İçeriğe atla
YeniMaarif uyumlu matematik testleriHemen çöz

Matematik · 9. sınıf

Eşlik ve Benzerlik: konu anlatımı ve çalışma rehberi

9. sınıf matematik Maarif programı Eşlik ve Benzerlik: yansıma, öteleme, dönme, eşlik ve benzerlik koşulları, Tales, Öklid ve Pisagor ispatları.

Son güncelleme:

Temanın çerçevesi

Eşlik ve Benzerlik, 9. sınıfın dördüncü temasıdır ve 36 ders saati sürer. İçerik çerçevesi beş başlıktan oluşur: geometrik dönüşümler, eşlik ve benzerlik koşulları, benzer üçgenler oluşturma, Tales, Öklid ve Pisagor teoremleri, eşlik ve benzerlik problemleri. Genellemelerin özü şudur: öteleme, yansıma ve dönme altında şekil ile görüntüsü eştir; benzer üçgenlerde karşılıklı açılar eşit, karşılıklı kenarlar orantılıdır ve eş üçgenlerde benzerlik oranı 1'dir; paralel en az üç doğru kesenler üzerinde orantılı parçalar ayırır; dik üçgende hipotenüse çizilen yükseklik birbirine ve ilk üçgene benzer üçgenler oluşturur; Öklid ve Tales teoremleri benzer üçgen oluşturma yoluyla elde edilebilir.

Program, ortaokuldan yansıma ve öteleme dönüşümlerini, bir üçgeni oluşturan yeterli elemanlarla eşlik arasındaki ilişkiyi, çokgenlerde benzerliği ve Pisagor teoremini kullanabildiğini kabul ediyor. Bir önceki tema olan Geometrik Şekiller'de ispatladığın iç açılar toplamı ve kenar-açı ilişkisi burada sürekli kullanılır; örneğin iki açısı eşit olan üçgenlerin üçüncü açılarının da eşit olması bu bilgiye dayanır. Bu temada ortaokulda kullandığın Pisagor teoremini ilk kez ispatlayacak, benzerliğin geometri problemlerinin büyük bölümünde nasıl bir araç olduğunu göreceksin.

Öğrenme çıktıları ve beceriler

MAT.9.4.1 Geometrik dönüşümlerle ilgili çıkarım yapabilme. Yansıma, öteleme ve dönmenin özellikleri hakkında varsayımda bulunur, örneklerden genelleme yapar, genellemeni varsayımınla karşılaştırır ve önerme olarak sunarsın: Bir şeklin bir doğruya göre yansıma altındaki görüntüsü ile o şekil eştir gibi. Öteleme ve dönmenin iki yansımayla elde edilmesi bu çıktının kilit çıkarımıdır. Program bağlam olarak kilim ve halı motiflerini, süsleme sanatını ve millî mimari eserleri, araç olarak da matematik yazılımlarını öneriyor.

MAT.9.4.2 İki üçgenin eş veya benzer olması için gerekli olan asgari koşullarla ilgili çıkarım yapabilme. Tüm açıları eşit üçgenler eş midir gibi sorularla varsayım kurar, ölçüm ve incelemelerle genelleme yapar ve eşlik ile benzerlik koşullarını önerme olarak ifade edersin. Son süreç bileşeninde bu önermelerin yeni durumları anlamlandırmaya katkısını değerlendirirsin. Program, her grubun geometri tahtası ya da başka bir materyalle koşullardan birini incelediği grup çalışmalarını ve eş üçgenlerin süsleme sanatında dönüşümlerle üretildiği örnekleri öneriyor.

MAT.9.4.3 Bir üçgenden hareketle ona benzer üçgenler oluşturma ile ilgili yansıtma yapabilme. Eşlik ve benzerlik deneyimlerini gözden geçirir, hangi çizimlerin benzer üçgen ürettiğine dair çıkarım yapar ve bu çıkarımları problemlerde değerlendirirsin. Bir kenara paralel çizmek ve dik üçgende hipotenüse yükseklik indirmek öne çıkan iki yoldur. Bu çıktıda yaptığın çizimleri benzerlik koşullarıyla ilişkilendirir, seçtiğin her yolun gerçekten benzer üçgen üretip üretmediğini farklı üçgenler üzerinde denersin.

