılmış yaprak testler; her sorunun adım adım çözümü var. Hepsi ücretsiz ve hesap açmadan çözülür.

Maarif testlerini çöz

Diğer 12. sınıf matematik üniteleri

İlgili rehberler