KPSS · Eğitim Bilimleri (EB)
KPSS Eğitim Bilimleri Öğrenme Psikolojisi: koşullanma süreçleri, pekiştirme tarifeleri ve senaryo tipi sorulara yönelik çalışma stratejileri.
Son güncelleme:
Öğrenme psikolojisi, Eğitim Bilimleri oturumunda gelişimle birlikte en çok soru getiren alandır; 12 soruya kadar çıkabilen ağırlığıyla sınavın kaderini belirler. ÖSYM'nin buradaki tarzı nettir: bir öğretmenin ya da ebeveynin uygulaması kısa bir olay olarak anlatılır, adaydan bu uygulamanın hangi koşullanma sürecine ya da hangi pekiştirme tarifesine karşılık geldiğini bulması istenir. Kuramın adını bilmek değil, olaydaki mekanizmayı görmek puan getirir. Bu nedenle hazırlığın merkezine tanım ezberini değil, örnek çözümlemeyi koymak gerekir.
Kavram çiftleri bu konuda özellikle acımasızdır. Olumsuz pekiştirme ile ceza neredeyse her sınavda bir maddede karşınıza çıkar; ilkinde davranış artar, ikincisinde azalır. Klasik koşullanmadaki genelleme ile edimsel koşullanmadaki genelleme, sönme ile unutma, birincil ve ikincil pekiştireçler de sık karışan başlıklardır. Pekiştirme tarifelerinde sabit ve değişken oranlı ile sabit ve değişken aralıklı ayrımını örnek üzerinden çalışmayan aday, dört tarifenin dördünü de birbirine bağlar. Sistematik duyarsızlaştırma ile karşıt koşullanma ilişkisi de gözden kaçırılmamalıdır.
Davranışçı kuramlarla yetinmeyin; sosyal öğrenme kuramının dolaylı pekiştirme ve model alma kavramları ile bilgi işleme kuramının bellek türleri ve kodlama stratejileri her yıl soru üretir. Çalışırken her kavram için günlük hayattan kendi örneğinizi yazmayı alışkanlık edinin, ardından bol senaryo sorusu çözüp yanlışlarınızın hangi kavram çiftinde yoğunlaştığını not edin. Premack ilkesini de mutlaka bir sınıf örneğiyle çalışın. Sınava yakın dönemde bu yanlış listesi, hangi mekanizmayı hâlâ olay içinde tanıyamadığınızı gösteren en dürüst aynadır.
Aşağıdaki sorular Dubba editör ekibi tarafından bu konu için hazırlandı. Cevabı görmeden önce kendin çözmeyi dene.
1. Komşusunun köpeği tarafından ısırılan Zeynep, artık sokakta gördüğü bütün köpeklerden, hatta tüylü oyuncaklardan bile korkmaya başlamıştır. Zeynep'in bu durumu klasik koşullanmanın hangi kavramıyla açıklanır?
Doğru cevap: E — Korku tepkisi, koşullu uyarıcıya benzeyen diğer uyarıcılara da gösterilmektedir; benzer uyarıcılara aynı tepkinin verilmesi uyarıcı genellemesidir.
2. Bir öğretmen, öğrencilerine kaç doğru davranıştan sonra yıldız vereceğini önceden belli etmemekte; bazen iki, bazen beş davranıştan sonra ödüllendirmektedir. Öğrencilerin istenen davranışları yüksek ve kararlı biçimde sürdürdüğü gözlenmiştir. Öğretmenin kullandığı pekiştirme tarifesi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B — Pekiştireç, sayısı önceden kestirilemeyen davranış miktarına bağlanmıştır; bu, sönmeye en dirençli davranışları üreten değişken oranlı tarifedir.
3. Öğretmen, hafta boyunca ödevlerini eksiksiz getiren öğrencileri cuma günkü haftalık değerlendirme sınavından muaf tutmaktadır. Bu uygulamanın ardından sınıfta ödev getirme davranışında belirgin artış gözlenmiştir. Öğretmenin uygulaması aşağıdakilerden hangisine örnektir?
Doğru cevap: D — Hoşa gitmeyen bir uyarıcı olan sınav ortamdan çekilerek davranış artırılmıştır; itici uyarıcının kaldırılmasıyla davranışın güçlenmesi olumsuz pekiştirmedir.
Ders notunuzdaki pekiştirme tarifeleri tablosunu DubbAI'ye verip her tarife için yeni bir sınıf örneği ürettirin; örnekleri karışık sırayla soru olarak geri sordurun.
Kendi notunu yapıştır ya da PDF yükle; çoktan seçmeli, doğru-yanlış ve kısa cevaplı sorular saniyeler içinde. Ücretsiz Google girişiyle.
İlgili rehberler