MAT.9.4.4 Tales, Öklid ve Pisagor teoremlerini ispatlayabilme. Bu çıktıda önce teoremlerin ifadelerine, bir üçgenin içine paralel ya da dikme çizerek oluşturduğun benzer üçgenlerden ulaşırsın. Ardından benzer üçgen oluşturma fikriyle Tales ve Öklid teoremlerini, Öklid bağıntılarıyla da Pisagor teoremini ispatlar, ispatı yeni durumlara uyarlarsın; Pisagor'un dar ve geniş açılı üçgenler için sonuçlarını yorumlamak da bu çıktıdadır. Program, ispat adımlarını sistematik biçimde izlemenin kararlılık ve analitik düşünmeyi desteklediğini vurguluyor.

MAT.9.4.5 Eşlik ve benzerlikle ilgili çıkarım ve teoremleri içeren problemleri çözebilme. Verilen ve istenenleri belirler, durumu matematiksel temsile dönüştürür, strateji kurar, çözer, kontrol eder ve hangi stratejinin hangi tür probleme uygulanabileceğine dair çıkarım yaparsın. Gerçek yaşam durumlarını matematik diline çevirmek bu çıktının merkezindedir. Arkadaşlarının çözümleriyle kendi stratejini karşılaştırman ve kısa yolları ayırt etmen de beklenir. Program bu çıktı için farklı problem durumlarını içeren çalışma kâğıtları ve proje ödevi öneriyor.

Konu anlatımı

Yansıma dönüşümünde bir nokta ile görüntüsünü birleştiren doğru parçası yansıma doğrusuna diktir ve bu doğru onu iki eş parçaya ayırır. Ötelemede bütün noktalar aynı yönde ve aynı uzaklıkta kayar. Dönmede her nokta bir dönme merkezi etrafında aynı açı kadar döner, merkeze uzaklığı değişmez. Üç dönüşüm de kenar uzunluklarını ve açı ölçülerini korur; bu yüzden çevre ve alan da korunur, şekil ile görüntüsü eştir. Değişen şey yer ve yöndür: yansıma köşelerin dolaşım yönünü tersine çevirir, öteleme ve dönme çevirmez. Aralarında d uzaklığı olan paralel iki doğruya göre art arda yansıtma, doğrulara dik yönde 2d kadar bir öteleme verir. Aralarında α açısı olan kesişen iki doğruya göre art arda yansıtma ise kesişim noktası merkezli, 2α açılı bir dönme verir.

İki üçgenin eş olması (≅) için altı eşitliğin hepsini kontrol etmen gerekmez. Üç kenarın karşılıklı eşit olması (Kenar-Kenar-Kenar), iki kenar ile aralarındaki açının eşit olması (Kenar-Açı-Kenar) ya da iki açı ile aralarındaki kenarın eşit olması (Açı-Kenar-Açı) yeterlidir. Benzerlikte (∼) karşılıklı açılar eşit, karşılıklı kenarlar orantılıdır. Asgari koşullar şunlardır: üç kenarın orantılı olması (Kenar-Kenar-Kenar benzerliği), bir açının eşit ve bu açıyı oluşturan kenarların orantılı olması (Kenar-Açı-Kenar benzerliği) ve iki açının eşit olması (Açı-Açı benzerliği). Açıları eşit iki üçgen benzerdir ama eş olmayabilir; kenarları 3, 4, 5 ve 6, 8, 10 olan üçgenler buna örnektir ve benzerlik oranları 2'dir. Benzerlik oranı 1 olan iki üçgen eştir.

