10. sınıf fizik 1. dönem 1. yazılı soruları

Soruları sınavdaki gibi süre tutarak kâğıda çöz. Bitirince “Çözdüm, kendimi puanla”yı aç ve cevabında olan ölçütleri işaretle. Puanın ve kazanım kazanım sonucun sayfanın sonunda; yalnız bu cihazda saklanır.

1. Soru 1

   kolay

   FİZ.10.1.1Sabit Hızlı Hareket

   8 puan

   Bir depoda düz bir koridor boyunca ilerleyen taşıma robotunun konumu, her 2 saniyede bir ölçülerek aşağıdaki tabloya yazılmıştır.

   t (s)	0	2	4	6	8
   x (m)	3	7	11	15	19

   a)Ardışık 2 saniyelik zaman aralıklarındaki yer değiştirmeleri hesaplayınız. Bu sonuçlardan robotun hareketinin türü hakkında hangi genellemeye ulaşırsınız?

   b)Robotun hızını hesaplayınız.

   c)Robot aynı şekilde hareketine devam ederse t = 13 s anında hangi konumda olur? İşlemle gösteriniz.

   Çözdüm, kendimi puanla

   Cevabında olan her ölçütü işaretle.

   a) Her 2 s'lik aralıkta yer değiştirmenin 4 m olduğunu bulma1 pa) Eşit zaman aralıklarında eşit yer değiştirme yapıldığı için hareketin sabit hızlı olduğu genellemesi (gerekçesiz yalnız "sabit hızlı" yazılırsa 1 puan)2 pb) ϑ = Δx / Δt = 4 / 2 = 2 m/s (sonuç doğru, işlem yoksa 1 puan)2 pc) x = 3 + 2 · 13 = 29 m (başlangıç konumunu hesaba katmadan 26 m bulunursa 1 puan; sonuç doğru, işlem yoksa 1 puan)3 p

   Örnek cevap (tam puan)

   a) Her 2 s'de Δx = 4 m. Eşit zaman aralıklarında eşit yer değiştirme yapılıyor, bu yüzden robot sabit hızla hareket ediyor. b) ϑ = 4 m / 2 s = 2 m/s (+x yönünde). c) x = x₀ + ϑ · t = 3 + 2 · 13 = 29 m.

2. Soru 2

   orta

   FİZ.10.1.1Sabit Hızlı Hareket

   10 puan

   Düz ve yatay bir bisiklet yolunda iki bisikletli sabit hızla hareket etmektedir. Konumları her 5 saniyede bir ölçülmüştür (doğu yönü +x kabul edilmiştir).

   t (s)	0	5	10	15
   A'nın konumu x (m)	0	30	60	90
   B'nin konumu x (m)	220	195	170	145

   a)A ve B bisikletlilerinin hızlarını işaretleriyle birlikte hesaplayınız. Hızların işaretlerinin hareket yönleri hakkında ne söylediğini açıklayınız.

   b)İki bisikletli aynı hızlarla ilerlemeye devam ederse hangi anda ve hangi konumda karşılaşırlar?

   c)B bisikletlisinin (0-20) s aralığındaki yer değiştirmesini ϑ-t grafiği ile zaman ekseni arasında kalan alandan hesaplayınız. Bulduğunuz sonucu tablodaki konum bilgisiyle karşılaştırınız.

   Çözdüm, kendimi puanla

   Cevabında olan her ölçütü işaretle.

   a) ϑA = +6 m/s, ϑB = −5 m/s (her biri 1 puan)2 pa) Pozitif işaretin +x, negatif işaretin −x yönünde hareketi gösterdiğini, bisikletlilerin birbirine doğru gittiğini açıklama1 pb) Konum bağıntılarını kurma: xA = 6t, xB = 220 − 5t2 pb) t = 20 s ve x = 120 m bulma (her biri 1 puan; işlem yoksa toplam 1 puan)2 pc) Alan = (−5) · 20 = −100 m bulma2 pc) B'nin 220 m'den 120 m'ye geldiğini, yani yer değiştirmenin −100 m olduğunu göstererek alanla tutarlılığı belirtme1 p

