9. sınıf din kültürü ve ahlak bilgisi 1. dönem 1. yazılı soruları

Soruları sınavdaki gibi süre tutarak kâğıda çöz. Bitirince “Çözdüm, kendimi puanla”yı aç ve cevabında olan ölçütleri işaretle. Puanın ve kazanım kazanım sonucun sayfanın sonunda; yalnız bu cihazda saklanır.

1. Soru 1

   kolay

   DKAB.9.1.1İnsan ve İnsanın Yaratılışı

   8 puan

   Tin suresi 4. ayet (mealen): Allah insanı en güzel biçimde ve en uygun yapıda yaratmıştır. İsra suresi 70. ayet (mealen): Allah Âdemoğullarını değerli ve onurlu kılmış, onları yarattığı pek çok varlıktan üstün tutmuştur. Bakara suresi 30. ayet (mealen): Allah, meleklere yeryüzünde bir halife (temsilci) yaratacağını bildirmiştir.

   Yukarıdaki ayetlerden hareketle:

   a)İnsanın Allah tarafından kendisine verilmiş iki özelliğini yazınız.

   b)Yazdığınız özelliklerden birinin insana nasıl bir sorumluluk yüklediğini günlük hayattan bir örnekle açıklayınız.

   Çözdüm, kendimi puanla

   Cevabında olan her ölçütü işaretle.

   a) Ayetlerle uyumlu iki özellik (en güzel biçimde yaratılma, değerli/onurlu kılınma, diğer varlıklardan üstün tutulma, yeryüzünde halife olma); her biri 2 puan4 pb) Seçilen özellik ile bir sorumluluk arasında doğru ilişki kurma2 pb) Sorumluluğu somut bir günlük hayat örneğiyle destekleme2 p

   Örnek cevap (tam puan)

   a) İnsan en güzel biçimde yaratılmıştır; yeryüzünde halife (temsilci) olarak görevlendirilmiştir. b) Halife olmak, insanın yeryüzündeki canlılara ve doğaya karşı emanetçi gibi davranmasını gerektirir. Örneğin parkta çöpünü yere atmamak, suyu israf etmemek ve sokak hayvanlarına zarar vermemek bu sorumluluğun gereğidir.

2. Soru 2

   orta

   DKAB.9.1.1İnsan ve İnsanın Yaratılışı

   10 puan

   Elif, biyoloji dersinde anne karnındaki bebeğin gelişimini öğrendikten sonra Kur'an'da insanın yaratılışıyla ilgili ayetleri araştırdı ve şu notları aldı: Mü'minun suresi 12-14. ayetler (mealen): İnsan, çamurdan süzülmüş bir özden yaratılmıştır. Sonra güvenli bir yerde nutfe hâline getirilmiş; nutfe alakaya, alaka bir çiğnemlik ete (mudga) dönüştürülmüş; bundan kemikler oluşturulmuş, kemiklere et giydirilmiş; ardından insan bambaşka bir yaratılışla var edilmiştir. Hicr suresi 29. ayet (mealen): Allah, insanı şekillendirip ona kendi ruhundan üflediğini bildirir.

   a)Mü'minun suresi 12-14. ayetlerde sözü edilen yaratılış aşamalarından en az üçünü sırasıyla yazınız.

   b)"Bambaşka bir yaratılışla var edilmiştir" ifadesini Hicr suresi 29. ayetle birlikte düşündüğünüzde, insanı diğer canlılardan ayıran özelliği yorumlayınız.

   Çözdüm, kendimi puanla

   Cevabında olan her ölçütü işaretle.

   a) Ayetteki aşamalardan en az üçünü doğru sırayla yazma (çamurdan öz, nutfe, alaka, mudga, kemik, kemiğe et giydirilmesi); sıra hatası varsa 2 puan4 pb) İnsanın yalnızca bedenden değil, ruh ile birlikte var olduğunu belirtme3 pb) Ruhun insana kazandırdığı akıl, irade, vicdan, sorumluluk gibi özelliklerden en az ikisiyle insanı diğer canlılardan ayırma3 p

   Örnek cevap (tam puan)

   a) Çamurdan süzülmüş öz, nutfe, alaka, mudga, kemik, kemiklere et giydirilmesi. b) İnsanın bedeni diğer canlılar gibi aşama aşama gelişir; ancak ona ruh üflenmesiyle insan yalnızca biyolojik bir varlık olmaktan çıkar. Ruh sayesinde insan akıl, irade ve vicdan sahibi olur; iyiyi kötüden ayırabilir ve yaptıklarından sorumlu tutulur. Bu yönüyle diğer canlılardan ayrılır.