Bir üçgene benzer üçgen oluşturmanın en kullanışlı yolu bir kenara paralel çizmektir. ABC üçgeninde AB üzerinde D, AC üzerinde E noktaları DE // BC olacak biçimde seçilirse yöndeş açılar eşit olduğundan ADE ∼ ABC olur (Açı-Açı). Paralel üçgenin dışında, kenarların uzantılarında da çizilebilir ve yine benzer üçgen verir. İkinci yol, A köşesi dik olan ABC üçgeninde A'dan hipotenüse AH yüksekliğini indirmektir. Oluşan HBA ve HAC üçgenleri hem birbirine hem de ABC üçgenine benzerdir, çünkü her birinde bir dik açı ve ABC ile ortak bir açı vardır.

Tales teoremi, birbirine paralel en az üç doğrunun kendilerini kesen iki doğru üzerinde orantılı parçalar ayırdığını söyler. Üçgende DE // BC ise AD/AB = AE/AC = DE/BC ve AD/DB = AE/EC olur; ispat, ADE ∼ ABC benzerliğinden gelir. |AD| = 4, |DB| = 6, |AE| = 6 ve |BC| = 15 ise |EC| = 9 ve |DE| = 15·4/10 = 6 bulunur. Öklid teoreminde |BH| = p, |HC| = k ve |AH| = h olsun. HBA ∼ HAC benzerliğinden h/k = p/h, yani h² = p·k çıkar. HBA ∼ ABC benzerliğinden |AB|² = p·(p + k), HAC ∼ ABC benzerliğinden |AC|² = k·(p + k) bulunur. p = 4 ve k = 9 ise h = 6, |AB|² = 52 ve |AC|² = 117 olur.

Pisagor teoremi bu iki dik kenar bağıntısının toplanmasıyla ispatlanır: |AB|² + |AC|² = p(p + k) + k(p + k) = (p + k)² = |BC|². Yukarıdaki örnekte 52 + 117 = 169 = 13² olduğunu kontrol edebilirsin. Teoremin sonuçları dar ve geniş açılı üçgenlere de uzanır. En uzun kenarı c, diğer kenarları a ve b olan bir üçgende c² > a² + b² ise c'nin karşısındaki açı geniş açıdır, c² < a² + b² ise bu açı dardır ve üçgenin tüm açıları dar olur. Kenarları 4, 5, 7 olan üçgende 49 > 41 olduğundan geniş açılı, kenarları 5, 6, 7 olan üçgende 49 < 61 olduğundan dar açılı bir üçgen vardır. Problemlerde benzerlik çoğu zaman bir ölçümü dolaylı yoldan yapmaya yarar: aynı anda 1,6 m boyundaki bir öğrencinin gölgesi 2 m, bir ağacın gölgesi 15 m ise ağacın boyu 1,6·15/2 = 12 m'dir.

Sık hatalar ve Maarif tarzı sorular

Bu temada en sık yapılan hata benzer üçgenlerde kenarları yanlış eşleştirmektir. Oran yazmadan önce eşit açıları işaretle; eşit açıların karşısındaki kenarlar karşılıklı kenarlardır. DE // BC iken DE/BC oranını AD/DB'ye eşitlemek de yaygın bir yanlıştır; doğrusu AD/AB'dir. Eşlikte Açı-Açı-Açı'yı yeterli sanmak ve iki kenar ile aralarında olmayan bir açıyı eşlik koşulu gibi kullanmak sık görülür. Dönüşümlerde yansımanın yönü ters çevirdiğini unutmak, iki yansımanın bileşkesinde ötelemenin d değil 2d, dönmenin α değil 2α olduğunu gözden kaçırmak da tipik hatalardır.

Maarif tarzı sorular çoğunlukla şekillidir ve kilim motifi, rampa, gölge, harita ya da bir yapı iskeleti gibi bağlamlarla kurulur. Dönüşüm sorularında hangi özelliğin korunduğuna dair önermeler ya da iki yansımanın hangi dönüşümü verdiği sorulur. Eşlik ve benzerlik sorularında verilen bilgilerin bir sonuca varmak için yeterli olup olmadığına karar vermen istenir. İspat sorularında bir ispat zincirindeki eksik adım ya da kullanılan benzerlik seçtirilir. Problem sorularında bir durumu doğru benzer üçgen çiftine dönüştürmek ve kullandığın stratejinin başka hangi problemlerde işe yarayacağını değerlendirmek ölçülür.