   Örnek cevap (tam puan)

   a) ϑA = 30 / 5 = +6 m/s, ϑB = (195 − 220) / 5 = −5 m/s. A +x yönünde, B −x yönünde gidiyor; birbirlerine doğru yaklaşıyorlar. b) 6t = 220 − 5t ⇒ 11t = 220 ⇒ t = 20 s. Konum: x = 6 · 20 = 120 m. c) ϑ-t grafiğinde B'nin çizgisi −5 m/s'de yatay; alan = −5 · 20 = −100 m. Tablodaki bağıntıya göre B 220 m'den 120 m'ye gelir, Δx = 120 − 220 = −100 m. İki sonuç aynıdır; eksenin altındaki alan negatif yöndeki yer değiştirmeyi verir.

3. Soru 3

   zor

   FİZ.10.1.1Sabit Hızlı Hareket

   12 puan

   Bir fabrikada yatay ve düz bir ray üzerinde hareket eden robot, t = 0 anında x = 0 konumundan harekete başlıyor (+x yönü pozitiftir). Robotun hızı şöyle değişiyor: (0-10) s: ϑ = +3 m/s (10-15) s: robot duruyor (ϑ = 0) (15-25) s: ϑ = −2 m/s Her aralıkta hız sabittir; hız değişimleri anlık kabul edilecektir.

   a)Robotun her zaman aralığındaki yer değiştirmesini ve t = 25 s anındaki konumunu bulunuz.

   b)Hareketin tamamı için robotun aldığı toplam yolu, ortalama süratini ve ortalama hızının büyüklüğünü hesaplayınız.

   c)Ortalama sürat ile ortalama hızın büyüklüğü bu harekette neden farklı çıktı? Hangi koşulda bu iki değer her zaman eşit olur? Açıklayınız.

   Çözdüm, kendimi puanla

   Cevabında olan her ölçütü işaretle.

   a) Üç aralıktaki yer değiştirmeler: +30 m, 0, −20 m (her biri 1 puan)3 pa) t = 25 s'de konum x = 10 m1 pb) Toplam yol 30 + 20 = 50 m1 pb) Ortalama sürat = 50 / 25 = 2 m/s (işlem yoksa 1 puan)2 pb) Ortalama hızın büyüklüğü = 10 / 25 = 0,4 m/s (işlem yoksa 1 puan)2 pc) Robot yön değiştirdiği için alınan yolun yer değiştirmenin büyüklüğünden fazla olduğunu açıklama2 pc) Doğrusal yolda yön değiştirmeyen hareketlerde iki değerin eşit olduğunu belirtme (durup beklemenin eşitliği bozmadığını belirtmek gerekmez)1 p

   Örnek cevap (tam puan)

   a) (0-10) s: 3 · 10 = +30 m; (10-15) s: 0; (15-25) s: −2 · 10 = −20 m. Konum: 0 + 30 + 0 − 20 = 10 m. b) Yol = 30 + 20 = 50 m. Ortalama sürat = 50 / 25 = 2 m/s. Ortalama hızın büyüklüğü = 10 / 25 = 0,4 m/s. c) Robot geri döndüğü için 20 m'lik geri dönüş yola eklenir ama yer değiştirmeden düşülür; bu yüzden yol, yer değiştirmeden büyük olur. Cisim doğru boyunca hiç yön değiştirmezse alınan yol yer değiştirmenin büyüklüğüne eşit olur ve iki değer eşit çıkar.

4. Soru 4

   kolay

   FİZ.10.1.2Bir Boyutta Sabit İvmeli Hareket

   8 puan

   Düz ve yatay bir yolda aynı yönde ilerleyen bir elektrikli otobüsün hızı her saniye ölçülmüştür.

   t (s)	0	1	2	3	4
   ϑ (m/s)	4	6	8	10	12

   a)Ardışık her 1 saniyelik aralıktaki hız değişimini bulunuz. Bu sonuçlardan otobüsün ivmesi hakkında hangi genellemeye ulaşırsınız?

   b)Otobüsün ivmesini hesaplayınız ve ivmenin yönünün hareket yönüyle aynı mı zıt mı olduğunu gerekçesiyle yazınız.

   c)Otobüs aynı ivmeyle hızlanmaya devam ederse t = 7 s anında hızı kaç m/s olur?