3. Soru 3

   orta

   DKAB.9.1.2Doğruyu Arayan Bir Varlık Olarak İnsan

   10 puan

   Aşağıda dört farklı öğrencinin bir şeyi nasıl öğrendiği anlatılmıştır: 1. Arda, tatil köyünde denize girdiğinde suyun tuzlu olduğunu ağzına gelen sudan anladı. 2. Selin, ormanda düzgünce dizilmiş taşlardan bir duvar görünce bunu birinin yapmış olması gerektiği sonucuna vardı. 3. Yusuf, ahiret hayatı ve meleklerle ilgili bilgileri Kur'an'dan öğrendi. 4. Defne, kapıdan giren arkadaşının yüzüne bakar bakmaz, o hiçbir şey söylemeden onun üzgün olduğunu içinden hissetti.

   a)Her durumda kullanılan bilgi edinme yolunu (duyular, akıl, vahiy, sezgi) yazınız.

   b)Duyuların bizi yanıltabildiği bir örnek veriniz ve bu durumda doğru bilgiye ulaşmak için aklın nasıl devreye girdiğini açıklayınız.

   Çözdüm, kendimi puanla

   Cevabında olan her ölçütü işaretle.

   a) 1: duyular, 2: akıl, 3: vahiy, 4: sezgi; her doğru eşleştirme 1 puan4 pb) Duyuların yanıldığı uygun bir örnek verme3 pb) Aklın bu yanılgıyı nasıl düzelttiğini açıklama3 p

   Örnek cevap (tam puan)

   a) 1. Duyular, 2. Akıl, 3. Vahiy, 4. Sezgi. b) Suya yarısı batırılmış düz bir kalem kırık görünür. Göz bizi yanıltır; ancak akıl kalemi sudan çıkarıp bakmamızı, ışığın sudan geçerken kırıldığını düşünmemizi sağlar ve kalemin aslında düz olduğu sonucuna varırız.

4. Soru 4

   zor

   DKAB.9.1.2Doğruyu Arayan Bir Varlık Olarak İnsan

   12 puan

   Bir sosyal medya hesabında şu paylaşım yapıldı ve kısa sürede binlerce kez paylaşıldı: "Ünlü bir kişi açıkladı: Bu bitki çayını her sabah içen hiçbir hastalığa yakalanmaz, ilaçlara gerek kalmaz! Hemen yakınlarınıza gönderin." Paylaşımda herhangi bir kaynak, araştırma ya da uzman adı yer almıyordu. Hucurat suresi 6. ayet (mealen): Güvenilir olmayan biri size bir haber getirdiğinde, bilmeden birilerine zarar verip sonra pişman olmamak için o haberin doğruluğunu araştırın. İsra suresi 36. ayet (mealen): Hakkında bilgin olmayan bir şeyin peşine düşme; çünkü kulak, göz ve kalp bunların hepsinden sorumludur.

   a)Bu paylaşımı araştırmadan kabul edip yaymanın iki olumsuz sonucunu yazınız.

   b)Paylaşımın doğru olup olmadığını anlamak için atacağınız iki adımı, hangi bilgi yolunu kullandığınızı da belirterek açıklayınız.

   c)Verilen ayetlerin, doğruyu arayan bir insanın bilgiye yaklaşımı hakkında ne söylediğini yorumlayınız.