Öğrenme çıktıları (5)

Maarif öğretim programında bu temanın öğrenme çıktıları ve her birinin süreç bileşenleri:

MAT.9.4.1 Geometrik dönüşümlerle ilgili çıkarım yapabilme

  1. a)Mevcut bilgisi dâhilinde geometrik dönüşümlerin (yansıma, öteleme, dönme) özelliklerine, bir geometrik şeklin dönüşüm sonrasında oluşan görüntüsüne ilişkin varsayımlarda bulunur.
  2. b)İncelediği örnekler üzerinden dönüşümlerin özelliklerine ve şekillerin dönüşümler altındaki görüntüsüne ilişkin varsayımlarına dayalı örüntüleri geneller.
  3. c)Dönüşümlerin özellikleri ve şekillerin dönüşümler altındaki görüntüsüne ilişkin varsayımları ile genellemelerini karşılaştırır.
  4. ç)Elde ettiği genellemelerden hareketle dönüşümlerin özelliklerine ve şekillerin dönüşümler altındaki görüntüsüne ilişkin önermeler sunar.
  5. d)Geometrik dönüşümlerle ilgili elde ettiği önermeleri konu ile ilgili başka çıkarımlar yapmak için kullanarak değerlendirir.

MAT.9.4.2 İki üçgenin eş veya benzer olması için gerekli olan asgari koşullarla ilgili çıkarım yapabilme

  1. a)İki üçgenin eş veya benzer olma koşullarına ilişkin varsayımlarda bulunur.
  2. b)İncelediği örnekler üzerinden iki üçgenin eş veya benzer olma koşullarına ilişkin varsayımlarına dayalı örüntüleri geneller.
  3. c)İki üçgenin eş veya benzer olma koşullarına ilişkin varsayımları ile elde ettiği genellemeleri karşılaştırır.
  4. ç)Ulaştığı genellemelerden iki üçgenin eş veya benzer olma koşullarına ilişkin önermeler sunar.
  5. d)İki üçgenin eş veya benzer olma koşullarına dair elde ettiği önermelerin farklı ve yeni durumların anlamlandırılmasına yönelik sunduğu katkıyı değerlendirir.

MAT.9.4.3 Bir üçgenden hareketle ona benzer üçgenler oluşturma ile ilgili yansıtma yapabilme

  1. a)Bir üçgene benzer üçgenler oluştururken eşlik ve benzerlik deneyimlerini gözden geçirir.
  2. b)Deneyimlerine dayalı çıkarımlar yapar.
  3. c)Bir üçgenden hareketle ona benzer üçgenler oluşturma ile ilgili ulaşılan çıkarımları farklı problem durumlarında değerlendirir.

MAT.9.4.4 Tales, Öklid ve Pisagor teoremlerini ispatlayabilme

  1. a)Tales, Öklid ve Pisagor teoremlerine ilişkin farklı ispatları kullanır.
  2. b)Kullandığı matematiksel ispat ve teoremleri yeni durumlara uyarlayarak değerlendirir.

MAT.9.4.5 Eşlik ve benzerlikle ilgili çıkarım ve teoremleri içeren problemleri çözebilme

  1. a)Problemin verilen ve istenenlerine ilişkin parçaları belirler.
  2. b)Problemde verilenler, istenenler ve gerekli işlemler arasındaki ilişkileri belirler.
  3. c)Problemin parçaları arasındaki ilişkileri problem bağlamına uygun olarak dönüştürür.
  4. ç)Matematiksel temsillere dönüştürdüğü problemi kendi ifadeleri ile açıklar.
  5. d)Problemin çözümünü gerçekleştirmek için stratejiler oluşturur.
  6. e)Belirlediği stratejiyi çözüm için uygulayarak problemi çözer.
  7. f)Problemin çözümünü kontrol eder.
  8. g)Problemin çözümü için geliştirdiği, kullandığı stratejilerdeki kısa yolları ve çözüme ulaştırmayan stratejileri belirleyerek çözüme ilişkin deneyimini gözden geçirir.
  9. ğ)Çözüme ulaştıran stratejilerden hangilerinin hangi tür problemlere uygulanabileceğine ilişkin çıkarım yapar.
  10. h)Ulaştığı çıkarımların geçerliliğini matematiksel örneklerle değerlendirir.
Kapsam sınırlarıyla birlikte gör