   Çözdüm, kendimi puanla

   Cevabında olan her ölçütü işaretle.

   a) Her 1 s'de hız değişiminin +2 m/s olduğunu bulma1 pa) Hız eşit zaman aralıklarında eşit miktarda arttığı için ivmenin sabit olduğu genellemesi2 pb) a = Δϑ / Δt = 2 / 1 = 2 m/s² (işlem yoksa 1 puan)2 pb) Hız arttığı için ivmenin hareket yönüyle aynı yönde olduğunu belirtme1 pc) ϑ = 4 + 2 · 7 = 18 m/s (sonuç doğru, işlem yoksa 1 puan)2 p

   Örnek cevap (tam puan)

   a) Her saniyede hız 2 m/s artıyor. Hız eşit zaman aralıklarında eşit miktarda değiştiği için ivme sabittir. b) a = (12 − 4) / (4 − 0) = 2 m/s². Hızın büyüklüğü arttığından ivme hareketle aynı yöndedir. c) ϑ = ϑ₀ + a · t = 4 + 2 · 7 = 18 m/s.

5. Soru 5

   orta

   FİZ.10.1.2Bir Boyutta Sabit İvmeli Hareket

   10 puan

   Düz ve yatay bir test pistinde +x yönünde ilerleyen dört aracın sabit ivmeli hareketlerine ait ölçümler aşağıdadır. K aracı: hız 4 s'de 0'dan 12 m/s'ye çıkıyor. L aracı: hız 4 s'de 10 m/s'den 22 m/s'ye çıkıyor. M aracı: hız 6 s'de 0'dan 12 m/s'ye çıkıyor. N aracı: hız 4 s'de 20 m/s'den 8 m/s'ye iniyor.

   a)Dört aracın ivmelerini işaretleriyle birlikte hesaplayınız.

   b)K ile L'yi, sonra K ile M'yi karşılaştırınız. Bu karşılaştırmalardan ivmenin neye bağlı olduğu, neye bağlı olmadığı konusunda hangi genellemelere ulaşırsınız?

   c)N aracının ivmesinin yönünü hareket yönüyle karşılaştırınız ve bunun araca ne yaptığını açıklayınız.

   Çözdüm, kendimi puanla

   Cevabında olan her ölçütü işaretle.

   a) aK = 3 m/s², aL = 3 m/s², aM = 2 m/s², aN = −3 m/s² (her biri 1 puan)4 pb) K-L: Hız değişimi ve süre aynı olduğu için ivmeler eşittir; ivme başlangıç hızına bağlı değildir2 pb) K-M: Hız değişimi aynı ama süre uzadıkça ivme küçülür; ivme hız değişiminin ne kadar sürede gerçekleştiğine bağlıdır2 pc) N'nin ivmesinin hareket yönüne zıt olduğunu ve aracın yavaşladığını açıklama (yalnız yön ya da yalnız yavaşlama yazılırsa 1 puan)2 p

   Örnek cevap (tam puan)

   a) aK = 12 / 4 = 3 m/s², aL = (22 − 10) / 4 = 3 m/s², aM = 12 / 6 = 2 m/s², aN = (8 − 20) / 4 = −3 m/s². b) K ve L'nin başlangıç hızları farklı ama ikisinin de hızı 4 s'de 12 m/s değiştiği için ivmeleri aynı; demek ki ivme başlangıç hızına değil hız değişimine bağlıdır. K ve M'de hız değişimi aynı, M'de süre daha uzun ve ivmesi daha küçük; aynı hız değişimi ne kadar uzun sürede olursa ivme o kadar küçük olur. c) N +x yönünde gidiyor ama ivmesi negatif, yani hareket yönüne zıt. Bu yüzden N'nin hızı azalıyor, araç yavaşlıyor.

6. Soru 6

   zor

   FİZ.10.1.2Bir Boyutta Sabit İvmeli Hareket

   12 puan

   Yatay ve düz bir ray üzerindeki deney arabasına, hareket yönüne zıt yönde sabit bir kuvvet uygulanıyor. Arabanın hızı her 2 saniyede bir ölçülmüştür (+x yönü pozitif kabul edilmiştir).

   t (s)	0	2	4	6	8
   ϑ (m/s)	12	6	0	−6	−12

   a)Tablodaki verilerden arabanın ivmesini işaretiyle birlikte bulunuz ve ivmenin zamanla değişip değişmediğini gerekçesiyle yazınız.

   b)Araba hangi anda durur? (0-4) s ve (4-8) s aralıklarında arabanın hareket yönünü ve hızlanıp yavaşladığını açıklayınız.

   c)Bir öğrenci "Araba t = 4 s anında durduğuna göre o anda ivmesi sıfırdır." diyor. Bu iddiayı tablodaki verileri kullanarak değerlendiriniz.