   Çözdüm, kendimi puanla

   Cevabında olan her ölçütü işaretle.

   a) İki geçerli olumsuz sonuç (sağlığa zarar, tedaviyi bırakma, yanlış bilginin yayılması, başkalarını yanıltma vb.); her biri 2 puan4 pb) Uygun iki doğrulama adımı (güvenilir sağlık kaynağına/hekime danışma, bilimsel araştırma arama, kaynağı sorgulama vb.); her biri 1 puan2 pb) Adımlarda kullanılan bilgi yolunu (akıl yürütme, duyularla gözlem, güvenilir haber/uzman bilgisi) doğru belirtme2 pc) Ayetlerin bilgiyi araştırmadan kabul etmemeyi öğütlediğini belirtme2 pc) Kulak, göz ve kalbin sorumluluğu ile eleştirel düşünme arasında ilişki kurma2 p

   Örnek cevap (tam puan)

   a) Bu çaya güvenen biri doktorun verdiği ilacı bırakıp sağlığını tehlikeye atabilir. Ayrıca yanlış bilgi hızla yayılır ve başka insanlar da yanıltılır. b) Önce paylaşımın kaynağını sorgularım: Kim söylemiş, nerede yayımlanmış? Bu, akıl yürütmeye dayanır. Ardından bir hekime danışır, Sağlık Bakanlığı gibi güvenilir kaynaklarda ve bilimsel araştırmalarda bu bitki hakkında ne söylendiğine bakarım; böylece güvenilir uzman bilgisini ve gözlem sonuçlarını kullanmış olurum. c) Ayetler, insanın duyduğu her habere hemen inanmamasını, önce araştırmasını öğütler. Kulak, göz ve kalbin sorumlu tutulması, insanın duyduğunu ve gördüğünü akıl süzgecinden geçirmesi gerektiğini gösterir. Doğruyu arayan insan, bilgiyi sorgular ve kaynağını kontrol eder.

5. Soru 5

   kolay

   DKAB.9.1.3İbadet ve Dua Eden Bir Varlık Olarak İnsan

   8 puan

   Bakara suresi 186. ayet (mealen): Kullarım beni sana sorduklarında bilsinler ki ben onlara çok yakınım; bana dua edenin duasına karşılık veririm. Mü'min (Gafir) suresi 60. ayet (mealen): Rabbiniz, "Bana dua edin, size karşılık vereyim." buyurmuştur.

   a)Duayı kendi cümlelerinizle tanımlayınız ve ayetlere göre insan ile Allah arasındaki iletişimin bir özelliğini yazınız.

   b)Duanın insana kazandırdığı iki manevi ya da psikolojik etkiyi yazınız.

   Çözdüm, kendimi puanla

   Cevabında olan her ölçütü işaretle.

   a) Duayı insanın Allah'a yönelmesi, O'na içten seslenip isteklerini, şükrünü, yardım dileğini dile getirmesi olarak tanımlama2 pa) Ayetlerden çıkan bir özellik (aracısız olması, Allah'ın kuluna yakın olması, her an dua edilebilmesi, karşılık verilmesi)2 pb) İki uygun etki (umut verme, iç huzur, yalnız olmadığını hissetme, sabır ve güç kazanma, şükür bilinci vb.); her biri 2 puan4 p

   Örnek cevap (tam puan)

   a) Dua, insanın Allah'a içtenlikle yönelerek dileklerini, sıkıntılarını ve şükrünü O'na sunmasıdır. Ayetlere göre bu iletişimde aracıya gerek yoktur; Allah kuluna yakındır ve insan O'na her an doğrudan seslenebilir. b) Dua insana umut verir ve zor anlarda iç huzuru sağlar. Ayrıca kişi yalnız olmadığını hisseder ve sıkıntılara karşı sabırlı olmayı öğrenir.