Çalışma taktikleri

  • Kareli kâğıda bir şekil çiz; onu yansıt, ötele ve döndür, her seferinde neyin korunduğunu ve neyin değiştiğini tabloya yaz.
  • Paralel ve kesişen iki doğruya göre art arda yansıtmayı kendin dene; ölçtüğün öteleme ve dönme miktarını d ve α ile karşılaştır.
  • Benzer üçgenlerde oran yazmadan önce eşit açıları aynı renkle işaretle ve üçgen adlarını eşleşen köşe sırasıyla yaz.
  • DE // BC sorularında iki ayrı oran yaz: AD/DB parçalar için, AD/AB paralel kenarların oranı için.
  • Dik üçgende hipotenüse yükseklik görürsen üç benzer üçgeni ayrı ayrı çiz ve h² = p·k bağıntısını benzerlikten yeniden türet.
  • Bir üçgenin açı türünü bulmak için en uzun kenarın karesini diğer iki kenarın kareleri toplamıyla karşılaştır.

Örnek sorular

Bu temanın Maarif yaprak testlerinden: her soru bir öğrenme çıktısının bir becerisini ölçer. Önce kendin çöz, sonra çözümü aç.

1.Kolay

MAT.9.4.1 · Geometrik dönüşümlerle ilgili çıkarım yapabilme

Süreç bileşeni: c) Dönüşümlerin özellikleri ve şekillerin dönüşümler altındaki görüntüsüne ilişkin varsayımları ile genellemelerini karşılaştırır.

Okulun bisiklet kulübü, parkur girişindeki ikizkenar üçgen levhayı dönüşümlerle çoğaltarak bir yönlendirme şeridi hazırlıyor. Levhanın kenar uzunlukları 5 cm, 5 cm ve 6 cm'dir. Kerem levhayı önce bisiklet şeridinin birbirine paralel iki kenar doğrusuna göre ardışık iki kez, sonra park alanında bir noktada kesişen iki doğruya göre ardışık iki kez yansıtıyor ve gözlemlerini tabloya yazıyor.
Uygulanan dönüşümGörüntünün kenar uzunluklarıKerem'in gözlemi
Paralel iki doğruya göre ardışık iki yansıma5 cm, 5 cm, 6 cmLevha bulunduğu yerden kaydırılmış görünüyor.
Kesişen iki doğruya göre ardışık iki yansıma5 cm, 5 cm, 6 cmLevha, doğruların kesişim noktası etrafında döndürülmüş görünüyor.
Kerem'in varsayımı: Bu iki dönüşümde de kenar uzunlukları değişmez; görüntü levhaya eştir. Kerem'in genellemesi: Paralel doğrularda elde edilen dönüşüm bir ötelemedir. Kesişen doğrularda elde edilen dönüşüm ise bir yansımadır. Kerem'in varsayımı ile genellemesi tablodaki gözlemlerle karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Eşlik ve Benzerlik · Yaprak test 1 · Soru 1

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: C

Tabloda her iki görüntünün kenar uzunlukları da 5 cm, 5 cm ve 6 cm'dir. Üç kenarı karşılıklı eşit olan üçgenler eş olduğundan varsayım her iki gözlemle de uyumludur. Paralel doğrular satırında levha kaydırılmış göründüğünden bu bileşke bir ötelemedir; genellemenin bu kısmı gözlemle uyumludur. Kesişen doğrular satırında levha, kesişim noktası etrafında döndürülmüş göründüğünden bileşke bir yansıma değil bir dönmedir. Bu nedenle kesişen doğrulara ait genelleme gözlemle çelişir.
2.Orta

MAT.9.4.3 · Bir üçgenden hareketle ona benzer üçgenler oluşturma ile ilgili yansıtma yapabilme

Süreç bileşeni: c) Bir üçgenden hareketle ona benzer üçgenler oluşturma ile ilgili ulaşılan çıkarımları farklı problem durumlarında değerlendirir.