   Çözdüm, kendimi puanla

   Cevabında olan her ölçütü işaretle.

   a) Her 2 s'de hız değişiminin −6 m/s olduğunu gösterme1 pa) a = −6 / 2 = −3 m/s² ve hız değişimi her aralıkta aynı olduğu için ivmenin sabit olduğunu belirtme2 pb) Arabanın t = 4 s'de durduğunu belirtme1 pb) (0-4) s: +x yönünde yavaşlıyor; (4-8) s: −x yönünde hızlanıyor (her biri 1 puan)2 pb) Hız ile ivmenin zıt yönlü olduğunda yavaşlama, aynı yönlü olduğunda hızlanma olduğunu ilişkilendirme1 pc) İddianın yanlış olduğunu belirtme1 pc) Durduğu anın öncesinde ve sonrasında hızın değişmeye devam ettiğini (+6 m/s'den −6 m/s'ye) tablodan gösterme2 pc) İvmenin hızın kendisine değil hız değişimine bağlı olduğunu, t = 4 s'de de a = −3 m/s² olduğunu açıklama2 p

   Örnek cevap (tam puan)

   a) Her 2 s'de hız 6 m/s azalıyor: a = −6 / 2 = −3 m/s². Hız değişimi her aralıkta aynı olduğu için ivme sabittir. b) t = 4 s'de ϑ = 0 olur, araba durur. (0-4) s'de hız pozitif, ivme negatif; araba +x yönünde yavaşlar. (4-8) s'de hız ve ivme ikisi de negatif; araba −x yönünde hızlanır. c) İddia yanlış. t = 2 s'de +6 m/s olan hız t = 6 s'de −6 m/s olmuştur; hız 4. saniyede de değişmeye devam ediyor. İvme hızın ne olduğuna değil hızın nasıl değiştiğine bağlıdır. Hız anlık olarak sıfır olsa da her saniye 3 m/s azalmaya devam ettiği için t = 4 s'de de a = −3 m/s²'dir.

7. Soru 7

   kolay

   FİZ.10.1.3Bir Boyutta Sabit İvmeli Hareket

   10 puan

   Duraktan durgun hâlden harekete başlayan bir metro aracının ϑ-t grafiği şöyledir: grafik, (0 s, 0 m/s) noktasından başlayıp (6 s, 12 m/s) noktasına kadar uzanan düz bir doğrudur. Araç düz ve yatay bir rayda tek yönde hareket etmektedir.

   a)Grafiğin eğiminden metro aracının ivmesini bulunuz ve hızın zamana bağlı matematiksel modelini yazınız.

   b)Grafik ile zaman ekseni arasında kalan alanı kullanarak aracın (0-6) s aralığındaki yer değiştirmesini hesaplayınız.

   c)Bulduğunuz sonucu Δx = ϑ₀ · t + ½ · a · t² modeliyle kontrol ediniz. Aracın bu sürede yaptığı hareketin a-t grafiğinin nasıl olacağını sözle tarif ediniz.

   Çözdüm, kendimi puanla

   Cevabında olan her ölçütü işaretle.

   a) Eğim = 12 / 6 = 2 m/s² (işlem yoksa 1 puan)2 pa) Model: ϑ = 2 · t1 pb) Alan = ½ · 6 · 12 = 36 m (üçgen alanı kurulmuş, sonuç hatalıysa 1 puan)3 pc) Δx = 0 · 6 + ½ · 2 · 36 = 36 m bulup alanla aynı olduğunu belirtme2 pc) a-t grafiğinin (0-6) s aralığında a = 2 m/s² değerinde, zaman eksenine paralel yatay bir çizgi olduğunu belirtme2 p

   Örnek cevap (tam puan)

   a) Eğim = Δϑ / Δt = (12 − 0) / (6 − 0) = 2 m/s². Model: ϑ = 2 · t. b) Grafik altındaki alan bir üçgendir: ½ · 6 · 12 = 36 m. c) Δx = 0 · 6 + ½ · 2 · 6² = 36 m; alanla aynı sonuç çıktı. İvme sabit olduğu için a-t grafiği, 2 m/s² değerinde zaman eksenine paralel yatay bir doğrudur.