6. Soru 6

   orta

   DKAB.9.1.3İbadet ve Dua Eden Bir Varlık Olarak İnsan

   10 puan

   Zeynep, matematik sınavından önceki hafta hiç çalışmadı; sınav sabahı yalnızca başarılı olmak için uzun uzun dua etti. Mert ise yalnızca başı sıkıştığında dua ediyor, sıkıntısı geçince Allah'ı hatırlamıyordu. Yunus suresi 12. ayet (mealen): İnsana bir sıkıntı dokunduğunda yatarken, otururken ya da ayaktayken bize dua eder; sıkıntısını giderdiğimizde ise sanki hiç dua etmemiş gibi yoluna devam eder.

   a)Zeynep'in tutumunu sözlü (kavlî) dua ve fiilî dua kavramlarıyla değerlendiriniz.

   b)Mert'in tutumunu Yunus suresi 12. ayetle ilişkilendirerek yorumlayınız.

   c)İbadet ve duanın Allah ile iletişimde süreklilik açısından nasıl bir yeri olduğunu kısaca açıklayınız.

   Çözdüm, kendimi puanla

   Cevabında olan her ölçütü işaretle.

   a) Kavlî ve fiilî duayı doğru açıklama (kavlî: dil ile istemek; fiilî: istenen şey için gerekli çabayı göstermek)2 pa) Zeynep'in yalnızca kavlî dua yapıp fiilî duayı ihmal ettiğini, ikisinin birlikte olması gerektiğini belirtme2 pb) Mert'in davranışının ayette anlatılan, yalnızca sıkıntıda Allah'a yönelip sonra unutan insan tutumuna uyduğunu belirtme2 pb) Bu tutumun eksik yönünü (şükrün unutulması, iletişimin çıkara bağlı kalması) yorumlama2 pc) İbadet ve duanın yalnız zor anlara değil hayatın her anına yayılan, düzenli ve içten bir iletişim olduğunu açıklama2 p

   Örnek cevap (tam puan)

   a) Zeynep dil ile dua etmiş, yani kavlî dua yapmıştır; ama başarı için gereken çalışmayı yapmadığından fiilî duayı ihmal etmiştir. Dua, insanın elinden gelen çabayı göstermesiyle birlikte anlam kazanır. b) Mert'in durumu ayette anlatılan insana benzer: Sıkıntıda Allah'a yönelir, rahatlayınca unutur. Bu tutumda şükür eksiktir ve Allah ile iletişim yalnızca ihtiyaç anına sıkışmıştır. c) İbadet ve dua, insanın Allah ile bağını sürekli canlı tutar. Kişi hem sıkıntıda hem bollukta Allah'ı anar, şükreder; böylece bu iletişim geçici değil, hayatın bir parçası olur.

7. Soru 7

   orta

   DKAB.9.1.4Kur’an’dan Mesajlar

   10 puan

   Rum suresinin 20-25. ayetlerinin her biri "O'nun ayetlerinden (varlığını ve kudretini gösteren işaretlerinden) biri de..." anlamındaki bir ifadeyle başlar. Bu ayetlerden ikisi şöyledir: Rum suresi 21. ayet (mealen): Allah'ın işaretlerinden biri, kendileriyle huzur bulasınız diye size kendi türünüzden eşler yaratması ve aranıza sevgi ve merhamet koymasıdır. Rum suresi 22. ayet (mealen): Göklerin ve yerin yaratılması, dillerinizin ve renklerinizin farklı olması da O'nun işaretlerindendir; bunda bilenler için dersler vardır.

   a)Rum suresi 21. ayetin aile hayatına dair verdiği mesajı açıklayınız.

   b)Rum suresi 22. ayetin dil ve renk farklılıklarına bakışını, insanlar arasındaki ön yargı ve ayrımcılık açısından yorumlayınız.

   c)Bu ayetlerin anlamını daha doğru kavramak için hangi temel kaynaklardan yararlanılabileceğini yazınız ve tek bir meale bakmanın neden yeterli olmayabileceğini açıklayınız.