Bir okul bahçesinde organik atıkların ayrıştırılması için dik üçgen biçiminde bir kompost alanı oluşturulmuştur. Bu alanın CC köşesindeki açı diktir; ∣AC∣=6|AC| = 6 m ve ∣BC∣=8|BC| = 8 m'dir. ABAB kenarı bahçe duvarı boyunca uzanmaktadır. Geri dönüşüm kulübü, CC köşesinden duvara dik bir ayırıcı şerit çekmiş ve şeridin duvarı kestiği noktayı DD ile adlandırmıştır. Kulüp, derste ulaştığı «bir dik üçgende dik köşeden hipotenüse çizilen yükseklik, ilk üçgene benzer üçgenler oluşturur» çıkarımını bu yeni durumda değerlendirmektedir.
Geometri şekli
Bu çıkarım bu problem durumunda değerlendirildiğinde ∣AD∣|AD| uzunluğu kaç metredir?

dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Eşlik ve Benzerlik · Yaprak test 1 · Soru 7

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: C

ABCABC üçgeni CC köşesinde dik olduğundan hipotenüs Pisagor bağıntısıyla bulunur: ∣AB∣=62+82=36+64=100=10|AB| = \sqrt{6^{2} + 8^{2}} = \sqrt{36 + 64} = \sqrt{100} = 10 m. CDCD, dik köşeden hipotenüse çizilen yükseklik olduğu için △ACD∼△ABC\triangle ACD \sim \triangle ABC dir. Eşleşen köşeler A↔AA \leftrightarrow A, C↔BC \leftrightarrow B ve D↔CD \leftrightarrow C olduğundan karşılıklı kenarlar ∣AD∣∣AC∣=∣AC∣∣AB∣\dfrac{|AD|}{|AC|} = \dfrac{|AC|}{|AB|} oranını verir. ∣AD∣6=610\dfrac{|AD|}{6} = \dfrac{6}{10} eşitliğinden ∣AD∣=3610=3,6|AD| = \dfrac{36}{10} = 3{,}6 m bulunur.
3.Zor

MAT.9.4.4 · Tales, Öklid ve Pisagor teoremlerini ispatlayabilme

Süreç bileşeni: a) Tales, Öklid ve Pisagor teoremlerine ilişkin farklı ispatları kullanır.

Okul binasının giriş sundurması onarılırken mimarlık atölyesi öğrencileri, iskeletin ABCABC üçgenini ölçmektedir. Bu üçgende ∠C=90∘\angle C = 90^\circ olup CC köşesinden ABAB kirişine indirilen dikme, kirişi AA ile BB arasındaki HH noktasında dik kesmektedir. Kaplama nedeniyle yalnızca ∣AH∣=9|AH| = 9 m ve ∣BH∣=4|BH| = 4 m ölçülebilmiş; ∣AC∣|AC| ve ∣BC∣|BC| doğrudan ölçülememiştir. Öğrenciler, oluşan benzer üçgenlere dayanan Öklid dik kenar bağıntılarıyla ∣AC∣2|AC|^2 ve ∣BC∣2|BC|^2 değerlerini bulup bu bağıntıları toplayarak Pisagor eşitliğini doğrulamayı amaçlamaktadır. Sundurmaya bitişik çelik destek üçgeni DEFDEF de ∣DE∣=6|DE| = 6 m, ∣EF∣=8|EF| = 8 m ve ∣DF∣=11|DF| = 11 m olarak ölçülmüş; raporda ∠DEF\angle DEF açısının türüne de yer verilecektir.
Geometri şekli
Buna göre ∣AC∣2|AC|^2 ile ∣BC∣2|BC|^2 değerlerini veren benzerlik gerekçesi, bu gerekçeden Pisagor eşitliğine geçiş ve ∠DEF\angle DEF açısının türü birlikte değerlendirildiğinde aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 9. sınıf matematik · Eşlik ve Benzerlik · Yaprak test 1 · Soru 11