8. Soru 8

   orta

   FİZ.10.1.3Bir Boyutta Sabit İvmeli Hareket

   12 puan

   Düz ve yatay bir yolda K ve L araçları t = 0 anında aynı noktadan, aynı yönde (+x) geçiyor. Araçların ϑ-t grafikleri düz doğrulardır: K aracının grafiği (0 s, 20 m/s) ve (5 s, 0 m/s) noktalarını birleştiriyor. L aracının grafiği (0 s, 5 m/s) ve (5 s, 15 m/s) noktalarını birleştiriyor.

   a)Her iki aracın ivmesini grafiklerin eğiminden bulunuz ve hızlarının zamana bağlı matematiksel modellerini yazınız.

   b)Grafik altındaki alanlardan K ve L araçlarının (0-5) s aralığındaki yer değiştirmelerini hesaplayınız. t = 5 s anında araçların birbirine göre konumu hakkında ne söyleyebilirsiniz?

   c)İki aracın hızlarının eşit olduğu anı bulunuz. Bu anda hangi aracın önde olduğunu grafik altındaki alanları karşılaştırarak açıklayınız.

   Çözdüm, kendimi puanla

   Cevabında olan her ölçütü işaretle.

   a) aK = −4 m/s², aL = +2 m/s² (her biri 1 puan)2 pa) Modeller: ϑK = 20 − 4t, ϑL = 5 + 2t (her biri 1 puan)2 pb) ΔxK = (20 + 0) / 2 · 5 = 50 m ve ΔxL = (5 + 15) / 2 · 5 = 50 m (her biri 1 puan)2 pb) Aynı noktadan çıkıp eşit yer değiştirme yaptıkları için t = 5 s'de yan yana olduklarını belirtme2 pc) 20 − 4t = 5 + 2t ⇒ t = 2,5 s bulma (sonuç doğru, işlem yoksa 1 puan)2 pc) O ana kadar K'nın grafiği altındaki alanın L'ninkinden büyük olduğunu, bu yüzden K'nın önde olduğunu açıklama2 p

   Örnek cevap (tam puan)

   a) aK = (0 − 20) / 5 = −4 m/s², aL = (15 − 5) / 5 = 2 m/s². Modeller: ϑK = 20 − 4t, ϑL = 5 + 2t. b) ΔxK = (20 + 0) / 2 · 5 = 50 m, ΔxL = (5 + 15) / 2 · 5 = 50 m. İkisi aynı noktadan geçip 5 s'de aynı yer değiştirmeyi yaptığı için t = 5 s'de yan yanadırlar. c) 20 − 4t = 5 + 2t ⇒ t = 2,5 s (ikisinin de hızı 10 m/s). (0-2,5) s aralığında K'nın hızı hep L'ninkinden büyük olduğundan K'nın grafiği altındaki alan daha büyüktür (37,5 m'ye karşı 18,75 m). Bu yüzden bu anda K öndedir.

ODSGM 10. sınıf fizik 1. dönem 1. yazılı için 4 senaryo yayımladı; okulun zümresi birini seçer ve yazılıyı ona göre hazırlar. Senaryolar yalnız soru sayısında ayrılır: toplam 6-7 soru, tek ünite: kuvvet ve hareket. Sorular açık uçlu ya da kısa cevaplı; çoktan seçmeli yok, işlem ve gerekçe puanlanır. Kâğıt Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS) üzerinden hazırlanır: iki soruyu zümre yazar, gerisi MEB soru havuzundan gelir.

Kaynak: MEB ÖDSGM, 2026-2027 1. Dönem Konu Soru Dağılım Tabloları, ortaöğretim fizik (10. sınıf). Kodlar ve öğrenme çıktıları resmî; soru aralıkları senaryolar arasındaki en az–en çok değerdir.