   Çözdüm, kendimi puanla

   Cevabında olan her ölçütü işaretle.

   a) Ailenin huzur, sevgi ve merhamet üzerine kurulduğunu belirtme3 pb) Farklılıkların Allah'ın yaratmasının işareti olduğunu, üstünlük sebebi olmadığını ve ayrımcılığa dayanak yapılamayacağını yorumlama3 pc) En az iki temel kaynak (farklı Kur'an mealleri, tefsirler, hadis kaynakları, Kur'an sözlükleri/kavram sözlükleri) yazma2 pc) Mealin bir çeviri ve yorum olduğu, ayetin bağlamı ve kelimelerin anlam zenginliğinin tefsirle daha iyi anlaşılacağı gibi bir gerekçe verme2 p

   Örnek cevap (tam puan)

   a) Ayete göre evlilik ve aile, eşlerin birbirinde huzur bulduğu, aralarında sevgi ve merhametin olduğu bir yuvadır. Aile içi ilişkiler şiddet ya da baskıya değil, sevgi ve şefkate dayanmalıdır. b) Ayet, farklı dilleri ve renkleri Allah'ın yaratmasının işaretleri olarak görür. Bu nedenle hiçbir dil ya da ten rengi diğerinden üstün değildir; insanları rengine veya diline göre küçümsemek ayetin mesajıyla bağdaşmaz. c) Farklı mealler, tefsirler ve Kur'an sözlüklerinden yararlanılabilir. Meal, ayetin Türkçeye aktarılmış bir yorumudur; tek bir meal kelimenin bütün anlamlarını ve ayetin bağlamını veremeyebilir. Tefsirler ayetin bağlamını ve diğer ayetlerle ilişkisini açıklayarak daha doğru anlamayı sağlar.

8. Soru 8

   kolay

   DKAB.9.2.1İman ve İmanın Mahiyeti

   8 puan

   İman kelimesi Arapçada "güven" anlamına gelen "emn" kökünden türemiştir. Hucurat suresi 14. ayet (mealen): Bazı bedeviler "İman ettik." dediler. Onlara "Siz iman etmediniz; 'Müslüman olduk.' deyin; çünkü iman henüz kalplerinize yerleşmedi." denildi.

   a)İmanın sözlük anlamını ve terim anlamını yazınız.

   b)Hucurat suresi 14. ayetten hareketle imanın asıl yerinin neresi olduğunu belirtiniz ve yalnızca dil ile "inandım" demenin neden yeterli görülmediğini açıklayınız.

   Çözdüm, kendimi puanla

   Cevabında olan her ölçütü işaretle.

   a) Sözlük anlamı: güvenmek, inanmak, doğrulamak (tasdik etmek); herhangi ikisi2 pa) Terim anlamı: Hz. Muhammed'in (sav) Allah'tan getirdiği kesin olarak bilinen esasları kalp ile tasdik etmek ve dil ile ikrar etmek2 pb) İmanın asıl yerinin kalp olduğunu belirtme2 pb) Dil ile söylemenin, kalpte içten bir kabul ve güven olmadıkça imanı tek başına göstermediğini açıklama2 p

   Örnek cevap (tam puan)

   a) Sözlük anlamı: güvenmek, inanmak, doğrulamak. Terim anlamı: Hz. Muhammed'in (sav) Allah'tan getirdiği kesin olarak bilinen esasları kalp ile tasdik etmek ve dil ile ikrar etmektir. b) Ayete göre imanın asıl yeri kalptir. Dil ile "inandım" demek bir ifadedir; kalpte içten bir kabul ve güven yoksa bu söz imanın gerçekleştiğini tek başına göstermez.

ODSGM 9. sınıf din kültürü ve ahlak bilgisi 1. dönem 1. yazılı için 5 senaryo yayımladı; okulun zümresi birini seçer ve yazılıyı ona göre hazırlar. Senaryolar yalnız soru sayısında ayrılır: toplam 6-7 soru, 2 ünite: allah-i̇nsan i̇li̇şki̇si̇, i̇slam’da i̇nanç esaslari. Sorular açık uçlu ya da kısa cevaplı; çoktan seçmeli yok, işlem ve gerekçe puanlanır. Kâğıt Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS) üzerinden hazırlanır: iki soruyu zümre yazar, gerisi MEB soru havuzundan gelir.

Kaynak: MEB ÖDSGM, 2026-2027 1. Dönem Konu Soru Dağılım Tabloları, ortaöğretim din kültürü ve ahlak bilgisi (9. sınıf). Kodlar ve öğrenme çıktıları resmî; soru aralıkları senaryolar arasındaki en az–en çok değerdir.