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: E

H, A ile B arasında olduğundan ∣AB∣=∣AH∣+∣BH∣=9+4=13|AB| = |AH| + |BH| = 9 + 4 = 13 m olur. △ACH\triangle ACH ile △ABC\triangle ABC üçgenlerinde ∠A\angle A ortak, ∠AHC=∠ACB=90∘\angle AHC = \angle ACB = 90^\circ dir. Köşe eşlemesi A→AA \to A, C→BC \to B, H→CH \to C olduğundan △ACH∼△ABC\triangle ACH \sim \triangle ABC dir. Karşılıklı kenarlardan ∣AC∣∣AB∣=∣AH∣∣AC∣\dfrac{|AC|}{|AB|} = \dfrac{|AH|}{|AC|} elde edilir; yani ∣AC∣2=∣AB∣⋅∣AH∣=13⋅9=117|AC|^2 = |AB|\cdot|AH| = 13\cdot 9 = 117. △CBH\triangle CBH ile △ABC\triangle ABC üçgenlerinde ∠B\angle B ortak, ∠CHB=∠ACB=90∘\angle CHB = \angle ACB = 90^\circ dir. Köşe eşlemesi C→AC \to A, B→BB \to B, H→CH \to C olduğundan △CBH∼△ABC\triangle CBH \sim \triangle ABC dir. ∣BC∣∣AB∣=∣BH∣∣BC∣\dfrac{|BC|}{|AB|} = \dfrac{|BH|}{|BC|} olup ∣BC∣2=∣AB∣⋅∣BH∣=13⋅4=52|BC|^2 = |AB|\cdot|BH| = 13\cdot 4 = 52 bulunur. Öklid dik kenar bağıntıları taraf tarafa toplanırsa ∣AC∣2+∣BC∣2=∣AB∣⋅∣AH∣+∣AB∣⋅∣BH∣=∣AB∣(∣AH∣+∣BH∣)=∣AB∣2|AC|^2 + |BC|^2 = |AB|\cdot|AH| + |AB|\cdot|BH| = |AB|(|AH| + |BH|) = |AB|^2 olur. Sayısal kontrol: 117+52=169=132117 + 52 = 169 = 13^2. Böylece Pisagor eşitliği bu ispat zinciriyle elde edilir. △ACH∼△CBH\triangle ACH \sim \triangle CBH benzerliği ise ABAB kenarını içermeyen iki küçük üçgenin benzerliğidir ve dik kenar bağıntısını değil, ∣CH∣2=∣AH∣⋅∣BH∣|CH|^2 = |AH|\cdot|BH| yükseklik bağıntısını verir; bu yüzden D seçeneğindeki gerekçe yanlıştır. ∠DEF\angle DEF açısının karşısındaki kenar DFDF, açıyı oluşturan kenarlar DEDE ve EFEF dir. ∣DF∣2=121|DF|^2 = 121 ve ∣DE∣2+∣EF∣2=36+64=100|DE|^2 + |EF|^2 = 36 + 64 = 100 olduğundan 121>100121 > 100 dir. Karşı kenarın karesi diğer iki kenarın kareleri toplamından büyük olduğu için ∠DEF\angle DEF geniş açıdır. Gerekçe, toplama adımı ve açı türü birlikte yalnızca E seçeneğinde doğrudur.

Maarif yaprak testleri

Kendi notundan soru üret

Defterindeki benzerlik ve Tales-Öklid ispatlarını ya da dönüşümler föyünü DubbAI'ye yükle; eşlik koşulu yeterliliği, benzer üçgen eşleştirme ve ispat adımı odaklı yeni sorular üretsin.

9. sınıf matematik: Maarif Modeli testleri

Yeni öğretim programına göre yazılmış yaprak testler; her sorunun adım adım çözümü var. Hepsi ücretsiz ve hesap açmadan çözülür.

Maarif testlerini çöz

Diğer 9. sınıf matematik üniteleri

İlgili rehberler